# سوع — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%B9/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%88%D8%B9/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%B9.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: سوع

سَاعَتِ الاـِبِلُ
1 سَاعَتِ الاـِبِلُ ذ , aor. تَسُوعُ, (S, K,) inf. n. سَوْعٌ, (S,) The camels were left to themselves, (S, K,) without a pastor; (K;) as also ساعت with تَسِيعُ for its aor. and سَيْعٌ for its inf. n. (Sh.)

عَامَلَهُ مُسَاوَعَةً
3 عَامَلَهُ مُسَاوَعَةً ذ [He bargained with him for work by, or for, the hour,] is from السَّاعَةُ, like مُيَاوَمَةً from اليَوْمُ. (S, K. [See also the last sentence of the second paragraph of art. سعى.]) [It is added in the S, that neither of them is used otherwise than thus: but accord. to SM one says also,] ساوعهُ, inf. n. سِوَاعٌ, He hired him, or took him as a hireling, for the hour. (TA.)

اساعهُ
4 اساعهُ ذ He left to himself, or itself, left alone, or neglected, and lost, or destroyed, him, or it. (K.) Er-Rلghib says, [but why, I do not well see,] that the meaning of neglecting, or the like, is imagined as derived from السَّاعَةُ. (TA.) You say, أَسَعْتُ الاـِبِلَ I left the camels to themselves, left them alone, or neglected them. (S.) And رُبَّ نَاقَةٍ تُسِيعُ وَلَدَهَا حَتَّى تَأْكُلَهُ السِّبَاعُ, meaning [Scarce, or many, a she-camel] leaves to itself, or leaves alone, or neglects, her young one [so that the beasts of prey devour it]. (TA.) [See also 4 in art. سيع.] -A2- أَسْوَعَ He (a man, Zj) passed from سَاعَة to سَاعَة [i. e. time to time, or hour to hour]; (Zj, K;) as also اساع, inf. n. اـِسَاعَةٌ: (Zj, TA:) or he remained behind, or held back, or delayed, for a سَاعَة [i. e. a time, or an hour]. (Ibn- 'Abbلd, K.)

سَاعٌ
سَاعٌ ذ : see سَاعَةٌ, in two places.

سَوْعٌ
سَوْعٌ ذ and ↓ سُوَاعٌ i. q. هدْءٌ, as used in the phrase, جَآءَنَا بَعْدَ سَوْعٍ مِنَ اللَّيْلِ [He came to us after a period, or portion, of the night; or after about a third or fourth part of the night had elapsed, when men were asleep, or at rest, and the night, and the foot of the passenger, were still; or after a third part of the night]: (S, K: *) or this phrase means he come to us after a سَاعَة [i. e. a short period, or an hour,] of the night. (TA.).

سَاعَةٌ
سَاعَةٌ ذ [An hour;] one of the divisions of the night and the day; (Lth, K, TA;) both of which together consist of four and twenty of those divisions; each of them, when they are of equal length, consisting of twelve such divisions; (TA;) [also termed سَاعَةٌ فَلَكِيَّةٌ (an astronomical hour; fifteen دَرَجَات of time; sixty minutes of time;) because ساعة alone is often used in a vague sense, as meaning what is termed سَاعَةٌ زَمَانِيَّةٌ; i. e.] a time of night or of day: but used absolutely by the Arabs as meaning a time; a while; a space, or period; an indefinite [short] time; and a little while; (Msb;) a [short or] little portion, or division, [or space, or period,] of the night and of the day: (TA:) and السَّاعَةُ signifies the pre- sent time: (S, K:) pl. سَاعَاتٌ and ↓ سَاعٌ, (S, Msb, K,) [or the latter is rather a coll. gen. n. of which ساعة is the n. un.,] and سِوَاعٌ. (Msb.) It is used unrestricted in the Kur [vii. 32 and in other places], where it is said, لَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً (Msb) They will not remain behind (Bd) for a time, or any while, (Msb,) or the shortest time: or they shall not seek to remain behind, by reason of intense terror. (Bd.) And so in a trad., where it is said, مَنْ رَاحَ فِى السَّاعَةِ الأُولَى Whoso goeth in the first time; not in the first astronomical ساعة, for then it would necessarily mean that he who should come in the latter part thereof would be on a par with the former person, which is not the case. (Msb.) [سَاعَةً signifies, as shown above, For, or during, an hour: and awhile; for a little while; during a short time; as in the phrase,] جَلَسْتُ عِنْدَكَ سَاعَةً I sat with thee, or at thine abode, for a little while, or during a short time. (TA.) [And فِى سَاعَةٍ, In a short time: in a moment. And السَّاعَةَ, Now: just now: this moment. And سَاعَتَئِذٍ, Then; at that time: or in that hour.] And مُذْ سَاعَةٌٍ [A little while ago;] in the first time near to us: (K in art. انف:) or this signifies السَّاعَةَ [expl. above]. (Zj, T and M in art. انف.) [And مِنْ سَاعَتِهِ At the moment thereof; instantly. Hence, سَمَّ سَاعَةٍ An instantaneous poison.] ― -b2- السَّاعَةُ also signifies (tropical:) The resurrection; (S, K, TA;) the raising of mankind for the reckoning; also termed السَّاعَةُ الكُبْرَى: (Er-Rلghib, B:) or the time thereof: (K:) because of the quickness with which its reckoning will be accomplished: (TA:) or because it will come suddenly upon mankind, in a moment, and all creatures will die at one cry. (Zj, Az, TA.) Hence, in the Kur [liv. 1], اِقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ (tropical:) The resurrection [or the time thereof] hath drawn nigh. (Jel, TA.) And [in vii. 186 and lxxix. 42,] يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ (tropical:) They ask thee concerning the resurrection [or the time thereof]. (Bd, Jel, TA.) And [in xxxi. last verse and xliii. 85,] عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ (tropical:) With Him is the knowledge of the resurrection, (TA,) or of the time thereof. (Bd, Jel.) ― -b3- Also (assumed tropical:) The death of one generation; termed, for distinction, السَّاعَةُ الوُسْطَى: as in the saying of Mohammad, when he saw 'AbdAllah Ibn-Uneys, اـِنْ يَطُلْ عُمْرُ هٰذَا الغُلَامِ لَمْ يَمُتْ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ (assumed tropical:) [If the life of this boy last long, he will not die until the death of the generation shall come to pass]: accordingly it is said that he was the last that died of the Companions. (Er-Rلghib, B.) ― -b4- Also (assumed tropical:) The death of any man; termed, for distinction, السَّاعَةُ الصُّغْرَى: as in the Kur [vi. 31], قَدْ خَسِرَ الَّذَينَ كَذَّبُوا بِلِقَآءِ اللّٰهِ حَتَّى اـِذَا جَآءَتْهُمُ السَّاٰعَةُ بَغْتَةً (assumed tropical:) [They have suffered loss who disbelieved in, or denied as false, the meeting with God until, when death came to them suddenly]. (Er-Rلghib, B) ― -b5- Also (assumed tropical:) Difficulty, distress, or affliction; and so ↓ السَّاعُ. (TA.) ― -b6- And (assumed tropical:) Distance, or remoteness. (TA.) -A2- See also سَائِعٌ.

سَاعَةٌ سَوْعَآءُ
سَاعَةٌ سَوْعَآءُ ذ A severe, grievous, or distressing [hour or time]; (S, K;) like the phrase لَيْلَةٌ لَيْلَآءُ. (S.)

سُوَاعٌ
سُوَاعٌ ذ : see سَوْعٌ. -A2- Also, (S, K, [in the CK erroneously without tenween,]) and سَوَاعٌ, (Kh, K,) A certain idol (S, K) which belonged to the people of Noah, (S,) in whose time it was worshipped; then the deluge buried it, but Iblees exhumed it, and it was worshipped [again]; (K;) so says Lth; (TA;) then it became the property of [the tribe of] Hudheyl, (S, K,) and was at Ruhلt, (S,) and pilgrimage was performed to it: (S, K:) or it belonged to [the tribe of] Hemdلn: (Bd, TA:) Abu-l-Mundhir says, I have not heard the mention of it in the poems of Hudheyl: but one of the Arabs, in verse, mentions Hudheyl as paying devotion to it: (TA:) it is said that it had the form of a woman: (Har p. 362:) [if so, as a fem. proper name, it would be without tenween: but] it is mentioned in the Kur [lxxi. 22, and is there with tenween]. (TA.) [See also وَدٌّ.]

هُوَ ضَائِعٌ سَائِعٌ
هُوَ ضَائِعٌ سَائِعٌ ذ He is left to himself, left alone, or neglected. (S, * K, * TA.) ↓ سَاعَةٌ [is pl. of سَائِعٌ; and also signifies] In a state of perdition or destruction; perishing; or dying; in a pl. sense; like جَاعَةٌ as signifying جِيَاعٌ, (K,) and طَاعَةٌ as signifying مُطِيعُونَ. (TA.)

مُسِيعٌ
مُسِيعٌ ذ : see the following paragraph.

مِسْيَاعٌ
مِسْيَاعٌ ذ A she-camel that leaves her young one so that the beasts of prey devour it: (Sh, K:) or a she-camel that goes away in the place of pasturing: (S:) belonging to this art. and to art. سيع, q. v. (K.) You say also, رَجُلٌ مِضْيَاعٌ مِسْيَاعٌ لِلْمَالِ [A man who is wont to neglect the camels or the like; or to leave them to themselves, or alone; or to lose them]; and accord. to A'Obeyd, مُضِيعٌ ↓ مُسِيعٌ. (S.)

### Türkçe

سَاعَتِ الاـِبِلُ
1 **سَاعَتِ الاـِبِلُ** ذ, muzâri‘i **تَسُوعُ**, (S, K,) mastar ismi **سَوْعٌ**, (S,) Develer kendi hallerine bırakıldı, (S, K,) bir çoban olmaksızın; (K;) bunun gibi, muzâri‘i için **تَسِيعُ** ve mastarı için **سَيْعٌ** ile **ساعت** de (vardır). (Sh.)

عَامَلَهُ مُسَاوَعَةً
3 **عَامَلَهُ مُسَاوَعَةً** ذ [Onunla, saat ile, yahut saat karşılığında, iş için pazarlık yaptı,] **السَّاعَةُ**’dendir; **اليَوْمُ**’dan **مُيَاوَمَةً** gibi. (S, K. [Ayrıca bk. madde **سعى**’nın ikinci paragrafının son cümlesi.]) [S’de şunu ilave eder: ikisinden hiçbiri bunun dışında kullanılmaz: fakat SM’ye göre ayrıca şöyle de denir,] **ساوعهُ**, mastar ismi **سِوَاعٌ**, Onu saat karşılığında ücretli tuttu, yahut onu saat karşılığında bir ücretli olarak aldı. (TA.)

اساعهُ
4 **اساعهُ** ذ Onu, yahut onu (şeyi), kendi haline bıraktı; yalnız bıraktı; yahut ihmal etti; ve onu, yahut onu (şeyi), kaybetti, yahut helâk etti. (K.) Er-Râghib der ki, [fakat niçin olduğunu iyi görmüyorum,] ihmal etme yahut benzeri mânânın **السَّاعَةُ**’dan türemiş olarak tasavvur edildiğini. (TA.) Şöyle dersin: **أَسَعْتُ الاـِبِلَ** Develeri kendi hallerine bıraktım, onları yalnız bıraktım, yahut onları ihmal ettim. (S.) Ve **رُبَّ نَاقَةٍ تُسِيعُ وَلَدَهَا حَتَّى تَأْكُلَهُ السِّبَاعُ**, mânâsı: [Nadiren, yahut nice, bir dişi deve] yavrusunu kendi haline bırakır, yahut yalnız bırakır, yahut ihmal eder [ta ki yırtıcı hayvanlar onu yesin]. (TA.) [Ayrıca bk. madde **سيع**’de 4.] -A2- **أَسْوَعَ** O (bir adam, Zj) **سَاعَة**’den **سَاعَة**’ye geçti [yani vakitten vakte, yahut saatten saate]; (Zj, K;) bunun gibi **اساع**, mastar ismi **اـِسَاعَةٌ**: (Zj, TA:) yahut o, bir **سَاعَة** [yani bir vakit, yahut bir saat] geri kaldı, yahut geri durdu, yahut gecikti. (Ibn- 'Abbâd, K.)

سَاعٌ
**سَاعٌ** ذ: iki yerde **سَاعَةٌ**’ye bak.

سَوْعٌ
**سَوْعٌ** ذ ve aşağıdaki **سُوَاعٌ**, **هدْءٌ** ile aynı mânâdadır; şu ibarede kullanıldığı gibi: **جَآءَنَا بَعْدَ سَوْعٍ مِنَ اللَّيْلِ** [Gecenin bir müddetinden, yahut bir kısmından sonra bize geldi; yahut gecenin yaklaşık üçte biri yahut dörtte biri geçtikten sonra, insanlar uyurken yahut sükûnet üzereyken, ve gece ve yolcunun ayağı sakin iken; yahut gecenin üçte birinden sonra]: (S, K: *) yahut bu ibare, gecenin bir **سَاعَة**’sinden [yani kısa bir müddetinden, yahut bir saatinden] sonra bize geldi demektir. (TA.).

سَاعَةٌ
**سَاعَةٌ** ذ [Bir saat;] gecenin ve gündüzün bölümlerinden biri; (Lth, K, TA;) ki bu ikisi birlikte bu bölümlerden yirmi dört taneden oluşur; her biri, uzunlukları eşit olduğunda, böyle bölümlerden on ikiden oluşur; (TA;) [ayrıca **سَاعَةٌ فَلَكِيَّةٌ** (astronomik bir saat; zamanın on beş **دَرَجَات**’ı; zamanın altmış dakikası;) diye de adlandırılır; çünkü **ساعة** tek başına çoğu kez muğlak bir mânâda, **سَاعَةٌ زَمَانِيَّةٌ** diye adlandırılan şeyi kastederek kullanılır; yani] geceden yahut gündüzden bir vakit: fakat Araplarca mutlak olarak bir vakit; bir müddet; bir aralık yahut dönem; belirsiz [kısa] bir vakit; ve az bir müddet mânâsında kullanılır; (Msb;) gecenin ve gündüzün [kısa yahut] az bir parçası, yahut bölümü, [yahut aralığı, yahut dönemi]: (TA:) ve **السَّاعَةُ** şimdiki vakti ifade eder: (S, K:) çoğulu **سَاعَاتٌ** ve aşağıdaki **سَاعٌ**, (S, Msb, K,) [yahut ikincisi daha ziyade, **ساعة**’nin tekil isim olduğu bir cins-çoğul isimdir,] ve **سِوَاعٌ**. (Msb.) Kur’ân’da [vii. 32 ve başka yerlerde] kayıtsız kullanılır; orada şöyle denir: **لَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً** (Msb) Bir vakit, yahut herhangi bir müddet, (Msb,) yahut en kısa vakit kadar geri kalmayacaklardır (Bd): yahut şiddetli korku sebebiyle geri kalmayı istemeyeceklerdir. (Bd.) Ve bir hadiste de böyledir; orada şöyle denir: **مَنْ رَاحَ فِى السَّاعَةِ الأُولَى** İlk vakitte giden kimse; ilk astronomik **ساعة**’de değil; zira o takdirde onun son kısmında gelenin, önceki kişiyle eşit olması zorunlu olurdu; hâlbuki durum böyle değildir. (Msb.) [**سَاعَةً**, yukarıda gösterildiği üzere, bir saat boyunca; ve bir müddet; az bir müddet; kısa bir zaman boyunca mânâsına gelir; şu ibarede olduğu gibi,] **جَلَسْتُ عِنْدَكَ سَاعَةً** Senin yanında, yahut senin ikametgâhında, az bir müddet oturdum, yahut kısa bir zaman boyunca oturdum. (TA.) [Ve **فِى سَاعَةٍ**, kısa bir zamanda: bir anda. Ve **السَّاعَةَ**, şimdi: az önce: bu an. Ve **سَاعَتَئِذٍ**, o zaman; o vakitte: yahut o saatte.] Ve **مُذْ سَاعَةٌٍ** [Az önce;] bize yakın ilk vakitte: (K, madde **انف**’te:) yahut bu, **السَّاعَةَ**’yı ifade eder [yukarıda açıklanan]. (Zj, T ve M, madde **انف**’te.) [Ve **مِنْ سَاعَتِهِ** onun anında; derhal. Buradan, **سَمَّ سَاعَةٍ** ani bir zehir.] ― -b2- **السَّاعَةُ** ayrıca (mecaz:) diriliş mânâsına gelir; (S, K, TA;) insanların hesap için kaldırılması; ayrıca **السَّاعَةُ الكُبْرَى** diye de adlandırılır: (Er-Râghib, B:) yahut onun vakti: (K:) çünkü onun hesabı çabucak tamamlanacaktır: (TA:) yahut çünkü o, insanlara ansızın, bir anda gelecek ve bütün mahlûkat bir çığlıkla ölecektir. (Zj, Az, TA.) Bundan dolayı Kur’ân’da [liv. 1], **اِقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ** (mecaz:) Diriliş [yahut onun vakti] yaklaştı. (Jel, TA.) Ve [vii. 186 ve lxxix. 42’de,] **يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ** (mecaz:) Sana diriliş hakkında [yahut onun vakti hakkında] sorarlar. (Bd, Jel, TA.) Ve [xxxi. son âyet ve xliii. 85’te,] **عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ** (mecaz:) Dirilişin bilgisi O’nun katındadır, (TA,) yahut onun vaktinin (bilgisi). (Bd, Jel.) ― -b3- Ayrıca (varsayılan mecaz:) bir neslin ölümü; ayırt için **السَّاعَةُ الوُسْطَى** diye adlandırılır: Muhammed’in, 'AbdAllah İbn-Uneys’i gördüğünde söylediği sözde olduğu gibi: **اـِنْ يَطُلْ عُمْرُ هٰذَا الغُلَامِ لَمْ يَمُتْ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ** (varsayılan mecaz:) [Eğer bu oğlanın ömrü uzun olursa, neslin ölümü vuku buluncaya kadar ölmeyecektir]: buna göre onun Sahâbîlerden ölenlerin sonuncusu olduğu söylenmiştir. (Er-Râghib, B.) ― -b4- Ayrıca (varsayılan mecaz:) herhangi bir adamın ölümü; ayırt için **السَّاعَةُ الصُّغْرَى** diye adlandırılır: Kur’ân’da [vi. 31], **قَدْ خَسِرَ الَّذَينَ كَذَّبُوا بِلِقَآءِ اللّٰهِ حَتَّى اـِذَا جَآءَتْهُمُ السَّاٰعَةُ بَغْتَةً** (varsayılan mecaz:) [Allah’a kavuşmayı inkâr edenler yahut yalanlayanlar, ölüm kendilerine ansızın gelinceye kadar, gerçekten ziyana uğradılar]. (Er-Râghib, B) ― -b5- Ayrıca (varsayılan mecaz:) zorluk, sıkıntı, yahut musibet; ve bunun gibi aşağıdaki **السَّاعُ**. (TA.) ― -b6- Ve (varsayılan mecaz:) uzaklık, yahut ıraqlık. (TA.) -A2- Ayrıca **سَائِعٌ**’e bak.

سَاعَةٌ سَوْعَآءُ
**سَاعَةٌ سَوْعَآءُ** ذ Şiddetli, ağır, yahut sıkıntı verici [bir saat yahut vakit]; (S, K;) **لَيْلَةٌ لَيْلَآءُ** ibaresi gibi. (S.)

سُوَاعٌ
**سُوَاعٌ** ذ: **سَوْعٌ**’a bak. -A2- Ayrıca, (S, K, [CK’de hatalı olarak tenvinsiz,]) ve **سَوَاعٌ**, (Kh, K,) Nûh kavmine ait olan, (S,) onun zamanında tapınılan; sonra tufan onu gömdü, fakat İblîs onu çıkardı ve ona [yeniden] tapınıldı; (K;) Lth böyle söyler; (TA;) sonra [kabile olarak] Hudheyl’in mülkü oldu, (S, K,) ve Ruhât’ta idi, (S,) ve ona hac yapılırdı: (S, K:) yahut [kabile olarak] Hemdân’a aitti: (Bd, TA:) Ebu-l-Mundhir der ki: Hudheyl’in şiirlerinde onun zikrini işitmedim: fakat Araplardan biri, şiirde, Hudheyl’i ona ibadet eder olarak zikreder: (TA:) onun bir kadın sûretinde olduğu söylenir: (Har s. 362:) [öyleyse, müennes özel isim olarak, tenvinsiz olurdu: fakat] Kur’ân’da [lxxi. 22] zikredilmiştir ve orada tenvinlidir. (TA.) [Ayrıca **وَدٌّ**’e bak.]

هُوَ ضَائِعٌ سَائِعٌ
**هُوَ ضَائِعٌ سَائِعٌ** ذ O, kendi haline bırakılmış, yalnız bırakılmış, yahut ihmal edilmiştir. (S, * K, * TA.) Aşağıdaki **سَاعَةٌ** [**سَائِعٌ**’in çoğuludur; ve ayrıca şu mânâya gelir:] helâk yahut yok oluş hâlinde; helâk olan; yahut ölen; çoğul mânâda; **جَاعَةٌ**’nın **جِيَاعٌ** mânâsında olması gibi, (K,) ve **طَاعَةٌ**’nın **مُطِيعُونَ** mânâsında olması gibi. (TA.)

مُسِيعٌ
**مُسِيعٌ** ذ: aşağıdaki paragrafa bak.

مِسْيَاعٌ
**مِسْيَاعٌ** ذ Yırtıcı hayvanlar yesin diye yavrusunu kendi haline bırakan bir dişi deve: (Sh, K:) yahut otlak yerinde uzaklaşan bir dişi deve: (S:) bu maddeye ve **سيع** maddesine mensuptur; ona bak. (K.) Şunu da dersin: **رَجُلٌ مِضْيَاعٌ مِسْيَاعٌ لِلْمَالِ** [Develeri yahut benzerini ihmal etmeye; yahut onları kendi hallerine, yahut yalnız bırakmaya; yahut onları kaybetmeye alışkın bir adam]; ve A'Obeyd’e göre, aşağıdaki **مُسِيعٌ** **مُضِيعٌ**’dir. (S.)
