# سوغ — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%BA/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%88%D8%BA/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سوغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%BA.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: سوغ

سوغ
سَاغَ - يَسُوغُ - سَائِغ - أسَاغَ - يُسِيْغُ
سَاغَ - يَسُوغُ + كائن + بشيء: يلذ ويهنأ ويستمتع به ويستسيغ طعمه: يتذوق الطعم ويقيس درجة قبوله فيراه بعد التذوق أنه مقبول وطيب فيبلعه بسهولة ورضا ولذة
سَائِغ: اسم فاعل صفة مشبهة من " سَاغَ - يَسُوغُ  ": الذي يجعل المتذوق " يَسُوغُ ":  له درجة من الطعم الجيد تجعله مقبولاً من المتذوق
أسَاغَ - يُسِيْغُ + شيء + كائناً: على وزن " أفعل" من " سَاغَ - يَسُوغُ ": جعله" يَسُوغُ " به: جعله يهنأ ويلذ ويستمتع به
﴿يَتَجَرَّعُهُ وَلَا يَكَادُ يُسِيغُهُ﴾: ولا يكاد يجعله الشراب يهنأ ويستمتع به ويقبله ويرويه
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الشعور باللذة والمتعة النفسية الفكرية والحواسية الذوقية"، وهي:
لَذَّ - يَلَذُّ، مَتَعَ - يَمْتَعُ (مَتُعَ - يَمْتُعُ)، هَنَأَ - يهنِئُ (هَنَأَ - يَهْنَأُ) (هَنَأَ - يَهْنُؤُ)، فَكِهَ - يَفْكَهُ، سَاغَ - يَسُوغُ، مَرَأَ - يَمْرَأُ (مَرِئَ - يَمْرَأُ)
سَاغَ - يَسُوغُ
 	﴿يَتَجَرَّعُهُ وَلَا يَكَادُ يُسِيغُهُ وَيَأْتِيهِ الْمَوْتُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَمَا هُوَ بِمَيِّتٍ وَمِنْ وَرَائِهِ عَذَابٌ غَلِيظٌ (17)﴾ إبراهيم
سائغ
 	﴿وإن لكم في الأنعام لعبرة نسقيكم مما في بطونه من بين فرث ودم لبنا خالصا سائغا للشاربين (66)﴾ النحل ﴿وما يستوي البحران هذا عذب فرات سائغ شرابه وهذا ملح أجاج ومن كل تأكلون لحما طريا وتستخرجون حلية تلبسونها وترى الفلك فيه مواخر لتبتغوا من فضله ولعلكم تشكرون(12)﴾ فاطر
مختار الصحاح:
● [سوغ] س و غ: سَاغَ الشراب سهل مدخله في الحلق وبابه قال و ساغَهُ غيره وبابه قال وباع ويلزم والأجود أساغَهُ غيره قال الله تعالى ﴿يتجرعه ولا يكاد يسيغه﴾ و سَاغَ له ما فعل أي جاز و سَوَّغَهُ له غيره تَسْويغاً أي جوزه
الراغب
ساغ
- ساغ الشراب في الحلق: سهل انحداره، وأساغه كذا. قال: }سائغا للشاربين﴿[النحل/66]،﴾ولا يكاد يسيغه{ [إبراهيم/17]، وسوغته مالا مستعار منه، وفلان سوغ أخيه: إذا ولد إثره عاجلا تشبيها بذلك.
ملخص اللسان:
1.  ساغَ الشرابُ في الحَلْقِ يَسُوُغُ سَوْغاً وسَواغاً: سَهُلَ مَدْخَلهُ في الحلقِ.وساغَ الطعامُ سَوْغاً: نزل في الحلقِ،وأَساغَه هو وساغَه يَسُوغُه ويَسِيغُه سَوْغاً وسَيْغاً وأَساغَه الله إِيّاه.
2.     أَساغَ فلانٌ الطعامَ والشرابَ يُسِيغُه وسَوَّغَه ما أَصابَ: هَنَّأَه،وقيل: تَرَكَه له خالصاً.
3.     وشرابٌ سائِغُ وأَسْوَغُ: عَذْبٌ.
4.     وأَنا سَوَّغْتُه له أَي جَوَّزْتُه
5.     وسَوْغُ الرجلِ: الذي يولد على أَثره ،إن لم يك أَخاه. وسَوْغُه: أَخوه لأَبيه وأُمه،
6.     وقد سَاغَتْ به الأَرضُ سَوْغاً مثل ساخت سواء.
لسان العرب
● - سوغ: ساغَ الشرابُ في الحَلْقِ يَسُوُغُ سَوْغاً وسَواغاً: سَهُلَ   مَدْخَلهُ في الحلقِ. وساغَ الطعامُ سَوْغاً: نزل في الحلقِ، وأَساغَه هو   وساغَه يَسُوغُه ويَسِيغُه سَوْغاً وسَيْغاً وأَساغَه الله إِيّاه. ويقال:   أَساغَ فلانٌ الطعامَ والشرابَ يُسِيغُه وسَوَّغَه ما أَصابَ: هَنَّأَه،   وقيل: تَرَكَه له خالصاً. وسِغْتُه أَسِيغُه وسُغْتُه أَسُوغُه يَتَعَدَّى   ولا يَتَعَدَّى، والأَجْوَدُ أَسَغْتُه إِساغةً. يقال: أَسِغْ لي غُصَّتي   أَي أَمْهِلْنِي ولا تُعْجِلْني. وقال تعالى: يَتَجَرَّعُه ولا يَكادُ   يَسِيغُه.   والسِّواغُ، يكسر السين: ما أَسَغْتَ به غُصَّتَكَ. يقال: الماء سِواغُ   الغُصَص؛ ومنه قول الكميت:   وكانَتْ سِواغاً أَنْ جَئِزْت بِغُصَّةٍ   وشرابٌ سائِغُ وأَسْوَغُ: عَذْبٌ. وطَعامٌ أَسْوَغُ سَيِّغٌ: يَسُوغُ في   الحَلْقِ؛ وقوْلُ عبد الله بن مسلم الهُذَليِّ:   قدْ ساغَ فيه لها وَجْهُ النهارِ كما   ساغَ الشَّرابُ لِعَطْشانٍ ، إذا شَرِبا   أَرادَ سَهُلَ فاستعمله في النهار على المثل. وساغ له ما فَعَلَ أَي   جازَ له ذلك، وأَنا سَوَّغْتُه له أَي جَوَّزْتُه. قال ابن بزرج: أَساغَ   فلانٌ بفلان أَي به تَمَّ أَمرُه وبه كان قضاءُ حاجتِه، وذلك أَنه يريد   عِدَّةَ رجالٍ أَو عِدَّةَ دَراهِمَ فيبقى واحد به يَتِمُّ الأَمرُ، فإِذا   أَصابَه قيل أَساغَ به، وإن كان أَكثر من ذلك قيل أَساغُوا بهم.   وسَوْغُ الرجلِ: الذي يولد على أَثره ،إن لم يك أَخاه. وسَوْغُه: أَخوه   لأَبيه وأُمه، وذلك إذا ولد بعده على أَثره ليس بينهما ولد. قال الفراء:   سمعت رجلين من بني تميم قال أَحدهما سَوْغُه، وقال الآخر سَوْغَتُه،   معناه يتلوه. وقال المفضل: هو سَوْغُه وسَيْغُه، بالواو والياء. ويقال: هو   أَخوه سَوْغُه وهي أُخته سَوْغُه إذا لم يكن بينهما ولد؛ الجوهري: ويقال   هذا سَوْغُ هذا وَسَيْغُ هذا للذي ولد بعده ولم يولد بينهما. وسوغه   وسَوْغَتُه: أُخته التي ولدت على أَثره. وأَسْواغُه: الذين وُلِدُوا في بطن   واحد بعده ليس بينه وبينهم بطن سواهم، والصاد فيه لغة.   وأَسْوَغَ الرجلُ أَخاه إسْواغاً إذا ولد معه.   وقد سَاغَتْ به الأَرضُ سَوْغاً مثل ساخت سواء. وفي حديث أَبي أَيوب:   إذا شئت فارْكَبْ ثم سُغْ في الأَرض ما وجدْتَ مَساغاً أَي ادخل فيها ما   وجدْت مدخلاً.
مقاييس اللغة:
(سوغ) السين والواو والغين أصلٌ يدلُّ على سهولة الشيء واستمراره في الحلق خاصّة، ثم يحمل على ذلك. يقال ساغ  الشَّرابُ في الحَلْق سَوغاً. وأساغَ الله جلَّ جلالُهُ. ومن المشتقّ منه قولُهم: أصاب فلانٌ كذا فسوَّغْتُهُ إياه. وأمَّا قولُهُم هذا سَوْغُ هذا، أي مثله، فيجوز أن يكونَ من هذا، أي إنه يَجري مجراه ويستمرُّ استمراره. ويجوز أن يكون السّين مُبدَلة من صادٍ، كأنَّه صِيغَ صياغَته. وقد ذُكِرَ في بابه.
القاموس المحيط:
ساغَ الشَّرابُ سَوْغاً وسَواغاً سَهُلَ مَدْخَلُهُ. وسُغْتُه أسُوغُه، وسِغْتُه أسِيغُه، لازِمٌ مُتَعَدٍّ.
والسِواغُ، ككتابٍ: ما أسَغْتَ به غُصَّتَكَ. وشَرابٌ أسْوَغُ: سائِغٌ. وساغَتْ به الأرضُ: سخَتْ، و الناقةُ: شذَّتْ، و له ما فَعَلَ: جازَ. وهذا سَوْغُ هذا وسَوْغَتُه: كلاهُما في الذَّكَرِ والأُنْثَى: وُلِدَ بعدَه، ولم يُولَدْ بينَهما. وأسِغْ لي غُصَّتِي: أمْهِلْنِي. وأسْوَغَ أخاهُ: وُلِدَ معه، وقيل: بعدَهُ.
وأساغَ فلانٌ بفلانٍ: تَمَّ أمْرُه به، وذلك أنه يُريدُ عِدَّةَ رِجالٍ أو دَراهِمَ، فَيَبْقَى واحدٌ به يَتِمُّ الأمْرُ، فإذا أصابه قيل: أساغَ به، وفي الكثيرِ: أساغُوا بِهم. وسَوَّغَه تَسْويغاً: جَوَّزَهُ، و له كذا: أعطاهُ إياهُ. وتَسْويغاتُ السَّلاطينِ، مُوَلَّدَةٌ.
- هذا سَيْغُ هذا، أي سَوْغُه. وسِغْتُ الشَّرابَ أسِيغُه سُغْتُه أسُوغُه. وسِيغُ، بالكسر ناحيةٌ بخُراسانَ، ويقالُ صِيغُ، منها الإِمامُ أبو بَكرٍ محمدُ بنُ عُمَرَ الصِّيغِيُّ المُفَسِّرُ، مُصَنِّفُ كِتابِ " التلْخيصِ في اللُّغَةِ " .
تاج العروس:
سوغ
ساغَ الشَّرَابُ يَسُوغُ سَوْغاً وسَوَاغاً بفَتْحِهِمَا وفي بَعْضِ النُّسَخِ : الأخِيرُ بالضَّمِّ : سَهُلَ مَدْخَلُه في الحَلْقِ ومنْهُ قولُه تعالى : سائِغاً للشّارِبِينَ
وقالَ الشّاعِرُ :
فساغَ ليَ الشَّرَابُ وكُنْتُ قِدْماً ... أكادُ أغَصُّ بالماءِ الحَمِيمِ قالَ ثَعْلَبٌ : سألْتُ ابنَ الأعْرابِيِّ عن مَعْنَى الحَمِيمِ في هذا البَيْتِ : فقالَ : هوَ الماءُ البارِدُ قالَ ثعْلَبٌ : فالحَميمُ عِنْدَهُ منَ الأضْدَادِ
وكذا ساغَ الطَّعَامُ سَوْغاً : إذا نَزَلَ في الحَلْقِ
ويُقَالُ : سُغْتُه بالضَّمِّ أسُوغُه وسِغْتُه بالكَسْرِ أسِيغُه لازِمٌ مُتَعَدٍّ والأجْوَدُ أسَغْتُه إساغَةً
والسِّواغُ ككِتَابٍ : ما أسَغْتَ بهِ غُصَّتَكَ يُقَالُ : الماءُ سِواغُ الغَصَصِ قالَ الكُمَيْتُ :
وكانَتْ سِوَاغاً أنْ جَئِزْتُ بغُصَّةٍ ... يَضِيقُ بها ذَرْعاً سَوَاهُم طَبِيبُهَا وشَرابٌ أسْوَغُ وسائِغٌ أي : عَذْبٌ قالَهُ ابنُ دُرَيْدٍ وكذلكَ طَعَامٌ أسْوَغٌ : إذا كانَ يَسُوغُ في الحَلْقِ
وساغَتْ بهِ الأرْضُ سَوْغاً : مِثْلُ ساخَتْ قالَهُ أبو عَمْروٍ
وساغَتِ النّاقَةُ : شَذَّتْ وتَبَاعَدَتْ
ومن المَجَازِ : ساغَ لهُ ما فَعَلَ أي : جازَ لهُ ذلكَ
ومن المَجَازِ أيْضاً : قَوْلُهم : هذا سَوْغُ هذا وسَوْغَتهُ كِلاهُمَا في الذَّكَرِ والأُنْثَى للذِي وُلِدَ بَعْدَهُ وفي المُفْرَدَاتِ : على إثْرِهِ عاجِلاً ولَمْ يُوْلَدْ بَيْنَهُمَا يُقَالُ : هِيَ أُخْتُه سَوْغُهُ وسَوْغَتُه وهُوَ أخُوه سَوْغُه وسَوْغَتُه وقيلَ : سَوْغُ الرَّجُلِ : الّذِي يُولَدُ على إثْرِهِ وإنْ لَمْ يَكُ أخاهُ وقالَ الفَرّاءُ : سَمِعْتُ رَجُلَينِ منْ بَنِي تَمِيمٍ قالَ أحَدُهُما : سَوْغُه وقالَ الآخَرُ : سَوْغَتُه معناه : يَتْلُوه
وقالَ ابنُ فارِسٍ : هذا سَوْغُ هذا أي : على صِيَغَتِه قالَ : يجُوزُ أنْ تَكُونَ السِّينُ مُبْدَلَةً منْ صادٍ كأنَّهُ صِيغَ صِياغَتَهُ
ويُقَالُ : أسِغْ لي غُصَّتِي أي : أمْهِلْنِي ولا تُعْجِلْنِي عن ابنِ عبّادٍ والجَوْهَرِيُّ
وقالَ اللِّحْيَانِيِّ : أسْوَغَ الرَّجُلُ أخاهُ : إذا وُلِدَ مَعَهُ وقيلَ : إذا وُلِدَ بَعْدَهُ وهُوَ عن ابنِ عَبّادٍ
وقالَ ابنُ بُزُرْجَ : أساغَ فُلانٌ بفُلانٍ : إذا تَمَّ أمْرُه بهِ وبهِ كانَ قَضَاءُ حاجَتِه وذلكَ أنَّهُ يُرِيدُ عِدَةَ رِجَال أو عِدَّةَ دَرَاهِمض فيَبْقَى واحِدٌ بهِ يَتِمُّ الأمْرُ فإذا أصابَهُ قيلَ : أساغَ بهِ ويُقَالُ في الكَثِيرِ : أساغُوا بهم
ومن المَجَازِ : سَوَّغَهُ تَسْوِيغاً : جَوَّزَهُ وفي المُفْرَداتِ : سَوَّغَهُ مالاً مُسْتَعارٌ منه
وقالَ ابنُ دُرَيدٍ : سَوَّغَ لَهُ كذا أي : أعْطَاهُ إيّاهُ
قالَ الصّاغَانِيُّ : وتَسْوِيغَاتُ السّلاطِينِ من هذا أي : منْ سوَّغَهُ لَهُ تَسْوِيغاً : جَوَّزَهُ قالَ : وهِيَ مُوَلَّدَةٌ قالَ شَيْخُنَا : والمُرَادُ بالتَّسْوِيغِ : الإدْنُ في تَنَاوِلِ الاسْتِحْقاقِ منْ جِهَةٍ مُعَيَّنَةٍ تَيْسيراً وتَسْهِيلاً على الآخِذِ فهُوَ منْ ساغَ الشَّرَابُ : سَهُلَ أو منْ سَوَّغَهُ : جَوَّزَه فيكُونُ عَرَبِياً وهُوَ الظّاهِرُ والأوْلَى
قلتُ : مُرادُ الصّاغَانِيُّ بكَوْنهَا مُوَلَّدَةً أنَّها لمْ تُسْمَعْ في كَلامِ الفُصَحاء ولمْ تُرْوَ عَنْهُمْ وكَوْنُ مأْخَذِهَا صَحيحاً لا يَمْنَعُ منْ تَوْلِيدِها لِفْقْدانِ السَّماعِ عنِ الفُصحاءِ وعدَمِ وُرودِهَا في كَلامِهِمْ فتأمَّلْ
وممّا يستدْرَكُ عليهِ : أساغَ فُلانٌ الشَّرابَ والطَّعَامَ يُسِيغُه إساغَةً
وسَوَّغَهُ ما أصابَ : هَنَّأَهُ وقيلَ : تَرَكَهُ له خالِصاً
وطَعَامٌ سَيِّغٌ كسَيِّدٍ : سائِغٌ
وساغَ النَّهَارُ : سَهُلَ وهوَ مجازٌ قالَ عَبدُ اللهِ بنُ مُسْلِمٍ الهُذَلِيُّ :
قَدْ ساغَ فيهِ لها وَجْهُ النَّهَارِ كما ... ساغَ الشَّرَابُ لعَطْشَانٍ إذا شَرِبا وأسْواغُ الرَّجُلِ : الّذِين وُلِدُوا معَهُ في بَطْنٍ واحِدٍ بَعْدَه لَيسَ بينَهُ وبيْنَهُمْ بَطْنٌ سواهُمْ والصّادُ لغَةٌ
ويُقَالُ : سُغْ في الأرْضِ ما وَجَدْت مَساغاً أي : ادْخُلْ فيها ما وَجَدْتَ مَدْخَلاً
ويُقَالُ : هذا لا أجِدُ لَهُ مَسَاغاً أي : جَوَازاً أوْ مَدْخَلاً وهُوَ مجَازٌ
سيغ
هذا سَيغُ هذا أي : سوْغُه هذا الحَرْفُ مَكْتُوبٌ في سائِر النُّسَخِ بالأحْمَرِ على أنَّه مستدْرَكٌ على الجَوْهَرِيُّ وليسَ كما زَعَمَ فإنَّ الجَوْهَرِيُّ ذكَرَهُ في الّذِي قَبْلَهُ فقال : ويُقَالُ : هذا سَوْغُ هذا وسَيْغُ هذا : للذي وُلِدَ بَعْدَهُ ولمْ يُولَدْ بينَهُمَا فالأوْلَى أنْ يُكْتَبَ بالأسْودِ ونقَلَ المُفَضَّلُ أيْضاً هكذا فقالَ : هُوَ سَوْغُه وسيْغُه بالواوِ والياءِ
وسِغْتُ الشَّرَابَ بالكَسْرِ أسِيغُه بمَعْنَى سُغْتُه أسُوغُهُ سَيْغاً وسوْغاً بمَعْنىً واحِدٍ
وسِيغُ بالكَسْرِ : اسمُ ناحِيَةِ بخُراسَانَ كانَ بها مَهْلِكُ أسَدِ بنِ عَبْدِ اللهِ القَسْرِيّ ويُقَالُ : صِيغُ بالصّادِ وهُوَ المشهورُ منْهَا : الإمامُ أبو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بنُ عُمَرَ الصِّيغيُّ المُفَسِّرُ مُصَنِّفُ كِتابِ التَّلْخِيصِ في اللُّغَةِ وهكذا نَقَلَه الحافظُ في التَّبْصِيرِ واقْتَصَرَ على السِّينِ
ومما يستدْرَكُ عليه : يُقَالُ : هاذ سَيْغُ هذا : إذا كان على قَدْرِه

### Türkçe

سوغ
**سَاغَ** - **يَسُوغُ** - **سَائِغ** - **أسَاغَ** - **يُسِيْغُ**

**سَاغَ - يَسُوغُ** + bir varlık + bir şey ile: lezzetli bulur ve hoşlanır ve ondan zevk alır ve tadını **يستسيغ**: tadı tadar ve kabul derecesini ölçer; tadımdan sonra onun kabul edilir ve iyi olduğunu görür; böylece onu kolaylıkla, rıza ve lezzetle yutar.

**سَائِغ**: “**سَاغَ - يَسُوغُ**”dan ism-i fâil, sıfat-ı müşebbehe: tadanı “**يَسُوغُ**” kılan; onda, tadan tarafından kabul edilir kılan iyi bir tat derecesi bulunan.

**أسَاغَ - يُسِيْغُ** + bir şey + bir varlığı: “**سَاغَ - يَسُوغُ**”dan “**أفعل**” vezninde: onu onunla “**يَسُوغُ**” kıldı: onu hoşlanır, lezzet alır ve ondan zevk alır kıldı.

﴿**يَتَجَرَّعُهُ وَلَا يَكَادُ يُسِيغُهُ**﴾: ve neredeyse içeceği onu hoşlanır ve ondan zevk alır kılmaz, onu kabul ettirmez ve onu kandırmaz.

Ve lafız, “psikolojik–fikrî ve duyusal–tat alma lezzet ve haz hissi” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**لَذَّ - يَلَذُّ**، **مَتَعَ - يَمْتَعُ** (**مَتُعَ - يَمْتُعُ**)، **هَنَأَ - يهنِئُ** (**هَنَأَ - يَهْنَأُ**) (**هَنَأَ - يَهْنُؤُ**)، **فَكِهَ - يَفْكَهُ**، **سَاغَ - يَسُوغُ**، **مَرَأَ - يَمْرَأُ** (**مَرِئَ - يَمْرَأُ**)

**سَاغَ - يَسُوغُ**
﴿**يَتَجَرَّعُهُ وَلَا يَكَادُ يُسِيغُهُ وَيَأْتِيهِ الْمَوْتُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَمَا هُوَ بِمَيِّتٍ وَمِنْ وَرَائِهِ عَذَابٌ غَلِيظٌ (17)﴾ İbrahim

**سائغ**
﴿Ve şüphesiz sizin için davarlarda elbette bir ibret vardır; size, karınlarındakinden, fışkı ile kan arasından, içenler için hâlis, **سائغا** bir süt içiririz (66)﴾ Nahl
﴿Ve iki deniz bir olmaz; şu tatlı, susuzluğu gideren, içeceği **سائغ**; şu ise tuzlu, acı; ve her birinden taze et yersiniz ve giydiğiniz bir süs çıkarırsınız; ve onda gemileri yararak gider görürsün; ve O’nun fazlından arayasınız diye; ve umulur ki şükredersiniz (12)﴾ Fatır

Muhtâr es-Sıhâh:
● [**سوغ**] س و غ: **سَاغَ** içecek; boğaza giriş yeri kolay oldu; babı **قال**. Ve başkası onu **ساغَهُ** kıldı; babı **قال** ve **باع**; lâzım olur; daha iyi olanı: başkası onu **أساغَهُ** kıldı; Allah Teâlâ dedi: ﴿**يتجرعه ولا يكاد يسيغه**﴾. Ve **سَاغَ** ona yaptığı şey, yani ona câiz oldu. Ve başkası onu ona **سَوَّغَهُ** **تَسْويغاً**: yani onu câiz kıldı.

er-Râgıb
**ساغ**
- **ساغ** içecek boğazda: inişi kolay oldu; ve onu **أساغه** şöyle. Dedi: }**سائغا للشاربين**﴿[Nahl/66]،﴾**ولا يكاد يسيغه**{ [İbrahim/17]. Ve onu, ödünç alınmış bir mal olarak **سوغته**; ve falan kimse kardeşinin **سوغ**’udur: eğer onun ardından çabucak doğmuşsa; bununla benzetme olarak.

Lisân’ın özeti:
1. İçecek boğazda **ساغَ**; **يَسُوُغُ** **سَوْغاً** ve **سَواغاً**: boğaza giriş yeri kolay oldu. Ve yemek **ساغَ** **سَوْغاً**: boğaza indi. Ve o onu **أَساغَه**; ve onu **ساغَه**; **يَسُوغُه** ve **يَسِيغُه** **سَوْغاً** ve **سَيْغاً**; ve Allah onu ona **أَساغَه**.
2. Falan kimse yemeği ve içeceği **أَساغَ**; **يُسِيغُه**; ve ona isabet edeni **سَوَّغَهُ**: onu hoş kıldı; ve denildi ki: onu ona hâlis olarak bıraktı.
3. **شرابٌ سائِغُ** ve **أَسْوَغُ**: tatlıdır.
4. Ve ben onu ona **سَوَّغْتُه**: yani onu câiz kıldım.
5. Ve erkeğin **سَوْغُ**’u: onun ardından doğan (kardeşi olmasa bile). Ve onun **سَوْغُ**’u: baba ve anneden kardeşidir.
6. Ve gerçekten yer onunla **سَاغَتْ** **سَوْغاً**; **ساخت** gibi, eşit.

Lisânü’l-ʿArab
● - **سوغ**: İçecek boğazda **ساغَ**; **يَسُوُغُ** **سَوْغاً** ve **سَواغاً**: boğaza giriş yeri kolay oldu. Ve yemek **ساغَ** **سَوْغاً**: boğaza indi. Ve o onu **أَساغَه**; ve onu **ساغَه**; **يَسُوغُه** ve **يَسِيغُه** **سَوْغاً** ve **سَيْغاً**; ve Allah onu ona **أَساغَه**. Ve denilir: falan kimse yemeği ve içeceği **أَساغَ**; **يُسِيغُه**; ve ona isabet edeni **سَوَّغَهُ**: onu hoş kıldı; ve denildi ki: onu ona hâlis olarak bıraktı. Ve onu **سِغْتُه** **أَسِيغُه** ve onu **سُغْتُه** **أَسُوغُه**; geçişli olur ve geçişsiz olur; daha iyi olanı: onu **أَسَغْتُه** **إِساغةً**. Denilir: **أَسِغْ** bana boğazıma takılanı: yani bana mühlet ver, beni acele ettirme. Ve Yüce Allah dedi: **يَتَجَرَّعُه ولا يَكادُ يَسِيغُه**. Ve **السِّواغُ**, sîn’in kesresiyle: boğazına takılanı onunla **أَسَغْتَ** ettiğin şey. Denilir: su, boğaza takılmaların **سِواغُ**’udur; ve ondan Kümeyt’in sözü:
Ve o, boğaza takılmayla geçip gittiğimde bir **سِواغاً** idi
Ve **شرابٌ سائِغُ** ve **أَسْوَغُ**: tatlıdır. Ve **طَعامٌ أَسْوَغُ سَيِّغٌ**: boğazda **يَسُوغُ** eder. Ve Abdullah b. Müslim el-Hüzelî’nin sözü:
Gündüzün yüzü onda onun için gerçekten **ساغَ** oldu; tıpkı
içeceğin susamışa, içtiklerinde, **ساغَ** olması gibi
Kolay oldu demek istedi; onu gündüzde misal olarak kullandı. Ve ona yaptığı şey **ساغَ** oldu: yani ona câiz oldu. Ve ben onu ona **سَوَّغْتُه**: yani onu câiz kıldım. İbn Büzerc dedi: falan kimse falan kimse ile **أَساغَ**: yani onunla işi tamam oldu ve onunla ihtiyacının görülmesi oldu; bu, onun birtakım adamlar yahut birtakım dirhemler istemesi, sonra birinin kalması ve onunla işin tamam olmasıdır; onu bulduğunda “onunla **أَساغَ**” denilir; eğer bundan daha çok ise “onlarla **أَساغُوا**” denilir. Ve erkeğin **سَوْغُ**’u: onun ardından doğan (kardeşi olmasa bile). Ve onun **سَوْغُ**’u: baba ve anneden kardeşidir; bu, onun ardından doğduğunda, aralarında doğan bir çocuk olmaksızın. Ferrâ dedi: Benî Temîm’den iki adam işittim; birisi **سَوْغُه** dedi, diğeri **سَوْغَتُه** dedi; manası: onu takip eder. Mufaddal dedi: o onun **سَوْغُ**’udur ve **سَيْغُ**’udur; vâv ve yâ ile. Ve denilir: o onun kardeşidir, onun **سَوْغُ**’udur; ve o onun kız kardeşidir, onun **سَوْغُ**’udur; aralarında doğan bir çocuk yoksa. Cevherî: ve denilir: bu, bunun **سَوْغُ**’udur ve bunun **سَيْغُ**’udur; onun ardından doğan ve aralarında doğan olmayan kimse için. Ve onun **سوغه**’u ve onun **سَوْغَتُه**: onun ardından doğan kız kardeşidir. Ve onun **أَسْواغُه**’u: onun ardından tek bir karında doğanlar; onunla onların arasında onlardan başka karın yoktur; ve **الصاد** onda bir lehçedir. Ve erkek, kardeşini **أَسْوَغَ** **إسْواغاً**: eğer onunla birlikte doğmuşsa. Ve gerçekten yer onunla **سَاغَتْ** **سَوْغاً**; **ساخت** gibi, eşit. Ve Ebû Eyyûb hadîsinde: “İstersen bin, sonra yerde, bir **مَساغاً** bulduğun sürece **سُغْ** et”: yani bir giriş bulduğun sürece ona gir.

Maqâyîsü’l-Luğa:
(**سوغ**) sîn, vâv ve ğayn; bir asıl, şeyin kolaylığına ve özellikle boğazda sürüp gitmesine delâlet eder; sonra bunun üzerine taşınır. Denilir: içecek boğazda **ساغَ** **سَوغاً**. Ve Allah, celâl ve yüceliğiyle, **أساغَ**. Ve ondan türeyenlerden onların sözü: falan kimse şunu elde etti; ben onu ona **فسوَّغْتُهُ إياه**. Ama onların “bu, bunun **سَوْغُ**’udur” sözü; yani onun benzeri; bunun da bundan olması câizdir: yani onun akışını akar ve onun sürüp gidişi gibi sürüp gider. Ve sîn’in, sâd’dan بدل edilmiş olması da câizdir; sanki onun **صِيغَ** edilmesi gibi. Ve onun babında zikredilmiştir.

el-Kâmûsü’l-Muhît:
İçecek **ساغَ** **سَوْغاً** ve **سَواغاً**: girişi kolay oldu. Ve onu **سُغْتُه** **أسُوغُه**; ve onu **سِغْتُه** **أسِيغُه**; lâzım, müteaddî.
Ve **السِواغُ**, bir kitap gibi: boğazına takılanı onunla **أسَغْتَ** ettiğin şey. Ve **شَرابٌ أسْوَغُ**: **سائِغٌ**. Ve yer onunla **ساغَتْ**: **سخَتْ**; ve deve: **شذَّتْ**; ve ona yaptığı şey: câiz oldu. Ve bu, bunun **سَوْغُ**’udur ve onun **سَوْغَتُه**’dur: ikisi de erkek ve dişide; onun ardından doğdu; ve ikisinin arasında doğan olmadı. Ve “boğazıma takılanı bana **أسِغْ** et”: bana mühlet ver. Ve kardeşini **أسْوَغَ**: onunla birlikte doğdu; ve denildi ki: onun ardından.
Ve falan kimse falan kimse ile **أساغَ**: onunla işi tamam oldu; bu, onun birtakım adamlar veya dirhemler istemesi, sonra birinin kalması ve onunla işin tamam olmasıdır; onu bulduğunda “onunla **أساغَ**” denilir; çokta: “onlarla **أساغُوا**”. Ve onu **سَوَّغَه** **تَسْويغاً**: onu câiz kıldı; ve ona şöyle: onu ona verdi. Ve sultanların **تَسْويغاتُ**’ı, sonradan türetilmiştir.
- “bu, bunun **سَيْغُ**’udur”: yani onun **سَوْغُ**’udur. Ve içeceği **سِغْتُ** **أسِيغُه**; onu **سُغْتُ** **أسُوغُه**. Ve **سِيغُ**, kesre ile: Horasan’da bir bölgenin adıdır; ve **صِيغُ** denilir; ondan: müfessir imam Ebû Bekir Muhammed b. Ömer **الصِّيغِيُّ**, “**التلْخيصِ في اللُّغَةِ**” kitabının musannifi.

Tâcü’l-ʿArûs:
**سوغ**
İçecek **ساغَ**; **يَسُوغُ** **سَوْغاً** ve **سَوَاغاً**, ikisini de fetha ile; bazı nüshalarda: sonuncusu damme ile: boğaza giriş yeri kolay oldu; ve ondan Yüce söz: **سائِغاً للشّارِبِينَ**.
Şair dedi:
Bana içecek gerçekten **فساغَ** oldu; ve eskiden ben …
sıcak su ile neredeyse boğulacak olurdum
Saʿleb dedi: Bu beyitte **الحَمِيمِ**’in manası hakkında İbnü’l-Aʿrâbî’ye sordum; dedi ki: o soğuk sudur. Saʿleb dedi: o halde **الحَميمُ** onun yanında zıtlardandır.
Ve yine yemek **ساغَ** **سَوْغاً**: eğer boğaza inmişse.
Ve denilir: onu damme ile **سُغْتُه** **أسُوغُه**; ve kesre ile **سِغْتُه** **أسِيغُه**; lâzım, müteaddî; daha iyi olanı: onu **أسَغْتُه** **إساغَةً**.
Ve **السِّواغُ** bir kitap gibi: boğazına takılanı onunla **أسَغْتَ** ettiğin şey; denilir: su, boğaza takılmaların **سِواغُ**’udur. Kümeyt dedi:
Ve o, boğaza takılmayla geçip gittiğimde bir **سِوَاغاً** idi …
onunla göğsü daralan; onların dışında onun tabibi yoktur
Ve **شرابٌ أسْوَغُ** ve **سائِغٌ**: yani tatlıdır; bunu İbn Düreyd söyledi. Ve yine **طَعَامٌ أسْوَغٌ**: eğer boğazda **يَسُوغُ** ediyorsa.
Ve yer onunla **ساغَتْ** **سَوْغاً**: **ساخَتْ** gibi; bunu Ebû Amr söyledi.
Ve deve **ساغَتْ**: sapıttı ve uzaklaştı.
Mecazdan: ona yaptığı şey **ساغَ**: yani ona o câiz oldu.
Mecazdan da: onların sözü: bu, bunun **سَوْغُ**’udur ve onun **سَوْغَتهُ**’dir; ikisi de erkek ve dişide, onun ardından doğan içindir; ve **المُفْرَدَاتِ**’ta: onun ardından çabucak; ve ikisinin arasında doğan olmadı. Denilir: o, onun kız kardeşidir, onun **سَوْغُهُ**’dur ve onun **سَوْغَتُه**’dur; ve o, onun kardeşidir, onun **سَوْغُه**’dur ve onun **سَوْغَتُه**’dur. Ve denildi ki: erkeğin **سَوْغُ**’u: onun ardından doğan, kardeşi olmasa bile. Ferrâ dedi: Benî Temîm’den iki adam işittim; birisi **سَوْغُه** dedi, diğeri **سَوْغَتُه** dedi; manası: onu takip eder.
İbn Fâris dedi: “bu, bunun **سَوْغُ**’udur”: yani onun **صِيَغَتِه** üzere. Dedi: sîn’in sâd’dan بدل edilmiş olması câizdir; sanki o, onun **صِيغَ** edilmesi gibi.
Ve denilir: boğazıma takılanı bana **أسِغْ** et: yani bana mühlet ver, beni acele ettirme; İbn Abbâd ve Cevherî’den.
Lihyânî dedi: erkek, kardeşini **أسْوَغَ**: eğer onunla birlikte doğmuşsa; ve denildi ki: eğer onun ardından doğmuşsa; bu, İbn Abbâd’dandır.
İbn Büzerc dedi: falan kimse falan kimse ile **أساغَ**: eğer onunla işi tamam olmuşsa ve onunla ihtiyacının görülmesi olmuşsa; bu, onun birtakım adamlar veya birtakım dirhemler istemesi, sonra birinin kalması ve onunla işin tamam olmasıdır; onu bulduğunda “onunla **أساغَ**” denilir; çokta “onlarla **أساغُوا**” denilir.
Mecazdan: onu **سَوَّغَه** **تَسْوِيغاً**: onu câiz kıldı; ve **المُفْرَداتِ**’ta: onu, ödünç alınmış bir mal olarak **سَوَّغَهُ**.
İbn Düreyd dedi: ona şunu **سَوَّغَ**: yani onu ona verdi.
Sâğânî dedi: sultanların **تَسْوِيغَاتُ**’ı bundan; yani ona onu **سَوَّغَهُ** **تَسْوِيغاً**: onu câiz kıldı; dedi: ve o, sonradan türetilmiştir. Şeyhimiz dedi: **التَّسْوِيغِ** ile murad: belirli bir cihetten istihkakın alınmasına izin vermektir; alan üzerine kolaylaştırma ve kolay kılma olarak; o halde o, içeceğin **ساغَ** olması: kolay oldu; yahut onu **سَوَّغَهُ**: onu câiz kıldı; böylece Arapça olur; ve bu, zâhir ve daha evlâdır.
Ben dedim: Sâğânî’nin onun “sonradan türetilmiş” oluşuyla muradı: fasihlerin كلامında işitilmemiş olması ve onlardan rivayet edilmemiş olmasıdır; ve onun menşeinin sahih oluşu, fasihlerden سماعın yokluğu ve onların كلامında vârid olmaması sebebiyle onun türetilmiş olmasına engel olmaz; öyleyse düşün.
Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: falan kimse içeceği ve yemeği **أساغَ**; **يُسِيغُه** **إساغَةً**.
Ve ona isabet edeni **سَوَّغَهُ**: onu hoş kıldı; ve denildi ki: onu ona hâlis olarak bıraktı.
Ve **طَعَامٌ سَيِّغٌ** ( **سَيِّدٍ** gibi): **سائِغٌ**.
Ve gündüz **ساغَ**: kolay oldu; ve o mecazdır. Abdullah b. Müslim el-Hüzelî dedi:
Onun için onda gündüzün yüzü gerçekten **قَدْ ساغَ** oldu; tıpkı …
içeceğin susamışa, içtiklerinde, **ساغَ** olması gibi
Ve erkeğin **أسْواغُ**’u: onunla birlikte tek bir karında onun ardından doğanlar; onunla onların arasında onlardan başka karın yoktur; ve **الصّادُ** bir lehçedir.
Ve denilir: yerde, bir **مَساغاً** bulduğun sürece **سُغْ** et: yani bir giriş bulduğun sürece ona gir.
Ve denilir: bunun için bir **مَسَاغاً** bulmuyorum: yani bir câizlik yahut bir giriş; ve o mecazdır.

**سيغ**
“bu, bunun **سَيغُ**’udur”: yani onun **سوْغُ**’udur. Bu harf, diğer nüshaların tamamında kırmızı ile yazılmıştır; Cevherî üzerine istidrâk edilmiş olduğuna göre; ve onun zannettiği gibi değildir; çünkü Cevherî onu bir önceki yerde zikretti; şöyle dedi: ve denilir: bu, bunun **سَوْغُ**’udur ve bunun **سَيْغُ**’udur: onun ardından doğan ve ikisinin arasında doğan olmayan kimse için. O halde daha evlâ olan, siyah ile yazılmasıdır. Ve Mufaddal da böyle nakletti; şöyle dedi: o onun **سَوْغُه**’dur ve onun **سيْغُه**’dur; vâv ve yâ ile.
Ve içeceği kesre ile **سِغْتُ**; **أسِيغُه**; damme ile onu **سُغْتُه**; **أسُوغُه** manasında; **سَيْغاً** ve **سوْغاً** tek bir manada.
Ve **سِيغُ** kesre ile: Horasan’da bir bölgenin adıdır; Esed b. Abdullah el-Kasrî’nin helâk yeri oradaydı. Ve **صِيغُ** denilir, sâd ile; ve o, ondan meşhur olandır. Ondan: müfessir imam Ebû Bekir Muhammed b. Ömer **الصِّيغيُّ**, “**التَّلْخِيصِ في اللُّغَةِ**” kitabının musannifi. Hâfız, **التَّبْصِيرِ**’de onu böyle nakletti ve sîn ile yetindi.
Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: denilir: “bu, bunun **سَيْغُ**’udur”: eğer onun ölçüsü üzere ise.
