# سوف — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%81/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%88%D9%81/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%81.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: سوف

سُفْتُ الشيءَ أَسوفُهُ سَوْفاً، إذا شمِمْتَه. والاستيافُ: الاشتمامُ. والمَسافَةُ: البُعْدُ، وأصلها من الشمّ. وكان الدليل إذا كان في فلاةٍ أخذ الترابَ فشمَّه ليعلم أعَلى قصدٍ هو أم على جَوْرٍ. قال رؤبة:
إذا الدليلُ اسْتافَ أخلاقَ الطُرُقْ
ثم كثُر استعمالهم لهذه الكلمة حتى سمَّوا البعد مسافةً. والسافُ: كلُّ عَرَقٍ من الحائط. والسافَةُ: أرضٌ بين الرمل والجَلَدِ. والسائفةُ: الرملة الرقيقة. والسَوافُ: مرضُ المال وهلاكه. يقال: وقع في المال سَوافٌ، أي موتٌ. قال ابن السكيت: سمعت هشاماً المكفوفَ يقول لأبي عمرو: إن الأصمعيَّ يقول السُوافُ بالضم، يقول: الأدواءُ كلُّها تجيء بالضم، نحو النُخازِ والدُكاع والقُلابِ والخُمالِ. قال سيبويه: سَوْفَ كلمةُ تنفيس فيما لم يكن بعدُ. ألاَ ترى أنَّك تقول سَوَّفْتُهُ إذا قلت له مرّة بعد مرّة: سوف أفعل. ولا يفصل بينها وبين الفعل، لأنها بمنزلة السين في سَيَفْعَلُ. وقولهم: فلانٌ يقتاتُ السَوْفَ، أي يعيش بالأماني. والتَسْويفُ: المَطْلُ. وسافَ يسوفُ، أي هَلَك. وأَسافَ الرجلُ، أي هلكَ مالُه. يقال: أَسَافَ حتّى ما يشتكي السَوافَ. هذا إذا تعوَّد الحوادث. ومنه قول الشاعر:
فيا لهما من مُرْسَلَيْنِ بحـاجةٍ		أَسافا من المالِ التِلادِ وأَعْدَما
وحكى أبو زيد: سَوَّفْتُ الرجلَ أمري، إذا ملّكته أمرك وحكّمته فيه يصنع ما شاء.

### Türkçe

**سُفْتُ** şeyi **أَسوفُهُ** **سَوْفاً**, onu kokladığın zaman (denir). Ve **الاستيافُ**: koklamadır. Ve **المَسافَةُ**: uzaklıktır; aslı koklamadandır. Kılavuz, bir ıssızlıkta olduğu zaman toprağı alır da onu koklardı; (böylece) (yolun) doğru bir kasıt üzere mi yoksa bir sapma üzere mi olduğunu bilmek için. Rü’be dedi ki:
إذا الدليلُ اسْتافَ أخلاقَ الطُرُقْ
Sonra bu kelimeyi kullanmaları çoğaldı; nihayet uzaklığa **مسافةً** adını verdiler. Ve **السافُ**: duvardan her bir damar (çatlak/iz). Ve **السافَةُ**: kum ile sert zemin arasında bir yer. Ve **السائفةُ**: ince kumluk. Ve **السَوافُ**: malın hastalığı ve helâki. Denir ki: mala **سَوافٌ** düştü; yani ölüm. İbnü’s-Sikkît dedi ki: Ebû Amr’a, Hişâm el-mekfûf’un şöyle dediğini işittim: Şüphesiz el-Asma‘î **السُوافُ**’ı (başındaki harfi) ötre ile söyler; der ki: hastalıkların hepsi ötre ile gelir; **النُخازِ** ve **الدُكاع** ve **القُلابِ** ve **الخُمالِ** gibi. Sîbeveyh dedi ki: **سَوْفَ** henüz olmamış olan şeyde bir erteleme kelimesidir. Görmez misin ki sen **سَوَّفْتُهُ** dersin; ona defa defa “**سوف** yapacağım” dediğin zaman. Ve onunla fiil arasına ayrım konulmaz; çünkü o, **السين**’in **سَيَفْعَلُ**’deki konumu gibidir. Ve onların sözü: Falan **السَوْفَ** ile gıdalanır; yani temennilerle yaşar. Ve **التَسْويفُ**: oyalamadır. Ve **سافَ يسوفُ**: yani helâk oldu. Ve **أَسافَ** adam: yani malı helâk oldu. Denir ki: **أَسَافَ**; öyle ki **السَوافَ**’dan şikâyet etmez. Bu, olaylara alıştığı zaman (böyledir). Ondan şairin sözü:
فيا لهما من مُرْسَلَيْنِ بحـاجةٍ		أَسافا من المالِ التِلادِ وأَعْدَما
Ebû Zeyd nakletti: **سَوَّفْتُ** adama işimi; ona emrini malik kıldığın ve onu onda hakem yaptığın zaman (denir); dilediğini yapar.
