# سوق — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%82/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%88%D9%82/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%82.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: سوق

الساقُ: ساقُ القدم، والجمعُ سوقٌ وسِيقانٌ وأسْواقٌ. وامرأةٌ سَوْقاءُ: حسنةُ السَاقِ. ورجلٌ أَسْوَقُ بيِّنُ السَوَقِ. والأَسْواقُ أيضاً: الطويلُ الساقَيْن. ويقال: وَلَدَتْ فلانةُ ثلاثةَ بنينَ على ساقٍ واحد، أي بعضُهم على إثر بعض، ليست بينهم جارية. وساقُ الشجرة: جِذْعها. وساقُ حُرٍّ: ذَكَرُ القَماري. قال الكميت:
تَغْريدُ ساقٍ عَلى ساقٍ تُجاوِبُـهـامن الهَواتِفِ ذاتُ الطَوْقِ والعُطُلِ
عنى بالأول الوَرشانَ وبالثاني ساقَ الشجرةِ. وقوله تعالى: "يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ ساق" أي عن شدّة، كما يقال: قامت الحرب على ساق. ومنه قولهم: ساوَقَهُ، أي فاخَرَهُ أَيُّنا أَشَدُّ. وساقَةُ الجيش: مؤخَّره. والسوقُ يذَكِّر ويؤنّث. قال الشاعر:
بِسوقٍ كثيرٍ ريحُهُ وأعاصِرُهُ
وسوقُ الحربِ. حَومةُ القِتال. وتَسَوَّقَ القومُ، إذا باعوا واشتَرَوا. والسوقَةُ: خلاف المَلِكِ. قال نَهْشَل بن حَرِّيِّ: ولم تَرَ عَيْني سوقَةً مثلَ مالِكِ=ولا مَلِكٍ تَجْبي إليه مَزارِبُهُ يستوي فيه الواحد والجمع، والمؤنّث والمذكر. قالت بنتُ النُّعمان بن المنذر:
فبَيْنا نَسوسُ الناسَ والأمرُ أمْرُنا		إذا نحن فيهم سوقَةٌ نَتَنَصَّـفُ
أي نخدُم الناس، وربما جُمِعَ على سُوَقٍ. قال زهير:
يَطْلُبُ شَأْوَ امْرَأَيْنِ قَدَّما حَسَناًنالا الملُوكَ وَبَذَّا هذه السُوَقا
وساق الماشية يَسوقُها سَوْقاً وسِياقاً، فهو سائِقٌ وسَوَّاقٌ، شدّد للمبالغة. قال الراجز:
قد لَفَّها الليلُ بسَوَّاقٍ حُطَمْ
ليس براعي إِبِلٍ ولا غَنَمْ
واسْتاقَها فانْساقَتْ. وسُقْتُ إلى امرأتي صَداقَها. وسُقْتُ الرجلَ، أي أصبتُ ساقَهُ. والسَيِّقَةُ: ما اسْتاقَهُ العدوُّ من الدوابّ، مثل الوَسيقَةِ. قال أبو زيد: السَيِّقُ من السحاب: الذي تسوقه الرِّيح وليس فيه ماء. ويقال: أَسَقْتُكَ إبلاً، أي أعطيتُك إبلاً تَسوقُها. والسِياقُ: نَزْعُ الروحِ. يقال: رأيت فلاناً يَسوقُ، أي يَنْزِعُ عند الموت. والسَويقُ معروف.

### Türkçe

**الساقُ**: ayağın baldırı; çoğulu **سوقٌ** ve **سِيقانٌ** ve **أسْواقٌ**’dur. Ve bir kadın **سَوْقاءُ**: baldırı güzel. Ve bir erkek **أَسْوَقُ**: **السَوَقِ**i (baldır güzelliği) apaçık olan. Ve **الأَسْواقُ** da: iki baldırı uzun olan. Ve denilir: falanca kadın üç oğlanı tek bir baldır üzere doğurdu; yani bazısı bazısının ardından, aralarında bir câriye yoktur. Ve **ساقُ الشجرة**: onun gövdesi. Ve **ساقُ حُرٍّ**: kumruların erkeği. Kümeyt dedi ki:
تَغْريدُ **ساقٍ** عَلى **ساقٍ** تُجاوِبُـهـا
من الهَواتِفِ ذاتُ الطَوْقِ والعُطُلِ
Birincisiyle **الوَرشانَ**ı, ikincisiyle **ساقَ الشجرةِ**ni kastetti. Ve Yüce Allah’ın sözü: "**يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ ساق**" yani bir şiddetten; nitekim denilir: savaş baldır üzere kalktı. Ve ondandır ki onların sözü: **ساوَقَهُ**; yani onunla övündü: hangimiz daha şiddetlidir. Ve **ساقَةُ الجيش**: onun arkası. Ve **السوقُ** müzekker de gelir müennes de. Şair dedi ki:
بِ**سوقٍ** كثيرٍ ريحُهُ وأعاصِرُهُ
Ve **سوقُ الحربِ**: savaşın dönüp dolaşılan yeri; çarpışmanın kaynaşması. Ve kavim **تَسَوَّقَ** ettiğinde: sattılar ve satın aldılar. Ve **السوقَةُ**: **المَلِكِ**in zıddı. Nehşel b. Harriy dedi ki:
ولم تَرَ عَيْني **سوقَةً** مثلَ مالِكِ=ولا مَلِكٍ تَجْبي إليه مَزارِبُهُ
Onda tekil ile çoğul, müennes ile müzekker eşit olur. Nu‘mân b. Münzir’in kızı dedi ki:
فبَيْنا نَسوسُ الناسَ والأمرُ أمْرُنا		إذا نحن فيهم **سوقَةٌ** نَتَنَصَّـفُ
Yani insanlara hizmet ederiz; ve bazen **سُوَقٍ** üzere çoğul yapılır. Züheyr dedi ki:
يَطْلُبُ شَأْوَ امْرَأَيْنِ قَدَّما حَسَناًنالا الملُوكَ وَبَذَّا هذه **السُوَقا**
Ve davarların **ساق**ı: onu **يَسوقُها** **سَوْقاً** ve **سِياقاً** (sürmek) ile sürer; o hâlde o **سائِقٌ** ve **سَوَّاقٌ**tur; mübalağa için şeddelendi. Recez şairi dedi ki:
قد لَفَّها الليلُ ب**سَوَّاقٍ** حُطَمْ
ليس براعي إِبِلٍ ولا غَنَمْ
Ve onu **اسْتاقَ** etti de o da **انْساقَتْ**. Ve karıma mehirini **سُقْتُ**. Ve adamı **سُقْتُ**; yani onun baldırına isabet ettim. Ve **السَيِّقَةُ**: düşmanın binek hayvanlarından **اسْتاقَهُ** ettiği şey; **الوَسيقَةِ** gibi. Ebû Zeyd dedi ki: buluttan **السَيِّقُ**: rüzgârın sürdüğü ve içinde su bulunmayan. Ve denilir: sana deve **أَسَقْتُكَ**; yani sana, süreceğin develer verdim. Ve **السِياقُ**: ruhun çekilip alınması. Denilir: falancayı **يَسوقُ** gördüm; yani ölüm anında can çekişiyor. Ve **السَويقُ** bilinen (şey)dir.
