# سوي — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%8A/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%88%D9%8A/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%8A.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: سوي

* س و ي * * السَّوَاءُ * العدل قال الله تعالى ﴿فانبذ إليهم على سواء﴾ وسواء الشيء وسطه قال الله تعالى ﴿في سواء الجحيم﴾ وسواء الشيء غيره قال الأعشى % وما عدلت عن أهلها لسوائكا % قال الأخفش * سِوَى * إذا كان بمعنى غير أو بمعنى العدل يكون فيه ثلاث لغات إن ضممت السين أو كسرت قصرت وإذا فتحت مددت تقول مكان * سَوًى * و * سِوًى * و * سَوَاءٌ * أي عدل ووسط فيما بين الفريقين قلت ومنه قوله تعالى ﴿مكانا سوى﴾ وتقول مررت برجل * سُوَاك * و * سِوَاكَ * و * سَوَائِكَ * أي غيرك وهما في الأمر * سَوَاءٌ * وإن شئت * سَوَاءانِ * وهم * سَوَاءٌ * للجميع وهم * أَسْوَاءٌ * وهم * سَوَاسِيَةٌ * مثل ثمانية على غير قياس الفراء هذا الشيء لا يساوي كذا ولم يعرف هذا لا يساوي كذا وهذا لا * يُساوِيهِ * أي لا يعادله و * سَوَّيْتُ * الشيء * تَسْوِيَةً فاستَوَى * وقسم الشيء بينهما * بالسَّويَّةِ * ورجل * سَوِيُّ * الخلق أي * مُسْتَوٍ * و * اسْتَوَى * من اعوجاج واستوى على ظهر دابته أي استقر و * ساوَى * بينهما أي سوَّى و * اسْتَوَى * إلى السماء قصد واستوى أي استولى وظهر قال الشاعر % فقد استوى بِشْر على العراق % من غير سيف ودم مهراق % واستوى الرجل انتهى شبابه وقصد _سِوَى % فلان أي قصد قَصْدَهُ قال % ولأصرفن سوى حذيفة مدحتي % و * اسْتَوَى * الشيء اعتدل والاسم * السَّواءُ * يقال سواء علي أقمت أم قعدت وفي الحديث ﴿إذا * تَساوَوْا * هلكوا *﴾ قلت قال الأزهري قولهم لا يزال الناس بخير ما تباينوا فإذا تساووا هلكوا أصله أن الخير في النادر من الناس فإذا استووا في الشر ولم يكن فيهم ذو خير كانوا من الهلكى ولم يذكر أنه حديث وكذا الهروي لم يذكره في شرح الغريبين وقوله تعالى { لو تسوى بهم الأرض أي تستوي بهم

### Türkçe

* س و ي * * **السَّوَاءُ** * adalet. Yüce Allah’ın sözü: ﴿فانبذ إليهم على سواء﴾.

Ve **سواء** şeyin ortasıdır. Yüce Allah’ın sözü: ﴿في سواء الجحيم﴾.

Ve **سواء** şeyin başkasıdır. A‘şâ dedi:
% وما عدلت عن أهلها لسوائكا %

Ahfeş dedi: **سِوَى** eğer “başka” mânasında yahut “adalet” mânasında olursa onda üç lügat vardır: eğer **السين**’i ötrelersen yahut esrelersen kısaltırsın; eğer fetha edersen uzatırsın. “Mekân **سَوًى** ve **سِوًى** ve **سَوَاءٌ**” dersin; yani iki fırka arasında adalet ve orta.

Dedim: Bundan Yüce Allah’ın sözü: ﴿مكانا سوى﴾.

Ve “Bir adamın yanından geçtim: **سُوَاك** ve **سِوَاكَ** ve **سَوَائِكَ**” dersin; yani senden başka.

Ve onlar işte **سَوَاءٌ**’dır; ve istersen **سَوَاءانِ**. Ve onlar hepsi için **سَوَاءٌ**’dır. Ve onlar **أَسْوَاءٌ**’dır. Ve onlar **سَوَاسِيَةٌ**’dir; “ثمانية” gibi, القياس dışı.

Ferrâ: “Bu şey şuna eşit olmaz” (لا يساوي كذا). Ve “Bu, şuna eşit olmaz” (لا يساوي كذا) bilinmedi. Ve “Bu, ona **يُساوِيهِ** olmaz”; yani ona denk olmaz.

Ve “Şeyi **سَوَّيْتُ**: **تَسْوِيَةً**; böylece **فاستَوَى**.”

Ve şeyi ikisi arasında **بالسَّويَّةِ** ile paylaştırdı.

Ve bir adam **سَوِيُّ** yaratılışlıdır; yani **مُسْتَوٍ**.

Ve **اسْتَوَى** eğrilikten (çıktı).

Ve “Binitinin sırtı üzerine **استوى**”; yani yerleşti.

Ve “İkisi arasında **ساوَى**”; yani eşitledi.

Ve “Göğe **اسْتَوَى**”; yöneldi.

Ve **استوى**; yani istilâ etti ve üstün geldi. Şair dedi:
% فقد استوى بِشْر على العراق %
% من غير سيف ودم مهراق %

Ve adam **استوى**; gençliği sona erdi.

Ve “**سِوَى** falan”; yani onun kastını kastetti. Dedi:
% ولأصرفن سوى حذيفة مدحتي %

Ve şey **اسْتَوَى**; dengelendi. İsim **السَّواءُ**’dur.

“Bana eşittir; kalktım mı oturdum mu” denir.

Ve hadiste: ﴿إذا **تَساوَوْا** هلكوا﴾.

Dedim: Ezherî dedi: “İnsanlar ayrıştıkları müddetçe hayır üzeredir; eşitlendiklerinde helâk olurlar” sözlerinin aslı şudur: hayır, insanlardan nadir olanda olur; şerde eşitlendiklerinde ve içlerinde hayır sahibi bulunmadığında helâk olanlardan olurlar. Bunun hadis olduğunu zikretmedi; Herevî de “شرح الغريبين”de onu zikretmedi.

Ve Yüce Allah’ın sözü: { لو تسوى بهم الأرض; yani yer onlarla eşitlenir.
