# سير — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%8A%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: سير

سارَ يَسيرُ سَيْراً ومَسيراً وتَسْياراً. يقال: بارك الله لك في مَسيرِكَ، أي سَيْرِكَ. وهو شاذٌّ، لأنَّ قياس المصدر من فَعَلَ يَفْعَلُ مَفْعَلٌ بالفتح. وسارَتِ الدابة وسارَها صاحبُها، يتعدَّى ولا يتعدى. قال الهُذَليّ:
فلا تَجْزَعَنْ مِنْ سُنَّةٍ أَنْتَ سِرْتَها		فأوَّلَ راضي سُنَّةٍ مَنْ يَسيرُها
يقول: أنت جعلتها سائِرَةً في الناس. وقولهم في المثل: سِرْ عنك، أي تَغافَلْ واحتملْ. وفيه إضمارٌ، كأنه قال: سِرْ ودَعْ عنك المِراءَ والشكَّ. والسيرَةُ: الطريقةُ. يقال: سارَ بهم سِيرَةً حَسَنَةً. والسيرَةُ أيضاً: المِيرَةُ. والاسْتِيارُ: الامتِيارُ. والتَسْيارُ: تَفْعالٌ من السَيْرِ. وسايَرَهُ، أي جاراه فتَسايَرا. وبينهما مَسِيرَةُ يوم. وسَيَّرَهُ من بلده، أي أخرجَهُ وأَجْلاهُ. وسَيَّرْتُ الجُلَّ عن ظَهر الدابة: نزعته عنه. والمُسَيَّرُ من الثياب: الذي فيه خطوط كالسُيور. والسَيَّارَةُ: القافلةُ. والسِيَرَاءُ: بُرْدٌ فيه خُطوط صفرٌ. قال النابغة:
صَفْراءُ كالسِيَراءِ أُكمِلُ خَلْقُهاكالغُصْنِ في غُلْوائِهِ المُتَأَوِّدِ
والسَيْرُ: ما يُقَدُّ من الجِلْدِ. والجمع السُيورُ. وسائِرُ الناس: جميعهم. وسارُ الشيءِ: لغةٌ في سائِرِهِ. قال أبو ذؤيب يصف ظَبيةً:
فَسَوَّدَ ماءُ المَرْدِ فاها فـلـونُـهُكَلَوْنِ النَوُّور وهي أَدْماءُ سارُها
ومن أمثالهم في اليأس من الحاجة قولهم: أَسائِرٌ اليومَ وقد زال الظُهر، أي أتطمع فيما بَعُدَ وقد تبيَّنَ لك اليأس؛ لأنَّ من كان حاجته اليوم بَأَسْرِه وقد زال الظُهر وجبَ أن ييأس منه، كما ييأس بغروب الشمس.

### Türkçe

**سارَ** **يَسيرُ** **سَيْراً** ve **مَسيراً** ve **تَسْياراً**. Denir: “Allah sana **مَسيرِكَ**’inde bereket versin”, yani **سَيْرِكَ** (yürüyüşün/seyrin). Ve o şâzdır; çünkü **فَعَلَ** **يَفْعَلُ**’dan masdarın kıyası, fetha ile **مَفْعَلٌ**’dür. Ve binek hayvanı **سارَتِ** ve sahibi onu **سارَها**; geçişli olur ve geçişsiz olur. Hüzeli dedi ki:
فلا تَجْزَعَنْ مِنْ سُنَّةٍ أَنْتَ سِرْتَها		فأوَّلَ راضي سُنَّةٍ مَنْ يَسيرُها
Der ki: Sen onu insanlar içinde yürür/işler kıldın. Ve onların meseldeki sözleri: “**سِرْ** عنك”, yani görmezden gel ve yüklen. Ve onda bir gizleme vardır; sanki dedi ki: “**سِرْ** ve çekişmeyi ve şüpheyi kendinden bırak.” Ve **السيرَةُ**: yol/yöntem. Denir: Onlara **سِيرَةً** güzel bir (yol/yöntem) ile **سارَ**. Ve **السيرَةُ** ayrıca: **المِيرَةُ** (azık/erzak). Ve **الاسْتِيارُ**: **الامتِيارُ** (azık edinme). Ve **التَسْيارُ**: **السَيْرِ**’den **تَفْعالٌ**’dır. Ve onu **سايَرَهُ**, yani ona ayak uydurdu; böylece ikisi **تَسايَرا**. Ve ikisi arasında bir günün **مَسِيرَةُ**’si vardır. Ve onu beldesinden **سَيَّرَهُ**, yani onu çıkardı ve onu sürdü/uzaklaştırdı. Ve ben binek hayvanının sırtından **الجُلَّ**’ü **سَيَّرْتُ**: onu ondan söktüm/çıkardım. Ve elbiselerden **المُسَيَّرُ**: içinde kayışlar gibi çizgiler olan. Ve **السَيَّارَةُ**: kervan. Ve **السِيَرَاءُ**: içinde sarı çizgiler bulunan bir **بُرْدٌ**. Nâbiga dedi ki:
صَفْراءُ كالسِيَراءِ أُكمِلُ خَلْقُهاكالغُصْنِ في غُلْوائِهِ المُتَأَوِّدِ
Ve **السَيْرُ**: deriden şerit halinde kesilen şey. Çoğulu **السُيورُ**’dur. Ve **سائِرُ** الناس: onların hepsi. Ve **سارُ** الشيءِ: onun **سائِرِهِ**’nde bir dildir (bir kullanımdır). Ebû Züeyb bir ceylanı vasfederek dedi ki:
فَسَوَّدَ ماءُ المَرْدِ فاها فـلـونُـهُكَلَوْنِ النَوُّور وهي أَدْماءُ سارُها
Ve onların ihtiyaçtan ümitsizlikteki darbımesellerinden sözleri: “**أَسائِرٌ** اليومَ وقد زال الظُهر”, yani: Uzaklaşmış olduğu hâlde ve sana ümitsizlik belli olmuşken mi umut ediyorsun? Çünkü ihtiyacı günün tamamında olan kimse, öğle zeval bulmuşken ondan ümit kesmesi gerekir; güneşin batışıyla ümit kestiği gibi.
