# سيس (س-ي-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%8A%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: س - ي - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

السيساءُ: مُنْتَظَمُ فَقارِ الظَهْرِ، وقال أبو عمرو: السيساءُ من الفرس: الحارك، ومن الحمار: الظَهْر. قال الشاعر:
لقد حَمَلَتْ قيسَ بن عَيْلانَ حَرْبُـنـا		على يابِسِ السيساءِ محدودِب الظَهْرِ
أي حملناهم على مشقَّة وشدة.

##### Türkçe

**السيساءُ**: sırt omurlarının muntazam (düzenli) olanı. Ebû Amr dedi ki: **السيساءُ**, attan: **الحارك**; eşekten: **الظَهْر**. Şair dedi ki:
Andolsun, bizim savaşımız Kays b. Aylân’ı		**السيساءِ**’ın kuru olanı üzerinde, sırtı kambur olan (şeye) yükledi
Yani onları meşakkat ve şiddet üzerine yükledik.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

ابن الأَعرابي: ساساه إِذا عَيَّرَه. والسِّيساءُ من الحِمارِ أَو البَغْل: الظهر، ومن الفرس: الحارك؛ قال اللحياني: وهو مذكر لا غير، وجمعها سيَاسِي. الجوهري: السِّيساء مُنْتَظَمُ فَقار الظهر، والسِّيساء، فِعْلاء مُلحق بسِرْداحٍ؛ قال الأَخطل واسمه غِياثُ ابن عَوْف: لقد حَمَلَتْ قَيْسَ بنَ عَيْلانَ حَرْبُنا
على يابِسِ السِّيساءِ، مُحْدَوْدِبِ الظَّهْرِ
يقول: حَمَلْناهم على مَرْكَبٍ صَعْبٍ كسيساء الحمار أَي حَمَلناهم على ما لا يثبت على مثله وفي الحديث: حَمَلَتْنا العربُ على سِسائها؛ قال ابن الأَثير: سيساء الظهر من الجواب مُجْتَمَعُ وَسَطِه، وهو موضع الركوب، أَي حملتنا على ظهر الحرب وحاربتنا. الأَصمعي: السِّيساءُ من الظَّهْر والسَّيساءَةُ المُنْقادة من الأَرض المُسْتَدِقَّةُ. وقال: السِّيساءُ قُرْدُودَةُ الظَّهْر، وقال الليث: هو من الحِمار والبغل المِنْسَجُ. ابن شُميل: يقال هؤلاء بنو ساسَا للسُّؤَّال.
وساسانُ: اسم كِسْرَى، وأَبو ساسانَ: من كُناهُمْ، وقال بعضهم: إِنما هو أَنُوساسان. وقال الليث: أَبو ساسانَ كنية كسرى، وهو أَعجمي، وكان الحُصين بن المنذر يكنى بهذه الكنية أَيضاً.

##### Türkçe

İbnü’l-A‘râbî: **ساساه**: onu ayıpladı/ayıplamakla kınadı ise. Ve **السِّيساءُ** eşekten yahut katırdan: sırt; attan: cidago; el-Lihyânî dedi: ve o, yalnızca müzekkerdir; onun çoğulu **سيَاسِي**’dir. el-Cevherî: **السِّيساء** sırtın omurlarının muntazam olanıdır; ve **السِّيساء**: **فِعْلاء** veznindedir, **سِرْداحٍ**’a ilhak edilmiştir; el-Ahtal dedi—adı Ğıyâs b. ‘Avf’tur:

Gerçekten bizim savaşımız Kays b. ‘Aylân’ı taşıdı
**السِّيساءِ**’ın kurusu üzerinde, kambur sırtlı olarak

Der ki: onları, eşeğin **سيساء**’ı gibi zor bir bineğe bindirdik; yani onları, benzeri üzerinde durmayan şeye bindirdik. Ve hadiste: “Araplar bizi **سِسائها**’sı üzerine bindirdi”; İbnü’l-Esîr dedi: cevaptan sırtın **سيساء**’ı, onun ortasının toplanmış olanıdır; ve o, binme yeridir; yani bizi savaşın sırtı üzerine bindirdi ve bizimle savaştı. el-Asma‘î: **السِّيساءُ** sırttandır; ve **السَّيساءَةُ** yerden: ince olan, boyun eğen (münqâde) olandır. Ve dedi: **السِّيساءُ** sırtın tümseğidir; ve el-Leys dedi: o, eşek ve katırdan **المِنْسَجُ**’dir. İbn Şümeyl: “Bunlar, dilenciler için **بنو ساسَا**’dır” denir.

Ve **وساسانُ**: Kisrâ’nın adıdır; ve **أَبو ساسانَ**: onların künyelerindendir; ve bazısı dedi: ancak o **أَنُوساسان**’dır. Ve el-Leys dedi: **أَبو ساسانَ** Kisrâ’nın künyesidir; ve o, Acemîdir; ve el-Husayn b. el-Münzir de bu künye ile künyelenirdi, yine.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

السيساء، بالكسر: منتظم فقار الظهر، وهو فعلاء، ملحق بسرداح. قال الأخطل:
  لقد حملت قيس بن عيلان حربناعلى يابس السيساء محدودب الظهر

  كذا في الصحاح، وقال الأصمعي: السيساء: قردودة الظهر. وقال أبو عمرو: السيساء من الفرس: حاركه، ومن الحمار: ظهر، وقال ابن الأثير: سيساء الظهر من الدواب: مجتمع وسطه، وهو موضع الركوب، وقال الليث: هو من البغل والحمار: المنسج. وقال اللحياني: هو مذكر لا غير. ج سياسي. والسيساءة: المنقادة من الأرض المستدقة، قاله ابن السكيت. ومن المجاز: حمله على سيساء الحق، أي حده عن ابن عباد. وسيس الطعام، كفرح، ويهمز، وهذه موضعها في أول فصل السين، كما تقدمت الإشارة إليه: سوس، أي وقع فيه السوس. وسيسة، بالكسر، ولا تقل: سيس كما تقوله العامة: د، بين أنطاكية وطرسوس. وسمرة بن سيس: من التابعين. وسنان بن سيس: من تابعيهم. وسلمة بن سيس، أبو عقيل المكي. قد حرف المصنف في إيراد هذه الأسماء هنا، والصواب فيها: سيس، بالنون في آخرها، أما الأول فهكذا رأيته مضبوطا في تاريخ البخاري، بخط ابن الجواني النسابة، وقال فيه: إنه سمع ابن عمر، وعنه حيوة بن شريح، ونقل الحافظ مثل ذلك، وأما سنان وسلمة فقد ذكرهما الحافظ في التبصير، وضبط أيضا والدهما بالنون في آخره، وقال: روى سنان عن الحسن، وعنه يونس بن بكير، وأبو عقيل المكي المذكور شيخ للحميدي. فإيراد هذه الأسماء هنا من أعظم التحريف، فإن محلها النون، فتأمل. ومما يستدرك عليه: ساساه، إذا عيره، عن ابن الأعرابي، وكأنه نسبه إلى بني ساسان، وهم السؤال، على ما ذكره ابن شميل، والعامة تقول للشحاذ الملح: سيساني، وسيساني. وأسوس، بالفتح: حجر يتولد عليه الملح الذي يسمى زهرة أسوس، قال صاحب المنهاج: ويشبه أن يكون ركوبه من نداوة البحر وطله الذي يسقط عليه.

##### Türkçe

**السيساء**، kesre ile: sırtın omurlarının muntazam oluşu; ve o, **فعلاء** veznindedir; **سرداح**’a ilhak edilmiştir. **الأخطل** dedi:
  Andolsun, **قيس بن عيلان**’ı savaşımız taşıdı; **السيساء**’ın kuru (yerinin) üzerinde, sırtı kambur (olan).

  **الصحاح**’ta böyledir. **الأصمعي** dedi: **السيساء**: sırtın tümseği. **أبو عمرو** dedi: attan **السيساء**: onun **حارك**’ı; merkebden: sırt. **ابن الأثير** dedi: binek hayvanlarından sırtın **سيساء**’ı: ortasının toplanmış (kısmı); ve o, binme yeridir. **الليث** dedi: o, katır ve merkebden: **المنسج**. **اللحياني** dedi: o, yalnızca müzekkerdir, başka değil. Çoğulu: **سياسي**. Ve **السيساءة**: yerden ince (dar) olan, boyun eğen (kısım); bunu **ابن السكيت** söyledi. Mecazdan: onu **سيساء الحق** üzerine حمل etti; yani onu haktan saptırdı; **ابن عباد**’dan. Ve **سيس** yiyecek, **فرح** gibi (çekimlenir); hemzelenir de; ve bunun yeri **السين** faslının başındadır; daha önce ona işaret geçtiği üzere: **سوس**; yani onda **السوس** vuku buldu. Ve **سيسة**, kesre ile; avamın dediği gibi “**سيس**” deme: **د**; **أنطاكية** ile **طرسوس** arasında. Ve **سمرة بن سيس**: tâbiîndendir. Ve **سنان بن سيس**: onların tâbiîlerindendir. Ve **سلمة بن سيس**، **أبو عقيل** el-Mekkî. Musannif, bu isimleri burada getirmede tahrif etti; ve doğrusu onlarda: **سيس**; sonunda **النون** ile. Amma birincisi, onu böyle ضبط edilmiş olarak **تاريخ البخاري**’de gördüm; neseb âlimi **ابن الجواني**’nin hattıyla; ve onda dedi ki: o, **ابن عمر**’dan işitmiştir; ve ondan **حيوة بن شريح** (rivayet etmiştir). **الحافظ** bunun benzerini nakletti. Amma **سنان** ve **سلمة**’yi, **الحافظ** **التبصير**’de zikretti; ve babalarını da sonunda **النون** ile ضبط etti; ve dedi: **سنان** **الحسن**’dan rivayet etti; ve ondan **يونس بن بكير** (rivayet etti). Ve zikredilen **أبو عقيل** el-Mekkî, **الحميدي**’nin şeyhidir. Şu halde bu isimleri burada getirmek, tahrifin en büyüğündendir; çünkü onların yeri **النون**’dur; öyleyse düşün.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **ساساه**; onu ayıpladı/ayıplamakla kınadı, **ابن الأعرابي**’den. Sanki onu **بني ساسان**’a nisbet etti; ve onlar, **ابن شميل**’in zikrettiği üzere, dilencilerdir. Avam, tuz dilencisine der: **سيساني**، ve **سيساني**. Ve **أسوس**، fetha ile: üzerinde, **زهرة أسوس** diye adlandırılan tuzun türediği taş. **صاحب المنهاج** dedi: ve benzer ki onun binmesi, denizin neminden ve üzerine düşen çiğinden (dolayıdır).
