# سيف (س-ي-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%8A%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: س - ي - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب السين والفاء و و أ ي ء معهما
س ف و، س و ف، ف س و، و س ف، س ف ي، س ي ف، أ س ف، ف س أ، ف أ س مستعملات
سفو:
سَفْوانُ: اسم موضعٍ لبني تميم عند جَبَلٍ يُقال له: سَنام ببادية البصرة.
وبغلةٌ سَفْواءُ: دَريرة في اقتدار خَلقها، وتلزُّز مفاصلها، والذَّكَرُ: أَسْفَى، ولا تُوصَفُ به الخيل، لأنَّ ذلك لا يكونُ إلا مع ألواحٍ وطولِ قوائم، وتُوصَفُ به الحُمُر، قال:
ليس بأَقَنَى ولا أَسْفَى ولا سَغِـلٍ		يُسقَى دواءَ قفيِّ السَّكْنِ مربوبِ
والسّفا في الفَرَس: خفّة النّاصية، يُقال: فَرَسٌ أَسفَى سَفْواء، ولا يُقال ذلك في خفّة النّاصية إلا الفَرَس والسّفا: شَوْكُ البُهىَ أَسْفَتِ البُهْىَ، أي شوّكت.
سوف:
التّسويفُ: التّأخيرُ من قولك: سوف أَفْعَلُ كذا. والسّوف: الشّمّ.
والسّاف: من سافات البناء، ألفه واوٌ في الأصل. والمسافة: بُعدُ المفازة والطّريق وجمعه: مساوف. وبلادٌ مَساويفُ: مجدبة.
والسَّوافُ في الإبلِ: فَناءٌ يقع في مال العرب. يقال: قد أساف فلانٌ، أي: ذهب مالُه، وساءت حاله.
والأَسْواف: موسعٌ بالبادية.
فسو:
الفَسوُ: معروف، الواحدة فَسْوة، والجميع الفُساء، والفعْل: فسا يفسو فسواً. والفَسو: اسم لزم حيّاً من العرب معروفين يقال لهم: الفُساة، وهم: عبد القيس، وقيل لهم: بنو فَسوة.
وسف:
الوَسفُ: تشقُّقٌ يبدو في فَخِذِ البَعير وعَجُزه أولّ ما يبدو عندَ السِّمَنِ والاكتناز، ثمّ يعمّ جسدهن فيتوسّف جِلْدُه، أي: يَتَقشّرُ، وربّما توسَّفَ الجِلْدُ من داءٍ أو قُوباء، ووَسفَ وسفاً، إذا أصابه ذلك.
سفي:
الرِّيحُ تَسْفي التُّرابَ والوَرَقَ واليبيسَ سَفياً.
والسّافِياءُ: ريحٌ تحمل تُراباً كثيراً عن وَجْهِ الأرض تَهْجُمُهُ على النّاس.
والسَّفَي: ما سَفَتْ به الرِّيح من كلِّ ما ذكرت. وشَعاع السُّنبل وكلّ ما على أطرافه شوك فهو سَفَى. الواحدة بالهاء. والسَّفَى: التّراب، والجميع: أَسْفيه.
والسَّفاءُ بالمدّ هو السَّفه والجهل والطَّيش، قال:
كم أزلتْ رماحُنا من قتيلٍ		ساق قوما بغرّة وسَفـاءِ
والسَّفَي: السَّحابة القليلة العَرْض، العظيمة القَطْر.
سيف:
السَّيف: معروف، وجَمْعُه: سُيُوف وأَسيْافٌ.
وجاريةٌ سَيفانةٌ، أي: شطبةٌ كأنّها نَصْلُ سَيْف، ولا يُوصَفُ به الرَّجل. واستاف القومُ وتسايفوا، أي تضاربوا بالسّيوف.
وبُرْدٌ مُسَيَّف: فيه كصُوَر السُّيُوف. وقومٌ سيّافة: حُصونُهم سُيُوفهم.
والسائفة: اسم رملة. والسِّيف: ساحِلُ البَحْر. والسِّيفُ: ما كان ملتزماً بأصول السَّعف من خلال اللّيف، وهو أَرْدؤه وأَخْشَنُه، قال:
والسِّيف واللِّيف على هُدّابها
والسّائفة: مُستَرقّ الرَّمْل، والجميع: السّوائف.
والسِّيفُ: مَوْضِع، قال لبيد: ولقد يَعْلَم صَحْبي كلُّهم بِعَدانِ السِّيف صبري ونقلْ
أسف:
الأَسَفُ: الحُزْن في حال. والغضب في حال، فإذا جاءك أمرٌ مِمَّنْ هو دونك فأنت أَسِفٌ، أي: غضبان، وإذا جاءك ممّن فوقك، أو من مثلك فأنت أَسِفٌ، أي: حزين. فقوله جلّ وعزّ:
"فلّما آسَفُونا انتقمنا منهم"، أي: أغضبونا. و قولهم: آسفني المَلِك، أي: أحزنني وأَسِفَ فلان يَأْسَفُ فهو أَسِفٌ متأسِّف.
والأَسِيفُ: السَّريعُ البكاء والحُزْن والأسيف: العَبْد، لأنّه مقهور مَحزون، قال:
كثر النّاسُ فمـا بَـيْنَـهُـمُ		من أسيفٍ يبتغي الخير وحُر
والأسيفة والأُسافة: الأرض القليلة النّبات.
وإِسافٌ: اسم صَنَمٍ كان لقُرَيش. ويقال: إنّ إسافاً ونائلة كانا رجلاً وامرأة دخلا البيت فوجدا خَلْوةً، فوثب إسافٌ على نائلة فمسخهما اللهُ حَجَرين.
فسأ:
تفسّأت الملاءة، أي: تفتَّتَتْ وتشقّقت من غير مزق. قلّما يُتَكَلَّمُ به.
فأس:
الفأس: الذّي يُفلَقُ به الحَطَب، يُقال: فَأَسَهُ يَفْأَسُهُ، أي: يَفْلِقُهُ.
وفأسُ القفا هو مُؤَخَّرُ القَمَحدُوة. وفأسُ اللِّجام: الذي في وَسَط الشَّكيمة بني المِسْحَلَيْنِ.

##### Türkçe

باب **السين** و**الفاء** و**و** و**أ** و**ي** و**ء** معهما
**س ف و**، **س و ف**، **ف س و**، **و س ف**، **س ف ي**، **س ي ف**، **أ س ف**، **ف س أ**، **ف أ س** مستعملات

**سفو**:
**سَفْوانُ**: Benî Temîm’e ait bir yer adıdır; Basra badiyesinde **سَنام** denilen bir dağın yanındadır.
Ve **بغلةٌ سَفْواءُ**: yaratılışının kudretinde, eklemlerinin sıkılığı ve sertliğinde **دَريرة** (olan). Erkek (katır): **أَسْفَى**; atlar bununla vasfedilmez; çünkü bu ancak levhalar ve bacakların uzunluğu ile olur. Bununla eşekler vasfedilir. Dedi ki:
ليس بأَقَنَى ولا أَسْفَى ولا سَغِـلٍ		يُسقَى دواءَ قفيِّ السَّكْنِ مربوبِ
Ve attaki **السّفا**: perçemin hafifliğidir; “**فَرَسٌ أَسفَى سَفْواء**” denir. Perçemin hafifliğinde buna ancak at için denir. Ve **السّفا**: **البُهىَ**’nın dikeni; “**أَسْفَتِ البُهْىَ**”, yani dikenledi.

**سوف**:
**التّسويفُ**: “Şunu yapacağım” sözünden olan ertelemedir: “**سوف أَفْعَلُ كذا**”. Ve **السّوف**: koklama.
Ve **السّاف**: binanın **سافات**’ından; onun elif’i aslında vavdır. Ve **المسافة**: çölün ve yolun uzaklığıdır; çoğulu: **مساوف**. Ve **بلادٌ مَساويفُ**: kıt (kurak).
Ve develerde **السَّوافُ**: Arapların malında vuku bulan bir yok oluş (tükeniş). “Falanca **أساف** etti” denir; yani malı gitti ve hâli kötüleşti.
Ve **الأَسْواف**: badiyede geniş (yer).

**فسو**:
**الفَسوُ**: bilinen (şey); teki **فَسْوة**; hepsi **الفُساء**; fiil: “**فسا يفسو فسواً**”. Ve **الفَسو**: Araplardan bilinen bir hayy’a lâzım olmuş bir addır; onlara **الفُساة** denir; onlar: Abdülkays’tır. Ve “Benû **فَسوة**” denildi.

**وسف**:
**الوَسفُ**: devenin uyluğunda ve sağrısında görünen bir çatlamadır; ilk olarak semizlik ve dolgunlukta ortaya çıkar, sonra bedenlerine yayılır; derisi **يتوسّف** olur, yani soyulur. Bazen hastalıktan veya uyuzdan deri **توسَّف** olur. Ve “**وَسفَ وسفاً**”: ona bu isabet ettiğinde.

**سفي**:
Rüzgâr toprağı, yaprağı ve kuruyu **سَفياً** savurur.
Ve **السّافِياءُ**: yerin yüzünden çok toprak taşıyan, onu insanların üzerine hücum ettiren bir rüzgâr.
Ve **السَّفَي**: rüzgârın zikredilenlerin hepsinden savurduğu şeydir. Ve başağın ışını (kılçığı) ve uçlarında diken olan her şey **سَفَى**’dır; teki هاء ile (yani **سَفاة**). Ve **السَّفَى**: topraktır; hepsi: **أَسْفيه**.
Ve med ile **السَّفاءُ**: **السَّفه** ve cehalet ve taşkınlıktır. Dedi ki:
كم أزلتْ رماحُنا من قتيلٍ		ساق قوما بغرّة وسَفـاءِ
Ve **السَّفَي**: eni az, damlası büyük buluttur.

**سيف**:
**السَّيف**: bilinen (şey); çoğulu: **سُيُوف** ve **أَسيْافٌ**.
Ve **جاريةٌ سَيفانةٌ**: yani ince-uzun; sanki bir **سَيْف**’in **نَصْل**’udur. Erkek bununla vasfedilmez. Ve kavim **استاف** etti ve **تسايفوا**: yani kılıçlarla birbirlerine vuruştular.
Ve **بُرْدٌ مُسَيَّف**: içinde kılıç suretleri gibi (şekiller) olan. Ve **قومٌ سيّافة**: onların kaleleri kılıçlarıdır.
Ve **السائفة**: bir kumluğun adıdır. Ve **السِّيف**: denizin sahilidir. Ve **السِّيفُ**: liflerin arasından hurma yaprağı saplarının köklerine bitişik olan şeydir; o, onun daha kötü ve daha kaba olanıdır. Dedi ki:
والسِّيف واللِّيف على هُدّابها
Ve **السّائفة**: kumun sürüklenmiş (ince) kısmıdır; hepsi: **السّوائف**.
Ve **السِّيفُ**: bir yerdir. Lebîd dedi ki:
ولقد يَعْلَم صَحْبي كلُّهم بِعَدانِ السِّيف صبري ونقلْ

**أسف**:
**الأَسَفُ**: bir hâlde hüzündür; bir hâlde öfkedir. Senden aşağı olandan bir iş gelirse sen **أَسِفٌ**sün; yani öfkeli. Senden yukarı olandan veya senin gibinden gelirse sen **أَسِفٌ**sün; yani hüzünlü. Yüce ve aziz olanın sözü:
"فلّما آسَفُونا انتقمنا منهم"، yani: bizi öfkelendirdiler. Ve onların sözü: “Beni kral **آسفني** etti”, yani: beni hüzünlendirdi. Ve falanca **أَسِفَ** eder, **يَأْسَفُ**; o **أَسِفٌ**dür, **متأسِّف**.
Ve **الأَسِيفُ**: çabuk ağlayan ve hüzün (sahibi)dir. Ve **الأسيف**: köledir; çünkü o kahredilmiş, hüzünlüdür. Dedi ki:
كثر النّاسُ فمـا بَـيْنَـهُـمُ		من أسيفٍ يبتغي الخير وحُر
Ve **الأسيفة** ve **الأُسافة**: bitkisi az olan topraktır.
Ve **إِسافٌ**: Kureyş’in bir putunun adıdır. Ve denir ki: **إسافاً** ve **نائلة** bir erkek ve bir kadındı; eve girdiler, bir halvet buldular; **إسافٌ** **نائلة**’nin üzerine atıldı; Allah onları iki taşa çevirdi.

**فسأ**:
“**تفسّأت** **الملاءة**”: yani yırtılma olmaksızın ufalandı ve çatladı. Onunla pek az konuşulur.

**فأس**:
**الفأس**: odunun yarıldığı şeydir. “Onu **فَأَسَهُ يَفْأَسُهُ**” denir; yani onu yarar.
Ve **فأسُ القفا**: **القَمَحدُوة**’nin arka tarafıdır. Ve **فأسُ اللِّجام**: **الشَّكيمة**’nin ortasında, iki **المِسْحَل**’in yapısı olan (kısım)dır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

السَيْفُ جمعه أَسْيافٌ وسُيوفٌ. ورجلٌ سَيْفانُ، أي طويلٌ ممشوقٌ ضامرُ البط، وامرأةٌ سَيْفانَةٌ. وسافَهُ يَسيفُهُ: ضربه بالسيف. يقال سِفْتُهُ فأنا سائِفٌ. ورجلٌ سائِفٌ، أي ذو سَيْفٍ. وسَيَّافٌ، أي صاحب سَيْفٍ. والجمع سَيَّافَةٌ. والمُسيفُ: الذي عليه السَيفُ. والمُسايَفَةُ: ألمجالدةُ. وتَسايَفوا: تضاربوا بالسيف. وأَسَفْتُ الخَرَزَ، أي خَرَمته. والسيفُ: ساحلُ البحر، والجمع أَسيافٌ. والسِيف أيضاً: ما كان ملتزقاً بأصول السَعَف كالليف وليس به.

##### Türkçe

**السَيْفُ**: çoğulu **أَسْيافٌ** ve **سُيوفٌ**dur. Ve bir adam **سَيْفانُ**dur; yani uzun, endamlı, zayıf karınlıdır; ve bir kadın **سَيْفانَةٌ**dır. Ve **سافَهُ يَسيفُهُ**: onu kılıçla vurdu. Denir: **سِفْتُهُ**; ben **سائِفٌ**im. Ve bir adam **سائِفٌ**tir; yani **سَيْفٍ** sahibi. Ve **سَيَّافٌ**; yani **سَيْفٍ** sahibi. Çoğulu **سَيَّافَةٌ**dır. Ve **المُسيفُ**: üzerinde **السَيفُ** bulunan kimsedir. Ve **المُسايَفَةُ**: boğuşmadır. Ve **تَسايَفوا**: kılıçla birbirlerini vuruştular. Ve **أَسَفْتُ الخَرَزَ**: yani onu deldim. Ve **السيفُ**: denizin sahilidir; çoğulu **أَسيافٌ**dır. Ve **السِيف** de: **السَعَف**ın köklerine yapışık olan, **الليف** gibi olan fakat o olmayan şeydir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%81/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

س ف ( و ا ي ء )
سوف ، سفا ، وسف ، أسف ، فأس ، سأف ، سيف ، فسا : ( مستعملة ) .
سوف : أبو العباس عن ابن الأعرابيّ : سافَ يَسُوف سَوْفاً : إذا شَمَّ .
قال : وأنشدنا المفضَّل الضبي :
قالت وقد سافَتْ مِجَذِّ المِرْوَدِ
قال : المِرْوَد : الميل ، ومِجذُّه : طرفه ، ومعناه : أن الحَسناء إذا كحلَتْ عينيْهَا مَسَحت طرفَ المِيل بشفتيها ليَزْدَاد حُمّة ، أي : سواداً .
قال : والسَّوْفُ : الصّبْر ، وأنه لمسوِّفٌ ، أي : صبورٌ ، وأنشد المفضل :
هذا ورُبَّ مسوِّفين صَبَحْتُهُمْ
من خَمْرِ بابل لَذَّة للشارِبِ
أبو عبيد عن أبي زيد : سَوَّفْتُ الرجلَ أمري تَسْوِيفاً ، أي : ملكته أَمري ، وكذلك سَوَّمْتُهُ .
وقال أبو زيد : يقال : سافٌ من البناءِ وسافاتٌ وثلاثة آسُف ، وهي السُّوف .
وقال الليث : السافُ : ما بين سافات البِناء ، ألِفُه واو في الأصل .
وقال غيره : كلُّ سطْر من اللبِن أو الطِّين في الجدارِ : سافٌ ومِدْمَاكٌ .
وقال الليث : التسويف : التأخير ، من قولك : سَوْفَ أفعل .
وفي الحديث : أنَّ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) لعن المسَوِّفة من النساء : وهي التي تدافع زوجها إذا دعاها إلى فراشه ، ولا تقضي حاجتَه .
وقال الليث : السواف فثا يقع في الإبل ، يقال : إساف الرجال : إذا هلك ماله . قال : والأسواف : موضعٌ بالمدينة معروف .
الحرّاني عن ابن السكّيت : أَسافَ الرجل فهو مُسيف : إذا هلَك مالُه ، وقد سافَ المالُ نفسهُ يَسوفُ : إذا هلَك .
ويقال : رماهُ اللَّهُ بالسَّواف ، هكذا أرواه عن أبي عمرو بفَتْح السين .
قال : وسمعتُ هشاماً يقول لأبي عمرو : إن الأصمعيّ يقول : السُّواف ، بالضم ، والأدْواء كلُّها جاءت بالضّمّ . فقال أبو عمرو : لا ، هُو السَّوَاف .
قال : وساف الشيءَ يَسُوفُه سَوْفاً : إذا شَمَّه .
وقال اللّيث : المسافةُ : بُعد المفازَة والطريق .
وقال غيرُه : سُمّيَ مسافةً لأنّ الدّليلَ يستدلّ على الطريق في الفَلاة البعيدة الطَّرَفين بِسَوْفِه تُربتَها ، ومنه قول رؤبة :
إن الدَّليلَ استافَ أَخلاق الطُّرُقْ
وقال امرؤ القيس فيه أيضاً :
على لاحبٍ لا يُهْتَدَى بمَنارِه
إذا سَافَهُ العَوْدُ الذِّيافِيُّ جَرْجَرا
قوله : ( لا يُهتَدَى بمَناره ) يقول : ليس له مَنارٌ يُهتَدَى بها ، وإذا ساف الجمل تُربته جَرْجَر جَزَعاً مِن بُعدِه وقلّة مائه .
أبو عُبيد : أَسافَ الخارِزُ يُسيف إسافةً ، أي : أَثْأى فانخَرَمَت خُرْزَتان ، ومنه قولُ الرّاعي :
مَزائدُ خَرْقاءِ اليَدَيْنِ مُسيفَةٍ
أخَبَّ بهنَّ المُخْلفانِ وأحفَدَا
وسف : قال الليث : الوَسفُ : تَشَقُّقٌ في اليد ، وفي فخذِ البَعير وعَجزُه أوّلَ ما يبدأ عند السِّمَن والاكتناز ، ثم يَعُمّ جسدَه فيتَوسف جِلْدُه ، أي : يتقشر وربما توسف الجلد من داءٍ أو قُوباء .
أبو عبيد عن أبي عمرو : إذا سقَطَ الوَبر أو الشَّعَر من الجلد وتغيَّر قيل : تَوَسف .
وقال اللّحياني : تَحسفَتْ أوبارُ الإبل وتوسَّفَتْ ، أي : طارَتْ عنها .
سلمة عن الفرّاء : وسَّفته ولَتّحْتُه : إذا قَشَرْتَه ، وتمرةٌ مُوسفَةٌ مقشورة .
سفا : قال الليث : الرِّيح تَسفِي التّراب سفْياً وتسفِي الورق اليبيس سفياً .
قال : والسافِياءُ : هي الرِّيح التي تَحمِل تُراباً كثيراً على وَجه الأرض تَهْجُمُه على النَّاس .
قال أبو دُواد :
ونُؤْى أَضَرَّ به السافياء
كدَرْسٍ من النُّونِ حينَ امَّحَى
قال : والسَّفا هو اسمُ كلِّ ما سَفَتِ الرِّيحُ من كلِّ ما ذكرْت .
وقال أبو عمرو : السَّفَا : اسمُ التُّرابِ وإن لَم يَسْفِهِ الرِّيح ، قال الهذلي :
وقد أرْسَلوا فُرّاطهم فتأثَّلُوا
قَليباً سَفاهاً كالإماءِ القواعد
يصف القبر وحُفاره .
وقال ابن السِّكيت : السَّفا جمعُ سَفَاةٍ ، وهي تُراب القَبر ، والبِئْر ، وأنشد :
ولا تَلمِس الأُفعى يداكَ تُريدها
ودَعْها إذَا ما غيَّبتها سفَاتُها
قال : والسّفَا : شَوك البَهمَى : الواحدةُ سَفَاةٌ ، والسَّفا : ما سفت الريح عَلَيكَ من التُّرَابِ ، وفعل الرِّيح السّفيُ ، والسّفا : خِفَّة الناصِية .
يقال : نَاصيةٌ فيها سَفا ، وفَرَسٌ أَسَفَى : خفيف النّاصِية ، وأنشد أبو عبيد :
ليس بأسْفى ولا أَقْنَى ولا تَغَلٍ
يُسقى دواء قفِيّ السُّكن مَربُوب
قال : والسّفْوَاء من البِغال السريعةُ ، ومِنَ الخَيْل القليلة الناصية ، حكاه أبو عُبَيد عن الأصمعيّ ، وأنشد في صفة بغلة :
جاءَتْ به مُعْتَجِراً ببُرْدِهِ
سَفْواءُ تَخْدِي بنَسِيج وَحْدِهِ
وقال أبو عَمْرو : السافِيات : تُرابٌ يَذهَب مع الرّيح ، والسَّوافي من الرِّياح : اللَّواتي يَسفِين التُّراب .
قال : والسفا : تراب البئر .
أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : أَسْفَى الرَّجلُ : إذا أَخَذَ السَّفَى ، وهو شَوْكُ البُهْمَى ، وأَسْفَى : إذا نَقَل السَّفَا ، وهو التُّراب . وأَسْفَى : إذا صار سَفِيّاً ، أي : سَفِيهاً .
وقال اللحياني : يقال للسَّفِيه سَفِيٌّ بَيّن السَّفاءَ ممدود . والسفا : الخِفَّة في كلّ شيء ، وهو الجَهْل ، وأَنشد :
قَلائصُ في ألْبانِهِنْ سَفَاءُ
أي : في عُقولهِن خِفّة .
وسَفَوانُ : ماءٌ على قَدْر مَرحلةٍ من باب المِرْبَد بالبَصْرة ، وبه ماءٌ كثيرُ السَّافي وهو التراب وأَنشَدَنِي أعرابيّ :
جارِيَة بسَفوانَ دارُها
تمْشي الهُوَيْنَى مائِلاً خِمارُها
فسا : قال الليث : الفَسْوُ : معروف ، الواحدة فَسْوَة ، والجميع الفُسَاء ، والفِعْل فَسَا يَفْسُو فسواً .
قال : وعبدُ القيس يقال لهم : الفُساةُ والفَسْو ، يُعرَفون بهذا ، ويقال للخُنْفساء : الفَسَّاءة لنَتْنِها . وفسا فَسْوَةً واحدةً ، والعَرَب تقول : أَفْسَى مِن الظَّرِبان ، وهي دابة تجيء إلى جُحر الضّبّ فتَضَع قَبَّ اسْتِها عند فَم الجُحْر ، فلا تزال تَفْسو حتى تستخرِجَه ، وتصغِير الفَسْوَة فُسَيَّة .
وقال أبو عُبَيد في قول الراجز :
بِكْراً عَوَاساءَ تَفاسَى مُقْرِبَا
قال : تَفاسَى : تُخرِج استَها ، وتَبازَى : تَرفَع أَلْيَتَها .
وحكى غيرُه عن الأصمعيّ أنه قال : تفَاسأَ الرجُل تَفاسُوءاً بالهمز : إذا أَخرَج ظَهْرَه ، وأنشد هذا الرَّجزَ غيرَ مهموز .
أبو العبَّاس عن ابن الأعرابيِّ : الفَسأُ : دُخولُ الصُّلْب . والفَقَأُ : خُرُوجُ الصَّدْر ، وفي وَرِكَيْه فَسَأٌ ، وأنشد :
بناتىء الْجَبْهَة مَفْسُوء القَطَنْ
أبو عُبيد عن أبي عمرو : إذا تَقطَّع الثوبُ وبَلِيَ قيل : قد تَفسَّأَ . وقال الكسائيّ مثله .
قال : ويقال مالك : تَفْسأ ثَوْبَك .
وقال أبو زيد : فسأْتُه بالعَصا ووطأْته : إذا ضربتَ بها ظَهْرَه .
سأف ( سيف ) : أبو عُبَيد عن الكسائي : سَئِفَتْ يدُه وسَعِفَتْ : وهو التَّشَعُّثُ حَولَ الأظفار والشُّقاق .
وروى أبو العبَّاس عن ابن الأعرابيّ : سَئِفَتْ أصابعُه وشئفت بمعنًى واحدٍ .
أبو عُبيدة : السأَفُ على تقدير السّعَف شَعرُ الذّنَب والهُلْب ، والسائِفةُ : ما استرَقَّ من أَسافلِ الرَّمل ، وجمعُها السَّوائف .
وقال الليث : يقال : سَئِفُ اللِّيفِ ، وهو ما كان ملتزِقاً بأصول السَّعَف من خِلالِ اللِّيف ، وهو أَردؤُه وأخشَنُه ، لأنه يُسأَفُ من جوانب السَّعَف فيصير كأَنّه لِيف وليس به ، ولُيِّنَتْ همزتُه ، وقد سَئِفَتِ النخلةُ .
وقال الراجز يصف أذنابَ اللِّقاح :
كأنما اجْتُثَّ على حِلاَبِها
نخلُ جُؤاثى نِيلَ من أَرْطابِها
والسِّيفُ واللِّيف على هُدَّابها
قال : والسِّيف : ساحلُ البحر .
قال ابن الأعرابيّ : السِّيف : الموضع النّقِيُّ من الماء ، ومنه قيل : درهمٌ مُسَيَّف : إذا كان له جوانبُ نقيّةٌ من النّقْش .
وقال الليث : السَّيْف معروف وجمعُه سُيوف وأَسْياف .
وقال شَمِر : يقال لجماعة السُّيوف : مَسْيَفَة ، ومِثْلُه مَشيخَة للشيوخ ، ويقال : تَسايَفَ القومُ واستَافُوا : إذا تَضارَبوا بالسُّيوف .
أبو عُبيد عن الكسائيّ : المُسِيف : المتقلِّد بالسَّيْف ، فإذا ضَرَب به فهو سائف . وقد سِفْتُ الرجلَ أُسِيفُه .
وقال الفرَّاء : سِفْتُه ورَمَحْتُه .
وقال الليث : جارية سَيْفانةٌ ، وهي الشَّطْبَة ، كأنها نَصْلُ سَيْف ، ولا يُوصَف به الرجُل .
سَلَمة عن الفرَّاء قال الكسائي : رجل سَيْفَانُ وامرأة سَيْفَانةٌ : وهو الطويل المَمْشوق .
أسف : قال الله تعالى : ( فَاسِقِينَ فَلَمَّآ ءَاسَفُونَا انتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْنَاهُمْ أَجْمَعِينَ ) ( الزخرف : 55 ) ، معنى : آسفونا : أغضَبونا ، وكذلك قولُه تعالى : ( إِلَى قَوْمِهِ غَضْبَانَ أَسِفًا ) ( الأعراف : 150 ) ، والأسيفُ والأسِفُ : الغَضْبان .
وقال الأعشى :
أرى رَجُلاً منهمْ أسِيفاً كأَنما
يَضُمُّ إلى كشَحْيَهْ كَفّاً مُخَضّبا
يقول : كأَن يدَه قُطِعت فاختَضَبتْ بدَمِها فيَغضَب لذلك ، ويُقَال لمَوْتِ الفَجْأَة : أَخْذَةُ أَسَف .
وفي حديثِ عائشةَ أنها قالت للنبي ( صلى الله عليه وسلم ) حين أَمر أبا بكرٍ بالصلاة في مَرضهِ : إن أبا بكرٍ رجلٌ أَسِيف ، فمَتى ما يَقُمْ مَقامَك يَغْلِبْهُ بُكاؤه .
قال أبو عُبيد : الأَسيف : السَّريع الحُزن والكآبة في حديث عائشة . قال : وهو الأَسُوف والأسِيف .
قال : وأَما الأَسِف : فهو الغَضْبان المتلهِّف على الشيء ، ومنه قول الله جلّ وعزّ : ( غَضْبَانَ أَسِفًا ( .
قال : ويقال من هذا كله : أسفْتُ آسفُ أَسفاً .
وقال أبو عبيد : والأسِيف : العَبْد ، ونحو ذلك .
قال ابن السكّيت . وقالا معاً : العَسِيف : الأَجِير .
وقال الليث : الأَسَف في حال الحُزْن وفي حال الغَضَب : إذا جاءك أمرٌ ممّن هو دُونَك فأنتَ أَسِف ، أي : غَضْبان ، وقد آسَفَك ، وإذا جاءك أمرٌ فحَزِنْتَ له ولم تُطِقْه فأنتَ أَسِف ، أي : حزين ومتأسِّف أيضاً .
قال : وإِسافٌ : اسمُ صَنَم كان لقُرَيش ، ويقال : إن إسافاً ونائلة كانَا رجلاً وامرأة دَخَلا الكعبة فَوجدا خَلْوة فأَحدَثَا ، فمسخَهما الله حَجَرين .
وقال الفرّاء : الأسافَة : رقّة الأرضِ ، وأَنشَد :
تحَفُّها أَسافَةٌ وجَمْعَرُ
ويقال للأرض الرّقيقة : أَسِيفه .
ورَوَى أبو العبّاس عن ابن الأعرابي : سَفَا : إذا ضَعُف عَقْلُه ، وسفا : إذا خَفَّ روحُهُ ، وسَفَا : إذا تعَبَّد وتواضَع لله ، وسَفَا : إذا رَقَّ شَعرهُ ، وجَلِحَ لغةُ طيّء .
فأس : قال الليث : الفَأس : الّذي يفلق به الحَطَب ، يقال : فأَسَه يَفْأَسُه ، أي : يَفْلِقُه . قال : وفأْسُ القَفَا : هو مؤخَّر القَمحْدُوَة . وفَأَسُ اللّجام : الّذي في وَسَط الشَّكِيمة بين المسْحَلَين .
وقال ابن شُميل : الفَأْسُ : الحَديدةُ القائمة في الشَّكِيمة ، ويُجمَع الفأس فُؤوساً .

##### Türkçe

س ف ( و ا ي ء )
**سوف** , **سفا** , **وسف** , **أسف** , **فأس** , **سأف** , **سيف** , **فسا** : (kullanılanlar).

**سوف** : Ebü’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: **سافَ يَسُوف سَوْفاً**: kokladıysa.
Dedi: ve bize el-Mufaḍḍal ed-Ḍabbî okuttu:
“Dedi; hâlbuki o, **مِجَذِّ المِرْوَدِ**’i koklamıştı”
Dedi: **المِرْوَد**: mil’dir; onun **مِجذُّه**’u: ucu’dur. Bunun mânası: güzel kadın gözlerini sürmelediği zaman, daha çok **حُمّة** (yani: siyahlık) artsın diye milin ucunu dudaklarıyla siler.
Dedi: ve **السَّوْفُ**: sabırdır; ve o, elbette **لمسوِّفٌ**’dur; yani: sabırlıdır. Ve el-Mufaḍḍal okudu:
“Bu; ve nice **مسوِّفين**’i sabah vakti onlara vardım,
Bâbil şarabından; içene bir lezzet”
Ebû ‘Ubeyd, Ebû Zeyd’den: **سَوَّفْتُ الرجلَ أمري تَسْوِيفاً**; yani: işimi ona mâlik kıldım; ve yine **سَوَّمْتُهُ** de böyledir.
Ebû Zeyd dedi: denir ki: yapıdan **سافٌ** ve **سافاتٌ** ve üç **آسُف**; ve bunlar **السُّوف**’tur.
Leys dedi: **السافُ**: yapının **سافات**’ı arasındaki şeydir; onun elif’i aslında vav’dır.
Başkası dedi: duvarda tuğladan yahut çamurdan her satır: **سافٌ** ve **مِدْمَاكٌ**’tır.
Leys dedi: **التسويف**: geciktirmedir; senin “**سَوْفَ أفعل**” sözünden.
Hadiste: Peygamber’in (sallallahu aleyhi ve sellem) kadınlardan **المسَوِّفة**’ye lânet ettiği: o, kocası onu döşeğine çağırdığında onu savar; ve onun ihtiyacını gidermez.
Leys dedi: **السواف**: develerde vâki olan bir **فثا**’dır; denir ki: **إساف الرجال**: malı helâk olduysa. Dedi: ve **الأسواف**: Medine’de bilinen bir yerdir.
el-Ḥarrânî, İbnü’s-Sikkît’ten: **أَسافَ** adam; o hâlde o **مُسيف**’tir: malı helâk olduysa. Ve malın kendisi **سافَ**; **يَسوفُ**: helâk olduysa.
Ve denir: Allah onu **بالسَّواف** ile attı; bunu Ebû ‘Amr’dan sîn’in fethiyle böyle rivayet ediyorum.
Dedi: ve Hişâm’ı Ebû ‘Amr’a şöyle derken işittim: el-Aṣma‘î diyor ki: **السُّواف**; zamme ile; ve hastalıkların hepsi zamme ile gelmiştir. Ebû ‘Amr dedi: hayır; o **السَّوَاف**’tır.
Dedi: ve **ساف** şeyi **يَسُوفُه سَوْفاً**: onu kokladıysa.
Leys dedi: **المسافةُ**: çölün ve yolun uzaklığıdır.
Başkası dedi: ona **مسافةً** adı verildi; çünkü kılavuz, iki ucu uzak olan uzak düzlükte yola, toprağını **بِسَوْفِه** (koklamasıyla) delâlet eder; ve ondan Ru’be’nin sözü:
“Şüphesiz kılavuz, yolların izlerini **استافَ** etti”
İmru’ül-Kays da onda yine dedi:
“Bir ana yol üzerinde; onun işaretiyle yol bulunulmaz,
Onu, **العَوْدُ الذِّيافِيُّ** kokladığında homurdandı”
Onun sözü: “**لا يُهتَدَى بمَناره**” der ki: kendisiyle yol bulunulan bir işareti yoktur; ve deve toprağını **ساف** ettiğinde, uzaklığı ve suyunun azlığı sebebiyle sabırsızlanarak homurdanır.
Ebû ‘Ubeyd: **أَسافَ** kayış diken **الخارِزُ**; **يُسيف إسافةً**; yani: **أَثْأى** etti de iki boncuk yarıldı; ve ondan er-Râ‘î’nin sözü:
“Ellerinden sakat, **مُسيفَةٍ** bir su kırbası,
İki artçı ve iki koşucu onunla hızlı yürüdüler”
**وسف** : Leys dedi: **الوَسفُ**: elde bir çatlamadır; ve devenin uyluğunda ve sağrısında, semirme ve dolgunlaşma başladığında ilk başlayan şeydir; sonra bedenine yayılır da derisi **فيتَوسف**; yani: soyulur. Bazen de deri bir hastalıktan yahut uyuzdan **توسَّف** eder.
Ebû ‘Ubeyd, Ebû ‘Amr’dan: deriden yün yahut kıl düştüğünde ve değiştiğinde: **تَوَسف** denir.
el-Liḥyânî dedi: develerin yünleri **تَحسفَتْ** ve **توسَّفَتْ**; yani: onlardan uçtu.
Seleme, el-Ferrâ’dan: **وسَّفته** ve **لَتّحْتُه**: onu soyduğumda; ve **تمرةٌ مُوسفَةٌ**: soyulmuş hurma.
**سفا** : Leys dedi: rüzgâr toprağı **تَسفِي** eder; **سفْياً**; ve kuru yaprağı **تسفِي** eder; **سفياً**.
Dedi: ve **السافِياءُ**: yeryüzünün yüzü üzerinde çok toprak taşıyan, onu insanların üzerine hücum ettiren rüzgârdır.
Ebû Duvâd dedi:
“Ve bir set; **السافياء** ona zarar verdi,
Silinip gittiği vakit **النُّون**’dan bir iz gibi”
Dedi: ve **السَّفا**: rüzgârın, zikrettiğim her şeyden savurduğu her şeyin adıdır.
Ebû ‘Amr dedi: **السَّفَا**: toprağın adıdır; rüzgâr onu savurmasa bile. el-Hüzelî dedi:
“Ve öncüleri gönderdiler de kök saldılar,
Oturak cariyeler gibi, **سَفاهاً** bir kuyu”
Kabri ve onu kazanları vasfeder.
İbnü’s-Sikkît dedi: **السَّفا** , **سَفَاةٍ**’nin çoğuludur; o da kabir ve kuyu toprağıdır. Ve okudu:
“Ellerinle engereğe dokunma; onu istiyorsun,
Ve onu bırak; onu **سفَاتُها** gizlediği zaman”
Dedi: ve **السّفَا**: **شَوك البَهمَى**’dır; bir tanesi **سَفَاةٌ**’dır. Ve **السَّفا**: rüzgârın senin üzerine savurduğu topraktır. Rüzgârın fiili **السّفيُ**’dir. Ve **السّفا**: perçemin hafifliğidir.
Denir ki: içinde **سَفا** olan bir perçem; ve **فَرَسٌ أَسَفَى**: perçemi hafif olan. Ebû ‘Ubeyd okudu:
“Ne **بأسْفى**’dır, ne **أَقْنَى**’dır, ne de **تَغَلٍ**,
Arka tarafı yerleşik, terbiye edilmişe bir ilaç içirilir”
Dedi: ve **السّفْوَاء** hızlı katırlardandır; ve atlardan perçemi az olanlardandır. Bunu Ebû ‘Ubeyd, el-Aṣma‘î’den nakletti. Ve bir katırın sıfatında okudu:
“Onu, hırkasına bürünmüş olarak getirdi;
**سَفْواءُ**; tek başına dokunmuşla hızlı yürür”
Ebû ‘Amr dedi: **السافِيات**: rüzgârla giden topraktır; rüzgârlardan **السَّوافي**: toprağı savuranlardır.
Dedi: ve **السفا**: kuyu toprağıdır.
Ebü’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **أَسْفَى** adam: **السَّفَى**’yı aldıysa; o da **شَوْكُ البُهْمَى**’dır. Ve **أَسْفَى**: **السَّفَا**’yı naklettiğinde; o da topraktır. Ve **أَسْفَى**: **سَفِيّاً** olduğunda; yani: **سَفِيهاً**.
el-Liḥyânî dedi: **السَّفِيه**’e **سَفِيٌّ** denir; **السَّفاءَ**’ı açık olan; medli. Ve **السفا**: her şeyde hafifliktir; ve o, cehildir. Ve okudu:
“Onların sütlerinde **سَفَاءُ** olan genç develer”
Yani: akıllarında hafiflik.
Ve **سَفَوانُ**: Basra’da **باب المِرْبَد**’den bir merhale miktarı uzaklıkta bir sudur; ve onda **السَّافي**’si çok su vardır; o da topraktır. Ve bana bir bedevî okuttu:
“**بسَفوانَ**’da bir cariye; evi,
Ağır ağır yürür; başörtüsü eğik”
**فسا** : Leys dedi: **الفَسْوُ**: bilinen şeydir; bir tanesi **فَسْوَة**; hepsi **الفُسَاء**; fiil: **فَسَا يَفْسُو فسواً**.
Dedi: ve Abdü’l-Kays’a **الفُساةُ** ve **الفَسْو** denir; bununla tanınırlar. Ve **الخُنْفساء**’ya, kokusundan dolayı **الفَسَّاءة** denir. Ve bir tek **فَسْوَةً** **فسا** etti. Araplar der ki: **أَفْسَى مِن الظَّرِبان**; o, keler deliğine gelen bir hayvandır; deliğin ağzına kıçının kabını koyar; onu çıkarıncaya kadar sürekli **تَفْسو** eder. **الفَسْوَة**’nin küçültmesi **فُسَيَّة**’dir.
Ebû ‘Ubeyd, râcizin sözünde:
“Genç bir dişi deve; **عَوَاساءَ**; yaklaştığında **تَفاسَى** eder”
Dedi: **تَفاسَى**: kıçını çıkarır; ve **تَبازَى**: kalçasını kaldırır.
Başkası, el-Aṣma‘î’den hikâye etti: o dedi ki: **تفَاسأَ** adam **تَفاسُوءاً**; hemze ile: sırtını çıkardıysa. Ve bu recezi hemzesiz olarak okudu.
Ebü’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: **الفَسأُ**: bel kemiğinin içeri girmesidir. **الفَقَأُ**: göğsün dışarı çıkmasıdır. Ve onun iki kalçasında **فَسَأٌ** vardır. Ve okudu:
“Alnı çıkık; pamuğu **مَفْسُوء**”
Ebû ‘Ubeyd, Ebû ‘Amr’dan: elbise parçalanıp eskidiğinde: **قد تَفسَّأَ** denir. el-Kisâî de bunun benzerini söyledi.
Dedi: ve denir: ey Mâlik, elbiseni **تَفْسأ** et.
Ebû Zeyd dedi: **فسأْتُه** onu sopayla ve **وطأْته**: onunla sırtına vurduğunda.
**سأف ( سيف )** : Ebû ‘Ubeyd, el-Kisâî’den: **سَئِفَتْ** eli ve **سَعِفَتْ**: o, tırnakların çevresindeki dağınıklık ve çatlaklardır.
Ebü’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: **سَئِفَتْ** parmakları ve **شئفت**; tek bir mânâ ile.
Ebû ‘Ubeyde: **السأَفُ** , **السّعَف** takdirince: kuyruk kılı ve **الهُلْب**’dür. Ve **السائِفةُ**: kumun alt taraflarından incelen şeydir; çoğulu **السَّوائف**.
Leys dedi: denir ki: **سَئِفُ اللِّيفِ**; o, lifin içinden, **السَّعَف**’ın köklerine yapışık olan şeydir; ve o, onun en kötüsü ve en kabasıdır; çünkü **السَّعَف**’ın yanlarından **يُسأَفُ** edilir de sanki lifmiş gibi olur; hâlbuki onda lif yoktur. Hemzesi yumuşatıldı. Ve hurma ağacı **سَئِفَتِ**.
Râciz, sütlü develerin kuyruklarını vasfederek dedi:
“Sanki sağım yerleri üzerinde kökünden sökülmüş,
Cü’âsâ hurmaları; tazelerinden yenilmiş,
Ve **السِّيفُ** ve **اللِّيف** onların püskülleri üzerinde”
Dedi: ve **السِّيف**: deniz kıyısıdır.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **السِّيف**: sudan temiz olan yerdir. Ondan dolayı denildi: **درهمٌ مُسَيَّف**: nakıştan temiz yanları olduğunda.
Leys dedi: **السَّيْف** bilinen şeydir; çoğulu **سُيوف** ve **أَسْياف**.
Şemmir dedi: kılıçların topluluğuna **مَسْيَفَة** denir; bunun benzeri, şeyhler için **مَشيخَة**’dir. Ve denir: **تَسايَفَ** kavim ve **استَافُوا**: kılıçlarla dövüştülerse.
Ebû ‘Ubeyd, el-Kisâî’den: **المُسِيف**: kılıç kuşanan. Onunla vurursa o **سائف**’tir. Ve ben adamı **سِفْتُ**; onu **أُسِيفُه**.
el-Ferrâ dedi: onu **سِفْتُه** ve **رَمَحْتُه**.
Leys dedi: **جارية سَيْفانةٌ**; o, **الشَّطْبَة**’dir; sanki kılıç ağzı gibidir; erkek bununla vasfedilmez.
Seleme, el-Ferrâ’dan: el-Kisâî dedi: **رجل سَيْفَانُ** ve **امرأة سَيْفَانةٌ**: o, uzun boylu, endamlıdır.
**أسف** : Allah Teâlâ dedi: “( **فَاسِقِينَ فَلَمَّآ ءَاسَفُونَا انتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْنَاهُمْ أَجْمَعِينَ** ) (ez-Zuḫruf: 55)”; mânası: **آسفونا**: bizi öfkelendirdiler. Yine O’nun sözü: “( **إِلَى قَوْمِهِ غَضْبَانَ أَسِفًا** ) (el-A‘râf: 150)”; ve **الأسيفُ** ve **الأسِفُ**: öfkeli olandır.
el-A‘şâ dedi:
“Onlardan bir adam görüyorum; **أسِيفاً**; sanki
Yanına, boyalı bir eli sıkıştırıyor”
Der ki: sanki eli kesilmiş de kanıyla boyanmış; bundan dolayı öfkelenir. Ve ansızın ölüm için: **أَخْذَةُ أَسَف** denir.
Âişe’nin hadisinde: Peygamber’e (sallallahu aleyhi ve sellem), hastalığında Ebû Bekir’e namazı emrettiği vakit dedi ki: Ebû Bekir **رجلٌ أَسِيف**’tir; senin makamında ne zaman durursa ağlaması ona galip gelir.
Ebû ‘Ubeyd dedi: Âişe’nin hadisinde **الأَسيف**: hüzne ve kedere çabuk olandır. Dedi: ve o, **الأَسُوف** ve **الأسِيف**’tir.
Dedi: **الأَسِف** ise: şeye karşı öfkeli, içi yanık olandır. Ondan Allah’ın (azze ve celle) sözü: “( **غَضْبَانَ أَسِفًا** )”.
Dedi: ve bütün bunlardan denir: **أسفْتُ**; **آسفُ**; **أَسفاً**.
Ebû ‘Ubeyd dedi: ve **والأسِيف**: köledir; ve bunun benzeri.
İbnü’s-Sikkît dedi. Ve ikisi birlikte dedi: **العَسِيف**: ücretli işçidir.
Leys dedi: **الأَسَف** hüzün hâlinde de öfke hâlinde de: senden aşağı olandan bir iş sana geldiğinde sen **أَسِف**’sin; yani: öfkelisin; ve o seni **آسَفَك** etmiştir. Bir iş sana geldiğinde ona üzüldün ve ona güç yetiremedin ise sen **أَسِف**’sin; yani: üzgün ve ayrıca müteessifsin.
Dedi: ve **إِسافٌ**: Kureyş’in bir putunun adıdır. Ve denir ki: **إسافاً** ve **نائلة** Kâbe’ye giren bir erkek ve bir kadındı; bir halvet buldular da (kötülük) yaptılar; Allah onları iki taşa çevirdi.
el-Ferrâ dedi: **الأسافَة**: yerin inceliğidir. Ve okudu:
“Onu, **أَسافَةٌ** ve **جَمْعَرُ** kuşatır”
Ve ince toprağa: **أَسِيفه** denir.
Ebü’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: **سَفَا**: aklı zayıfladıysa. Ve **سفا**: ruhu hafiflediyse. Ve **سَفَا**: Allah için ibadet etti ve tevazu gösterdiyse. Ve **سَفَا**: saçı inceldiyse. Ve **جَلِحَ**: Ṭayyi’ lehçesidir.
**فأس** : Leys dedi: **الفَأس**: odunu yarılan şeydir. Denir ki: onu **فأَسَه يَفْأَسُه**; yani: onu yarar. Dedi: ve **فأْسُ القَفَا**: **القَمحْدُوَة**’nin arka tarafıdır. Ve **فَأَسُ اللّجام**: **الشَّكِيمة**’nin ortasında, iki **المْحَلَين** arasında olandır.
İbn Şümeyl dedi: **الفَأْسُ**: **الشَّكِيمة**’deki dik duran demirdir. Ve **الفأس**’ın çoğulu **فُؤوساً** olarak toplanır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%81/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب السين والياء وما يثلثهما)
(سيب) السين والياء والباء أصلٌ يدلُّ على استمرارِ شيءٍ وذهابِهِ. من ذلك سَيْبُ الماء: مجراه. وانْسَابت الحَيَّة انسياباً. ويقال سيَّبت الدّابّة: تركته حيث شاء. والسائبة: العبد يُسَيَّب من غير وَلاءٍ، يَضَعُ مالَهُ حيث شاء.
ومن الباب [السَّيْب([1])]، وهو العَطاء، كأنَّه شيءٌ أُجْرِيَ لـه. والسُّيُوب: الرِّكاز، كأنَّه عطاءٌ أجراه الله تعالى لمن وَجَده.
وممّا شذّ عن هذا الأصل السَّيَابُ، وهو البلح، الواحدة سَيَابةٌ.
(سيح) السين والياء والحاء أصلٌ صحيح، وقياسه قياسُ ما قبلَه. يقال ساح في الأرض. قال  الله جلّ ثناؤه: ﴿فَسِيحُوا فِي الأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ﴾  [التوبة 2]، والسَّيْح: الماء الجاري، والمساييح في حديث علي كرَّم الله وجهه في قولـه: "أولئك مصابيح الدُّجَى، ليسوا بالمَذَاييع ولا المساييح البُذُر([2])"، فإنَّ المذاييع جمع مِذْيَاع، وهو الذي يُذيع السرّ لا يكتُمهُ. والمساييح، هم الذين يَسِيحون في الأرض بالنَّميمة والشّرّ والإفساد بين الناس.
ومما يدلُّ على صحّة هذا القياس قولُهم ساح الظّلُّ، إذا فاء. والسَّيْح:  العَباءة المخطَّطة. وسمِّي بذلك تشبيهاً لخطوطها بالشَّيء الجاري.
(سيد) السين والياء والدال كلمةٌ واحدةٌ، وهي السِّيد. قال قومٌ: السِّيد الذئب. وقال آخرون: وقد يسمَّى الأسَد سِيداً. وينشدون:
* كالسِّيد ذي اللِّبْدة المستأسِدِ الضّاري([3]) *
(سير) السين والياء والراء أصلٌ يدلُّ على مضيٍّ وجَرَيان، يقال سار يسير سيراً، وذلك يكونُ ليلاً ونهاراً. والسِّيرة: الطَّريقة في الشيء والسُّنّة، لأنَّها تسير وتجري. يقال سارت، وسِرْتُها أنا. قال:
فلا تجزَعَنْ مِنْ سُنّة أنْتَ سِرتَها *** فأوَّلُ راضٍ سُنَّةً مَنْ يسيرُها([4])والسَّيْر:الجِلْد، معروف، وهو من هذا سمِّي بذلك لامتداده؛ كأنَّه يجري. وسَيَّرتُ الجُلَّ عن الدَّابَّة، إذا ألقيتَهُ عنه. والمُسَيَّر مِنَ الثِّيَاب: الذي فيه خطوط كأنَّه سيور.
(سيع) السين والياء والعين أصلٌ يدلُّ على جريانِ الشيء. فالسَّيْع: الماء الجاري على وجْه الأرض، يقال ساع وانساع. وانساع الجَمَد: ذاب. والسَّيَاع: ما يُطيَّن به الحائط. ويقال إنَّ السَّياع الشحمة تُطلَى بها المزادة. وقد سَيَّعَت المرأةُ مَزادتَها.
(سيف) السين والياء والفاء أصلٌ يدلُّ على امتدادٍ في شيء وطول. من ذلك السَّيف، سمِّيَ بذلك لامتداده. ويقال منه امرأةٌ سَيفانةٌ، إذا كانت شَطْبة وكأنَّها نَصْلُ سَيف. قال الخليل بن أحمد: لا يُوصَف به الرَّجُل.
وحدَّثني عليُّ بن إبراهيم* عن عليّ بن عبد العزيز، عن أبي عبيد، عن  الكسائيّ: رجلٌ سيفانٌ وامرأةٌ سيفانة.
ومما يدلُّ على صحَّة هذا الاشتقاق، قولُهم سِيف البحر، وهو ما امتدَّ معه من ساحله ومنه السِّيف، ما كان ملتصقاً بأصول السَّعَف من الليف، وهو أردؤُه. قال:
* والسِّيفُ واللِّيف على هُدَّابِها([5]) *
فأمَّا السَّائفة من الأرض فمن هذه أيضاً، لأنَّه الرَّمل الذي يميل في الجَلَد ويمتدُّ معها. قالوا: وهو الذي يقال لـه العَدَاب([6]). قال أبو زِياد: السَّائفة([7])من الرَّمل ألينُ ما يكون منه. والأوَّل أصحّ. وهو قول النّضر؛ لأنّه أقيس وأشْبَه بالأصل الذي ذكرناه. وكلُّ ما كان من اللُّغة أقيَسَ فهو أصحُّ. وجمع السائفة سوائف. قال ذو الرمة:
تَبَسَّمُ عن أَلْمَى اللِّثاتِ كأنَّه *** ذُرَى أُقْحُوانٍ من أقاحِي السوائفِ([8])وقال أيضاً:
..................... كأنَّها *** بسائفةٍ قفرٍ ظهورُ الأراقمِ([9])فأمَّا قولهم أَسَفْتُ الخَرْزَ، إذا خَرمْتَه، فقد يجوزُ أن يكون شاذاً عن هذا الأصل، ويجوز أن يكونَ من ذوات الواو وتكون من السُّواف، وقد مضى ذِكره. يقال هو مُسيفٌ، إذا خَرَمَ الخرْز. قال الرَّاعي:
مَزَائدُ خَرقاءِ اليدينِ مُسيفةٍ ***  أخَبَّ بهنَّ المَخْلِفان وأحفَدَا([10])(سيل) السين والياء واللام أصلٌ واحد يدلُّ على جريانٍ وامتدادٍ. يقال سال الماء وغيرُهُ يسيل سَيْلاً وسَيلاناً. ومَسيل الماء. إذا جعلت الميم زائدة فمن هذا، وإذا جعلت الميم أصليّةً فمن بابٍ آخر، وقد ذكر.
فأمَّا السِّيلان من السَّيف والسِّكِّين، فهي الحديدةُ التي تُدخَل في النصال.
وسمعت عليّ بن إبراهيم القطّان يقول: سمعت عليَّ بن عبد العزيز يقول: سمعت أبا عُبيدٍ يقول: السِّيلان قد سمعتُه، ولم أسمَعْهُ من عالم.
وأمّا سِيَةُ القَوس([11])، وهي طرفها، فيقال إنَّ النسبة إليها سِيَويٌّ. والله أعلم.
---------------------
([1]) التكملة من المجمل.
([2]) البذر: جمع بذور، كصبر وصبور، وهو الذي يذيع الأسرار.
([3]) الشطر في المجمل واللسان (سيد).
([4]) هو خالد بن زهير، أو خالد بن أخت أبي ذؤيب. انظر قصة الشعر في اللسان  (سير).
([5]) البيت من أبيات في اللسان (سيف).
([6]) العداب، بالدال المهملة. وفي الأصل: "العذاب"، تحريف.
([7]) أوردها اللسان في مادة (سوف).
([8]) ديوان ذي الرمة 279 واللسان (سوف) برواية: "تبسم عن".
([9]) البيت بتمامه كما في ديوان ذي الرمة 613:
وهل يرجع التسليم ربع كأنه *** بسائفة قفر ظهور الأراقم.
([10]) البيت في اللسان (سوف 67).
([11]) لم يعقد لهذه الكلمة مادة، ومادتها (سيو). وعقد لها في المجمل مادة (سيه) وزاد على ما هنا:"وكان رؤبة ربما همزها".

ـ

##### Türkçe

(باب **السين** و**الياء** وما يثلثهما)
(**سيب**) **السين** ve**الياء** ve**الباء**; bir asl(=kök)tır; bir şeyin sürüp gitmesine ve gidip gitmesine delâlet eder. Bundan: **سَيْبُ الماء**: onun mecrasıdır. Ve **انْسَابت الحَيَّة انسياباً**. Ve denir: **سيَّبت الدّابّة**: onu, dilediği yerde bıraktım. Ve **السائبة**: velâ olmaksızın salıverilen köledir; malını dilediği yere koyar.

Ve bâbdan **السَّيْب**([1]), o da عطا(=verme, bağış)tır; sanki onun için akıtılmış bir şey gibidir. Ve **السُّيُوب**: **الرِّكاز**dır; sanki Allah Teâlâ’nın onu bulan kimse için akıttığı bir عطا gibidir.

Ve bu asıldan şâz olan şeylerden: **السَّيَابُ**, o da hurma(=balah)dır; bir tanesi **سَيَابةٌ**.

(**سيح**) **السين** ve**الياء** ve**الحاء** sahih bir asl(=kök)tır; ve onun kıyası, ondan öncekilerin kıyasıdır. Denir: **ساح في الأرض**. Allah, celâl senâsı: ﴿**فَسِيحُوا فِي الأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ**﴾ [التوبة 2] buyurdu; ve **السَّيْح**: akan sudur. Ve **المساييح** Ali’nin hadîsinde—Allah yüzünü keremli kılsın—şu sözünde: “أولئك مصابيح الدُّجَى، ليسوا بالمَذَاييع ولا المساييح البُذُر([2])” (geçer); çünkü **المذاييع** **مِذْيَاع**ın cem‘idir; o da sırrı yayan, onu gizlemeyen kimsedir. Ve **المساييح**: yeryüzünde koğuculuk, şer ve insanlar arasında fesat ile dolaşan kimselerdir.

Ve bu kıyasın sıhhatine delâlet eden şeylerden: onların “**ساح الظّلُّ**” sözüdür; gölge döndüğü zaman. Ve **السَّيْح**: çizgili abâdır. Ve onun çizgilerini akan şeye benzetme yoluyla böyle adlandırıldı.

(**سيد**) **السين** ve**الياء** ve**الدال** bir tek kelimedir; o da **السِّيد**dir. Bir kavim dedi: **السِّيد** kurt(=ذئب)tur. Ve başkaları dedi: aslan da **سِيداً** diye adlandırılır. Ve şu beyti okurlar:
* كالسِّيد ذي اللِّبْدة المستأسِدِ الضّاري([3]) *

(**سير**) **السين** ve**الياء** ve**الراء**; bir asl(=kök)tır; geçip gitmeye ve akıp gitmeye delâlet eder. Denir: **سار يسير سيراً**; bu, gece ve gündüz olur. Ve **السِّيرة**: bir şeyde yol ve sünnettir; çünkü o yürür ve akar. Denir: **سارت**; ve ben onu **سِرْتُها**. Dedi ki:
فلا تجزَعَنْ مِنْ سُنّة أنْتَ سِرتَها *** فأوَّلُ راضٍ سُنَّةً مَنْ يسيرُها([4])
Ve **السَّيْر**: deridir; bilinen(=ma‘rûf)tur; ve onun uzaması sebebiyle bundan adlandırıldı; sanki akıyor gibidir. Ve **سَيَّرتُ الجُلَّ عن الدَّابَّة**: onu ondan attığım zaman. Ve **المُسَيَّر مِنَ الثِّيَاب**: içinde, sanki kayışlar gibi çizgiler bulunan şeydir.

(**سيع**) **السين** ve**الياء** ve**العين**; bir asl(=kök)tır; şeyin akmasına delâlet eder. İşte **السَّيْع**: yerin yüzü üzerinde akan sudur; denir: **ساع** ve **انساع**. Ve **انساع الجَمَد**: eridi. Ve **السَّيَاع**: duvarın sıvandığı şeydir. Ve denir ki: **السَّياع** tulumun sürüldüğü iç yağıdır. Ve kadın tulumunu **سَيَّعَت**.

(**سيف**) **السين** ve**الياء** ve**الفاء**; bir asl(=kök)tır; bir şeyde uzamaya ve uzunluğa delâlet eder. Bundan: **السَّيف**; uzaması sebebiyle böyle adlandırıldı. Ve ondan: **امرأةٌ سَيفانةٌ** denir; eğer ince-uzun(=شَطْبة) ise ve sanki bir kılıç ağzı gibiyse. Halîl b. Ahmed dedi: erkek bununla vasfedilmez.

Ve bana Ali b. İbrâhîm*; Ali b. Abdülazîz’den; Ebû Ubeyd’den; **الكسائيّ**’den rivayet etti: **رجلٌ سيفانٌ** ve **امرأةٌ سيفانة**.

Ve bu iştikâkın sıhhatine delâlet eden şeylerden: onların **سِيف البحر** sözüdür; o, sahilinden onunla birlikte uzayıp giden şeydir. Ve ondan **السِّيف**: hurma yapraklarının diplerine bitişik olan liften olan şeydir; ve o, onun en kötüsüdür. Dedi ki:
* والسِّيفُ واللِّيف على هُدَّابِها([5]) *

Artık **السَّائفة** yerden olan ise, bu da bundandır; çünkü o, sert zeminde meyleden ve onunla birlikte uzayan kumdur. Dediler ki: o, **العَدَاب**([6]) diye adlandırılan şeydir. Ebû Ziyâd dedi: kumdan **السَّائفة**([7]), ondan olanın en yumuşağıdır. Ve birincisi daha sahîhtir. Ve o, Nadr’ın sözüdür; çünkü o daha kıyasîdir ve zikrettiğimiz asla daha çok benzer. Ve dilden olan her ne daha kıyasî ise, o daha sahîhtir. Ve **السائفة**’nin cem‘i **سوائف**tir. Zû’r-Rumme dedi:
تَبَسَّمُ عن أَلْمَى اللِّثاتِ كأنَّه *** ذُرَى أُقْحُوانٍ من أقاحِي السوائفِ([8])
Ve yine dedi:
..................... كأنَّها *** بسائفةٍ قفرٍ ظهورُ الأراقمِ([9])

Artık onların “**أَسَفْتُ الخَرْزَ**” sözü—onu deldiğin zaman—bu asıldan şâz olması câizdir; ve câizdir ki **ذوات الواو**dan olsun ve **السُّواف**tan olsun; onun zikri geçmişti. Denir: o **مُسيفٌ**dur; eğer boncuğu delmişse. **الرَّاعي** dedi:
مَزَائدُ خَرقاءِ اليدينِ مُسيفةٍ ***  أخَبَّ بهنَّ المَخْلِفان وأحفَدَا([10])

(**سيل**) **السين** ve**الياء** ve**اللام**; bir tek asl(=kök)tır; akmaya ve uzamaya delâlet eder. Denir: **سال الماء** ve başkası; **يسيل سَيْلاً** ve **سَيلاناً**. Ve **مَسيل الماء**. Eğer **الميم**’i زائد kılarsan, bu(=bab)dan olur; ve eğer **الميم**’i aslî kılarsan, başka bir bâbdandır; ve zikredildi.

Artık **السِّيلان** kılıçtan ve bıçaktan olan ise, o, ağızlara sokulan demirdir.

Ve Ali b. İbrâhîm el-Kattân’ı şöyle derken işittim: Ali b. Abdülazîz’i şöyle derken işittim: Ebû Ubeyd’i şöyle derken işittim: **السِّيلان**’ı işittim; fakat onu bir âlimden işitmedim.

Ve **سِيَةُ القَوس**([11])’a gelince—o, onun ucudur—ona nisbetin **سِيَويٌّ** olduğu söylenir. Ve Allah daha iyi bilir.
---------------------
([1]) Tekmile, **المجمل**’dendir.
([2]) **البذر**: **بذور**’un cem‘idir; **صبر** ve **صبور** gibi; o, sırları yayan kimsedir.
([3]) Şatr, **المجمل** ve **اللسان**’da (**سيد**).
([4]) O, Hâlid b. Züheyr’dir; yahut Ebû Züeyb’in kız kardeşinin oğlu Hâlid’dir. Şiirin kıssasına **اللسان**’da (**سير**) bak.
([5]) Beyit, **اللسان**’da (**سيف**) içinde beyitlerdendir.
([6]) **العداب**; ihmâl edilmiş **الدال** ile. Asılda: “**العذاب**”, tahriftir.
([7]) **اللسان** onu (**سوف**) maddesinde zikretti.
([8]) Zû’r-Rumme divanı 279 ve **اللسان** (**سوف**) rivayetiyle: “**تبسم عن**”.
([9]) Beyit, Zû’r-Rumme divanı 613’te tamamıyla şöyledir:
وهل يرجع التسليم ربع كأنه *** بسائفة قفر ظهور الأراقم.
([10]) Beyit, **اللسان**’da (**سوف 67**).
([11]) Bu kelime için bir madde akdetmedi; onun maddesi (**سيو**)dur. Ve **المجمل**’de onun için (**سيه**) maddesi akdetti ve buradakine şunu ekledi: “Ve Rü’be bazen onu hemzelerdi.”

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%81/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

س ي ف
سافه وتسيفقه‏:‏ ضربه بالسيف وسايفه وتسايفوا وهـو مسيـف سائـف‏:‏ ذو سيـف ضـارب به وهو سياف الأمير‏:‏ للذي يضرب أعناق الجناة‏.‏
وأقبلت السيافة وهي المقاتلة بالسيوف‏.‏
وجارية سيفانة‏:‏ شطبة كأنها تصل سيف‏.‏
وبردٌ سيف‏:‏ عريض الخطوط كالسيوف‏.‏
ونزلوا بالسيف‏:‏ بالساحل‏.‏
وهم أهل أسياف وأرياف‏.‏
ومـن المجـاز‏:‏ بيـن فكيـه سيـف صـارم‏.‏
ولبعضهـم تقلقـل بيـن فكيـك ابـن غمـد صليـل غراره الكلم الفصاح تقط به مفاصل كل قول ونت عنها المهندة الصفاح

##### Türkçe

س ي ف
**سافه** ve **تسيفقه**: onu kılıçla vurdu; ve **سايفه**; ve **تسايفوا**; ve o **مسيـف** **سائـف**: kılıç sahibi, onunla vuran; ve emir’in **سياف**’ı: suçluların boyunlarını vuran kimse içindir.
Ve **السيافة** geldi; o, kılıçlarla çarpışmadır.
Ve **جارية سيفانة**: budanmış dal; sanki kılıcın ağzı gibidir.
Ve **بردٌ سيف**: kılıçlar gibi çizgileri geniş.
Ve **بالسيف** indiler: sahilde.
Ve onlar **أسياف** ve **أرياف** ehlidir.
Ve mecazdan: iki çenesi arasında keskin bir **سيـف**.
Ve bazılarının (şiiri):
تقلقل بين فكيك ابن غمد صليل غراره الكلم الفصاح تقط به مفاصل كل قول ونت عنها المهندة الصفاح

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

السَّيْفُ: الذي يُضربُ به معروف، والجمع أَسْيافٌ وسُيُوفٌ وأَسْيُفٌ؛ عن اللحياني؛ وأَنشد الأَزهري في جمع أَسْيُفٍ: كأَنهم أَسْيُفٌ بِيضٌ يَمانِيةٌ،
عَضْبٌ مَضارِبُها باقٍ بها الأُثُرُ
واسْتافَ القومُ وتَسايَفُوا: تضاربوا بالسيوف. وقال ابن جني: استافوا تَناولوا السُّيوفَ كقولك امْتَشَنُوا سُيُوفَهم وامْتَخَطوها، قال: فأَما تفسير أَهل اللغة أَنَّ اسْتافَ القومُ في معنى تَسايَفُوا فتفسيره على المعنى كعادتهم في أَمثال ذلك، أَلا تراهم قالوا في قول اللّه سبحانه: من ماءٍ دافِقٍ، إنه بمعنى مَدْفُوق؟ قال ابن سيده: فهذا لعمري معناه غير أَن طريق الصَّنْعة فيه أَنه ذو دَفْق كما حكاه الأَصمعي عنهم، من قولهم ناقة ضارب إذا ضُرِبَت، وتفسيره أَنها ذاتُ ضَرْب أَي ضُربت، وكذلك قول اللّه تعالى: لا عاصِمَ اليومَ من أَمرِ اللّه، أَي لا ذا عِصْمة، وذو العصمة يكون مفعولاً فمن هنا قيل: إن معناه لا معصوم. ويقال لجماعة السُّيوف: مَسْيَفةٌ، ومثله مَشْيَخَةٌ. الكسائي: المُسِيفُ المُتَقَلِّدُ بالسيف فإذا ضَرَبَ به فهو سائفٌ، وقد سِفْتُ الرجل أَسِيفه. الفراء: سِفْتُه ورَمَحْتُه. الجوهري: سافَه يَسِيفُه ضربه بالسيف. ورجل سائفٌ أَي ذو سَيْف، وسَيَّافٌ أَي صاحبُ سيف، والجمع سَيَّافةٌ. والمُسِيفُ: الذي عليه السَّيْفُ. والمُسايَفَةُ: المُجالَدَةُ. وريح مِسْيافٌ: تَقْطَعُ كالسَّيْفِ؛ قال:
أَلا مَنْ لِقَبْرٍ لا تزال تَهُجُّهُ
شَمالٌ، ومِسْياف العَشِيِّ جَنُوب؟
وبُرْد مُسَيَّفٌ: فيه كصُوَر السيوف. ورجل سَيْفانٌ: طويل مَمْشُوقٌ كالسَّيْفِ، زاد الجوهري: ضامرُ البطن، والأَنثى سَيْفانةُ. الليث: جاريةٌ سَيْفانةٌ وهي الشِّطْبَةُ كأَنها نَصْل سَيْفٍ، قال: ولا يُوصَفُ به الرجل. والسَّيْفُ، بفتح السين: سَيْبُ الفَرَس.
والسِّيفُ: ما كان مُلْتَزِقاً بأُصول السَّعَفِ كاللِّيف وليس به؛ قال الجوهري: هذا الحرف نقلته من كتاب من غير سَماعٍ. ابن سيده: والسِّيفُ ما لزِقَ بأُصول السَّعَفِ من خِلال اللِّيفِ وهو أَرْدَؤُه وأَخْشَنُه وأَجْفاه، وقد سَيِفَ سَيَفاً وانسافَ، التهذيب: وقد سَيِفَتِ النخلةُ؛ قال الراجز يصف أَذْنابَ اللِّقاحِ:
كأَنَّما اجْتُثَّ على حلابِها
نَخْلُ جُؤاثَى نِيل من أَرْطابِها،
والسِّيفُ واللِّيفُ على هُدّابِها
والسَّيفُ: ساحل البحر، والجمع أَسياف. وحكى الفارسي: أَسافَ القومُ أَتوا السِّيفَ، ابن الأَعرابي: الموضع النَّقِيُّ من الماء، ومنه قيل: درهم مُسَيَّفٌ إذا كانت له جوانبُ نَقِيَّة من النَّقْشِ. وفي حديث جابر: فأَتينا سِيفَ البحر أَي ساحله. والسِّيفُ: موضع؛ قال لبيد: ولقد يَعْلَمُ صَحْبي كُلُّهُمْ،
بِعَدانِ السِّيفِ، صَبري ونَقَلْ
وأَسَفْتُ الخَرَزَ أَي خَرمْتُه؛ قال الراعي:
مَزائِدَ خَرْقاء اليَدَيْنِ مُسِيفَةٍ،
أَخَبَّ بِهِنَّ المُخْلِفانِ وأَحْفَدا
وقد تقدَّم في سوف أَيضاً. قال ابن بري في تفسير البيت: أَي حملهما على الإسراع، ومزائدُ: كان قياسُها مَزاوِدَ لأَنها جمع مَزادة، ولكن جاء على التشبيه بفعالة، ومثله مَعائش فيمن همزها.
ابن بري: والمُسِيفُ الفقير؛ وأَنشد أَبو زيد للقِيطِ ابن زُرارَةَ: فأَقْسَمْتُ لا تأتِيكَ مِني خُفارَةٌ
على الكُثْرِ، إنْ لاقَيْتَني، ومُسِيفا
والسائفةُ من الأَرض: بين الجَلَد والرَّمل. والسائفة: اسم رمل.

##### Türkçe

**السَّيْفُ**: kendisiyle vurulan şey; bilinen. Çoğulu **أَسْيافٌ** ve **سُيُوفٌ**
ve **أَسْيُفٌ**; **اللحياني**’den. **الأَزهري**, **أَسْيُفٍ** çoğulu hakkında inşad etti:

كأَنهم **أَسْيُفٌ** بِيضٌ يَمانِيةٌ،
عَضْبٌ مَضارِبُها باقٍ بها الأُثُرُ

**واسْتافَ** قوم ve **تَسايَفُوا**: kılıçlarla birbirlerine vuruştular. İbn Cinnî dedi: **استافوا**
kılıçları aldılar; senin “**امْتَشَنُوا** kılıçlarını ve **امْتَخَطوها**” demen gibi. Dedi: Amma
dil ehlinin, **اسْتافَ** قومun **تَسايَفُوا** manasında olduğuna dair tefsiri, bunun benzerlerinde âdetleri üzere manaya göredir; onları görmüyor musun, Allah Teâlâ’nın sözü hakkında: **من ماءٍ دافِقٍ**, onun **مَدْفُوق** manasında olduğunu söylediler? İbn Sîde dedi: Bu, ömrüme yemin olsun, manası budur; ancak san‘at yoluyla onda olan şudur: onda **دَفْق** vardır; **الأَصمعي**’nin onlardan naklettiği üzere; onların “**ناقة ضارب**” (vurulduğu zaman) sözünden; tefsiri: o, **ضَرْب** sahibidir, yani vurulmuştur. Ve bunun gibi Allah Teâlâ’nın sözü: **لا عاصِمَ اليومَ من أَمرِ اللّه**; yani **عِصْمة** sahibi yok; ve **العصمة** sahibi mef‘ûl olur; buradan denildi ki: manası “**لا معصوم**”dur.

Kılıçlar topluluğuna **مَسْيَفةٌ** denir; benzeri **مَشْيَخَةٌ**. **الكسائي**: **المُسِيفُ** kılıç kuşanan kimsedir; onunla vurduğu zaman ise o **سائفٌ**tir. “Ben adamı **سِفْتُ**; onu **أَسِيفه** (kılıçla vurdum).” **الفراء**: “Onu **سِفْتُ** ve onu **رَمَحْتُ**.” **الجوهري**: **سافَه يَسِيفُه**: onu kılıçla vurdu. Ve **رجل سائفٌ**: yani **سَيْف** sahibi; ve **سَيَّافٌ**: yani kılıç sahibi; çoğulu **سَيَّافةٌ**. Ve **المُسِيفُ**: üzerinde **السَّيْفُ** olan kimse. Ve **المُسايَفَةُ**: boğuşma. Ve **ريح مِسْيافٌ**: kılıç gibi keser; dedi ki:

أَلا مَنْ لِقَبْرٍ لا تزال تَهُجُّهُ
شَمالٌ، ومِسْياف العَشِيِّ جَنُوب؟

Ve **بُرْد مُسَيَّفٌ**: onda kılıç suretleri gibi (şekiller) vardır. Ve **رجل سَيْفانٌ**: kılıç gibi uzun, endamlı; **الجوهري** artırdı: karınca zayıf; dişisi **سَيْفانةُ**. **الليث**: **جاريةٌ سَيْفانةٌ**; o **الشِّطْبَةُ**dır; sanki o bir kılıç ağzıdır. Dedi: bununla erkek vasfedilmez. Ve **السَّيْفُ** (sîn’in fethiyle): atın **سَيْبُ**’udur.

Ve **السِّيفُ**: hurma yaprağı diplerine yapışık olan, **اللِّيف** gibi olup da ondan olmayan şeydir. **الجوهري** dedi: bu harfi, işitme olmaksızın bir kitaptan naklettim. İbn Sîde: **السِّيفُ**, **اللِّيف**in aralarından hurma yaprağı diplerine yapışan şeydir; o, onun daha kötüsü, daha kabası ve daha katısıdır. Ve **سَيِفَ** (ağaç) **سَيَفاً** ve **انسافَ**. **التهذيب**: hurma ağacı **سَيِفَتِ**; **الراجز** süt develerinin kuyruklarını vasfederek dedi:

كأَنَّما اجْتُثَّ على حلابِها
نَخْلُ جُؤاثَى نِيل من أَرْطابِها،
والسِّيفُ واللِّيفُ على هُدّابِها

Ve **السَّيفُ**: denizin sahili; çoğulu **أَسياف**. **الفارسي** rivayet etti: **أَسافَ** قوم: **السِّيفَ**e geldiler. İbnü’l-A‘râbî: sudan temiz yer; bundan dolayı denildi: **درهم مُسَيَّفٌ**, eğer onun nakıştan temiz yanları varsa. Câbir hadîsinde: “Denizin **سِيفَ**ine geldik”; yani sahiline. Ve **السِّيفُ**: bir yer; Lebîd dedi:

ولقد يَعْلَمُ صَحْبي كُلُّهُمْ،
بِعَدانِ السِّيفِ، صَبري ونَقَلْ

Ve “Ben boncuğu **أَسَفْتُ**”: yani onu deldim; **الراعي** dedi:

مَزائِدَ خَرْقاء اليَدَيْنِ مُسِيفَةٍ،
أَخَبَّ بِهِنَّ المُخْلِفانِ وأَحْفَدا

Ve bu, **سوف** maddesinde de geçti. İbn Berrî, beytin tefsirinde dedi: yani ikisini sürate sevk etti. Ve **مزائدُ**: kıyası **مَزاوِدَ** idi; çünkü o **مَزادة**’nın çoğuludur; fakat **فعالة** veznine benzetme üzere geldi; bunun benzeri, hemzeleyen kimseye göre **مَعائش**tir.

İbn Berrî: **المُسِيفُ** fakirdir; ve Ebû Zeyd, **القِيطِ ابن زُرارَةَ**’ye ait olarak inşad etti:

فأَقْسَمْتُ لا تأتِيكَ مِني خُفارَةٌ
على الكُثْرِ، إنْ لاقَيْتَني، ومُسِيفا

Ve yerden **السائفةُ**: sert zemin ile kum arasındadır. Ve **السائفة**: bir kumun adıdır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%81/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* س ي ف * * السَّيْفُ * جمعه * أسْيافٌ * و * سُيُوفٌ * ورجل * سائِفٌ * أي ذو سيف و * سَيَّافٌ * أي صاحب سيف و * المُسايَفَةُ * المجالدة و * تَسَايفُوا * تضاربوا بالسيف

##### Türkçe

* س ي ف * * **السَّيْفُ** * çoğulu * **أسْيافٌ** * ve * **سُيُوفٌ** *; ve adam * **سائِفٌ** * yani kılıç sahibi; ve * **سَيَّافٌ** * yani kılıç sahibi; ve * **المُسايَفَةُ** * kılıçla vuruşma; ve * **تَسَايفُوا** * kılıçla birbirleriyle vuruştular.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

السيف، الذي يضرب به، م معروف، وأسماؤه تنيف على ألف، وذكرتها في الروض المسلوف فيما له اسمان إلى الألوف. ج: أسياف، وسيوف، وعليهما اقتصر الجوهري، وأسيف، وهذه عن اللحياني، ومسيفة، كمشخة، وشاهد أسيف قول الشاعر، أنشده الأزهري:
  كأنهم أسيف بـيض يمـانـية                      عضب مشاربها باق بها الأثر وسافة، يسيفه: ضربه به، وقد سفته، فأنا سائف، نقله الجوهري، وهو قول الفراء وكذلك: رمحته، ونقله الكسائي أيضا. ورجل سائف: ذو سيف، نقله الجوهري.
 قال: وسياف: صاحبه، ج: سيافة.
 أو السيافة: هم الذين حصونهم سيوفهم، قاله الليث.
 وصدقة السياف، كأنه لعمله السيوف محدث?.
 وهم في الدار أسياف: أي أحزاب، عن ابن عباد.
 قال: سافت يده، تسيف أي: سئفت، وقد تقدم.
 قال: والمسائف: السنون، القحط، وذكره ابن سيده في  س و ف  وقال: هي السنون المجدبة، والأصل واوي، وهو الصواب.
 قال الكسائي: رجل سيفان: أي طويل ممشوق، كالسيف، زاد الجوهري: ضامر البطن، وهي بهاء، قال الليث: امرأة سيفانة، وهي: الشطبة كأنها نصل سيف، أو هو خاص بهن، كما قاله الخليل.
 والسيف، بالفتح، ويكسر: سمكة كأنها سيف.
 السيف، بالفتح فقط: شعر ذنب الفرس، وفي اللسان: سيب الفرس.
 والسيف، بالكسر خاصة: ساحل البحر، والجمع: أسياف، كما في الصحاح.
 السيف: ساحل الوادي، أو لكل ساحل سيف، أو إنما يقال ذلك لسيف عمان.
 السيف أيضا: الملتزق بأصول السعف من خلال الليف، وليس به، وفي الصحاح: كالليف: قال الجوهري، وهذا الحرف نقلته من كتاب من غير سماع، وزاد غيره: وهو أردأه وأخشنه، وأجفاه، وقد سيف، سيفا، قال الجوهري، وينشد:
  نخل جؤاثي نيل من أرطابها
  والسيف والليف على هدابها السيف: ع، وبه فسر قول لبيد:
  ولقد يعلم صحبي كلهم بعدان السيف صبري ونقل

  والعدان: الساحل.
 والسيف الطويل: ساحل طويل جدا، كأنه قطع بالسيف، مسيرة مائة فرسخ، وهو ساحل بحر البربرة، مما يلي مقدشو، قال الصاغاني: وقد رأيته في شهر رمضان سنة 609. وخور السيف: د، دون سيراف، مما يلي كرمان، وقد ذكر في الراء. والمسيف: من عليه السيف، كما في الصحاح، وقال الكسائي هو المتقلد بالسيف، فإذا ضرب به، فهو سائف.
 قال ابن عباد: المسيف: هو الشجاع معه السيف.
 قال ابن الأعرابي: درهم مسيف، كمعظم: جوانبه نقية من النقش.
 وأساف الخرز: خرمه، قيل: يائية، فموضع ذكره هنا، كما فعله ابن فارس، والجوهري، وقد تقدم في )س و ف(.
 وتسايفوا، وسايفوا، واستافوا، وعلى الأول اقتصر الجوهري: أي تضاربوا بالسيوف، قال الليث: وقد استيف القوم، قال ابن جني: استافوا: تناولوا السيوف، كقولك: امتشنوا سيوفهم، وامتخطوها، قال: فأما تفسير أهل اللغة أن استاف القوم، في معنى تسايفوا، فتفسيره على المعنى كعادتهم في أمثال ذلك.
 وسيف بن سليمان المكي، من رجال الصحيحين، قال المزي: روى له الجماعة سوف الترمزي، روى عنه معتمر بن سليمان وغيره.
 سيف بن عبيد الله، ثقتان غير أن الذهبي ذكر في الأول أنه رمى بالقدر، والثاني ذكره ابن حبان في الثقات، وقال وربما خالف.
 سيف بن عمر الضبي التيميمي الأسدي، صاحب التواليف، منها كتاب الفتوح، وهو مشهور.
 سيف بن محمد، وابن هارون، وابن مسكين، وابن وهب أبو رهم التميمي، بصري، يروي عن أبي الطفيل، وعنه ابن علية.
 سيف بن منير التابعي، عن أبي الدرداء.
 وسيف بن أبي المغيرة الكوفي التمار، عن مجالد.
 وأبو سيف المخزومي التابعي، قال الذهبي في ذيل الديوان: لا يعرف ضعفاء.
 أما الأول: وهو سيف بن عمر، فإنه يروي عن عبيد الله بن عمر العمري، والأعمش، والثوري، وابن جريج، وموسى بن عقبة، قال يحيى: ضعيف الحديث، وقال أبو حاتم الرازي: متروك الحديث، وكذا النسائي والدارقطني، وقال أبو داود: كذاب، وقال النسائي: ليس بثقة ولا مامون.
 وأما الثالث، فإذا كان الذي يروي عن إسماعيل بن أبي خالد، وسليمان التميمي، فقد ضعفه النسائي، والدارقطني، وقال يحيى: ليس بشيء قال ابن الجوزي في الضعفاء: ورجل آخر يسمى سيف بن هارون، الذي يروي عنه شعبة، ضعفه أحمد، وقال يحيى بن مالك: قلت: وأروده الذهبي في الديوان، إلا أنه قال: عن شعبة، قال: وكأنه البرجمي. انتهى، والصواب ما قاله ابن الجوزي.
 وأما الرابع، فقال الدارقطني: ليس بالقوى، وقال ابن حبان: يأتي بالمقلوبات، والموضوعات، لا يحل الاحتجاج به، لمخالفة الأثبات.
 وأما الخامس، فضعفه أحمد، وقال يحيى: كان هالكا، وقال النسائي: ليس بثقة، كذا قاله ابن الجوزي، والذهبي، قلت: وقد أورده ابن حبان في ثقات التابعين.
 وأما السادس، فقد ضعفه الدارقطني، وقال الأزدي: لا يكتب حديثه.
 وأما السابع، فضعفه الدارقطني أيضا.
 وينظر في كلام المصنف بوجوده:

  أولا: فإنه اقتصر في ذكر الثقات على رجلين، مع أنهم تكلموا في أولهما، كما تقدم، وفي ثقات التابعين ممن لم يذكرهم، سيف بن الهذيل، وسيف بن سبيعة، كلاهما عن ابن عمر، وسيف أبو الحسن، عن أبي سعيد الخدري، وسيف المازني، عن عمر بن الخطاب وسيف غير منسوب، عن عون بن مالك الأشجعي، هؤلاء ذكرهم ابن حبان.
 وثانيا: فقد فاته سيف بن أبي زياد التيمي، قال أبو حاتم الرازي: مجهول، وسيف بن عميرة الكوفي، يروي عن التابعين قال الأزدي: تكلموا فيه، كذا في كتاب الضعفاء لابن الجوزي، ومثله في حواشي الإكمال.
 وثالثا، فإن سيف بن وهب - الذي ذكره - تابعي، ولم يشر له المصنف، مع الإشارة في غيره فتأمل.
 وسيف الغراب: الدلبوث، كقربوس، وقد تقدم في الثاء أنه نبات، أصله وورقه مثل نبات الزعفران سواء، وبصلته في ليفه، قال أبو حنيفة: وإنما سمي به لأن ورقه دقيق الطرف، كالسيف.
 ومما يستدرك عليه: رجل سياف: إذا كان سفاكا للدماء، وهو مجاز.
 وريح مسياف: يقطع كالسيف، قال الشاعر:
  ألا من لقبر لا تزال تهـجـه                      شمال ومسياف العشي جنوب وبرد مسيف، كمعظم: فيه كصور السيوف.
 وسيفت النخلة، وانسافت بمعنى. وأساف القوم: أتوا السيف، حكاه الفارسي.
 والمسيف: الفقير، عن ابن بري، أورده هنا.
 والسائفة: اسم رمل بعينه.
 وتسيفه: ضربه بالسيف.
 ويقال: نزلوا بالسيف، أي: بالساحل، وهم أهل أسياف وأرياف. وبرد مسيف، كمعظم: عريض الخطوط كالسيف.
 ومن المجاز: بين فكيه سيف صارم.

##### Türkçe

**السيف**: onunla vurulan şey; bilinen bir (isim). İsimleri binin üzerine çıkar; “iki adı olandan binlere kadar” bahsinde, daha önce geçen **الروض المسلوف**’ta onları zikrettim. Çoğulu: **أسياف** ve **سيوف**; Cevherî bunlarla yetinmiştir. Ve **أسيف**; bu, Lihyânî’dendir. Ve **مسيفة**, **مشخة** gibi. **أسيف**’e şairin sözü şahittir; Ezherî onu rivayet etti:
  Sanki onlar Yemenî beyaz (kılıçlar) gibi **أسيف**’tirler;
  Keskin; içme yerleri (ağızları) keskindir; onda eser kalmıştır.

Ve **سافة**: **يسيفه**: onu onunla vurdu. “Onu vurdum” (**سفته**) denilmiştir; ben **سائف**’im. Cevherî onu nakletti; bu Ferrâ’nın sözüdür. Yine (bunun gibi): “onu mızrakladım” (**رمحته**); Kisâî de onu nakletti. Ve **رجل سائف**: kılıç sahibi; Cevherî onu nakletti.

Dedi ki: ve **سياف**: onun sahibi; çoğulu: **سيافة**.

Veya **السيافة**: onlar, kaleleri kılıçları olan kimselerdir; bunu Leys söyledi.

Ve **صدقة السياف**: sanki onun kılıç yapma işi için (verilen) bir sadaka (gibi); (lafız) muhdeth?.

Ve “Onlar evde **أسياف**’tır”: yani hizipler; İbn Abbâd’dan.

Dedi ki: “Onun eli **سافت**; **تسيف**”: yani “**سئفت**”; daha önce geçti.

Dedi ki: ve **المسائف**: yıllar; kıtlık. İbn Sîde onu **س و ف**’ta zikretti ve dedi ki: o, kurak yıllardır; aslı vâvîdir; doğru olan budur.

Kisâî dedi ki: **رجل سيفان**: yani uzun, endamlı; kılıç gibi. Cevherî artırdı: karınca zayıf. Bu, (sonunda) **هاء** iledir. Leys dedi ki: **امرأة سيفانة**; o: ince-uzun (kadın)dır; sanki bir kılıç ağzıdır. Yahut bu, yalnız onlara mahsustur; Halîl’in dediği gibi.

Ve **السيف** (fetha ile; kesre ile de okunur): kılıç gibi olan bir balık.

**السيف** (yalnız fetha ile): atın kuyruğunun kılı. **اللسان**’da: **سيب الفرس**.

Ve **السيف** (özellikle kesre ile): deniz kıyısı; çoğulu: **أسياف**; **الصحاح**’ta olduğu gibi.

**السيف**: vadi kıyısı; yahut her kıyı bir **سيف**’tir; yahut bu ancak Umân’ın **سيف**’i için söylenir.

**السيف** ayrıca: liflerin arasından, hurma yaprağı saplarının köklerine yapışık olan şeydir; o (lif) değildir. **الصحاح**’ta: lif gibi. Cevherî dedi ki: Bu harfi, işitme olmaksızın bir kitaptan naklettim. Başkası artırdı: o, onun en kötüsü, en kabası ve en kurusudur. Ve “**سيف** etti” (**سيف**), **سيفا** (mastarıyla); Cevherî dedi. Ve şu okunur:
  **نخل جؤاثي نيل من أرطابها**
  **والسيف والليف على هدابها**

**السيف**: bir yer adıdır (**ع**). Onunla Lebîd’in sözü tefsir edilmiştir:
  **ولقد يعلم صحبي كلهم بعدان السيف صبري ونقل**

Ve **العدان**: sahildir.

Ve **السيف الطويل**: çok uzun bir sahil; sanki kılıçla kesilmiş gibidir; yüz fersah mesafedir. O, Berbere denizinin sahilidir; Mukaddişû tarafına düşen yerdendir. Sâğânî dedi ki: Onu 609 senesi Ramazan ayında gördüm. Ve **خور السيف**: bir beldedir (**د**); Sîrâf’ın aşağısında, Kirmân tarafına düşen yerdendir; **الراء**’da zikredilmiştir. Ve **المسيف**: üzerinde kılıç olan kimse; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Kisâî dedi ki: o, kılıcı kuşanan kimsedir; onunla vurursa, o **سائف**’tir.

İbn Abbâd dedi ki: **المسيف**: kılıcı yanında olan yiğittir.

İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **درهم مسيف**; **معظم** gibi: yanları nakıştan arınmış (temiz)dir.

Ve **أساف الخرز**: onu deldi. “Yâî” denildi; burada zikredilmesinin yeri (budur); İbn Fâris’in ve Cevherî’nin yaptığı gibi. Daha önce **س و ف**’ta geçti.

Ve **تسايفوا** ve **سايفوا** ve **استافوا**; Cevherî birincisiyle yetindi: yani kılıçlarla birbirleriyle vuruştular. Leys dedi ki: “Kavim **استيف** etti.” İbn Cinnî dedi ki: **استافوا**: kılıçları aldılar; senin “kılıçlarını çektiler” (**امتشنوا سيوفهم**) ve “onu kınından sıyırdılar” (**امتخطوها**) demen gibi. Dedi ki: Dil ehlinin “**استاف القوم**”u **تسايفوا** manasında tefsir etmelerine gelince; onu, manaya göre tefsir etmeleridir; bu gibi misallerde âdetleri üzere.

**سيف بن سليمان المكي**: Sahîhayn ricâlindendir. Mizzî dedi ki: Cemaat ona rivayet etti; Tirmizî hariç. Ondan Mu‘temir b. Süleymân ve başkaları rivayet etti.

**سيف بن عبيد الله**: iki sika (ravî)dir; ancak Zehebî birincisi hakkında “kader (görüşü) ile itham edildi” dedi. İkincisini İbn Hibbân **الثقات**’ta zikretti ve dedi ki: bazen muhalefet eder.

**سيف بن عمر الضبي التيميمي الأسدي**: teliflerin sahibidir; onlardan biri **كتاب الفتوح**’tur; o meşhurdur.

**سيف بن محمد** ve **ابن هارون** ve **ابن مسكين** ve **ابن وهب أبو رهم التميمي**: Basralıdır; Ebû’t-Tufeyl’den rivayet eder; ondan İbn ‘Uleyye rivayet eder.

**سيف بن منير التابعي**: Ebû’d-Derdâ’dan.

Ve **سيف بن أبي المغيرة الكوفي التمار**: Mücâlid’den.

Ve **أبو سيف المخزومي التابعي**: Zehebî **ذيل الديوان**’da dedi ki: zayıfları bilinmez.

Birincisine gelince: o **سيف بن عمر**’dur; Ubeydullâh b. Ömer el-‘Umerî’den, A‘meş’ten, Sevrî’den, İbn Cüreyc’ten ve Mûsâ b. ‘Ukbe’den rivayet eder. Yahyâ dedi ki: hadiste zayıftır. Ebû Hâtim er-Râzî dedi ki: hadisi terk edilmiştir. Nesâî ve Dârakutnî de böyledir. Ebû Dâvûd dedi ki: yalancıdır. Nesâî dedi ki: ne sika ne de emindir.

Üçüncüsüne gelince: eğer İsmâ‘îl b. Ebî Hâlid’den ve Süleymân et-Teymî’den rivayet eden ise; Nesâî ve Dârakutnî onu zayıf saydı. Yahyâ dedi ki: bir şey değildir. İbnü’l-Cevzî **الضعفاء**’da dedi ki: Şu‘be’nin kendisinden rivayet ettiği, **سيف بن هارون** denilen başka bir adam vardır; Ahmed onu zayıf saydı. Yahyâ b. Mâlik dedi ki: Ben derim ki: Zehebî onu **الديوان**’da zikretti; ancak “Şu‘be’den” dedi. Dedi ki: sanki o, Berce(m)î’dir. Bitti. Doğru olan, İbnü’l-Cevzî’nin söylediğidir.

Dördüncüsüne gelince: Dârakutnî dedi ki: kuvvetli değildir. İbn Hibbân dedi ki: ters çevrilmiş (rivayetler) ve uydurmalar getirir; sika olanlara muhalefetinden dolayı onunla delil getirmek helâl olmaz.

Beşincisine gelince: Ahmed onu zayıf saydı. Yahyâ dedi ki: helâk olmuştu. Nesâî dedi ki: sika değildir. İbnü’l-Cevzî ve Zehebî bunu böyle söyledi. Ben derim ki: İbn Hibbân onu tâbiînin sika olanları içinde zikretti.

Altıncısına gelince: Dârakutnî onu zayıf saydı. Ezdî dedi ki: hadisi yazılmaz.

Yedincisine gelince: Dârakutnî onu da zayıf saydı.

Müellifin, onun (mevcudiyeti) hakkındaki sözünde bakılır:

Birincisi: O, sika olanları zikretmede iki adamla yetindi; hâlbuki birincileri hakkında konuştular; daha önce geçtiği üzere. Ve tâbiînin sika olanlarından, onun zikretmediklerinden: **سيف بن الهذيل** ve **سيف بن سبيعة**; ikisi de İbn Ömer’den. Ve **سيف أبو الحسن**: Ebû Sa‘îd el-Hudrî’den. Ve **سيف المازني**: Ömer b. el-Hattâb’dan. Ve nisbesiz bir **سيف**: ‘Avn b. Mâlik el-Eşca‘î’den. Bunları İbn Hibbân zikretti.

İkincisi: **سيف بن أبي زياد التيمي** ona kaçtı; Ebû Hâtim er-Râzî dedi ki: meçhuldür. Ve **سيف بن عميرة الكوفي**: tâbiînden rivayet eder; Ezdî dedi ki: onun hakkında konuştular. İbnü’l-Cevzî’nin **كتاب الضعفاء**’ında böyledir; **حواشي الإكمال**’da da benzeri vardır.

Üçüncüsü: Müellifin zikrettiği **سيف بن وهب** tâbiîdir; müellif ona işaret etmedi; hâlbuki başkasında işaret vardır; öyleyse düşün.

**سيف الغراب**: **الدلبوث**; **قربوس** gibi. Daha önce **الثاء**’da geçti ki o bir bitkidir; aslı ve yaprağı, safran bitkisi gibidir; soğanı lifinin içindedir. Ebû Hanîfe dedi ki: Ona bu ad ancak, yaprağının ucu ince olduğu için verilmiştir; kılıç gibi.

Ona (müellife) karşı istidrâk edilenlerdendir: **رجل سياف**: eğer kan dökücü ise; bu mecazdır.

Ve **ريح مسياف**: kılıç gibi keser. Şair dedi ki:
  Dikkat edin; bir kabir için, onu durmadan hicveder;
  Kuzey ve akşamın **مسياف**’ı güney (rüzgârı).

Ve **برد مسيف**; **معظم** gibi: onda kılıçların suretleri gibi (şekiller) vardır.

Ve “Hurma ağacı **سيفت** etti” ve “**انسافت**” aynı manadadır. Ve **أساف القوم**: **السيف**’e geldiler; Fârisî onu nakletti.

Ve **المسيف**: fakir; İbn Berrî’den; onu burada zikretti.

Ve **السائفة**: belirli bir kumun adıdır.

Ve **تسيفه**: onu kılıçla vurdu.

Ve denilir: “**بالسيف** indiler”: yani sahile. Ve onlar **أسياف** ve **أرياف** ehlidir. Ve **برد مسيف**; **معظم** gibi: çizgileri kılıç gibi geniştir.

Ve mecazdandır: “İki çenesi arasında keskin bir **سيف** (vardır).”

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%81/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

سَافَهُ
1 سَافَهُ ذ , (S, M, O, K,) first pers. سِفْتُهُ, (S, O, Msb, K, [in the CK, erroneously, سُفْتُهُ,]) aor. يَسِيفُ, (S, O, Msb, K,) inf. n. سَيْفٌ, (M,) He struck him, or smote him, with the سَيْف [or sword]; (S, M, O, Msb, K;) as also ↓ تسيّفهُ. (TA.) ― -b2- See also 3. -A2- سَيِفَ, inf. n. سَيَفٌ; and ↓ انساف; [app., as seems to be indicated by the context, said of palm-trees (نَخْلٌ) or of palmbranches (سَعَفٌ), as meaning They had upon them what is termed سِيف, q. v.:] (M, TA: *) and سَيِفَت and ↓ انسافت are said of a palm-tree (نَخْلَةٌ) [app. as meaning it had سِيف upon it]. (TA.)

مُسَايَفَةٌ
3 مُسَايَفَةٌ ذ signifies The contending with another in fight, or in smiting, with the sword. (S, Mgh.) ↓ سَايَفَنِى فَسِفْتُهُ, a phrase mentioned, without his adding anything thereto, by Lh, app. means [He contended with me in smiting with the sword, and] I was more skilled in the use of the sword (كُنْتُ أَسْيَفَ) than he. (M.) ― -b2- See also 6.

اساف القَوْمُ
4 اساف القَوْمُ ذ The people, or party, came to the سِيف [or sea-shore]. (AAF, M.) -A2- اساف الخَرْزَ (S, K) i. q. خَرَمَهُ (S, TA) [expl. in art. سوف] is said to belong to the present art., in which it is mentioned by IF as well as J. (TA.)

5 تَسَيَّفَ see 1. -A2- [Accord. to Freytag, تَسَيَّفَ signifies He was slain with the sword: but he mentions no authority for this. Perhaps the pass. form of this verb may have this meaning.]

تسايفوا
6 تسايفوا ذ They contended, one with another, in smiting with swords; (S, M, K;) as also ↓ سايفوا; (K;) and so ↓ استافوا, (M, K,) as expl. by the lexicologists; but this last properly signifies they took, or took hold of, the swords. (IJ, M.)

7 اـِنْسَيَفَ see 1, in two places.

اِسْتِياَفٌ
8 اِسْتِياَفٌ ذ signifies The act of [putting to the sword,] destroying, or killing. (KL.) One says, اُسْتِيفَ القَوْمُ [app. meaning The people, or party, were put to the sword]: (K:) a phrase mentioned by Lth. (TA.) ― -b2- See also 6.

سَيْفٌ
سَيْفٌ ذ A sword; (MA, PS, &c.;) a certain thing with which one smites; (M;) well known: its names exceed a thousand: (K: in which it is added that its author has mentioned these names in [his book entitled] الرَّوْضُ المَسْلُوفُ:) [for the names of particular parts thereof, see ذُبَابٌ:] pl. [of pauc.] أَسْيَافٌ (S, M, O, Msb, K) and أَسْيُفٌ (Lh, M, O, K) and [of mult.] سُيُوفٌ (S, M, O, Msb, K) and [quasi-pl. n.] ↓ مَسْيَفَةٌ, like مَشْيَخَةٌ, (O, K, TA,) or مَسِيفَةٌ, like مَشِيخَةٌ. (CK.) [Hence,] سَيْفُ الجَبَّارِ (assumed tropical:) [The sword of Orion;] the three stars [ η, θ, κ, beneath the girdle] of الجبّار, in a sloping direction, near together, disposed in a row. (Kzw.) ― -b2- (assumed tropical:) A certain fish, (Ibn-'Abbلd, O, K,) resembling a سَيْف [or sword]; (Ibn-'Abbلd, O;) as also ↓ سِيفٌ. (K.) ― -b3- (assumed tropical:) The سَبِيب, (M,) [i. e.] the hair of the tail, (K,) of a horse. (M, K.) ― -b4- سَيْفُ الغُرَابِ (assumed tropical:) i. q. الدَّلَبُوثُ; (K) A certain plant, the stem (أَصْل) and leaves of which are exactly like those of the saffron, and the bulb of which is enclosed in a covering of [fibres of the kind called] لِيف; (AHn;) so called because its leaves are slender at the extremity like the سَيْف [or sword]. (AHn, K.) ― -b5- هُمْ أَسْيَافٌ [lit. They are swords] means أَحْزَابٌ [i. e. (assumed tropical:) they are bodies, or parties, of men prepared, or ready, for fighting, &c.]. (Ibn-'Abbلd, O, K.) ― -b6- And one says, بَيْنَ فَكَّيْهِ سَيْفٌ صَارِمٌ (tropical:) [Between his two jaws is a sharp tongue; lit., a cleaving sword]. (TA.)

سِيفٌ
سِيفٌ ذ The shore (سَاحِل) of the sea or of a great river: (S, M, O, Mgh, Msb, K:) and the side (سَاحِل) of a valley: or [the margin of the shore of a sea or of a great river; for it is added,] every سَاحِل has a سِيف: or السِّيفُ is applied only to the سِيف [or sea-shore, or seaboard,] of 'Omلn: (K:) [if otherwise applied,] its pl. is أَسْيَافٌ. (S, M.) One says, هُمْ أَهْلُ أَسْيَاف ٍ وَأَرْيَاف ٍ [They are people of the shores of the sea or of a great river, and of the tracts of towns, or villages, and cultivated lands]. (TA.) -A2- Also A thing that adheres to the lower parts, or roots, of palm-branches, like [the fibres called] لِيف, but not the same as لِيف: (S: in which is added, “ this I have taken from a book, without having heard it: ”) or the [fibrous substance called] لِيف, (K,) or the thick, or coarse, لِيف, (M,) adhering to the lower parts, or roots, of palm-branches, which is the worst sort thereof, [i. e. of ليف,] (M, K,) and the harshest, and coarsest. (M.) [See شِيفٌ.] -A3- See also سَيْفٌ.

سِيفَةٌ
سِيفَةٌ ذ : see art. سوف.

سَيْفَانٌ
سَيْفَانٌ ذ , applied to a man, Tall and slender, (Ks, S, M, O, K,) like the سَيْف [or sword], (M,) lank in the belly: (Ks, S, O:) and with ة applied to a woman, (Ks, S, M, O, K,) meaning tall; resembling a sword-blade: (O:) or it is peculiar to women; (K;) [i. e.] accord. to Kh, one does not apply to a man the epithet سَيْفَانٌ. (O.)

سَيَّافٌ
سَيَّافٌ ذ An owner, or a possessor, of a سَيْف [or sword]; (S, M, O, K;) as also ↓ مُسِيفٌ: (M:) pl. [or rather coll. gen. n.] of the former سَيَّافَةٌ: (S, M, O, K:) or this last signifies a people, or party, whose حُصُون [or fortresses] are their سُيُوف [or sword; i. e. whose only means of defence are their swords]. (Lth, O, K. *) ― -b2- Also (tropical:) A man who is a frequent shedder of blood; or who sheds much blood. (TA.) [An executioner who slays with the sword.] ― -b3- And A maker of سُيُوف [or swords]. (TA.) [And A seller of swords.]

سَائِفٌ
سَائِفٌ ذ Striking, or smiting, with the سَيْف [or sword]. (S.) ― -b2- And A man having a سَيْف [or sword]: (S, O, K:) or having with him a سَيْف. (Msb.)

أَسْيَفُ
أَسْيَفُ ذ [More, and most, skilled in the use of the sword]: see 3.

مُسِيفٌ
مُسِيفٌ ذ One having upon him a سَيْف [or sword]; (S, O, K;) having hung upon himself a سَيْف: (Ks:) and (K) accord. to Ibn-'Abbلd, a courageous man having with him a سَيْف. (O, K.) ― -b2- See also سَيَّافٌ. -A2- And see art. سوف.

مَسْيَفَةٌ
مَسْيَفَةٌ ذ , or مَسِيفَةٌ: see سَيْفٌ.

مُسَيَّفٌ
مُسَيَّفٌ ذ , applied to a [garment of the kind called] بُرْد, Having upon it what resemble the forms of سُيُوف [or swords]: (M, TA:) and, so applied, having broad stripes, like the سَيْف [or sword]. (TA.) ― -b2- And applied to a dirhem, of which the sides are plain, or clear of any impress or the like. (IAar, O, K.)

مِسْيَافٌ
مِسْيَافٌ ذ A wind (رِيحٌ) that cuts like the سَيْف [or sword]. (M.) -A2- See also art. سوف.

##### Türkçe

**سَافَهُ**
1 **سَافَهُ** ذ, (S, M, O, K,) birinci şahıs **سِفْتُهُ**, (S, O, Msb, K, [CK’de hatalı olarak **سُفْتُهُ**,]) muzâri‘ **يَسِيفُ**, (S, O, Msb, K,) mastar ismi **سَيْفٌ**, (M,) Ona **سَيْف** [yahut kılıç] ile vurdu, yahut onu kılıçla çarptı; (S, M, O, Msb, K;) bunun gibi ↓ **تسيّفهُ**. (TA.) ― -b2- 3’e de bak. -A2- **سَيِفَ**, mastar ismi **سَيَفٌ**; ve ↓ **انساف**; [görünüşe göre, bağlamın işaret ettiğine göre, hurma ağaçları (**نَخْلٌ**) yahut hurma dalları (**سَعَفٌ**) hakkında, “üzerlerinde **سِيف** denilen şey vardı” mânasında söylenir, bk. ilgili madde:] (M, TA: *) ve **سَيِفَت** ve ↓ **انسافت** bir hurma ağacı (**نَخْلَةٌ**) hakkında söylenir [görünüşe göre “üzerinde **سِيف** vardı” mânasında]. (TA.)

**مُسَايَفَةٌ**
3 **مُسَايَفَةٌ** ذ, kılıçla savaşmada yahut kılıçla vuruşmada bir başkasıyla çekişmek demektir. (S, Mgh.) ↓ **سَايَفَنِى فَسِفْتُهُ**, Lh’nin, buna bir şey eklemeksizin, zikrettiği bir ibaredir; görünüşe göre [“kılıçla vuruşmada benimle çekişti ve] ben kılıç kullanmada (كُنْتُ **أَسْيَفَ**) ondan daha mahirdim” mânasınadır. (M.) ― -b2- 6’ya da bak.

**اساف القَوْمُ**
4 **اساف القَوْمُ** ذ Kavim yahut topluluk **سِيف**’e [yahut deniz kıyısına] geldi. (AAF, M.) -A2- **اساف الخَرْزَ** (S, K) **خَرَمَهُ** (S, TA) ile aynı mânadadır [açıklaması **سوف** maddesinde]; IF’nin, J ile birlikte, onu zikrettiği bu mevcut maddeye ait olduğu söylenir. (TA.)

5 **تَسَيَّفَ**: 1’e bak. -A2- [Freytag’a göre **تَسَيَّفَ**, “kılıçla öldürüldü” demektir; fakat bunun için bir kaynak zikretmez. Belki bu fiilin meçhul şekli bu mânaya gelebilir.]

**تسايفوا**
6 **تسايفوا** ذ Kılıçlarla vuruşmada birbirleriyle çekiştiler; (S, M, K;) bunun gibi ↓ **سايفوا**; (K;) ve yine ↓ **استافوا**, (M, K,) lugatçılarca açıklandığı üzere; fakat bu sonuncusu aslında, kılıçları aldılar yahut kılıçları tuttular demektir. (IJ, M.)

7 **اـِنْسَيَفَ**: 1’e, iki yerde, bak.

**اِسْتِياَفٌ**
8 **اِسْتِياَفٌ** ذ [kılıçtan geçirmek,] yok etmek yahut öldürmek fiili demektir. (KL.) Şöyle denir: **اُسْتِيفَ القَوْمُ** [görünüşe göre “kavim yahut topluluk kılıçtan geçirildi” mânasında]: (K:) Lth’nin zikrettiği bir ibare. (TA.) ― -b2- 6’ya da bak.

**سَيْفٌ**
**سَيْفٌ** ذ Kılıç; (MA, PS, &c.;) kendisiyle vurulan belli bir şey; (M;) mâlûm: adları bini aşar: (K: burada, müellifinin bu adları [**الرَّوْضُ المَسْلُوفُ** adlı] kitabında zikrettiği de eklenir:) [onun belirli parçalarının adları için **ذُبَابٌ**’a bak:] azlık çoğulu **أَسْيَافٌ** (S, M, O, Msb, K) ve **أَسْيُفٌ** (Lh, M, O, K) ve çokluk çoğulu **سُيُوفٌ** (S, M, O, Msb, K) ve [yarı-çoğul isim] ↓ **مَسْيَفَةٌ**, **مَشْيَخَةٌ** gibi, (O, K, TA,) yahut **مَسِيفَةٌ**, **مَشِيخَةٌ** gibi. (CK.) [Bundan dolayı,] **سَيْفُ الجَبَّارِ** (mecaz kabul edilen:) [Avcı’nın kılıcı;] **الجبّار**’ın, kuşağın altında, eğik bir doğrultuda, birbirine yakın, bir sıra hâlinde dizilmiş üç yıldızı [η, θ, κ]. (Kzw.) ― -b2- (mecaz kabul edilen:) **سَيْف**’e [yahut kılıca] benzeyen belli bir balık; (Ibn-'Abbلd, O, K,) (Ibn-'Abbلd, O;) bunun gibi ↓ **سِيفٌ**. (K.) ― -b3- (mecaz kabul edilen:) Atın **سَبِيب**’i, (M,) yani kuyruğun kılı, (K,). (M, K.) ― -b4- **سَيْفُ الغُرَابِ** (mecaz kabul edilen:) **الدَّلَبُوثُ** ile aynı mânadadır; (K) sapı (أَصْل) ve yaprakları safranınkilerle aynen aynı olan, soğanı ise [**لِيف** denilen türden] liflerden bir örtü içinde bulunan belli bir bitki; (AHn;) yaprakları uçta **سَيْف** [yahut kılıç] gibi ince olduğundan böyle adlandırılmıştır. (AHn, K.) ― -b5- **هُمْ أَسْيَافٌ** [lafzen: “Onlar kılıçlardır”] demek, **أَحْزَابٌ** demektir [yani (mecaz kabul edilen:) savaş vb. için hazırlanmış yahut hazır erkek topluluklarıdır]. (Ibn-'Abbلd, O, K.) ― -b6- Ve şöyle denir: **بَيْنَ فَكَّيْهِ سَيْفٌ صَارِمٌ** (mecaz:) [İki çenesi arasında keskin bir dil vardır; lafzen: yarıp geçen bir kılıç]. (TA.)

**سِيفٌ**
**سِيفٌ** ذ Denizin yahut büyük bir ırmağın kıyısı (**سَاحِل**): (S, M, O, Mgh, Msb, K:) ve bir vadinin yanı (**سَاحِل**): yahut [denizin yahut büyük bir ırmağın kıyısının kenarı; çünkü şu eklenir:] her **سَاحِل**’in bir **سِيف**’i vardır: yahut **السِّيفُ** yalnızca ‘Umân’ın **سِيف**’ine [yahut deniz kıyısına, sahiline] uygulanır: (K:) [başka yere uygulanırsa] onun çoğulu **أَسْيَافٌ**’dır. (S, M.) Şöyle denir: **هُمْ أَهْلُ أَسْيَاف ٍ وَأَرْيَاف ٍ** [Onlar denizin yahut büyük bir ırmağın kıyılarının ve kasaba yahut köy bölgelerinin ve ekili arazilerin halkıdır]. (TA.) -A2- Ayrıca: hurma dallarının alt kısımlarına yahut köklerine yapışan, [**لِيف** denilen lifler] gibi olan, fakat **لِيف** ile aynı olmayan bir şey: (S: burada “bunu bir kitaptan aldım, işitmiş değilim” diye eklenir:) yahut [lifli madde] **لِيف**, (K,) yahut kalın yahut kaba **لِيف**, (M,) hurma dallarının alt kısımlarına yahut köklerine yapışan; bu, onun [yani **ليف**’in] en kötü türüdür, (M, K,) ve en serti ve en kabasıdır. (M.) [**شِيفٌ**’e bak.] -A3- **سَيْفٌ**’e de bak.

**سِيفَةٌ**
**سِيفَةٌ** ذ: **سوف** maddesine bak.

**سَيْفَانٌ**
**سَيْفَانٌ** ذ, bir erkeğe uygulanınca: uzun ve ince, (Ks, S, M, O, K,) **سَيْف** [yahut kılıç] gibi, (M,) karın kısmı sarkık: (Ks, S, O:) ve ة ile bir kadına uygulanınca, (Ks, S, M, O, K,) uzun; kılıç ağzına benzeyen demektir: (O:) yahut kadınlara mahsustur; (K;) yani Kh’ye göre, bir erkeğe **سَيْفَانٌ** sıfatı uygulanmaz. (O.)

**سَيَّافٌ**
**سَيَّافٌ** ذ Bir **سَيْف** [yahut kılıç] sahibi yahut bir **سَيْف**’e mâlik olan; (S, M, O, K;) bunun gibi ↓ **مُسِيفٌ**: (M:) ilkinin çoğulu [daha doğrusu cins topluluk ismi] **سَيَّافَةٌ**’dır: (S, M, O, K:) yahut bu sonuncu, **حُصُون**’ları [yahut kaleleri] kendi **سُيُوف**’ları [yahut kılıçları; yani savunma vasıtaları yalnız kılıçları olan] bir kavim yahut topluluk demektir. (Lth, O, K. *) ― -b2- Ayrıca (mecaz:) çok kan döken bir adam; yahut çok kan döker. (TA.) [Kılıçla öldüren cellât.] ― -b3- Ve **سُيُوف** [yahut kılıçlar] yapan kimse. (TA.) [Ve kılıç satan kimse.]

**سَائِفٌ**
**سَائِفٌ** ذ **سَيْف** [yahut kılıç] ile vuran, yahut kılıçla çarpan. (S.) ― -b2- Ve bir **سَيْف** [yahut kılıç] sahibi olan bir adam: (S, O, K:) yahut yanında bir **سَيْف** bulunan. (Msb.)

**أَسْيَفُ**
**أَسْيَفُ** ذ [Kılıç kullanmada daha, ve en, mahir]: 3’e bak.

**مُسِيفٌ**
**مُسِيفٌ** ذ Üzerinde bir **سَيْف** [yahut kılıç] bulunan; (S, O, K;) kendine bir **سَيْف** asmış olan: (Ks:) ve (K) Ibn-'Abbلd’e göre, yanında bir **سَيْف** bulunan cesur bir adam. (O, K.) ― -b2- **سَيَّافٌ**’a da bak. -A2- Ve **سوف** maddesine de bak.

**مَسْيَفَةٌ**
**مَسْيَفَةٌ** ذ, yahut **مَسِيفَةٌ**: **سَيْفٌ**’e bak.

**مُسَيَّفٌ**
**مُسَيَّفٌ** ذ, [**بُرْد** denilen türden] bir elbiseye uygulanınca: üzerinde **سُيُوف** [yahut kılıçlar] şekillerine benzeyen şeyler bulunan: (M, TA:) ve böyle uygulanınca, **سَيْف** [yahut kılıç] gibi geniş çizgileri olan. (TA.) ― -b2- Ve bir dirheme uygulanır: yanları düz, yahut herhangi bir baskı vb.’den arınmış olan. (IAar, O, K.)

**مِسْيَافٌ**
**مِسْيَافٌ** ذ **سَيْف** [yahut kılıç] gibi kesen bir rüzgâr (**رِيحٌ**). (M.) -A2- **سوف** maddesine de bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

سَافَ
سَافَ ( y )  I ( n. ac. سَيْف 1 ),
a.  Struck, smote, wounded with the sword.

b.  Was cracked, chapped.

سَاْيَفَ
سَاْيَفَ III ,
a.  Fought with; fenced with.

أَسْيَفَ
أَسْيَفَ IV ,
a.  Pierced, bored.

اِسْتَيَفَ
اِسْتَيَفَ VIII ,
a.  Fought together.

b.  Put to the sword, slew, slaughtered.

سَيْف
سَيْف 1 , ( pl. أَسْيُف 16 ,  مَسْيَفَة 17t ,  سُيُوْف 27 ,  أَسْيَاْف 38 ),
a.  Sword; sabre.

b.  Sword-fish.

c.  Tail ( of a horse ).

سِيْف
سِيْف 2 , ( pl. أَسْيَاْف 38 ),
a.  Shore, coast; bank.

سَيَّاْف
سَيَّاْف 28 , ( pl. سَيَّاْفَة 28t ),
a.  Sword-bearer; executioner, headsman.

b.  Swordsman.

سَيْفَاْنُ
سَيْفَاْنُ 33 ,
a.  Tall & thin.

سَيْقَمُوْر
سَيْقَمُوْر G. ,
a.  Sycamore.

سِيْكَارَة
سِيْكَارَة
a.  F. , Cigar; cigarette.

سِيْكَاه
سِيْكَاه P. ,
a.  Musical air, melody, tune.

سِيْكُوْرَتَاة
سِيْكُوْرَتَاة
a.  [ coll. ], Assurance.

##### Türkçe

سَافَ
**سَافَ** ( y ) I ( n. ac. **سَيْف** 1 ),
a. Kılıçla vurdu, çarptı, yaraladı.

b. Çatladı, yarıldı.

سَاْيَفَ
**سَاْيَفَ** III ,
a. İle savaştı; ile kılıçla çarpıştı.

أَسْيَفَ
**أَسْيَفَ** IV ,
a. Deldi, oydu.

اِسْتَيَفَ
**اِسْتَيَفَ** VIII ,
a. Birlikte savaştı.

b. Kılıçtan geçirdi, öldürdü, boğazladı.

سَيْف
**سَيْف** 1 , ( pl. **أَسْيُف** 16 , **مَسْيَفَة** 17t , **سُيُوْف** 27 , **أَسْيَاْف** 38 ),
a. Kılıç; pala.

b. Kılıç-balık.

c. Kuyruk (bir atın).

سِيْف
**سِيْف** 2 , ( pl. **أَسْيَاْف** 38 ),
a. Kıyı, sahil; yaka.

سَيَّاْف
**سَيَّاْف** 28 , ( pl. **سَيَّاْفَة** 28t ),
a. Kılıç taşıyan; cellât, boyun vuran.

b. Kılıç ustası.

سَيْفَاْنُ
**سَيْفَاْنُ** 33 ,
a. Uzun ve ince.

سَيْقَمُوْر
**سَيْقَمُوْر** G. ,
a. İncir ağacı (sycamore).

سِيْكَارَة
**سِيْكَارَة**
a. F. , Puro; sigara.

سِيْكَاه
**سِيْكَاه** P. ,
a. Mûsikî havası, melodi, ezgi.

سِيْكُوْرَتَاة
**سِيْكُوْرَتَاة**
a. [ topl. ], Sigorta.
