# سين (س-ي-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%8A%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Tin incir demektir

- Harfler: س - ي - ن
- Kur'an'da: 2 geçiş · 2 ayet · 2 sîga
- 7 sözlük

## Sîgalar (2)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [سَيْنَاءَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%86/siga/%D8%B3%D9%8E%D9%8A%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E.md) | فَعْلَاءَ | Sina | 1 | 1 | [23:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%86/ayet/23:20.md) |
| [سِينِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%86/siga/%D8%B3%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | فِعْلِيلَ | Sina | 1 | 1 | [95:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%86/ayet/95:2.md) |

## Mücavir kökler — 7 mücavir (8 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [طور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 26 · Sina’da bir dağın adıdır
2. [صبغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%BA.md) — 1 ortak ayet · G² 14 · صِبْغَةً boya ya da boyamak anlamındadır
3. [دهن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%87%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 12 · Duhn (he) : Yağ, kaygan madde demektir
4. [نبت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Bitki
5. [شجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Ağaç
6. [أكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%83%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Ekel pas demektir
7. [خرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%AC.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سين |
| Yapı | Üçlü kök biçiminde yer adı (özel ad) ve harf adı |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [طور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B1.md), [جبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A8%D9%84.md), [قدس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D8%B3.md) |
| Zıt Kök | [دنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%86%D8%B3.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Yükselti, sarp taşlık alan, mukaddes dağ ve çevreleyen bereketli coğrafya |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi vahyin tecelli ettiği, bereket ve emniyetle mühürlenmiş kutlu mekan |
| Çekirdek Özet 3 | Tarihsel vahiy hafızasının coğrafi bir nişane üzerinden tevhidi sürekliliğe bağlanması |
| Kritik Hata Riski | İsmi salt soyut bir incir-ağaç benzetmesine indirgeyip tarihsel vahiy ve peygamberlik mekanını buharlaştırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سي | Akma, yayılma, serbest hareket etme ve uzanma (karşılaştırınız: [سيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D8%A8.md), [سيح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D8%AD.md), [سير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D8%B1.md), [سيل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%84.md)) | ن | Yayılma ve akış hareketini belirli bir mekana ve sabit sınırlı bir coğrafi alana sabitleyerek yerleşik isim türetmiştir |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Tutunma, yükselme, kayalık ve sert zeminde direnç gösterme |
| ي | El ve kol | Faaliyet, erişim, ilahi tasarrufun ve tecellinin mekana uzanması |
| ن | Filiz, yılan, balık | Canlılığın, suyun ve kesintisiz bereketin sürekliliği |
| سين | Diken, destek, el ve filiz imgelerinin birleşimi | Yeryüzünden göğe doğru yükselen sarp bir desteğin ilahi dokunuş ve feyizle hayat ve berekete kaynaklık etmesi |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Taşlık, kayalık, engebeli yükselti veya çalılık dağ silsilesi; Sami coğrafyasında ay veya parlaklık ile irtibatlandırılan kutlu yükselti |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şiirinde bu lafız bağımsız Arapça bir fiil kökünden ziyade bilinen kutlu dağın veya Şam bölgesindeki mübarek bir mekanın adı olarak zikredilmiştir; Züccâc'ın aktardığına göre taşlık araziye veya hususi bir dağa isim kılınmıştır |
| Erken Arapça kullanım | Erken lugat alimlerinin kaydettiği üzere kelime genellikle [طور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B1.md) kelimesine izafe edilerek kullanılmış; Kur'an öncesinde de bilinen bir vadi ve dağ silsilesini niteleyen kadim bir Sami toponimi olarak korunmuştur |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, el-Müfredât ve Maqāyīs al-Lugha.

### Sami etimolojik katman

Arapça سين kökü, Sami dillerinin ortak hafızasında hem alfabetik bir ses imi hem de doğrudan doğruya Güney Levant ve Sina Yarımadası ile irtibatlı arkaik bir yer adı olarak yer alır. İbranicede sarp kayalık ve çalılar arasındaki dağlık bölge için kullanılan סִינַי ve çalı/diken anlamına gelen סְנֶה sözcükleriyle semantik ve fonetik açıdan örtüşür. Süryanicede ܣܝܢܝ biçiminde aynı mukaddes coğrafyayı ifade eder. Kökün Akadca ay tanrısı Sin (Sîn) ile ilişkisi ve bu tanrıya adanmış dağlık kutsal alanları temsil ettiği yönündeki filolojik tespitler güçlüdür. Kelimenin sonundaki nisbet veya çoğul ekleri (Arapça سَيْنَاءَ ve سِينِين) Sami dillerindeki coğrafi isim yapım morfolojisiyle tam bir uyum gösterir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith ve David Cohen.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Gayri munsarif özel isim veya taşlık alan | Arap dilcileri kelimeyi taşlık arazi veya Şam civarındaki bir dağ ismi olarak ele almış, vezin açısından yabancı kökenli (muarreb) olduğunu kabul etmiştir | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice Sinai ve Akadca Sin | Kutsal yükselti, çalı/dikenlik arazi ve kadim Sami ay kültü ile bağlantılı dağ silsilesi adı | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik çöl ve kaya topoğrafyası terimleri | Veri bulunamadı | Muhtemel |

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab ve el-Mufradāt.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سين | Anlamlı | Dağ, kutsal yükselti, harf | Sina Dağı ve Kur'an'daki kutlu coğrafya adı | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [سني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%8A.md) | Anlamlı | Yücelik, ışık, parıltı | Şimşeğin çakması, yüksek mertebeye ulaşma | Yücelik ve parlaklık yönüyle hedef kökle semantik bağ taşır; Kur'an'da geçer |
| [يسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%B3%D9%86.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| ينس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| [نسي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%8A.md) | Anlamlı | Unutmak, terk etmek | Hatırdan çıkma, ihmal edilme, geride bırakılma | Ters permütasyon; Kur'an'da geçer |
| [نيس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%8A%D8%B3.md) | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde kullanım alanı sınırlı veya mühmeldir | Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سين | Merkez | Kutsal mekan ve bereketli dağ | Vahyin indiği ve bereketiyle temayüz eden somut coğrafi dağ | Mübarek kılınmış Sina arazisi |
| [طور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B1.md) | Komşu | Dağ ve yükselti | سين bu yükseltinin özel adı iken, [طور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B1.md) ağaçlıklı ve yeşil dağı ifade eden cins isimdir | Mekanın fiziki yükselti yapısı |
| [جبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A8%D9%84.md) | Komşu | Genel dağ | [جبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A8%D9%84.md) her türlü sert ve büyük kaya kütlesini belirtirken, سين vahiy tarihiyle özdeşleşmiş mukaddes dağı bildirir | Yeryüzü kütlesi ve sabitlik |
| [قدس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D8%B3.md) | Komşu | Arınmışlık ve kutsiyet | [قدس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D8%B3.md) mekanın manevi vasfını ve arılığını tanımlarken, سين bu kutsiyetin tecelli ettiği fiziki coğrafyadır | Mekanın temiz kılınması |
| [دنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%86%D8%B3.md) | Zıt | Kirlenme ve bayağılaşma | سين kökünün taşıdığı mukaddes ve bereketli tecelliye karşılık her türlü maddi ve manevi necaseti ifade eder | Kirlilik ve murdarlık |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سين | Sina Dağı, mukaddes mekan | Vahiy ve bereketle anılan tarihi yükselti ve toponim | Kesin |
| Latince | Sinai, mons Sinai | Sina Dağı | Doğrudan İbrani-Sami coğrafya isminin teolojik aktarımı | Güçlü |
| İngilizce | Sinai, Mount Sinai | Sina Dağı | Tevrat ve İncil bağlamındaki vahyî mekanı doğrudan karşılar | Kesin |
| Almanca | Sinai, Berg Sinai | Sina Dağı | Tarihsel ve teolojik mekan ismi olarak birebir örtüşür | Kesin |
| Fransızca | Sinaï, mont Sinaï | Sina Dağı | Sami kökenli yer adının Batı dillerindeki tam karşılığı | Kesin |

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve Oxford English Dictionary.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| سَيْنَاءَ | Zeytin ağacının bittiği, gıda ve yağ kaynağı olan mübarek dağ | Maddi bereket, nimet ve yaratılış bağlamında zikredilen mekan (Mü'minûn [23:20](https://lisan.digital/tr/ayet/23:20.md)) |
| سِينِينَ | Üzerine yemin edilen, ilahi vahiy ve peygamberlik hafızasının tecelli ettiği kutsal dağ | Yemin, fıtrat ve ahlaki sorumluluk bağlamında zikredilen mekan (Tîn [95:2](https://lisan.digital/tr/ayet/95:2.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kelamullah ve vahyin mahalli | Allah'ın Musa ile konuşmasının (Teklîm) mekansal bir sınır taşımaksızın Sina'da tecelli etmesi meselesi | Vahyin tarihselliği ve aşkınlığı |
| Fıkıh | Mukaddes mekanlar ve yemin | Kur'an'da üzerine yemin edilen beldelerin ve mekanların hürmeti ve fıkhi statüsü | Hürmet ve ta'zim gerektiren mekan |
| Tefsir | طور سيناء ve طور سينين terkibi | İsmin gayri munsarif oluşu, Arapça mı yoksa Süryanice/İbranice kökenli mi olduğu ve bereketin mahiyeti | Vahiy coğrafyasının tespiti |
| Hadis | İsra ve Mirac güzergahı | Hz. Peygamber'in İsra yolculuğunda Musa'nın münacat mekanına işaret eden rivayetler | Peygamberler zincirinin mekan birliği |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve vahiy tarihi | Kutsal tecelli mekanı | Vahyin sürekliliğini tescil etme | Hz. Musa'ya şeriatın verildiği mekan olarak tevhidi hafızanın kurucu odağıdır | Kesin |
| İlmi | Coğrafi ve toponomik hafıza | Tarihsel nirengi noktası | Bilginin mekana bağlanması | Vahyin indiği somut coğrafyayı belirleyerek mitolojileşmeyi önler | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk ve toplum sözleşmesi | Şeriatın ilanı mekanı | Meşruiyet zemini sunma | İlahi kanunun kavme tebliğ edildiği kurucu anayasal merkez niteliği taşır | Muhtemel |
| İktisadi | Doğal kaynak ve tarımsal bereket | Yağ ve katık üreten çevre | İktisadi canlılığı sağlama | Ayette zeytin ağacının ve yağın kaynağı olarak zikredilen coğrafi verimlilik | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Koordinat merkezli tekillik ve tepe noktası (Singularity / Extremum point) | Sürekli ve engebeli bir yüzey üzerinde belirli parametrelerin tepe yaptığı ve sistemin kurucu denklemlerinin üretildiği odak noktası | Muhtemel |
| Beşeri bilimler | Kolektif hafıza mekanı (Lieu de mémoire) | Toplumların kimlik, hukuk ve inanç sistemlerini üzerine inşa ettikleri, zamanın aşındırmasına karşı korunan sembolik kurucu mekan | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi sadece coğrafi-fiziki bir dağdan ibaret görerek taşıdığı vahiyle irtibatlı kutsiyet boyutunu göz ardı etmek yahut zorlama ses değişimleriyle incir manasına indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an bu mekanı hem zeytin ağacıyla simgelenen somut rızık ve bereketin hem de Hz. Musa'ya verilen vahiy ile temsil edilen manevi hidayetin birleşik odağı olarak sunar |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İsmin kadim Sami ve vahyî köklerini göz ardı edip kökü salt incir kelimesinin bir türevi saymak, Kur'an'ın Mekke, Sina ve zeytin ekseninde kurduğu evrensel peygamberlik haritasını zedeler |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin boşlukta değil, somut bir coğrafi mekanda ve peygamberlik zincirinin belirli bir halkasında tecelli ettiğini gösteren tarihsel bir nişanedir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Nimetlerin ve gıdaların sayıldığı ayetlerde ([23:20](https://lisan.digital/tr/ayet/23:20.md)) ile insan fıtratı ve ahlaki sorumluluğun vahiy hafızasıyla temellendirildiği yemin ayetlerinde ([95:2](https://lisan.digital/tr/ayet/95:2.md)) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an'ın kullandığı özel isimlerin rastgele mitolojik unsurlar olmadığını, aksine insanlığın kadim tevhidi hafızasını canlı tutan somut referanslar olduğunu ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Yeryüzünde yükselen sarp, kayalık, çalılık ve etrafında bereketli zeytin ağaçları barındıran dağ ve çevre coğrafyası.
- Soyut anlam: İlahi kelamın, vahyin ve kurtuluş çağrısının tarih içinde belirli bir koordinatta insanlıkla buluşması ve bu buluşmanın mekan üzerinden ebedileşmesi.
- Sistematik karşılık: Maddi nimet (yağ, besin) ile manevi nimetin (şeriat, hidayet) aynı coğrafi sembolde birleşerek insanın ontolojik tekamülünü desteklemesi.
- LaTeX modeli: $$M_s = \{ (x, y) \in \mathbb{R}^2 \mid V(x, y) \land B(x, y) \}$$
- LaTeX açıklaması: Modelde yer alan $M_s$ sembolü mukaddes Sina mekanını temsil eder. $(x, y)$ koordinatları yeryüzündeki somut coğrafi mekana işaret eder. $V(x, y)$ fonksiyonu o mekanda vuku bulan ilahi vahyi ve peygamberlik tecellisini, $B(x, y)$ fonksiyonu ise o mekandan neşet eden maddi ve iktisadi bereketi simgeler; böylece mekan her iki değerin kesişim kümesi olarak tanımlanır.

## Geçtiği ayetler (2 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D9%8A%D9%86/occurrences?meal=IK

### [Müminun 23:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%86/ayet/23:20.md) — سَيْنَاءَ

وَشَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْنَاءَ تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ وَصِبْغٍ لِلْآكِلِينَ

Meal (IK): Tur-u Sina’da yetişen, yiyenlere yağ ve katık veren bir ağaç da var ettik

### [Tin 95:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%86/ayet/95:2.md) — سِينِينَ

وَطُورِ سِينِينَ

Meal (IK): Sina dağına,

## Sözlükler (7)

### ★ Akevler Sözlüğü

Tin incir demektir. T’nin sin’e dönüşmesi ile incir bulunan bir dağın adıdır.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب السين والنون و و ا ي ء معهما
س ن و، ن س و، ن و س، و س ن، س ي ن، ن س ي، ن س أ، أ س ن، أ ن س مستعملات
سنو:
السّانيةُ: النّاقة يُسقَى عليها للأرضين. سَنَتِ السّانية تَسْنُو سُنُوّاً وسِناية، إذا اسْتَقَتْ. وسَنَوْتُ الماءَ سُنُوّاً وسِناوة. والسّانية: اسم الغرْب وأَداته، والجميعُ: السّواني.
والسّحابُ يسنو المطر، والقَوْمُ يستنون، إذا اسْتَنَوْا لأنفسهم، قال رؤبة:
بأيّ غربٍ إذ غَرَفْنا نستني
والمساناة: الملاينة في المطالبة. ويقال: إنّ فلاناً لسنيّ الحَسَب، وقد سنا يَسْنُو سُنُوّاً.
وسَناء: ممدود والسَّنا مقصور: حدّ مُنْتَهَى ضوء البدر والقمر.
والسّنا: نبات له حمْلٌ إذا يَبِسَ فحركته الرّيح سمعت له زَجَلاً والواحدة: سناة، قال حُمَيْد:
صوتُ السّنا هبّت به عُلويّةً		هزّتْ أعالَيهُ بسَهْبٍ مُقفِرِ
نسو:
النِّسْوَةُ والنّسوان والنّسُون كلّه: جملة النِّساء، لا واحِدَ لهُ من لفظه.
نوس:
النَّوْس: تَذَبْذُبُ الشّيء. ناس يَنُوس نَوْسا.
وأصل النّاس: أُناس، إلاّ أنّ الألف حذفت من الأناس فصارت: ناساً.
وسُمِّي ذو نُواس، لذُؤابَتَيْنِ كانتا عليه تتحرّكان.
وسن:
الوَسَنُ: ثَقْلَةُ النَّوْم وَسِنَ فلانٌ: أخذه شبه النُّعاس، وعَلَتْهُ سِنةٌ، ورجل وَسِنٌ وَسنان، وامرأة وسنانة وَسنَى، أي: فاترة الطَّرْف.
سين:
السِّينُ: حَرْفُ هجاء يُذَكَّر ويُؤنَّث، فمن أنّث فعلى توهّم الكَلِمة، ومن ذكَّر فعلى توهّم الحَرْف.
وطُور سِناء: جَبَل. وسينين: اسم جبل بالشّام.
نسي:
نَسِيَ فلانٌ شيئاً كان يَذْكُرُهُ، وإنّه لنسيٌّ، أي: كثير النّسيان، من قوله جلّ وعزّ: "وما كان ربّك نَسِيّا".
والنَّسْي: الشّيء المَنسِيّ الذي لا يُذكر. يقال: منه قوله تعالى: "وكنت نَسْياً مَنْسيّاً". ويقال: هو خِرقه الحائض إذا رمت به.
ونَسِيتُ الحديث نسيا. ويقال: أَنْسَيتُ إنساءً، ونَسِيتُ: أجود، قال الله تعالى: فإنّي نَسِيت الحوت، ولم يقل: أنسيت، ومعنى أنسيت: أخّرت.
وسمِّي الإنسان من النِّسيان. والإنسانُ في الأصل: إنْسيان، لأنّ جماعته: أناسيّ وتصغيرُه أُنَيسِيان، يرجع المدّ الذي حذف وهو الياء، وكذلك إنسانُ العين، جمعه: أناسيّ، قال:
إذا استوحَشَتْ آذانُها استأنست لها		أَناسِيُّ ملحودٌ لها في الحواجبِ
وقال الله عزّ وجلّ: "وأناسيّ كثيراً.
والإنسانُ: صخرةٌ في رأس الجَبَل، قال:
علوتُ على إنسانِ نِيقٍ مُثَبَّتٍ		ربيئة أقوامٍ يخافونن من دهمِ
والإنسان: الأَنملة، قال:
تَمري بإِنْسانِها إنسانَ مُقلَتِـهـا		إنسانةٌ، في سَوادِ اللّيلِ، عُطْبُولُ
والنَّسا: عِرْقٌ يأخذ من مُنْشقّ ما بينَ الفَخِذَيْن، فيستمرَ في الرِّجلين. وهما: نَسَيان اثنان، وجمعُهُ: أَنساءٌ.
وجَمَل أَنْسَى، أي: أخذه داءٌ في نَساه حتّى يقطع.
نسأ:
نُسِئَتِ المرأة فهي نَسْئٌ، إذا تأخّر حَيضُها. ونَسَأْتُ الشّيء: أخّرته ونَسَأْته: بعته بتأخير. والأسمُ: النّسيئة.
والنّسيء: المَذْق في اللَّبَنِ الحليب، قال:
سقاني أبو زبّان إذْ عتم القرى		نَسِيئاً وما هذا بحين نسـيءِ
ونَسَأت ناقتي: دفعتها في السير، والمِنسأة: العصا تَنْسأُ بها.
والمُنْتَسَأُ من الإبل: المباعَدُ لجرَبه، والانتساءُ: التَّباعُد وما أَجِدُ عنه مُنتَسأً. ومُنْسَأً، أي: متباعداً، قال:
إذا ما انْتَسَوا فوتَ الرِّماحِ أتتهُمُ		عوائزُ نَبْلٍ كالجَراد تُطيرهـا
ونَسَأَ في الظِّمْء: زاد فيه، قال:
هما غزوتان جميعا معاً		سأنسا شبا ققلها المبهم
والنَّسيئة: تأخير الشّيء ودفعه عن وقته، ومنه النَّسيء، وهو شهر كانت العرب تؤخرُه في الجاهليّة، من الأَشْهُر الحُرُم، قال:
أَلَسنا النّاسئين على مَـعَـدٍّ		شهور الحِلِّ نَجْعَلُها حَراما
وذلك أن العرب إذا نفروا من الموسم قال بعضهم: أحللت شهر كذا، وحرّمتُ شهر كذا.
والنّاسِئُ: الرّجل المُؤَخِّر الأمرو غيرِ المُقدِّم، وكذلك: النّسّاء.
وبعت الشّيءَ بنُسْأة، كما تقول: بكُلأَة، أي: بنسيئة. وكان عُبَيْد بن عُمَيرة يقول في قوله عزّ وجلّ: ما ننسخ من آيةٍ أو ننسِها، أي: نؤخِّرْها، ونُنْسِها، أي: نتركها.
والمِنْسَأَةُ: العصا، لأنّ صاحِبَها ينسأ من نفسه وعن طريقه الأَذَى، وبها سميت عصا سليمان عليه السّلام: مِنْسَأة.
أسن:
أَسَنَ الماء يأْسِنُ أَسْناً وأُسُوناً فهو آسِنٌ، أي: متغير الطَّعم.
وأَسِنَ الرَّجُلُ أَسَناً فهو أسِنٌ، إذا دخل بئر فأصابه ريحُ الماءِ الآسن فغُشِيَ عليه أو مات، وأسِنَ، إذا دار رأسُه من ريحٍ تصيبه، قال:
يغادر القِرْنَ مُصْفَرّاً أنـامِـلُـهُ		يَمِيدُ في الرُّمْح مَيْدَ المائِحِ الأَسِنِ
تأسَّنَ عَهْدُ فلانٍ ووُدُّهُ، أي: تغيّر، قال رؤبة:
راجِعةٌ عَهْداً من التَّأَسُّنِ.
وتأسَّنَ عليّ تَأَسُّناً، أي اعتلّ وأبطأ.
والأُسُنُ: قديم الشَّحم، ويقال: العُسُن، والجميع: الآسان.
ويقال: هذا على آسانِ ذاك، أي: شبيهه.
والأَسِينةُ: سَيْرٌ من سُيُورٍ تُضْفَرُ جيمعاً، فتُجعَل نِسْعاً أو عناناً كأَعِنَّة البغال، وكذلك كلُّ قّوةٍ من قُوَى الوَتَر: أَسِينة، والجيمعُ: أسائن.
أنس:
الإنسُ: جماعةُ النّاس، وهم الأَنَسُ، تقول: رأيتن بمكان كذا أَنَساً كثيراً، أي: ناساً.
وإِنْسِيُّ القَوْس: ما أقبل عليك، والوحشيُّ: ما أدبر عنك.
وإنْسيُّ الإنسان: شِقُّهُ الأيسر، ووحشيُّهُ: شقُّهُ الأيمن، وكذلك في كلِّ شيء.
والاستثناسُ والأُنْسُ والتَّأنُّسُ واحد، وقد أَنِسْتُ بفلان، وقيل: إذا جاء اللّيل استأنس كلُّ وحشيّ، واستوحش كلّ إنسيّ.
والآنِسةُ: الجارية الطَّيِّبة النَّفْس التّي تحبّ قربها وحديثها.
وآنَستُ فزعاً وأنَّسته، إذا أحسستَ ذاك ووجدته في نفسك.
والبازي يَتأنَّسُ، إذا جَلَّى ونظر رافعاً رأسه.
وآنست شخصاً من مكان كذا، أي: رأيت وآنستُ من فلانٍ ضعفاً، أو حَزْماً، أي علمته.
وكلبُ أَنوس، وهو نقيض العَقور، وكلابٌ أُنُسٌ.

##### Türkçe

باب **السين** و**النون** و **و** **ا** **ي** **ء** معهما
**س ن و**، **ن س و**، **ن و س**، **و س ن**، **س ي ن**، **ن س ي**، **ن س أ**، **أ س ن**، **أ ن س** استعمالda olanlardır.

**سنو**:
**السّانيةُ**: iki araziye (tarlaya) su çekmek için üzerine su çekilen dişi deve. **سَنَتِ السّانية** **تَسْنُو** **سُنُوّاً** ve **سِناية**; su çektiği zaman. Ve “Suyu çektim”: **وسَنَوْتُ الماءَ** **سُنُوّاً** ve **سِناوة**. Ve **السّانية**: **الغَرْب**’ın ve onun aletinin adı; çoğulu: **السّواني**.
Ve bulut yağmuru çeker: **يسنو المطر**; ve kavim “kendileri için su çektikleri zaman” **يستنون**, yani **اسْتَنَوْا**; Rü’be dedi ki:
بأيّ غربٍ إذ غَرَفْنا نستني
Ve **المساناة**: talepte yumuşak davranma. Ve denir ki: “Filan kimse gerçekten **سنيّ الحَسَب**’dır”; ve gerçekten **سنا** **يَسْنُو** **سُنُوّاً**.
Ve **سَناء**: uzatılmıştır; **السَّنا** ise kısaltılmıştır: dolunayın ve ayın ışığının ulaştığı son sınır.
Ve **السّنا**: bir bitkidir; onun bir yükü (tohumu/kozası) vardır; kuruduğunda rüzgâr onu hareket ettirirse onun için bir uğultu işitirsin; tekili: **سناة**; Humeyd dedi ki:
صوتُ السّنا هبّت به عُلويّةً		هزّتْ أعالَيهُ بسَهْبٍ مُقفِرِ

**نسو**:
**النِّسْوَةُ** ve **النّسوان** ve **النّسُون** hepsi: kadınların topluluğu; lafzından bir tekili yoktur.

**نوس**:
**النَّوْس**: bir şeyin sallanıp durması. **ناس** **يَنُوس** **نَوْسا**.
Ve **النّاس**’ın aslı **أُناس**’tır; ancak **الأناس**’tan elif hazfedildi de **ناساً** oldu.
Ve **ذو نُواس** diye adlandırıldı; üzerinde bulunan ve hareket eden iki perçem (saç tutamı) sebebiyle.

**وسن**:
**الوَسَنُ**: uykunun ağırlığı. “Filan **وَسِنَ**”: onu uyuklama benzeri bir hâl aldı; ve üzerine bir **سِنةٌ** geldi. Ve (o) bir erkek **وَسِنٌ** ve **وَسنان**; bir kadın da **وسنانة** ve **وَسنَى**; yani bakışı gevşek.

**سين**:
**السِّينُ**: bir hece harfidir; müzekker de yapılır müennes de. Kim müennes yaparsa kelimeyi vehmetmeye göredir; kim müzekker yaparsa harfi vehmetmeye göredir.
Ve **طُور سِناء**: bir dağdır. Ve **سينين**: Şam’da bir dağın adıdır.

**نسي**:
“Filan bir şeyi unuttu”: **نَسِيَ فلانٌ شيئاً**; onu hatırlıyor idi. Ve o gerçekten **نسيٌّ**’dir; yani çok unutan; yüce ve aziz olanın sözüne göre: “وما كان ربّك **نَسِيّا**”.
Ve **النَّسْي**: anılmayan, zikredilmeyen unutulmuş şey. Denir ki: ondan yüce olanın sözü: “وكنت **نَسْياً مَنْسيّاً**”. Ve denir ki: o, hayızlı kadının attığı bez parçasıdır.
Ve “hadisi unuttum”: **ونَسِيتُ الحديث نسيا**. Ve denir ki: **أَنْسَيتُ** **إنساءً**; fakat **نَسِيتُ** daha iyidir. Allah تعالى: “فإنّي **نَسِيت** الحوت” dedi; “**أنسيت**” demedi. **أنسيت**’in manası: geciktirdim.
Ve **الإنسان** unutma (**النِّسيان**)dan adlandırıldı. Ve **الإنسانُ** aslında **إنْسيان**’dır; çünkü onun cem‘i **أناسيّ** ve küçültmesi **أُنَيسِيان**’dır; hazfedilen med (uzatma) geri döner ki o da **الياء**’dır. Aynı şekilde **إنسانُ العين**; onun cem‘i: **أناسيّ**; (şair) dedi ki:
إذا استوحَشَتْ آذانُها استأنست لها		أَناسِيُّ ملحودٌ لها في الحواجبِ
Ve Allah عزّ وجلّ dedi ki: “وأناسيّ كثيراً”.
Ve **الإنسانُ**: dağın başında bir kaya; (şair) dedi ki:
علوتُ على إنسانِ نِيقٍ مُثَبَّتٍ		ربيئة أقوامٍ يخافونن من دهمِ
Ve **الإنسان**: parmak ucu (boğum ucu); (şair) dedi ki:
تَمري بإِنْسانِها إنسانَ مُقلَتِـهـا		إنسانةٌ، في سَوادِ اللّيلِ، عُطْبُولُ
Ve **النَّسا**: uylukların arasındaki yarıktan başlayan, sonra iki bacakta devam eden bir damardır. İkisi: iki **نَسَيان**; çoğulu: **أَنساءٌ**.
Ve **جَمَل أَنْسَى**: yani **نَساه**’ında bir hastalık onu tuttu da kesinceye kadar (ilerledi).

**نسأ**:
Kadın **نُسِئَتِ**; o hâlde o **نَسْئٌ**’dür; hayzı geciktiği zaman. Ve “şeyi geciktirdim”: **نَسَأْتُ الشّيء**; onu erteledim. Ve **نَسَأْته**: onu vadeli olarak sattım. İsim: **النّسيئة**.
Ve **النّسيء**: taze sütteki ekşi/katışık (mızk) şey; (şair) dedi ki:
سقاني أبو زبّان إذْ عتم القرى		نَسِيئاً وما هذا بحين نسـيءِ
Ve “dişi deveyi sürdüm”: **ونَسَأت ناقتي**; onu yürüyüşte ittim. Ve **المِنسأة**: onunla ittiğin asadır.
Ve develerden **المُنْتَسَأُ**: uyuzundan dolayı uzaklaştırılan. Ve **الانتساءُ**: uzaklaşma; “ondan bir **مُنتَسأً** bulamıyorum”; ve **مُنْسَأً**: yani uzak. (Şair) dedi ki:
إذا ما انْتَسَوا فوتَ الرِّماحِ أتتهُمُ		عوائزُ نَبْلٍ كالجَراد تُطيرهـا
Ve “susuzlukta geciktirdi/uzattı”: **ونَسَأَ في الظِّمْء**; onda artırdı. (Şair) dedi ki:
هما غزوتان جميعا معاً		سأنسا شبا ققلها المبهم
Ve **النَّسيئة**: bir şeyi geciktirmek ve onu vaktinden itmek; ondan da **النَّسيء**; o, Arapların cahiliyede haram aylardan erteledikleri bir aydır. (Şair) dedi ki:
أَلَسنا النّاسئين على مَـعَـدٍّ		شهور الحِلِّ نَجْعَلُها حَراما
Bu da şudur: Araplar mevsimden ayrıldıklarında içlerinden biri “şu ayı helâl kıldım, şu ayı haram kıldım” derdi.
Ve **النّاسِئُ**: işi geciktiren, öne almayan adam; aynı şekilde: **النّسّاء**.
Ve “şeyi bir **نُسْأة** ile sattım”; “bir **كُلأَة** ile” dediğin gibi; yani vadeli olarak. Ve Ubeyd b. Umeyre, Allah عزّ وجلّ’ün “ما ننسخ من آيةٍ أو ننسِها” sözü hakkında şöyle derdi: yani “onu geciktiririz”; ve “**نُنْسِها**” yani “onu terk ederiz”.
Ve **المِنْسَأَةُ**: asadır; çünkü onun sahibi onunla kendinden ve yolundan eziyeti iter (uzaklaştırır); onunla Süleyman عليه السّلام’ın asası adlandırıldı: **مِنْسَأة**.

**أسن**:
Su **أَسَنَ**: **يأْسِنُ** **أَسْناً** ve **أُسُوناً**; o hâlde o **آسِنٌ**’dir; yani tadı değişmiş.
Ve adam **أَسِنَ** **أَسَناً**; o hâlde o **أسِنٌ**’dir; bir kuyuya girdiğinde, bayat suyun kokusu ona isabet etti de bayıldı yahut öldü. Ve **أسِنَ**: ona isabet eden bir kokudan başı döndüğü zaman. (Şair) dedi ki:
يغادر القِرْنَ مُصْفَرّاً أنـامِـلُـهُ		يَمِيدُ في الرُّمْح مَيْدَ المائِحِ الأَسِنِ
Filanın ahdi ve sevgisi **تأسَّنَ**; yani değişti. Rü’be dedi ki:
راجِعةٌ عَهْداً من التَّأَسُّنِ.
Ve bana karşı **تأسَّنَ** **تَأَسُّناً**; yani hastalandı ve ağır davrandı.
Ve **الأُسُنُ**: eski iç yağı; ve denir ki: **العُسُن**; çoğulu: **الآسان**.
Ve denir ki: “Bu, onun **آسانِ**’ı üzeredir”; yani onun benzeridir.
Ve **الأَسِينةُ**: kayışlardan bir kayıştır; hepsi birlikte örülür; sonra bir **نِسْعاً** yahut katırların dizginleri gibi bir dizgin yapılır. Aynı şekilde telin kuvvetlerinden her bir kuvvet: **أَسِينة**; çoğulu: **أسائن**.

**أنس**:
**الإنسُ**: insanların topluluğu; onlar **الأَنَسُ**’tir. “Şu yerde çok **أَنَساً** gördüm” dersin; yani insanlar.
Ve yayın **إِنْسِيُّ**’si: sana bakan tarafıdır; **الوحشيُّ**: senden yüz çeviren tarafıdır.
Ve insanın **إنْسيُّ**’si: sol yarısıdır; **وحشيُّهُ**: sağ yarısıdır; aynı şekilde her şeyde.
Ve **الاستثناسُ** ve **الأُنْسُ** ve **التَّأنُّسُ** birdir. “Filanla ünsiyet ettim”: **أَنِسْتُ بفلان**. Ve denildi ki: Gece geldiğinde her vahşi ünsiyet eder (**استأنس**), her insî vahşileşir (**استوحش**).
Ve **الآنِسةُ**: nefsi hoş, yakınlığını ve konuşmasını seven cariye.
Ve “bir korkuyu sezdim ve onu (kendime) ünsiyetli kıldım”: **وآنَستُ فزعاً وأنَّسته**; onu hissettiğin ve onu nefsinde bulduğun zaman.
Ve doğan **يَتأنَّسُ**; yani başını kaldırarak açıldı ve baktı.
Ve “şu yerden bir şahıs gördüm”: **وآنست شخصاً**; yani gördüm. Ve “filanda bir zayıflık yahut bir kararlılık gördüm”: **وآنستُ من فلانٍ ضعفاً، أو حَزْماً**; yani onu bildim.
Ve **كلبُ أَنوس**: o, **العَقور**’un zıddıdır. Ve köpekler: **أُنُسٌ**.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%86/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- طور سيناء: جبل معروف، قال: ﴿تخرج من طور سيناء﴾ [المؤمنون/ 20]. وقرئ بالفتح والكسر (قرأ نافع وابن كثير وأبو عمرو وأبو جعفر بكسر السين، والباقون بالفتح. الإتحاف 318)، والألف في سيناء بالفتح ليس إلا للتأنيث، لأنه ليس في كلامهم فعلال إلا مضاعفا، كالقلقال والزلزال، وفي سيناء يصح أن تكون الألف فيه كالألف في علباء وحرباء (راجع: الممتع في التصريف 1/122 و 363)، وأن تكون الألف للإلحاق بسرداح (وهي ألف الإلحاق، والسرداح: الناقة الطويلة، وقيل: الكثيرة اللحم)، وقيل أيضا: ﴿وطور سينين﴾ (سورة التين: آية 2). والسين من حروف المعجم.

##### Türkçe

- **طور سيناء**: bilinen bir dağ; dedi: ﴿تخرج من **طور سيناء**﴾ [المؤمنون/ 20]. Ve fetha ve kesra ile okundu (Nâfi‘, İbn Kesîr, Ebû ‘Amr ve Ebû Ca‘fer **السين**’i kesra ile okudu; geri kalanlar fetha ile. الإتحاف 318); ve **سيناء**’daki elif, fetha ile, ancak te’nîs içindir; çünkü onların sözünde fi‘lâl ancak mudâ‘af olarak olur; **القلقال** ve **الزلزال** gibi. Ve **سيناء** hakkında, ondaki elifin **علباء** ve **حرباء**’daki elif gibi olması sahih olur (bkz.: الممتع في التصريف 1/122 ve 363); ve elifin **سرداح**’a ilhâk için olması da (ve o, ilhâk elifidir; ve **السرداح**: uzun dişi deve; ve denildi: eti çok olan). Ve ayrıca denildi: ﴿وطور **سينين**﴾ (Sûretü’t-Tîn: âyet 2). Ve **السين** mu‘cem harflerindendir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

السين حرف هجاء من حروف المعجم وهو حرف مهموس يذكر ويؤنث هذه سين وهذا سين فمن أَنث فعلى توهم الكلمة ومن ذكر فعلى توهم الحرف السين من حرف الزيادات وقد تُخَلِّص الفعلَ للاستقبال تقول سيفعل وزعم الخليل أَنها جواب لن أَبو زيد من العرب من يجعل السين تاء وأَنشد لعِلْباء بن أَرقم يا قَبَّحَ اللَّهُ بني السعْلاةِ عَمرو بن يَرْبُوعٍ شِرارَ الناتِ ليسوا أَأِعْفَّاء ولا أَكْياتِ يريد الناس والأَكياس قال ومن العرب من يجعل التاء كافاً وسنذكرها في الأَلف اللينة قال أَبو سعيد وقولهم فلان لا يحسن سينه يريدون شُعْبَةً من شُعَبه وهو ذو ثلاث شُعَب وقوله تعالى ﴿يس﴾ كقوله عز وجل ﴿أَلم﴾ ﴿حم﴾ وأَوائل السور وقال عكرمة معناه يا أَنسان لأَنه قال ﴿إِنك لمن المرسَلين﴾ وطُورُ سِينِينَ سَيْنَاءَ جبل بالشام قال الزجاج إِن سَيِناء حجارة وهو واللَّه أَعلم اسم المكان فمن قرأَ سَيْناء على وزن صحراء فإِنها لا تنصرف ومن قرأَ سِيْناءَ فهو على وزن عِلْباء إِلا أَنه اسم للبقعة فلا ينصرف وليس في كلام العرب فِعْلاء بالكسر ممدود السِّينينيَّة شجرة حكاه أَبو حنيفة عن الأَخفش وجمعها سِينِين قال وزعم الأَخفش أَنَّ طُورَ سينين مضاف إِليه قال ولم يبلغني هذا عن أَحد غيره الجوهري هو طُور أُضيف إِلى سِينَا وهي شجر قال الأَخفش السِّينِينُ واحدتها سِينِينِيّة قال وقرىء طور سَينَاء سِينَاءَ بالفتح والكسر والفتح أَجود في النحو لأَنه بني على فَعْلاء والكسر رديء في النحو لأَنه في أَبنية العرب فِعْلاء ممدود بكسر الأَول غير مصروف إِلا أَن تجعله أَعجميّاً قال أَبو علي إِنما لم يصرف لأَنه جعل اسماً للبقعة التهذيب سِينِينُ اسم جبل بالشأْم

##### Türkçe

**السين** hece harflerinden bir harftir; mu‘cem harflerindendir. O, hemzeli bir harftir; müzekker de söylenir müennes de: “bu **سين**” ve “bu **سين**”. Kim müennes yaparsa kelimeyi vehmetmeye göredir; kim müzekker yaparsa harfi vehmetmeye göredir. **السين**, ziyadeler harfindendir; ve fiili istikbale tahsis edebilir; “**سيفعل**” dersin. Halîl, onun “**لن**”e cevap olduğunu iddia etti.

Ebû Zeyd: Araplardan **السين**’i **تاء** yapan vardır. ‘İlbâ’ b. Erkâm’dan şu beyti okudu:
يا قَبَّحَ اللَّهُ بني السعْلاةِ
عَمرو بن يَرْبُوعٍ شِرارَ الناتِ
ليسوا أَأِعْفَّاء ولا أَكْياتِ

“**النات**” ile “insanlar”ı, “**الأَكياس**” ile “akıllılar”ı kasteder.

Dedi ki: Araplardan **التاء**’yı **كافاً** yapan da vardır; onu yumuşak elifte zikredeceğiz.

Ebû Sa‘îd dedi ki: “Falan kişi **سينه**’ini iyi yapmaz” sözleri; onun şubelerinden bir şubeyi kastederler; o, üç şubeli olandır.

Yüce Allah’ın sözü: ﴿**يس**﴾ — Aziz ve Celîl’in sözü ﴿**أَلم**﴾ ﴿**حم**﴾ gibidir; sûrelerin evvelleridir.

‘İkrime dedi ki: manası “ey **أَنسان**”dır; çünkü O, ﴿**إِنك لمن المرسَلين**﴾ dedi.

Ve **طُورُ سِينِينَ**: **سَيْنَاءَ** Şam’da bir dağdır. Zeccâc dedi ki: **سَيِناء** taşlardır; ve Allah daha iyi bilendir; mekânın adıdır. Kim **سَيْناء**’yı “**صحراء**” vezninde okursa, o sarf olunmaz. Kim **سِيْناءَ** okursa, “**عِلْباء**” veznindedir; ancak o, bir bölgenin adıdır; bu yüzden sarf olunmaz. Arapların sözünde, ilk harfi kesreli uzatılmış **فِعْلاء** yoktur.

**السِّينينيَّة** bir ağaçtır; Ebû Hanîfe bunu Ahfeş’ten nakletti. Onun cem‘i **سِينِين**’dir. Dedi ki: Ahfeş, **طُورَ سينين**’in muzâfun ileyh olduğunu iddia etti. Dedi ki: Bu bana ondan başkasından ulaşmadı.

Cevherî: O, **طُور**dur; **سِينَا**’ya izafe edilmiştir; o da bir ağaçtır.

Ahfeş dedi ki: **السِّينِينُ**’ün tekili **سِينِينِيّة**’dir.

Dedi ki: “**طور سَينَاء سِينَاءَ**” fetha ve kesre ile okunmuştur; fetha nahivde daha iyidir; çünkü **فَعْلاء** üzerine bina edilmiştir. Kesre nahivde kötüdür; çünkü Arapların binalarında, ilk harfi kesreli uzatılmış **فِعْلاء** sarf olunmaz; ancak onu a‘cemî yaparsan (başka).

Ebû ‘Alî dedi ki: Ancak sarf olunmadı; çünkü bölgenin adı kılındı.

**التهذيب**: **سِينِينُ** Şam’da bir dağın adıdır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%86/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* س ي ن * طور سيناء جبل بالشام وهو طور أضيف إلى سيناء وهي شجر وكذا * طُورُ سِينِينَ * قال الأخفش سينين شجر واحدتها سينينة قال وقرئ ﴿طور سيناء﴾ وسيناء بالفتح والكسر والفتح أجود في النحو وقال أبو علي إنما لم يصرف لأنه جعل اسما للبقعة

##### Türkçe

* س ي ن * **طور سيناء**: Şam’da bir dağdır; ve o, **طور**dur; **سيناء**’ya izafe edilmiştir; ve o, ağaçtır. Ve bunun gibi **طُورُ سِينِينَ**. el-Ahfeş dedi: **سينين** bir ağaçtır; onun tekili **سينينة**’dir. Dedi: Ve ﴿**طور سيناء**﴾ okunmuştur; ve **سيناء** fetha ile ve kesra ile (okunur); ve fetha nahivde daha iyidir. Ebû Alî dedi: Ancak sarf olunmadı; çünkü o, belde için bir isim kılındı.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( *!السِّينُ ) ، بالكسْرِ : ( حَرْفٌ ) هجاءِ

من حُرُوفِ المعْجمِ ، وهو ( مَهْموسٌ ) يُذَكَّر ويُؤَنَّث ، هذا *!سِينٌ ، وهذه سِينٌ ، فمن أَنَّثَ فعَلَى توَهُّمِ الكَلِمَةِ ، ومن ذَكَّر فعَلَى توهُّمِ الحرْفِ وهو ( مِن حُرُوفِ الصَّفيرِ ، ويَمْتازُ عن الصَّادِ بالاطْباقِ ، وعن الزَّاي بالهَمْسِ ، ويُزادُ ) وقد يخلصُ الفِعْل للاسْتِقبالِ تقولُ سَيَفْعَل ، وزَعَمَ الخَليلُ أَنَّها جوابُ لنْ ؛ ( وتُبْدَلُ منه التَّاءُ ) ، حَكَاه أَبو زَيْدٍ أَنْشَدَ :
يا قَبَّحَ الّلهُ بَني السعْلاتِعَمْرو بن يَرْبُوعٍ شِرارَ الناتِليسوا أَعِفَّاء ولا أَكْياتِيُريدُ الناسَ والأَكْياسَ ؛ كما في الصِّحاحِ .
قلْتُ : ويقُولُونَ : هذا سنه وتنَّه ، أَي قرْنُه ، ويُريدُونَ السنين والتنين .
( و ) *!السِّينُ : ( جَبَلٌ .
( و ) أَيْضاً : ( ة بأَصْبَهانَ ، منها : أَبَوَا مَنْصورٍ المُحَمَّدانِ ابنُ زَكَرِيَّا ) بنِ الحَسَنِ بنِ زَكرِيَّا بنِ ثابِتِ بنِ عامِرِ بنِ حكيمٍ الأديبُ مَوْلى الأنْصارِ ؛ ( و ) أَبو مَنْصورِ ( بنُ سَكْرَوَيْه ) ، كعَمْرَوَيْه ، ( *!السِّينِيَّانِ سَمِعَا ) مِن أَبي إسْحق إبراهيمَ ( بن خُرْشِيدَ قُولَةَ ) التَّاجِرِ .
قالَ الذَّهبيُّ : ووَلِيَ الأخيرُ بَلَد قَضَائِه سِيْن .
( ومحمدُ بنُ عبدِ اللهاِ بنِ سِينٍ ) أَبو عبْدِ اللهاِ الأصْبَهانيُّ ( مُحدِّثٌ ) عن مُطّين .

( و ) قوْلُه تعالَى : ﴿يس﴾ ( أَي يا إنْسانُ ) ، لأنَّه قالَ : إنَّك لمن المُرْسَلِين ؛ نَقَلَه الجَوْهرِيُّ عن عكرمَةَ .
وقالَ ابنُ جنيِّ في المُحْتسبِ : ورَوَى هَارُون عن أَبي بكْرٍ الهُذَليِّ عن الكَلْبيّ يللهس بالرَّفْع ، قالَ : فلَقِيْت الكَلْبيّ فسَأَلْته فقالَ : هي بلُغَةِ طيِّىءٍ يا إنْسانُ ، ثم قالَ : ومن ضمَّ نُون يللهس احْتَمَل أَمْرَيْن أَحَدهما : أَن يكونَ لالْتِقاءِ السَّاكِنَيْن كحوب في الزَّجْرِ ، وهيت لك ؛ والآخَرُ : أَنْ يكونَ على ما ذَهَبَ إليه ابنُ الكَلْبيّ ورَوَينا فيه عن قطْرُب :
فيا ليتني من بعد ما طافَ أَهْلُهاهلكتُ ولم أسمع بها صوتَ ياسينوقالَ : معْناهُ صَوْت إنْسانٍ ؛ قالَ : ويحْتَملُ ذلك عنْدِي وَجْهاً ثالثاً ، وهو أَنْ يكونَ أَرادَيا إنْسانُ ؛ ( أَو يا سَيِّدُ ) ، إلاَّ أَنَّه اكْتَفَى مِن جميعِ الاسْمِ *!بالسِّيْن فقالَ : *!ياسِيْن ، فيا فيه حَرْف نِدَاء كقوْلِكَ : يا رَجُل ؛ ونَظِيرُ حَذْفِ بعضِ الاسْمِ قوْلُ النَّبيِّ ، صلى الله عليه وسلم ( كَفَى بالسَّيْف شا ) ، أَي شاهِداً ، فَحَذَف العَيْن واللاَّمِ ، وكذلِكَ حَذَف مِن إنْسان الفَاءَ والعَيْن ، غير أنَّه جَعَل مابَقِي منه اسْماً قائِماً برأْسِه وهو السِّيْن ، فقيلَ : يللهس ، كقوْلِكَ : لو قسْت عليه في نِداء زيد يا راء ، ويُؤَكِّد ذلِكَ ما ذَهَبَ إليه ابنُ عبَّاسٍ في حم عسق ونحْوهِ أنَّها حُرُوفٌ مِن جمْلَةِ أَسْماء اللهاِ سبْحانَه وتعالَى وهي رَحِيمٌ وعَلِيمٌ وسَمِيعٌ وقَدِيرٌ ونَحْو ذلِكَ ، وشَبِيه به قوْلُه :

قُلْنا لها قِفِي لنا قالَتْ قاف أَي وَقَفْت فاكْتَفي بالحَرْف عن الكَلِمَةِ .
( *!وسِيْنا ، مَقْصورَةً : جَدُّ ) الرَّئِيس ( أَبي عليَ الحُسَيْنُ بنُ عبدِ الله ) الحَكِيم المَشْهور كانَ أَبُوه مِنْ أَهْلِ بَلَخ ، فانْتَقَل منها إلى بُخارَى ووُلِدَ له ولدُه هذا في بعضِ قُراها في سَنَة 370 ، ولمَّا بَلَغ عُمره عَشْرَ سِنِيْن حصَّل الفُنُون كُلّها ، وصارَ يُدِيم النظر ، وجَالَ في البِلادِ وخَدَمَ الدَّولَة السَّامَانِية ، وتُوفي بهَمَذَان سَنَة 438 بالقُولَنج ، وقيلَ بالصَّرَع ، ويقالُ إنَّه ماتَ في السِّجْنِ مُعْتقلاً ؛ ومنه قوْلُ الشاعِرِ :
2 ( فصل الشين ) مع النون ) 2
رأَيْت ابن سِينا يُعادِي الرِّجال وفي السِّجْن ماتَ أخس المَمَات فلم يشف ما نابَه بالشّفاء ولم يَنْج من مَوْتِه بالنَّجات ومِن مُؤَلَّفاتِه : القانون والشّفاء .
( و ) سِيْناءُ ، ( بالمدِّ ؛ حِجارَةٌ م ) مَعْروفَةٌ ؛ عن الزَّجَّاج ، قالَ : وهو ، والله أَعْلَم ، اسمُ المَكانِ .
( *!وسِينانُ ) ، بالكسْرِ : ( ة بمَرْوَ ) ، منها : أَبو عبْدِ الله الفضْلُ بنُ موسَى المَرْوَزيُّ عن الأَعْمش وعبْدِ المُؤْمن بنِ خَلَف ، وثَّقَه ابنُ مُعِين ، وُلِدَ سَنَة 115 ، وماتَ سَنَة 152 ، يُقالُ تبرم أَهْلُ *!سِينان مِن كثْرةِ طَلَبته فوَضَعُوا عليه امْرأَةً تقولُ إنَّه رَاوَدَها ، فانْتَقَل إلى

رامانشاه فيَبِسَ زَرْع سِينانَ ، تلْكَ السَّنَةِ فسَألُوه الرّجُوع ، فقالَ : حتى تَقرُّوا بالكَذِبِ ففَعَلوا ، فقالَ : لا حاجَةَ لي فيمَنْ يكْذِب ؛ وأَخُوه أَحْمدُ .
قالَ ابنُ ماكولا : غَزِيرُ الحديِثِ .
ومحمدُ بنُ بكْرٍ السِّينانيُّ المَرْوَزيُّ عن بُنْدار وطَبَقَتِه .
ومُفَلّسُ بنُ عبدِ الله الضَّبِّيُّ *!السِّينانيُّ شيْخٌ لأبي نُمَيْلة . وذكر الحافِظُ في التَّبْصيرِ ضابطاً فيه .
قالَ أَبو عَمْرو بنُ حبوية : مَنْ جاءَ مِن الكُوفَةِ فهو شيباني بالمعْجَمَةِ ، ومَنْ جاءَ مِنَ الشامِ فهو سِيبانيٌّ بالمهْمَلَةِ ، ومَنْ جاءَ مِن خُرَاسان فهو *!سِينانيٌّ بنَوْنَيْن .
( و ) *!سِينانُ : ( جَدُّ محمدِ بنِ المغيرةِ ) الهَمَدانيّ الرَّاوِي عن بكْرِ بنِ إبراهيمَ .
( و ) أَيْضاً : ( جَدٌّ لعليِّ بنِ محمدِ بنِ عبْدِ الله ) بنِ الهَيْثم الأَصْبهانيّ ( صاحِبِ ) أَبي القاسِمِ ( الطَّبْرَانيِّ ) ، كذا في التَّبْصيرِ ، ويقالُ له ابنُ سِين أَيْضاً .
( وطُورُ *!سِنينَ و ) طُورُ ( *!سِيناءَ ) ، مَمْدوداً ( ويُفْتَحُ ، *!وسِينَا ، مَقْصورَةً : جَبَلٌ بالشَّامِ ) .
قالَ الزَّجَّاجُ : فمن قَرَأَ *!سِينَاءَ على وَزْنِ صَحْراءَ فإنَّها لا تَنْصَرِف ، ومن قَرَأَ *!سِيناء فهو على وَزْن عِلْباء إلاّ أنَّه اسمٌ للبُقْعةِ فلا يَنْصَرِف ، وليس في كَلامِ العَرَبِ فَعْلاء بالكسْرِ مَمْدوداً .
وقالَ الجَوْهرِيُّ : قالَ الأخْفَش : وقُرِىءَ : ﴿طُور سَيْناءَ﴾ وسِينَاءَ ، بالفتْحِ

والكسْرِ ، والفَتْحِ أَجْودُ في النَّحْو ، لأنَّه مَبْنيٌّ على فِعْلاء ، والكَسْر رَدِىءٌ في النّحْوِ لأنَّه ليسَ في أَبْنيةِ العَرَبِ فِعْلاء مَمْدود بكسْرِ الأوَّل غَيْر مَصْروفٍ ، إلاَّ أَن تَجْعَلَه أَعْجمِيّاً .
وقالَ أَبو عليَ : لم يُصْرَف لأنَّه جُعِل اسماً للبُقْعةِ .
ووَجَدْت في نسخةِ الصِّحاحِ للميدانيّ زِيادَةً في المَتْن ما نَصّها : وكانَ أَبو عَمْرو بنُ العَلاءِ يَخْتارُ الكَسْر ويَعْتَبرُهُ بطور *!سِينِين ، وهو أَكْثَر في القِراءَةِ ، واخْتَارَ الكِسائيُّ الفتْحَ وهو أَصَح في النَّحْو ؛ انتَهَى .
( *!والسِّينِينِيَّة ) بالكسْرِ : ( شَجَرةٌ ) ، حَكَاه أَبو حَنِيفَةَ عن الأَخْفش ، ( ج *!سِينينَ ) ؛ قالَ : وزَعَمَ أَنَّ طُورَ سِينِين مُضافٌ إليه ، ولم يبلغِني هذا عن أَحدٍ غيرِهِ .
ونَقَلَ الجَوْهرِيُّ أَيْضاً قوْلَ الأَخْفَشِ المَذْكُور .
والذي نَقَلَه الأزْهرِيُّ وغيرُهُ أَنَّ *!سِينِين جَبَلٌ بالشامِ أُضِيفَ إليه الطُّور ، وتقدَّمَ للمصنِّفِ قَرِيباً .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
قالَ أَبو سعيدٍ : قوْلُهم : فلانٌ لا يُحْسِن سِينه ، يُريدُونَ شُعْبَةً مِن شُعَبِه ، وهو ذُو ثلاثِ شُعَبٍ ؟ نَقَلَه الجَوْهرِيُّ .
والطرة *!السينية التي على هَيْئةِ *!السِّين ؛ ومنه قَوْلُ الحَرِيريّ : لو لم تبْرزْ جَبْهصلى الله عليه وسلم هُالسِّين لما قَنْفَشَت الخَمْسِين .
*!وسِينانُ : قَرْيةٌ على بابِ هرَاةَ ، منها : أَبو نَصْر أَحمدُ بنُ محمدِ بنِ مَنْصورِ بنِ أَحْمدَ بنِ محمدِ بنِ لَيْثٍ

*!السِّينانيُّ الهَرَوِيُّ عن أَبي سعيدٍ محمدِ بنِ محمدِ بنِ عبْدِ الله المخلديّ ، وعنه عبدُ الله بنُ أحمدَ السَّمَرْقَنْديُّ وأَبو القاسِمِ عليُّ بنُ محمدِ بنِ عبْدِ الله بنِ الهَيْثمِ بنِ *!سِيْن ، ويقالُ *!سِينانيٌّ رَوَى عنه الطَّبْرانيّ وقد تقدَّمَ
2 ( فصل الشين ) مع النون ) 2

##### Türkçe

: **السِّينُ** (kesre ile): (bir) heceleme harfi,

mu‘cem harflerindendir; ve o (mehmûs)tur; müzekker de yapılır müennes de: “bu **سِينٌ**” ve “bu **سِينٌ**”. Kim müennes yaparsa kelimeyi vehmetmeye göredir; kim müzekker yaparsa harfi vehmetmeye göredir. Ve o (safîr harflerindendir; **الصَّاد**’dan ıtbâk ile, **الزَّاي**’dan hems ile ayrılır; ve artırılır). Fiil istikbâl için hâlisleşebilir; “**سَيَفْعَل**” dersin. Halîl, onun **لَنْ**’e cevap olduğunu iddia etti. (Ondan **التَّاءُ** bedel yapılır); Ebû Zeyd bunu hikâye etti; inşâd etti:

Allah **بَني السعْلاتِ**’ı çirkin kılsın
**عَمْرو بن يَرْبُوعٍ**’u, insanların şerlileri
Ne iffetlidirler ne de zekîler
İnsanları ve zekîleri ister;

**الصِّحاح**’ta olduğu gibi.

Dedim: Ve derler ki: “bu onun **سنه**’si ve **تنَّه**’si”, yani boynuzu; ve **السنين** ve **التنين**’i kastederler.

(ve) **السِّينُ**: (bir) dağ.

(ve) ayrıca: (İsfahan’da bir) belde; ondan: Ebû Mansûr’un iki babası, **المُحَمَّدانِ**: Zekeriya oğlu Hasan oğlu Zekeriya oğlu Sâbit oğlu Âmir oğlu Hakîm oğlu, edîb, Ensâr’ın mevlâsı; (ve) Ebû Mansûr (oğlu **سَكْرَوَيْه**), **عَمْرَوَيْه** gibi; (**السِّينِيَّانِ سَمِعَا**) Ebû İshak İbrahim’den (oğlu **خُرْشِيدَ قُولَةَ**) tâcir.

Zehebî dedi: Ve sonuncusu, kazâ beldesi **سِيْن**’e vâli oldu.

(**محمدُ بنُ عبدِ اللهاِ بنِ سِينٍ**) Ebû Abdillah el-İsfahânî (**مُحدِّثٌ**) Mutṭîn’den.

(ve) O’nun, yüce olanın sözü: ﴿**يس**﴾ (yani: “ey insan”), çünkü dedi ki: “Şüphesiz sen elçilerden birisin”; Cevherî bunu İkrime’den nakletti.

İbn Cinnî **المُحْتسب**’de dedi: Ve Hârûn, Ebû Bekr el-Hüzelî’den, o da Kelbî’den, **يللهس**’i ref‘ ile rivayet etti; dedi ki: Kelbî’ye rastladım da ona sordum; dedi ki: O, Tayyı’ dilinde “ey insan”dır. Sonra dedi ki: Kim **يللهس**’in nûnunu damme yaparsa iki ihtimali taşır: birincisi, iki sâkinin buluşması içindir; **حوب** gibi (azarlamada), ve “**هيت لك**”; diğeri: İbnü’l-Kelbî’nin gittiği üzere olmasıdır; ve onda Kutrub’dan bize rivayet ettik:

Keşke ben, ehli dolaştıktan sonra
Helâk olsaydım da **ياسين**’in sesini işitmeseydim

Ve dedi ki: manası, bir insanın sesidir. Dedi ki: Bu, bence üçüncü bir vechi de ihtimal eder: “ey insan”ı kastetmiş olmasıdır; (yahut “ey efendi”), ancak bütün isimden **بالسِّيْن** ile yetindi de “**ياسِيْن**” dedi. O hâlde “**يا**” onda nida harfidir; senin “ya racul” sözün gibi. İsmin bir kısmını hazfetmenin benzeri, Peygamber’in (sallallahu aleyhi ve sellem) sözü: (**كَفَى بالسَّيْف شا**) yani “şâhiden”; böylece **العَيْن** ve **اللاَّم**’ı hazfetti. Aynı şekilde **إنْسان**’dan **الفَاءَ** ve **العَيْن**’ı hazfetti; ancak ondan kalan şeyi başlı başına kaim bir isim yaptı; o da **السِّيْن**’dir. Böylece “**يللهس**” denildi; senin “Zeyd’i nida etmede ya **راء**” demen gibi, eğer onu kıyas etseydin. Bunu, İbn Abbâs’ın **حم عسق** ve benzerlerinde gittiği şey teyit eder: onların, Allah’ın (sübhânehû ve teâlâ) isimlerinden bir cümle harfler olması; ve o, **رَحِيمٌ** ve **عَلِيمٌ** ve **سَمِيعٌ** ve **قَدِيرٌ** ve bunun benzeridir. Ve ona benzer O’nun sözü:

Ona dedik ki: “Bizim için dur”; dedi ki: “**قاف**”; yani “durdu(m)”; böylece kelime yerine harf ile yetindi.

(**وسِيْنا**), maksûre olarak: (reis) Ebû Ali el-Hüseyn b. Abdillah el-Hakîm el-meşhur’un dedesi. Babası Belh ehlindendi; oradan Buhârâ’ya intikal etti; bu oğlu, onun köylerinden birinde 370 yılında doğdu. Yaşı on seneye ulaşınca bütün فنون’u elde etti; ve nazarı sürdürür oldu; beldelerde dolaştı; Sâmânî devletine hizmet etti; 438 yılında Hemedân’da **القُولَنج** ile vefat etti; **الصَّرَع** ile (öldü) denildi; ve denilir ki: hapiste tutuklu iken öldü. Ondan şairin sözü:

2 ( **فصل الشين** ) مع **النون** ) 2
İbn Sînâ’yı gördüm, erkeklere düşmanlık eder;
Hapiste öldü, en aşağı ölümle.
Ona isabet edeni **الشّفاء** ile iyileştirmedi;
Ölümünden **النَّجات** ile kurtulmadı.

Ve teliflerinden: **القانون** ve **الشّفاء**.

(ve) **سِيْناءُ**, med ile: (bilinen bir) taş; Zecâc’dan. Dedi ki: Ve o, Allah daha iyi bilir, mekânın ismidir.

(**سِينانُ**), kesre ile: (Merv’de bir) belde; ondan: Ebû Abdillah el-Fadl b. Mûsâ el-Mervazî, A‘meş’ten ve Abdülmü’min b. Halef’ten; İbn Mu‘în onu sika saydı; 115 yılında doğdu, 152 yılında öldü. Denilir ki: **سِينان** ehli, talebelerinin çokluğundan bıktı da onun üzerine bir kadın koydular; “o beni ayarttı” derdi; bunun üzerine …’a intikal etti.

**رامانشاه**’ta, o sene **سِينان**’ın ekini kurudu; böylece ondan dönüşü istediler; dedi ki: “Yalana ikrar edinceye kadar”; yaptılar; dedi ki: “Yalan söyleyen kimseye ihtiyacım yoktur.” Ve kardeşi Ahmed’dir.

İbn Mâkûlâ dedi: Hadisi çoktur.

Muhammed b. Bekr es-Sînânî el-Mervazî, Bundâr’dan ve onun tabakasından.

Mufellis b. Abdillah ed-Dabbî **السِّينانيُّ**, Ebû Nümeyle’ye şeyhtir. Hâfız, **التَّبْصير**’de onu ضبط olarak zikretti.

Ebû Amr b. Habûye dedi: Kûfe’den gelen kimse **شيباني**’dir, mu‘ceme ile; Şam’dan gelen kimse **سِيبانيٌّ**’dir, ihmâle ile; Horasan’dan gelen kimse **سِينانيٌّ**’dir, iki nûn ile.

(ve) **سِينانُ**: (Muhammed b. el-Muğîre’nin) dedesi; Hemedânî, Bekr b. İbrahim’den rivayet eden.

(ve) ayrıca: (Ali b. Muhammed b. Abdillah b. el-Heysem el-İsfahânî’ye) bir dede; (Ebû’l-Kâsım **الطَّبْرَانيِّ**’nin) sahibi; **التَّبْصير**’de böyle. Ve ona “İbn Sîn” de denilir.

(ve) **طُورُ سِنينَ** ve **طُورُ سِيناءَ**, memdûd olarak; (ve fetha ile okunur); ve **سِينَا**, maksûre olarak: Şam’da bir dağ.

Zecâc dedi: Kim **سِينَاءَ**’yı **صَحْراءَ** vezni üzere okursa, o sarf olunmaz; kim **سِيناء** okursa, o **عِلْباء** vezni üzeredir; ancak o, buḳ‘anın ismidir; bu yüzden sarf olunmaz. Arapların كلامında kesre ile memdûd **فَعْلاء** yoktur.

Cevherî dedi: Ahfeş dedi: Ve şöyle okunmuştur: ﴿**طُور سَيْناءَ**﴾ ve **سِينَاءَ**, fetha ile.

Ve kesre ile; ve fetha nahivde daha iyidir; çünkü o **فِعْلاء** üzerine mebnîdir. Kesre ise nahivde kötüdür; çünkü Arap’ın binalarında, evvelinin kesresiyle memdûd **فِعْلاء** gayr-i munsarif yoktur; ancak onu a‘cemî yapman müstesna.

Ebû Ali dedi: “Buka‘a için isim kılındığı için sarf olunmadı.”

Meydânî’nin **الصِّحاح** nüshasında metinde bir ziyade buldum; nassı şudur: “Ebû Amr b. el-Alâ kesreyi seçer ve onu **طُور** *!**سِينِين** ile i‘tibar ederdi; ve o kıraatte daha çoktur. Kisâî fethayı seçti; ve o nahivde daha sahîhtir”; bitti.

(*!**والسِّينِينِيَّة**) kesre ile: (bir ağaç); Ebû Hanîfe onu Ahfeş’ten hikâye etti; (çoğulu *!**سِينينَ**); dedi ki: “Ve zannetti ki **طُورَ سِينِين** ona muzâfün ileyhtir; bu, ondan başkası hakkında bana ulaşmadı.”

Cevherî de zikredilen Ahfeş sözünü nakletti.

Ezherî’nin ve başkasının naklettiği: *!**سِينِين** Şam’da bir dağdır; **الطُّور** ona izâfe edilmiştir; musannife az önce geçti.

Ona istidrâk olunanlardandır:

Ebû Saîd dedi: “Onların sözü: ‘Falan, sînini iyi yapmaz’; onun şubelerinden bir şube isterler; hâlbuki o üç şubeli midir?” Cevherî onu nakletti.

Ve *!**السينية** turrası, *!**السِّين** heyeti üzerinedir; ondan Harîrî’nin sözü: “Eğer *!**السِّين**’in cephesini ortaya çıkarmasaydı, elliler kabarıp toplanmazdı.”

*!**وسِينانُ**: Herât kapısında bir köydür; ondan: Ebû Nasr Ahmed b. Muhammed b. Mansûr b. Ahmed b. Muhammed b. Leys

*!**السِّينانيُّ** el-Heravî, Ebû Saîd Muhammed b. Muhammed b. Abdillâh el-Muhalledî’den; ondan da Abdullah b. Ahmed es-Semerkandî ve Ebû’l-Kâsım Ali b. Muhammed b. Abdillâh b. el-Heysem b. *!**سِيْن**; ve *!**سِينانيٌّ** denir; Taberânî ondan rivayet etti; ve daha önce geçti.

2 ( **فصل الشين** ) مع **النون** ) 2

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%8A%D9%86/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

سِينٌ
سِينٌ ذ One of the letters of the alphabet: (S, M, L, K:) [i. e., the name of that letter: (see art. س:)] of the masc. gender as being supposed to be a حَرْف [or letter], and fem. as being supposed to be a كَلِمَة [or word]. (L.) The saying فُلَانٌ لَا يَحْسِنُ سِنَهُ means Such a one will not form well one of the three شُعَب [i. e. teeth, or cusps,] of his س. (S, L.)

سِينَآءُ
سِينَآءُ ذ Certain stones, (M, L, K,) so says Zj, (M, L,) well-known: (K:) whence the name of a certain mountain in Syria. (M, L.)

سِينِيَّةٌ
سِينِيَّةٌ ذ A certain tree; (M, L, K;) mentioned by AHn on the authority of Akh: (M, L:) pl. سِينِينٌ. (M, L, K.)

##### Türkçe

سِينٌ
سِينٌ ذ Alfabenin harflerinden biri: (S, M, L, K:) [yani o harfin adı: (**س** maddesine bak)] **حَرْف** [yahut harf] farz edilmesi bakımından müzekker cinstendir; **كَلِمَة** [yahut kelime] farz edilmesi bakımından müennes cinstendir. (L.) فُلَانٌ لَا يَحْسِنُ سِنَهُ sözü, Şu kimse, **س**’sinin üç **شُعَب**’ından [yani dişlerinden yahut uçlarından] birini iyi biçimlendirmez, demektir. (S, L.)

سِينَآءُ
سِينَآءُ ذ Bazı taşlar; (M, L, K;) Zj böyle demiştir; (M, L;) iyi bilinen: (K:) buradan, Şam’da belli bir dağın adı. (M, L.)

سِينِيَّةٌ
سِينِيَّةٌ ذ Belli bir ağaç; (M, L, K;) AHn tarafından Akh rivayetiyle zikredilmiştir: (M, L:) çoğulu سِينِينٌ. (M, L, K.)
