# شأت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A3%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%A3%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شأت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A3%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شأت

الشئيت، كأمير، من الخيل: العثور، وليس له فعل يتصرف، هكذا صوبه أبو سهل في حواشي الصحاح. اختلفت نسخ الصحاح هنا، ففي نسخة: الشئيت، من الخيل: الفرس العثور، وفي أخرى: الشئيت من الفرس: العثور. وفي أخرى: الشئيت: الفرس العثور. قيل: هو الذي يقصر حافرا رجليه عن حافري يديه؛ قال عدي بن خرشة الخطمي:
  وأقدرمشرف الصهوات ساط                      كميت لا أحـق ولا شـئيت الشئيت، كما فسرنا. والأقدر، بعكس ذلك ورواية ابن دريد
  بأجرد من عتاق الخيل نهد                      جواد لا أحق ولا شـئيت قال ابن الأعرابي: الأحق: الذي يضع رجله موضع يده. والجمع شؤوت، قال الأزهري: كذلك قال ابن الأعرابي وأبو عبيدة. وقد شرح الأصمعي بيت عدي بن خرشة، فقال الأقدر الذي يجوز حافرا رجليه حافري يديه. والشئيت: الذي يقصر حافرا رجليه عن حافري يديه. والأحق: الذي يطبق حافرا رجليه حافري يديه. ثم إن قوله:  والذي يقصر  إلى آخره، هكذا نص عبارة الصحاح والمحكم واللسان وغيرهم. قال شيخنا: وفيه إضافة التثنية إلى التثنية، وهو مما استقبحوه وعابوه وصرحوا بأنه لا يكاد يوجد في كلام العرب. كما في مقرب ابن عصفور، وغيره. فلو أتى به مفردا وقصد الجنس، لكان أجرى على ما رامه من الاختصار. انتهى. قلت: وهو تبع الجوهري ومن سبقه، فأورد العبارة بنصها، ولم يغير.

### Türkçe

**الشئيت**; **أمير** gibi, atlardan: **العثور**; ve onun çekimlenen bir fiili yoktur; Ebû Sehl bunu **حواشي الصحاح**’ta böylece düzeltmiştir. **الصحاح** nüshaları burada ihtilaf etti; bir nüshada: **الشئيت** atlardan: **الفرس العثور**; bir diğerinde: **الشئيت** attan: **العثور**. Bir diğerinde: **الشئيت**: **الفرس العثور**. Denildi: O, iki ayağının tırnaklarını iki elinin tırnaklarından kısa bırakan kimsedir; **عدي بن خرشة الخطمي** dedi:

وأقدرمشرف الصهوات ساط                      كميت لا أحـق ولا شـئيت

**الشئيت**, açıkladığımız gibi. Ve **الأقدر**, bunun aksinedir; ve İbn Düreyd’in rivayeti:

بأجرد من عتاق الخيل نهد                      جواد لا أحق ولا شـئيت

**ابن الأعرابي** dedi: **الأحق**: ayağını elinin yerine koyan kimsedir. Çoğulu **شؤوت**’tur. **الأزهري** dedi: İbnü’l-A‘râbî ve Ebû Ubeyde de böyle dedi. Ve **الأصمعي**, **عدي بن خرشة**’nin beytini şerh etti; şöyle dedi: **الأقدر**: iki ayağının tırnaklarını iki elinin tırnaklarının ötesine geçiren kimsedir. Ve **الشئيت**: iki ayağının tırnaklarını iki elinin tırnaklarından kısa bırakan kimsedir. Ve **الأحق**: iki ayağının tırnaklarını iki elinin tırnaklarına bitiştiren kimsedir. Sonra onun sözü: “iki ayağının tırnaklarını kısa bırakan...”dan sonuna kadar; bu, **الصحاح**’ın, **المحكم**’in, **اللسان**’ın ve başkalarının ibaresinin metni olarak böylece gelmiştir. Şeyhimiz dedi: Ve onda ikiliğin ikiliğe izafe edilmesi vardır; bu, çirkin gördükleri ve ayıpladıkları şeylerdendir; ve Arapların كلامında neredeyse bulunmadığını açıkça söylemişlerdir; İbn Asfûr’un **مقرب**’inde ve başkasında olduğu gibi. Eğer onu müfred olarak getirip cinsi kastetseydi, murat ettiği ihtisara daha uygun olurdu. Bitti. Dedim: O, Cevherî’ye ve ondan öncekilere tâbidir; ibareyi lafzıyla böylece getirdi ve değiştirmedi.
