# شأف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A3%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%A3%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شأف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A3%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: شأف

شَئِفَ صدرُه عليَّ شَأَفاً: غَمِرَ.
والشأْفةُ: قَرْحةٌ تخرج في القَدم، وقيل: في أَسْفل القدم، وقيل: هو ورَمٌ يخرج في اليد والقدم من عُود يدخل في البَخَصة أَو باطن الكف فيبقى في جوفها فَيَرِمُ الموضع ويعظُم. وفي الدُّعاء: استأْصَل اللّهُ شَأْفَتَهُم، وذلك أَنَّ الشأْفةَ تُكْوَى فتذهب فيقال: أَذهبهم اللّه كما أَذهب ذلك. وقيل: شَأْفةُ الرجل أَهلُه ومالُه. ويقال: شَئِفَتْ رجلُه شَأَفاً مثال تَعِبَ تَعَباً إذا خرجت بها الشَّأْفةُ فيُكْوَى ذلك الدَّاء فيذهب، فيقال في الدعاء: أَذهبك اللّه كما أَذهب ذلك الداء بالكَيّ. وفي الحديث: خَرجَتْ بآدمَ شأْفةٌ في رجله، قال: والشأْفةُ جاءت بالهمز وغير الهمز، وهي قَرْحة تخرج بباطن القدم فتُقْطَع أَو تُكْوَى فتذهب. وفي الحديث عن عروة بن الزبير: أَنه قُطِعت رجلُه من شأْفةٍ بها؛ الهُجَيْمِيُّ: الشأْفةُ الأَصلُ. واسْتأْصَل اللّه شأْفَته أَي أَصلَه. وفي حديث عليّ، عليه السلام: قال له أَصحابُه لقد استأْصَلْنا شأْفَتَهم، يعني الخوارِجَ. والشأْفةُ: العداوةُ؛ وقال الكميت:
ولم نَفْتأْ كذلك كلَّ يومٍ،
لِشَأْفَةِ واغِرٍ، مُسْتَأْصِلِينا
وفي التهذيب: اسْتأْصَلَ اللّه شأْفَته إذا حَسَمَ الأَمرَ من أَصله. وشَئِفَ الرَّجلُ
(* قوله «وشئف الرجل إلخ» كذا بالأصل، وعبارة القاموس
وشرحه: أو شئفته خفت أن يصيبني بعين أو دللت عليه من يكره، قاله ابن الأعرابي.) إذا خفت حين تراه أَن تُصيبه بعين أَو تَدُلّ عليه مَن يكره. الجوهري: شَئِفْت من فلان
(*
قوله «الجوهري شئفت من فلان» كذا بالأصل وشرح القاموس، والذي فيما بأيدينا من نسخ الجوهري: شئفت فلاناً.) شَأْفاً، بالتسكين، إذا أَبْغَضْتَه. ابن سيده: وشَئِفَتْ يده شَأْفاً شَعِثَ ما حولَ أَظْفارِها وتَشَقَّق؛ وقال ثعلب: هو تشقُّق يكون في الأَظفار. أَبو زيد: شَئِفَت أَصابعه شَأْفاً إذا تشققت. ابن الأَعرابي: شَئِفَتْ أَصابعُه وسَئِفَتْ وسَعِفَت بمعنى واحد، وهو التشعُّثُ حول الأَظفار والشُّقاقُ. واسْتَشْأَفَت القرحة: خَبُثَتْ وعَظُمَت وصار لها أَصل. ورجل شأَفةٌ: عزيزٌ مَنِيعٌ. وشُئِفَ شأْفاً: فَزِعَ. أَبو عبيد: شُئِفَ فلان شأْفاً، فهو مَشْؤُوف، مثل جُئِثَ وزُئِدَ إذا فَزِعَ وذُعِرَ. والشآفةُ: العداوةُ؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد أَبو العباس لرجل من بني نَهْشَل بن دارم:
إذا مَولاكَ كان عليكَ عَوْناً،
أَتاكَ القومُ بالعَجَبِ العَجِيبِ
فلا تَخْتَعْ عليه ولا تُرِدْه،
ورامِ بِرأْسِه عُرْضَ الجَنُوبِ
وما لِشَآفةٍ في غير شَيءٍ،
إذا وَلَّى صَديقُكَ. من طَبِيبِ
قال ابن بري: قال أَبو العباس شآفةً وشأَفاً أَيضاً، بفتح الهمزة، قال: وكذا قال القالي في كتابه البارع. وفي الأَفعال: شَئِفْتُ الرجل شآفةً، بالمد، أَبغضْته، وقلب شَئِفٌ؛ وأَنشد:
يا أَيـُّها الجاهلُ، أَلاَّ تَنْصَرِفْ،
ولم تُداوِ قَرْحَةَ القلبِ الشَّئِفْ
أَبو زيد: شَئِفْت له شأْفاً إذا أَبغضْته.

### Türkçe

**شَئِفَ** göğsü bana karşı **شَأَفاً**: doldu.

Ve **الشأْفةُ**: ayakta çıkan bir yaradır; ve denildi: ayağın alt tarafında; ve denildi: o, ele ve ayağa çıkan bir şişliktir; **البَخَصة**’ya yahut avucun içine giren bir çubuktan (dolayı); sonra onun iç boşluğunda kalır da yer şişer ve büyür. Ve duada: Allah onların **شَأْفَتَهُم**’unu kökünden kessin; ve bu, **الشأْفةَ** dağlanır da gider; böylece denilir: Allah onları, onu giderdiği gibi gidersin. Ve denildi: erkeğin **شَأْفةُ**’si, ehli ve malıdır. Ve denilir: **شَئِفَتْ** ayağı **شَأَفاً**, **تَعِبَ تَعَباً** misali; onda **الشَّأْفةُ** çıktığı zaman; sonra o hastalık dağlanır da gider; böylece duada denilir: Allah seni, o hastalığı dağlama ile giderdiği gibi gidersin. Ve hadiste: Âdem’de ayağında bir **شأْفةٌ** çıktı; dedi: ve **الشأْفةُ** hem hemzeli hem hemzesiz geldi; o, ayağın tabanında çıkan bir yaradır; kesilir yahut dağlanır da gider. Ve Urve b. ez-Zübeyr’den hadiste: onda bulunan bir **شأْفةٍ** sebebiyle ayağı kesildi; **الهُجَيْمِيُّ**: **الشأْفةُ** köktür. “Allah onun **شأْفَته**’unu kökünden kessin” yani kökünü. Ve Ali’nin, عليه السلام, hadisinde: ashabı ona dedi ki: “Onların **شأْفَتَهم**’unu gerçekten kökünden kestik”; yani Hâricîleri. Ve **الشأْفةُ**: düşmanlıktır; ve Kümeyt dedi:
ولم نَفْتأْ كذلك كلَّ يومٍ،
لِشَأْفَةِ واغِرٍ، مُسْتَأْصِلِينا

Ve Tehzîb’de: “Allah onun **شأْفَته**’unu kökünden kessin” (demek), işi kökünden kesip bitirdiği zaman (söylenir). Ve **شَئِفَ الرَّجلُ**
(* “وشئف الرجل إلخ” sözü: asılda böyle; ve Kāmûs’un ve şerhinin ibaresi: yahut **شئفته**: beni gözle vurmasından korktum yahut hoşlanmadığı kimseyi ona gösterdim; İbnü’l-A‘râbî söyledi.) onu gördüğün vakit, ona göz değdirmenden korktuğun yahut hoşlanmadığı kimseyi ona gösterdiğin zaman (denir).
Cevherî: **شَئِفْت** falandan
(* “الجوهري شئفت من فلان” sözü: asılda ve Kāmûs şerhinde böyle; ve elimizdeki Cevherî nüshalarında olan: **شئفت فلاناً**.) **شَأْفاً**, sükûn ile, ona buğzettiğin zaman.
İbn Sîde: ve **شَئِفَتْ** eli **شَأْفاً**: tırnaklarının çevresi dağınık oldu ve çatladı; ve Sa‘leb dedi: o, tırnaklarda olan bir çatlamadır.
Ebû Zeyd: **شَئِفَت** parmakları **شَأْفاً**: çatladığı zaman.
İbnü’l-A‘râbî: **شَئِفَتْ** parmakları ve **سَئِفَتْ** ve **سَعِفَت** bir tek mânâdadır; o da tırnakların çevresindeki dağınıklık ve çatlaklardır.
Ve **اسْتَشْأَفَت** yara: kötüleşti ve büyüdü ve onun için bir kök oldu.
Ve **رجل شأَفةٌ**: aziz, sağlam (kimse).
Ve **شُئِفَ شأْفاً**: korktu.
Ebû Ubeyd: **شُئِفَ** falan **شأْفاً**, o hâlde o **مَشْؤُوف**tur; **جُئِثَ** ve **زُئِدَ** gibi; korktuğu ve ürktüğü zaman.
Ve **الشآفةُ**: düşmanlıktır; İbnü’l-A‘râbî’den; ve Ebû’l-Abbâs, Benî Nehşel b. Dârim’den bir adam için inşad etti:
إذا مَولاكَ كان عليكَ عَوْناً،
أَتاكَ القومُ بالعَجَبِ العَجِيبِ
فلا تَخْتَعْ عليه ولا تُرِدْه،
ورامِ بِرأْسِه عُرْضَ الجَنُوبِ
وما لِشَآفةٍ في غير شَيءٍ،
إذا وَلَّى صَديقُكَ. من طَبِيبِ

İbn Berrî dedi: Ebû’l-Abbâs **شآفةً** ve **شأَفاً** da dedi; yani hemzeyi fetha ile; dedi: Kālî de kitabı **البارع**’da böyle dedi.
Ve **الأَفعال**’da: **شَئِفْتُ** adamı **شآفةً**, med ile: ona buğzettim; ve **قلب شَئِفٌ**; ve inşad etti:
يا أَيـُّها الجاهلُ، أَلاَّ تَنْصَرِفْ،
ولم تُداوِ قَرْحَةَ القلبِ الشَّئِفْ

Ebû Zeyd: **شَئِفْت** ona **شأْفاً**: ona buğzettiğim zaman.
