# شأن — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A3%D9%86/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%A3%D9%86/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شأن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A3%D9%86.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: شأن

شَأَنْتُ شَأْنَهُ
1 شَأَنْتُ شَأْنَهُ ذ i. q. قَصَدْتُ قَصْدَهُ [meaning I pursued his (another's) way, or course, doing as he did]; (S, L, K: * in the K, شَأَنَ شَأْنَهُ and قَصَدَ قَصْدَهُ;) and in like manner one says, شَأْنَهُ ↓ اشتأن. (K.) ― -b2- And اِشْأَنْ شَأْنَكَ Do thou what thou dost well. (S, L, K. *) And Keep thou to thy affair. (IAar, L.) ― -b3- And مَا شَأَنَ شَأْنَهُ He did not know, or had not knowledge of, him, or his affair or case or state: (Lh, IAar, L, K:) [from a passage in the L, imperfectly written, it seems, accord. to Lh, to be said of one who does what another likes or dislikes, app. without regard to his liking it or disliking it, agreeably with what here follows:] or (K) this means, (S, K,) or means also, (L,) he did not care for, mind, heed, or regard, him. (S, L, K. [In the S and L, the verb in the sense thus expl. is in the first pers.: and in one place in the L it is expl. by أَرَادَ, which often has this meaning.]) One says also, لَأَشْأَننَّ شَأْنَهُمْ, meaning I will assuredly know, or try, prove, or test, (لَأَخْبُرَنَّ,) their affair or case or state: (L:) or this means I will assuredly corrupt, or pervert, or mar, their affair or case or state: (S, L, K: *) and لَأَشْأَنَنَّ خَبَرَهُ, (L,) or خَبَرَهُمْ, (K,) means I will assuredly know, or try, prove, or test, [his, or their, state, or] him, or them. (L, K. [In the CK and in my MS. copy of the K, لَاُخْبِرَنَّهُمْ, is erroneously put for لَأَخْبُرَنَّهُمْ.]) -A2- شَأَنَ بَعْدَكَ means صَارَ لَهُ شَأْنٌ [i. e., app., He became a person to whom importance attached (accord. to the general meaning of لَهُ شَأْنٌ) after thou knewest, or sawest, or mettest, him; بَعْدَكَ being for بَعْدَ عَهْدِكَ بِهِ, agreeably with common usage]. (K.)

اشأن شَأْنَهُمْ
4 اشأن شَأْنَهُمْ ذ is mentioned by Golius as meaning “ Corrupit ac pervertit rem eorum, ” as on the authority of the S, (the right reading in which has been given above,) and on that of the KL, in my copy of which I find nothing of the sort.]

8 اـِشْتَاََ see 1, first sentence.

شَأْنٌ
شَأْنٌ ذ A thing, an affair, or a business; syn. أَمْرٌ; (S, L, K;) and خَطْبٌ [in the same sense, or in that next following]: (L, K:) a great thing or affair: (Har p. 274:) state, condition, case, quality, or manner of being; syn. حَالٌ: (S, L:) [also property, or nature: and importance attaching to a person or thing:] pl. شُؤُونٌ and شِئَانٌ, (L, K,) the latter mentioned by IJ on the authority of AAF, and شُونٌ occurs in poetry for the former of these, or as another pl. originally شُؤْنٌ, of the measure فُعْلٌ. (L.) It is said in the Kur [lv. 29], كُلَّ يَم ٍ هُوَ فِى شَأْن ٍ [Every day He is employing Himself in an affair of some kind]: expl. as meaning that, of his business (مِنْ شَأْنِهِ [which may also be rendered “ of his property ”]) it is to render mighty one who is brought low, and to bring low one who is mighty, and to enrich one who is poor, and to impoverish one who is rich; and no affair occupies him so as to divert him from an affair (لَا يَشْعَلُهُ شَأْنٌ عَنْ شَأْن ٍ). (L.) [And one says, مَا شَأْنُكَ What is thy affair? or what is thy case? And شَأْنَكَ, for اِشْأَنْ شَأْنَكَ i. e. Pursue thy way or course, or thy affair; or do what thou dost well; or keep to thy affair: or the like: and to this is often added, وَمَا تُرِيدُ i. e. and what thou wilt, or wishest, or desirest. And مِنْ شَأْنِهِ أَنْ يَفْعَلَ كَذَا It is of his business, or of his property, or nature, to do, or that he should do, such a thing. And رَجُلٌ سَهْلُ الشَّأْنِ (a phrase occurring in the S and K in art. هش) A man of easy nature. And لَهُ شَأْنٌ, sometimes meaning There is for him, or he has, a great thing or affair to perform or transact: but more commonly, great importance attaches to him, or to it: see 1, last sentence. And a grandee, or a prince, is said to be عَظِيمُ الشَّأْنِ i. e. Of great importance or rank or dignity.] -A2- Also [A suture of the skull; i. e.] the place of junction of the قَبَائِل [or principal bones, namely, the frontal, occipital, and two parietal, bones,] of the head: (K:) sing. of شُؤُونٌ, (Mgh,) which signifies the places of junction, (As, S, Mgh, L,) and of meeting, (S, L,) of the قَبَائِل (As, S, Mgh, L) of the head; (S, L;) between every two of which قبائل is a شَأْن: (As, L:) [it is fancifully said that] from them come the tears: (As, S, L:) the pl. is also expl. as meaning the سَلَاسِل [i. e. sutures as being likened to the سلاسل (or lines) of writing] that unite the قبائل: by Lth, as the نَمَانِم [likewise meaning sutures resembling lines of writing] of the skull; between the قبائل: by AHát, as the شُعَب [meaning serrated edges] that unite the قبائل of the head. (L.) ― -b2- And The channel by which the tears flow, or run, to the eye: pl. [of pauc.] أَشْؤُنٌ and [of mult.] شُؤُونٌ: (L, K:) [perhaps thus called because supposed to come from the sutures of the skull: but they may have been supposed to come thence because tears are called مَآءُ الشُّؤُونِ (as in a verse cited voce رَسَمَ); for this phrase may have been misunderstood as signifying “ the water of the sutures of the skull, ” whereas it seems to be properly rendered “ the water of the channels of the tears: ”] it is said that the شُؤُون connect the قبائل of the head [expl. above] to the eye: Lth says that they are the ducts (عُرُوق) of the tears from [the interior of] the head to the eye: and Th, that they are certain ducts (عروق) above the قبائل, which become strong by degrees as the man advances in age: (L: [but it seems that Th has confounded explanations of شؤون in two different senses:]) accord. to ISk, (S,) or AA and others, (L,) the شَأْنَانِ are two ducts (عِرْقَانِ) descending from [the upper part of] the head to the eyebrows and then to the eyes. (S, L.) ― -b3- [The pl. شُؤُونٌ is also expl. as though meaning Tears themselves, in a phrase mentioned voce ذَئِرٌ (q. v.), on the authority of the K.] ― -b4- And شُؤُونٌ الخَمْرِ means (assumed tropical:) The effluvia of wine that creep (مَا دَبَّ مِنَ الخَمْرِ) in the veins of the body. (L.) ― -b5- شَأْنٌ also signifies A vein of earth in a mountain, (L, K,) i. e. a cleft therein, (L,) in which palm-trees are planted; (L, K;) or in which trees of the kind called نَبْع grow; or that produces plants, or herbage: (L:) pl. شُؤُونٌ: (L, K:) which is said by ISd to mean lines, or streaks, in a mountain: or, as some say, cracks, or clefts: and to these cracks, or clefts, the poet Keys Ibn-Kuráa likens [imaginary] clefts in the liver, occasioned by love. (L.)

اـِنَّهُ لَمِشْأَنُ شَأْن ٍ أَنْ نُفْسِدَكَ
اـِنَّهُ لَمِشْأَنُ شَأْن ٍ أَنْ نُفْسِدَكَ ذ is a saying mentioned by Lh, expl. [only] by the words اى ان نعمل فى فسادك [i. e. أَنْ نَعْمَلَ فِى فَسَادِكَ, app. meaning Verily he is busying himself in the doing of a thing in order that we may labour in causing thee to be in a bad, or corrupt, state]. (L.)

### Türkçe

**شَأَنْتُ شَأْنَهُ**
1 **شَأَنْتُ شَأْنَهُ** ذ, i. q. **قَصَدْتُ قَصْدَهُ** [yani onun (başkasının) yolunu yahut gidişatını kastettim, onun yaptığı gibi yaparak]; (S, L, K: K’da, **شَأَنَ شَأْنَهُ** ve **قَصَدَ قَصْدَهُ**;) ve bunun benzeri şekilde şöyle denir: **شَأْنَهُ** ↓ **اشتأن**. (K.) ― -b2- Ve **اِشْأَنْ شَأْنَكَ**: Sen iyi yaptığın şeyi yap. (S, L, K. *) Ve: Sen kendi işine bağlı kal. (IAar, L.) ― -b3- Ve **مَا شَأَنَ شَأْنَهُ**: O, onu yahut onun işini veya durumunu yahut hâlini bilmedi, yahut bilgisi olmadı: (Lh, IAar, L, K:) [L’de eksik yazılmış bir pasajdan, Lh’ye göre, bunun, bir başkasının sevdiği yahut sevmediği şeyi, görünüşe göre onun sevmesine yahut sevmemesine aldırmaksızın yapan kimse hakkında söylenmesi gerektiği anlaşılır; aşağıda gelenle uyumlu olarak:] yahut (K) bunun mânası, (S, K,) yahut ayrıca mânası, (L,) ona aldırmadı, onu önemsemedi, ona dikkat etmedi, onu gözetmedi. (S, L, K. [S ve L’de, bu şekilde açıklanan mânadaki fiil birinci şahıstadır: ve L’de bir yerde **أَرَادَ** ile açıklanmıştır; bu da çoğu kez bu mânaya gelir.]) Yine şöyle denir: **لَأَشْأَننَّ شَأْنَهُمْ**, mânası: onların işini yahut durumunu yahut hâlini mutlaka bileceğim, yahut deneyeceğim, sınayacağım, test edeceğim, (**لَأَخْبُرَنَّ**): (L:) yahut bunun mânası: onların işini yahut durumunu yahut hâlini mutlaka bozacağım, yahut saptıracağım, yahut berbat edeceğim: (S, L, K: *) ve **لَأَشْأَنَنَّ خَبَرَهُ**, (L,) yahut **خَبَرَهُمْ**, (K,) mânası: [onun yahut onların hâlini] onu yahut onları mutlaka bileceğim, yahut deneyeceğim, sınayacağım, test edeceğim. (L, K. [CK’da ve K’nın yazma nüshamda, **لَاُخْبِرَنَّهُمْ**, yanlışlıkla **لَأَخْبُرَنَّهُمْ** yerine konmuştur.]) -A2- **شَأَنَ بَعْدَكَ** mânası: **صَارَ لَهُ شَأْنٌ** [yani, görünüşe göre, sen onu tanıdıktan yahut gördükten yahut onunla karşılaştıktan sonra, kendisine önem bağlanan bir kimse oldu (genel **لَهُ شَأْنٌ** mânasına göre); **بَعْدَكَ**, yaygın kullanıma uygun olarak, **بَعْدَ عَهْدِكَ بِهِ** yerinedir]. (K.)

**اشأن شَأْنَهُمْ**
4 **اشأن شَأْنَهُمْ** ذ, Golius tarafından “Corrupit ac pervertit rem eorum” (onların işini bozdu ve saptırdı) mânasında zikredilmiştir; S’nin otoritesine dayanarak (onun doğru okunuşu yukarıda verilmiştir) ve KL’nin otoritesine dayanarak; benim nüshamda bunun benzeri hiçbir şey bulmuyorum.]

8 **اـِشْتَاََ**: bk. 1, ilk cümle.

**شَأْنٌ**
**شَأْنٌ** ذ: Bir şey, bir iş, yahut bir meşgale; eş anlamlısı **أَمْرٌ**; (S, L, K;) ve **خَطْبٌ** [aynı mânada, yahut bir sonraki mânada]: (L, K:) büyük bir şey yahut iş: (Har s. 274:) hâl, şart, durum, keyfiyet, yahut varoluş tarzı; eş anlamlısı **حَالٌ**: (S, L:) [ayrıca bir şeyin tabiatı yahut mahiyeti: ve bir kişiye yahut şeye bağlanan önem:] çoğulu **شُؤُونٌ** ve **شِئَانٌ**, (L, K,) ikincisi IJ tarafından AAF’ın otoritesine dayanarak zikredilmiştir; ve **شُونٌ** şiirde bunların birincisi yerine, yahut başka bir çoğul olarak, aslında **شُؤْنٌ**, vezni **فُعْلٌ** olan, vâki olur. (L.) Kur’ân’da [lv. 29] şöyle denmiştir: **كُلَّ يَم ٍ هُوَ فِى شَأْن ٍ** [Her gün O, bir tür iştedir]: bunun açıklaması, onun işinden (**مِنْ شَأْنِهِ** [bu, “onun mülkünden” diye de tercüme edilebilir]) olanın, alçaltılmış olanı yüceltmek, yüce olanı alçaltmak, fakir olanı zengin etmek, zengin olanı fakir etmek olduğudur; ve hiçbir iş onu bir işten alıkoyacak şekilde meşgul etmez (**لَا يَشْعَلُهُ شَأْنٌ عَنْ شَأْن ٍ**). (L.) [Ve şöyle denir: **مَا شَأْنُكَ**: Senin işin nedir? yahut senin durumun nedir? Ve **شَأْنَكَ**, **اِشْأَنْ شَأْنَكَ** yerine; yani yolunu yahut gidişatını yahut işini sürdür; yahut iyi yaptığın şeyi yap; yahut işine bağlı kal: yahut benzeri: ve buna çoğu kez **وَمَا تُرِيدُ** eklenir; yani ve ne istersen, yahut dilediğin, yahut arzuladığın. Ve **مِنْ شَأْنِهِ أَنْ يَفْعَلَ كَذَا**: Böyle bir şeyi yapmak, yahut yapması, onun işi yahut mülkü yahut tabiatındandır. Ve **رَجُلٌ سَهْلُ الشَّأْنِ** (S ve K’da, **هش** maddesinde geçen bir ibare): tabiatı kolay bir adam. Ve **لَهُ شَأْنٌ**, bazen, onun için, yahut onun, yerine getireceği yahut yürüteceği büyük bir iş vardır mânasına gelir: fakat daha yaygın olarak, ona yahut ona (şeye) büyük bir önem bağlanır mânasındadır: bk. 1, son cümle. Ve bir büyük, yahut bir emir, **عَظِيمُ الشَّأْنِ** diye nitelenir; yani büyük öneme yahut rütbeye yahut itibara sahip.] -A2- Ayrıca [kafatasının bir dikişi; yani] başın **قَبَائِل**’inin [yahut başlıca kemiklerinin, yani alın, artkafa ve iki yan kemiklerinin] birleşme yeri: (K:) **شُؤُونٌ**’un tekilidir, (Mgh,) ki bu, birleşme yerleri mânasına gelir, (As, S, Mgh, L,) ve buluşma yerleri mânasına, (S, L,) başın **قَبَائِل**’inin (As, S, Mgh, L); (S, L;) bunların her ikisi arasında **قبائل** bir **شَأْن**’dır: (As, L:) [hayalî olarak şöyle denmiştir ki] gözyaşları onlardan gelir: (As, S, L:) çoğul ayrıca, **قبائل**’i birleştiren **سَلَاسِل** [yani yazı **سلاسل**’ine (yahut çizgilerine) benzetilen dikişler] mânasında da açıklanmıştır: Lth tarafından, kafatasının **نَمَانِم**’i [yine yazı çizgilerine benzeyen dikişler] olarak; **قبائل** arasında: AHát tarafından, başın **قبائل**’ini birleştiren **شُعَب** [dişli kenarlar mânasında] olarak. (L.) ― -b2- Ve: gözyaşlarının göze aktığı yahut koştuğu kanal: [azlık çoğulu] **أَشْؤُنٌ** ve [çokluk çoğulu] **شُؤُونٌ**: (L, K:) [belki böyle adlandırılmıştır; çünkü kafatasının dikişlerinden geldiği sanılmıştır: fakat oradan geldiği sanılmış olabilir; çünkü gözyaşlarına **مَآءُ الشُّؤُونِ** denir (رَسَمَ maddesinde zikredilen bir beyitte olduğu gibi); zira bu ibare “kafatasının dikişlerinin suyu” mânasında yanlış anlaşılmış olabilir; hâlbuki doğru olarak “gözyaşı kanallarının suyu” diye tercüme edilmesi gerekir gibi görünür:] **شُؤُون**’un, başın **قبائل**’ini [yukarıda açıklanan] göze bağladığı söylenmiştir: Lth, onların başın [içinden] göze giden gözyaşı kanalları (**عُرُوق**) olduğunu söyler: ve Th, onların **قبائل**’in üstünde bulunan, adam yaşça ilerledikçe derece derece güçlenen bazı kanallar (**عروق**) olduğunu söyler: (L: [fakat Th’nin, **شؤون**’un iki farklı mânadaki açıklamalarını birbirine karıştırdığı anlaşılır:]) ISk’ye göre, (S,) yahut AA ve başkalarına göre, (L,) **الشَأْنَانِ**, başın [üst kısmından] kaşlara, sonra gözlere inen iki kanal (**عِرْقَانِ**)dır. (S, L.) ― -b3- [Çoğul **شُؤُونٌ**, K’nın otoritesine dayanarak, **ذَئِرٌ** maddesinde zikredilen bir ibarede, sanki gözyaşlarının kendileri mânasında da açıklanmıştır.] ― -b4- Ve **شُؤُونٌ الخَمْرِ** mânası: (mecaz kabul edilerek:) bedenin damarlarında sürünen şarabın buharları (**مَا دَبَّ مِنَ الخَمْرِ**). (L.) ― -b5- **شَأْنٌ** ayrıca, bir dağda bir toprak damarı mânasına gelir, (L, K,) yani onda bir yarık, (L,) içine hurma ağaçları dikilen; (L, K;) yahut içinde **نَبْع** denilen türden ağaçların bittiği; yahut bitkiler yahut ot üreten: (L:) çoğulu **شُؤُونٌ**: (L, K:) ki ISd tarafından, bir dağdaki çizgiler yahut şeritler mânasında olduğu söylenmiştir: yahut bazılarına göre, çatlaklar yahut yarıklar: ve şair Keys İbn-Kuráa, aşktan kaynaklanan karaciğerdeki [hayalî] yarıkları bu çatlaklara yahut yarıklara benzetir. (L.)

**اـِنَّهُ لَمِشْأَنُ شَأْن ٍ أَنْ نُفْسِدَكَ**
**اـِنَّهُ لَمِشْأَنُ شَأْن ٍ أَنْ نُفْسِدَكَ** ذ, Lh tarafından zikredilen bir sözdür; [yalnızca] şu sözlerle açıklanmıştır: **اى ان نعمل فى فسادك** [yani **أَنْ نَعْمَلَ فِى فَسَادِكَ**, görünüşe göre mânası: Şüphesiz o, senin kötü yahut bozuk bir hâlde olman için bizim çalışmamıza sebep olacak bir şeyi yapmakla meşgul olmaktadır]. (L.)
