# شبح — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D8%AD/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%A8%D8%AD/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شبح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D8%AD.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: شبح

الشَّبَحُ: ما بدا لك شخصُه من الناس وغيرهم من الخلق.
يقال: شَبَحَ لنا أَي مَثَلَ؛ وأَنشد:
رَمَقْتُ بعيني كلَّ شَبْحٍ وحائلٍ
الشَّبْحُ والشَّبَحُ: الشخص، والجمع أَشباح وشُبوح. وقال في التصريف: أَسماءُ الأَشباحِ
(* قوله «اسماء الأَشباح إلخ» عبارة الأساس: الأسماء
ضربان: أسماء الأشباح، وهي التي أَدركتها الرؤية والحس، وأسماء الأعمال، وهي التي لا تدركها الرؤية ولا الحس، وهو كقولهم أسماء الأعيان وأسماء المعاني.) وهو ما أَدركته الرؤية والحِسُّ.
والشَّبْحانُ: الطويلُ.
ورجل شَبْحُ الذراعين، بالتسكين، ومَشْبُوحُهما أَي عريضهما. وفي صفة النبي، صلى الله عليه وسلم: أَنه كان مَشْبُوحَ الذراعين أَي طويلَهما، وقيل: عريضهما؛ وفي رواية: كان شَبْح الذراعين؛ قال ذو الرمة: إِلى كل مَشْبُوحِ الذِّراعَيْنِ، تُتَّقَى
به الحربُ، شَعْشاعٍ وأَبيضَ فَدْغَمِ
تقول منه: شَبُحَ الرجل، بالضم.
وشَبَّحَ الشيءَ: عَرَّضَه، وتشْبِيحُه: تعريضه. وشَبَحْتُ العُود شَبْحاً إِذا نَحَتَّه حتى تُعَرِّضَه.
ويقال: هلك أَشْباحُ ماله إِذا هلك ما يُعْرَف من إِبله وغنمه وسائر مواشيه؛ وقال الشاعر:
ولا تَذْهَبُ الأَحْسابُ من عُقْرِ دارِنا،
ولكنَّ أَشباحاً من المالِ تَذْهَبُ
والمَشْبُوح: البعيد ما بين المنكبين.
والشَّبْحُ: مَدُّك الشيءَ بين أَوتاد، أَو الرجلَ بين شيئين، والمضروبُ يُشْبَحُ إِذا مُدَّ للجَلْدِ.
وشَبَحَه يَشْبَحُه: مَدَّه ليجلده. وشَبَحه: مَدَّه كالمصلوب؛ وفي حديث أَبي بكر، رضي الله عنه: مَرَّ ببلال وقد شُبِحَ في الرَّمْضاءِ أَي مُدَّ في الشمس على الرمضاء ليُعَذَّبَ؛ وفي حديث الدجال: خذوه فاشْبَحُوه؛ وفي رواية: فشُجُّوه. وشَبَحَ يديه يَشْبَحُهما: مدَّهما؛ يقال: شَبَحَ الداعي إِذا مَدَّ يده للدعاء؛ وقال جرير:
وعليك من صَلَواتِ رَبِّكَ، كلما
شَبَحَ الحَجِيجُ المُبْلِدُون، وغاروا
(* قوله «الحديث المبلدون إلخ» الذي في الأساس الحديث مبلدين إلخ. قال: وغاروا هبطوا غور تهامة.)
وتَشَبَّح الحِرْباءُ على العُود: امْتَدَّ؛ والحِرباءُ تَشَبَّحَ على العود.
وفي الحديث: فَنَزَعَ سَقْفَ بيتي شَبْحَةً شَبْحَةً أَي عوداً عوداً. وكساء مُشَبَّح: قويّ شديد.
وشبح لك الشيءُ: بدا. وشَبَح رأْسَه شَبْحاً: شَقَّه، وقيل: هو شَقُّك أَيَّ شيء كان.

### Türkçe

**الشَّبَحُ**: insanlardan ve onlardan başkalarından mahlûkattan, sana şahsı görünen şey.

Denilir: **شَبَحَ لنا** yani göründü; ve inşad etti:
رَمَقْتُ بعيني كلَّ **شَبْحٍ** وحائلٍ

**الشَّبْحُ** ve **الشَّبَحُ**: şahıs; çoğulu **أَشباح** ve **شُبوح**. Ve tasrifte dedi:
**أَسماءُ الأَشباحِ**
(* Onun “**اسماء الأَشباح إلخ**” sözü, esasın ibaresi: isimler iki kısımdır: **أسماء الأشباح**; ve onlar, görme ve duyunun idrak ettiği şeylerdir; ve **أسماء الأعمال**; ve onlar, görme de duyu da onları idrak etmez; ve bu, onların “aynların isimleri ve mânâların isimleri” demeleri gibidir.) Ve o, görme ve duyunun idrak ettiği şeydir.

Ve **الشَّبْحانُ**: uzun olan.

Ve bir adam **شَبْحُ الذراعين**, sükûn ile; ve **مَشْبُوحُهما** yani ikisinin genişi. Ve Peygamberin, صلى الله عليه وسلم, vasfında: onun **مَشْبُوحَ الذراعين** olduğu, yani ikisinin uzun olduğu; ve denildi: ikisinin geniş olduğu; ve bir rivayette: **شَبْح الذراعين** idi; Zû’r-Rumme dedi:
إِلى كل **مَشْبُوحِ الذِّراعَيْنِ**، تُتَّقَى
به الحربُ، شَعْشاعٍ وأَبيضَ فَدْغَمِ

Ondan şöyle dersin: **شَبُحَ** adam, damme ile.

Ve **شَبَّحَ** şeyi: onu genişletti; ve onun **تشْبِيحُه**: onu genişletmesidir. Ve **شَبَحْتُ** **العُود**’u **شَبْحاً**: onu yonttuğumda, ta ki onu genişletene kadar.

Ve denilir: helâk oldu **أَشْباحُ** malı; yani develerinden, koyunundan ve sair hayvanlarından bilinen şey helâk olduğunda; ve şair dedi:
ولا تَذْهَبُ الأَحْسابُ من عُقْرِ دارِنا،
ولكنَّ **أَشباحاً** من المالِ تَذْهَبُ

Ve **المَشْبُوح**: iki omuz arası uzak olan.

Ve **الشَّبْحُ**: senin bir şeyi kazıklar arasında germendir; yahut adamı iki şey arasında; ve dövülen, deriye (kırbaçlamaya) uzatıldığında **يُشْبَحُ**.

Ve **شَبَحَه يَشْبَحُه**: onu, onu dövmek için uzattı. Ve **شَبَحه**: onu çarmıha gerilmiş gibi uzattı; Ebû Bekir’in, رضي الله عنه, hadisinde: Bilâl’in yanından geçti, hâlbuki **شُبِحَ** **في الرَّمْضاءِ** idi; yani azap edilsin diye güneşte kızgın taşlık üzerinde uzatıldı; ve Deccâl hadîsinde: onu alın da **فاشْبَحُوه**; ve bir rivayette: **فشُجُّوه**. Ve **شَبَحَ** iki elini **يَشْبَحُهما**: ikisini uzattı; denilir: **شَبَحَ** dua eden, dua için elini uzattığında; Cerîr dedi:
وعليك من صَلَواتِ رَبِّكَ، كلما
شَبَحَ الحَجِيجُ المُبْلِدُون، وغاروا
(* Onun “**الحديث المبلدون إلخ**” sözü: esasta olan “hadîs **مبلدين** إلخ”tır. Dedi: “**وغاروا**” Tihâme çukuruna indiler.)

Ve **تَشَبَّح** kertenkele **على العُود**: uzandı; ve kertenkele, çubuk üzerinde **تَشَبَّحَ**.

Ve hadiste: evimin tavanını **شَبْحَةً شَبْحَةً** söktü; yani çubuk çubuk.

Ve **كساء مُشَبَّح**: kuvvetli, şiddetli.

Ve **شبح** sana şey: göründü. Ve **شَبَح** başını **شَبْحاً**: onu yardı; ve denildi: o, her ne şey olursa olsun senin yarmanındır.
