# شبدع (ش-ب-د-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D8%AF%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%A8%D8%AF%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ب - د - ع
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D8%AF%D8%B9/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الشَبادِعُ: العقاربُ، واحدتها شِبْدِعَةٌ.

##### Türkçe

**الشَبادِعُ**: akrepler; onun bir tanesi **شِبْدِعَةٌ**dur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D8%AF%D8%B9/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الشِّبْدِعةُ: العقرب، بالكسر، والدال غير معجمة. والشَّبادِعُ: العَقارِبُ. والشِّبْدِع: اللسان تشبيهاً بها. وفي الحديث: من عَضّ على شِبْدِعه سَلِمَ من الآثام؛ قال الأَزهري: أَي لسانِه يعني سكت ولم يَخُضْ مع الخائضين ولم يَلْسَعْ به الناس لأَن العاضّ على لسانه لا يتكلم. ابن الأَعرابي: أَلقَيْتُ عليهم شِبْدِعاً وشِبْدَعاً أَي داهِيةً، قال: وأَصله للعقرب. ابن بري: الشَّبادِعُ الدَّواهي؛ قال مَعْنُ بن أَوس: إِذا الناسُ ناسٌ والعِبادُ بقُوّةٍ،
وإِذْ نَحْنُ لم تَدْبِبْ إِلينا الشَّبادِعُ
فتكون على هذا مستعارة من العقارب.

##### Türkçe

**الشِّبْدِعةُ**: akrep; kesre ile; ve **الدال** mu‘ceme değildir. Ve **الشَّبادِعُ**: akrepler. Ve **الشِّبْدِع**: ona benzetme yoluyla dil.

Hadiste: “Kim **شِبْدِعه** üzerine ısırırsa günahlardan selâmet bulur”; **الأَزهري** dedi ki: yani dili; susmuş, dalanlarla birlikte dalmamış ve onunla insanları sokmamış demektir; çünkü dilini ısıran konuşmaz.

**ابن الأَعرابي**: Onların üzerine **شِبْدِعاً** ve **شِبْدَعاً** attım; yani bir musibet; dedi ki: ve aslı akrep içindir.

**ابن بري**: **الشَّبادِعُ** musibetlerdir; **مَعْنُ بن أَوس** dedi:
Eğer insanlar insan (olur) ve kullar bir kuvvetle (olur),
ve bize doğru **الشَّبادِعُ** debelenip gelmediği vakit.

Buna göre akreplerden ödünç alınmış olur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D8%AF%D8%B9/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الشبدع، بالدال المهملة، كزبرج: العقرب. من المجاز: الشبدع: اللسان، تشبيها بها، وفي الحديث:  من عض على شبدعه سلم من الآثام  . قال الأزهري: أي لسانه، يعني سكت، ولم يخض مع الخائضين، ولم يلسع به الناس، لأن العاض على لسانه لا يتكلم، ومنه قول الشاعر:
  عض على شبدعه الأريب                      فظل لا يلحى ولا يحوب من المجاز: الشبدع: الداهية، وأصله العقرب، وتفتح داله، يقال: ألقيت عليهم شبدعا وشبدعا، أي داهية، عن ابن الأعرابي، ج: شبادع، وفي الصحاح: قال أبو عمرو: الشبادع: العقارب، واحدتها شبدعة، وقال الأحمر مثله. وقال ابن بري: الشبادع: الدواهي، وأنشد لمعن بن أوس المزني:
  إذ الناس ناس والعباد بـقـوة                      وإذ نحن لم تدبب إلينا الشبادع قلت: ويروى: والبلاد بعزة كما تقدم في م-ي-ط.

##### Türkçe

**الشبدع**، **بالدال المهملة**, **كزبرج**: akrep.

Mecazdan: **الشبدع**: dil; ona benzetme yoluyla. Hadiste: “Kim **شبدعه**’ini ısırırsa günahlardan selâmet bulur.” Ezherî dedi ki: yani dili; yani sustu ve dalanlarla birlikte dalmadı ve onunla insanları sokmadı; çünkü dilini ısıran konuşmaz. Ondan şairin sözü:
  “Akıllı kişi **شبدعه**’ine ısırdı,
  böylece ne ayıplanır kaldı ne de günaha girer.”

Mecazdan: **الشبدع**: musibet; aslı akreptir. **دال**’ı fetha ile de gelir. Denilir: “Onların üzerine bir **شبدعا** ve bir **شبدعا** attım”; yani bir musibet; İbnü’l-A‘râbî’den. Çoğulu: **شبادع**. Sıhâh’ta: Ebû Amr dedi ki: **الشبادع**: akrepler; tekili **شبدعة**’dır. Ahmer de bunun benzerini söyledi. İbn Berrî dedi ki: **الشبادع**: musibetlerdir. Ma‘n b. Evs el-Müzenî’den şu beyit okunmuştur:
  “İnsanlar insan iken ve kullar kuvvet üzere iken,
  ve biz iken, **الشبادع** bize doğru sürünmezdi.”

Dedim: Şöyle de rivayet edilir: “ve beldeler izzet üzere” — m-y-ط’da geçtiği üzere.
