# شبرق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D8%B1%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%A8%D8%B1%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شبرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D8%B1%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: شبرق

ثوب مُشَبْرَق وشَبْرَقٌ
وشِبْراق وشُبارِق وشَبارِق وشَبارِيق: مقطَّع ممزَّق. وقد شَبْرَقَه شَبْرَقة وشِبْراقاً وشَرْبَقه شَرْبَقةً؛ المصدر عن كراع: مزَّقه؛ قال امرؤ القيس:
فأَدْرَكْنَه يأخُذْن بالسّاق والنَّسا،
كما شَبْرَقَ الوِلْدانُ ثوبَ المُقَدَّسِ
والمُقَدَّسُ: الراهب ينزل من صَوْمَعتِه إلى بيت المَقْدِس فيمزِّق الصبيانُ ثيابَه تبرُّكاً به. الليث: ثوب مُشَبْرَق أُفْسِدَ نَسْجاً وسَخافةً. وصار الثوب شَبارِيقَ أي قِطَعاً؛ وأَنشد لذي الرمة: فجاءتْ كنَسجِ العَنْكَبُوت كأَنَّه،
على عَصَوَيْها، سابِريُّ مُشَبْرَقُ
قال ابن بري: ومنه قول الأَسود بن يعفر:
لَهَوْتُ بِسِرْبالِ الشَّبابِ مُلاوةً،
فأَصْبَحَ سِرْبالُ الشَّبابِ شَبارِقا
والمُشَبْرَقُ من الثياب: الرقيقُ الرديء النسج، ويقال للثوب من الكتان مثل السَّبَنِيّة مُشَبرَق. وشَبْرَقْت اللحمَ وشَرْبَقْتُه أي قطَّعْته. وشَبرَقَ البازي اللحم: نَهَسَه. وشَبْرَقَت الدابةُ في مَشْيها: باعَدَتْ خَطْوَها. والشِّبْراق: شِدَّة تباعُدِ ما بين القوائم؛ قال: كأنَّها، وهي تَهادَى في الرُّفَقْ
من ذَرْوِها، شبْراق شَدٍّ ذي عَمَقْ
وروي:
من جَذْبِها شِبْراق شدٍّ ذي مَعَقْ
والدابة يُشَبرِق في عَدْوِه: وهو شدَّة تَباعُد قوائِمه. والشِّبْرِقِ، بالكسر: نبات غضٌّ، وقيل: شجرمَنْبِته نجد وتهامة وثمرتُه شاكة صغيرة الجرم حرام مثل الدم منبتها السِّباخ والقِيعان، واحدته شِبْرِقة؛ وقالوا: إذايَبِس الضَّرِيع فهو الشِّبْرِق، وهو نبت كأظفار الهِرِّ. الفراء: الشِّبْرِق نبت وأَهل الحجاز يسمونه الضَّريعَ إذا يبس، وغيرهم يسمّيه الشّبْرِقَ. الزجاج: الشِّبْرِق جنس من الشوك إذا كان رطباً فهو شِبْرِق، فإذا يبس فهو الضَّريع. أَبو زيد: الشِّبْرِق يقال له الحِلَّة، ومَنْبِتُه نجد وتهامة، وثمرته حَسَكة صِغار، ولها زهرة حمراء. والشِّبْرِقةُ: الشيء السخيف القليل من النبات والشجر؛ هكذا حكاه أَبو حنيفة مؤثناً بالهاء. ويقال: في الأَرض شِبْرِقة من نبات وهي المُنْتَثِرة. ابن شميل: الشِّبرِق الشيء السخِيف من نبت أو بقل أَو شجر أَو عِضاهٍ، والشِّبْرِقة من الجَنَبة، وليس في البقل شِبْرِقة ولا يخرج إلا في الصيف. والشِّبْرِق، بالكسر: نبت وهو رَطْب الضَّريع؛ قال امرؤ القيس: فأَتْبَعْتُهم طَرْفي، وقد حالَ دُونَهم
عَوازِبُ رَمْلٍ ذي أَلاءٍ وشِبْرِق
وفي حديث عطاء: لا بأس بالشِّبْرِق والضَّغابيس ما لم تَنْزِعْه من أَصله؛ الشِّبْرِق: نبت حجازي يؤكل وله شوك، وإذا يَبِس سمي الضريع؛ معناه لا بأس بقطعهما من الحرم إذا لم يُسْتَأصَلا؛ ومنه في ذكر المستهزئين: فأَما العاصُ بن وائل فإنه خرج على حمار فدخل في أَخْمَصِ رِجْلِه شِبْرِقةٌ فهلك؛ أَبو عمرو: المُشَبْرَق الرقيق من الثياب، والمقطوع أَيضاً مُشَبْرَق.
اللحياني: ثوبٌ شَبارِق وشَمارِق ومُشَبْرَق ومُشَمْرَق، والشِّبْرقة القطعة من الثوب، والشَّبارق أَلوان اللحم المطبوخة، فارسي معرب أَلحقوه بعُذافِر. وشِبْرِقٌ: اسم عربي؛ حكاه ابن دريد وقال: لا أَعرفه.

### Türkçe

Elbise **مُشَبْرَق** ve **شَبْرَقٌ**
ve **شِبْراق** ve **شُبارِق** ve **شَبارِق** ve **شَبارِيق**: kesilmiş, yırtılmış parçalanmış. Ve onu **شَبْرَقَه**
**شَبْرَقة** ve **شِبْراقاً** olarak ve onu **شَرْبَقه** **شَرْبَقةً** olarak; mastar, Kıra‘’dan: onu parçaladı; dedi
İmru’ul-Kays:
“Onu yakaladılar; baldırdan ve sinirden tutarak alırlar,
tıpkı çocukların **المُقَدَّسِ**’in elbisesini **شَبْرَقَ** etmesi gibi.”
Ve **المُقَدَّسُ**: rahip; **صَوْمَعتِه**’sinden **بيت المَقْدِس**’e iner de çocuklar onun elbiselerini, onunla bereketlenmek için yırtarlar. el-Leys: **ثوب مُشَبْرَق**; dokuma bakımından ve bayağılık bakımından bozulmuş. Ve elbise **شَبارِيقَ** oldu; yani parçalar. Ve Zü’r-Rumme’ye ait olarak inşad etti:
“Örümceğin dokuması gibi geldi; sanki o,
iki değneğinin üzerinde, **سابِريُّ مُشَبْرَقُ**.”
İbn Berrî dedi: Ve ondandır el-Esved b. Ya‘fer’in sözü:
“Gençliğin gömleğiyle bir müddet eğlendim,
derken gençliğin gömleği **شَبارِقا** oldu.”
Ve elbiselerden **المُشَبْرَقُ**: ince, dokuması kötü olan. Ve ketenden olan elbiseye, **السَّبَنِيّة** gibi, **مُشَبرَق** denir. Ve eti **شَبْرَقْت** ve onu **شَرْبَقْتُه**; yani onu parçaladım. Ve doğan eti **شَبْرَقَ**: onu ısırdı. Ve binek, yürüyüşünde **شَبْرَقَت**: adımını uzaklaştırdı. Ve **الشِّبْراق**: ayaklar arasındaki uzaklığın şiddeti; dedi:
“Sanki o, yumuşak yürüyüşte salınırken, **الرُّفَقْ** içinde,
tepesinden, derinliği olan bir **شَدٍّ**’in **شبْراق**’ı.”
Ve şöyle rivayet edildi:
“çekişinden, eğriliği olan bir **شَدٍّ**’in **شِبْراق**’ı.”
Ve binek, koşusunda **يُشَبرِق**: o, ayaklarının uzaklaşmasının şiddetidir.

Ve **الشِّبْرِقِ** (kesre ile): taze bir bitki; ve denildi ki: Necd ve Tihâme’nin bitirdiği bir ağaçtır; meyvesi küçük cüsseli dikenli; haramdır; kan gibi; bitiş yeri tuzlu topraklar ve düzlüklerdir; tekili **شِبْرِقة**’dir. Ve dediler ki: **الضَّرِيع** kuruyunca o **الشِّبْرِق**’tir; ve o, kedinin tırnakları gibi bir bitkidir. el-Ferrâ: **الشِّبْرِق** bir bitkidir; Hicaz ehli ona kuruduğu zaman **الضَّريعَ** der; başkaları ona **الشّبْرِقَ** der. ez-Zeccâc: **الشِّبْرِق** diken cinsidir; yaş iken o **شِبْرِق**’tir; kuruyunca o **الضَّريع**’dir. Ebû Zeyd: **الشِّبْرِق**’e **الحِلَّة** denir; bitiş yeri Necd ve Tihâme’dir; meyvesi küçük **حَسَكة**’dir; ve onun kırmızı bir çiçeği vardır. Ve **الشِّبْرِقةُ**: bitki ve ağaçtan olan değersiz az şey; Ebû Hanîfe bunu, **الهاء** ile müennes olarak böyle nakletti. Ve denir: yerde bitkiden bir **شِبْرِقة** vardır; o, dağınık olandır. İbn Şümeyl: **الشِّبرِق**; bitkiden yahut otlardan yahut ağaçtan yahut **عِضاهٍ**’dan olan değersiz şeydir. Ve **الشِّبْرِقة** **الجَنَبة**’dendir; ve otlarda **شِبْرِقة** yoktur; ancak yazın çıkar. Ve **الشِّبْرِق** (kesre ile): bir bitkidir; o, **الضَّريع**’in yaş olanıdır; dedi İmru’ul-Kays:
“Bakışımı onların ardından gönderdim; hâlbuki onların önüne engel oldu
**عَوازِبُ** kum; **أَلاءٍ** ve **شِبْرِق** sahibi.”
Ve Atâ’nın hadîsinde: **الشِّبْرِق** ve **الضَّغابيس**’te, onu kökünden sökmedikçe bir sakınca yoktur; **الشِّبْرِق**: Hicazî bir bitkidir; yenir ve onun dikeni vardır; kuruyunca **الضريع** diye adlandırılır; manası: ikisini, kökleri tüketilmedikçe, haremden kesmekte sakınca yoktur. Ve ondandır, alay edenlerin zikrinde: “**العاصُ بن وائل**’e gelince, o bir eşek üzerinde çıktı; derken ayağının tabanına bir **شِبْرِقةٌ** girdi de helâk oldu.” Ebû Amr: **المُشَبْرَق** elbiselerden ince olandır; ve kesilmiş olan da **مُشَبْرَق**’tır.

el-Lihyânî: **ثوبٌ شَبارِق** ve **شَمارِق** ve **مُشَبْرَق** ve **مُشَمْرَق**; ve **الشِّبْرقة** elbiseden parçadır. Ve **الشَّبارق** pişmiş etlerin renkleridir; Farsça, Arapçalaştırılmıştır; onu **عُذافِر**’e ilhak ettiler. Ve **شِبْرِقٌ**: Arapça bir isimdir; İbn Düreyd onu nakletti ve dedi: onu bilmem.
