# شبر — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D8%B1/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%A8%D8%B1/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D8%B1.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: شبر

باب الشين والراء والباء معهما
ش ر ب، ش ب ر، ب ر ش، ب ش ر، ر ب ش مستعملات شرب: شَرِبَ شَرْباً وشُرباً. والشِّرب: وقت الشُّرب. والمَشْرَب: الوجه الذي يُشرَب منه، ويكون مَوْضِعاً ومَصْدراً، قال:
ويُدعى ابنُ مَنْجوف أمامي كأنّـه		خَصِيٌّ أتى للماء من غير مَشْرب
والمَشْرَبُ: الشُّرْبُ نفْسُه، والشرابُ: اسمٌ لما يُشرَبُ، وكل شيءٍ لا يُمضَغ فإنه يُقال فيه: يُشرب.
ورجلٌ شَروبٌ: شديد الشُّرب. وماءٌ شَروبٌ: فيه مُلوحة، ولا يُمتنَعُ من شربه.
والشَّريبُ: كلُّ ما يُشرَب. وشَريبُك: الذي يشرب معك. والشَّرِيبُ: المولَعُ بالشّراب، معروفاً به. والشّرّابُ: الكثيرُ الشُّرب الشديدُهُ. والمِشْرَبةُ: إناءٌ يُشرَب به.
والمَشْرَبة: الغُرفة، وهي عند العامّة: المَشْرَبة التي يكون في صُفَّة.
والمَشْرَبة: أرضٌ ليّنة لا يزال فيها نبت أخْضَر ريّان، قال:
بلادٌ بها عَزُّوا مَعَدّاً وغَيْرَهـا		مشارِبها عَذْبٌ وأعلامُها ثَمْلُ
يعني بالمشارب ههنا: الماء. وبالثّمل: جمع ثمال.
ولكُلّ نَجيزةٍ من الشَّجَر شَرَبَّة في بعض اللغات، والجميع: الشَّرَبّات والشَّرائب. وكلّ أرضٍ كثيرة الشجر: تُسمّى شَرَبّة، مشدّدة الباء.
والشاربةُ: قومٌ مسْكَنُهُمْ على ضَفَّة النهر، وهم الذين لهم ماء ذلك النهر.
والشاربان: تجتمعهما السَّبَلة. والشاربان أيضاً: ما طال من ناحيتي السَّبَلة، ومنه سُمّيَ السيف، وبعض يُسمّي السَّبَلة كُلّها شارباً واحداً، وليس بصواب.
والشَّواربُ: عروقٌ مُحْدِقةٌ بالحُلقوم، وفيها يقع الشرق، ويقال: بل هي عُروقٌ تأخذُ الماء ومنها يَخرُجُ الرِّيق.
وحمارٌ صَخِبُ الشَّوارِب، أي: شَديدُ النَّهيق.
والإشرابُ: لونٌ قد أُشرِبَ من لَوْن.. يقال أُشْرِب فُلانٌ حُبَّ فلان، أي: خالط قلبه.
والصِّبْغُ يَتَشَرَّب في الثّوب، والثَّوْب يَتَشَرّبُهُ، أي: يتنشّقُهُ.
واشْرَأَبَّ الرجل، إذا رفع عُنُقَه لينظر، قال ذو الرُّمّة:
ذكرتُكِ أَنْ مرّتْ بنا أمّ شادنٍ		أمام المَطايا تَشْرَئِبُّ وتَسْنَحُ
شبر: الشِّبْر: الاسم، والشَّبْرُ: الفِعْل. شَبَرْتُه شَبْراً بِشِبْري.
يقال: هذا أشْبَرُ من هذا، أي: أوسع منه شِبراً، وأنا أَشْبرُه.
وأعطاها شَبْرَها، أي: حقّها في النّكاح.
والشَّبَرُ: القُربات. وهو شيءُ يُعطيه النذارى بعضُهم بعضاً يتقرّبون به، قال عديّ:
إذْ أتاني خَبَرٌ من مُـنْـعِـمٍ		لم أَخُنْهُ والذي أَعْطى الشَّبَرْ
بشر: البَشَر: الإنسانُ الواحد رجلاً كان أو امرأة. هو بَشَرٌ وهي بشر وهما بشر، وهم بَشَرٌ، لا يُثَنَّى ولا يُجمع، قال:
معاويَ إننا بشرٌ فأَسْجِحْ		فلَسْنا بالجِبال ولا الحَديدا
والبَشَرَةُ: أعلى جِلْد الوَجْه والجَسَد من الإنسان، وهو البَشَر إذا جَمَعْتَه، وإذا عَنَيْتَ به الّون والرِّقَّةُ، وجَمْعُ الجَمْعِ: أَبْشارٌ، ومنه اشتُقَّتْ مباشرةُ الرجل المرأة لنَضامِّ أبشارهما. ومُباشَةُ الأَمْر: أن تحْضُرَهُ بنفسك.
والبَشْرُ، بجَزْمِ الشين: قَشْرُك البَشَرَة عن الجِلْد، وقد يقال لجميع الجُلود: بَشَرْتُه إذا قشرت عنه قِشْرَته التي يَنْبُت فيها الشَّعْر، والقطعة منه بَشْرة.
والبِشارةُ: ما بُشِّرْتَ به. والبَشِيرُ: المُبشِّر بخيرٍ أو شرٍّ. والبُشارة: حقُّ ما يُعطى على ذلك، والبَشْرى: الاسم. والبَشارةُ: الجَمالُ. وامرأةٌ بشيرة، قال الأعشى:
ورأتْ بأنْ الشَّيبَ جا		نَبَهُ البَشاشة والبَشارَهُ
والبِشارة: تباشُرُ القوم بأمْرٍ.
وبَشَّرْتُهُ فأبْشَرَ وتَبَشَّرَ واسْتَبْشَر، ولغة: بَشَرْته أبْشُرُه.
وتَباشيرُ الصُّبْحِ: أوائلُهُ وأوائل كُلّ أمْر. ولم أسمعْ له فِعلاً.
واستبشرَ القوم: تَباشروا.
والمُبَشِّراتُ: الرياح تهبُّ بالسحاب والغَيْث.
برش: البَرَشُ، والبُرْشَةُ: لون مختلط بنقطة حمْراء وأُخرى سَوْداء، أو غَبْراء، أو نحو ذلك.
وشاةٌ بَرْشاء: في وَجْهها نقطٌ مُخنَلِفة، ورجلٌ أبْرش. وسُمّي جَذيمة الأبرش الذي أصابه حَرْق فبقي فيه من أثر الحَرْق نقطٌ سُودٌ وحُمْرٌ، فقيل: جَذيمة الأبْرش، وهو ملكٌ من مُلوك اليَمَن.
ربش: الأَرْبَشُ: لغة في الأَبْرَش. ويُقال: مكانٌ أَرْبَشُ: للكثير النَّبْتِ المختلِف.

### Türkçe

باب **الشين** والراء والباء معهما
ش ر ب، ش ب ر، ب ر ش، ب ش ر، ر ب ش kullanımdadır. **شرب**: **شَرِبَ** **شَرْباً** ve **شُرباً**. Ve **الشِّرب**: **الشُّرب** vakti. Ve **المَشْرَب**: kendisinden içilen yön; ve bir yer ve bir mastar olur, dedi ki:
ويُدعى ابنُ مَنْجوف أمامي كأنّـه		خَصِيٌّ أتى للماء من غير مَشْرب
Ve **المَشْرَبُ**: **الشُّرْبُ**’ün kendisi. Ve **الشرابُ**: içilen şeye bir isimdir. Ve çiğnenmeyen her şey hakkında “içilir” denir.
Ve **شَروبٌ** bir adam: içmesi şiddetli. Ve **شَروبٌ** bir su: onda tuzluluk vardır; ve onu içmekten kaçınılmaz.
Ve **الشَّريبُ**: içilen her şey. Ve **شَريبُك**: seninle birlikte içen kimse. Ve **الشَّرِيبُ**: içkiye düşkün, onunla tanınmış. Ve **الشّرّابُ**: içmesi çok, şiddetli olan. Ve **المِشْرَبةُ**: kendisiyle içilen kap.
Ve **المَشْرَبة**: oda; ve o, avam katında: bir **صُفَّة**’de olan **المَشْرَبة**’dir.
Ve **المَشْرَبة**: yumuşak bir arazi; onda hâlâ yeşil, suya kanmış bitki bulunur, dedi ki:
بلادٌ بها عَزُّوا مَعَدّاً وغَيْرَهـا		مشارِبها عَذْبٌ وأعلامُها ثَمْلُ
Burada **المشارب** ile kasteder: su. Ve **الثّمل** ile: **ثمال**’ın çoğulu.
Ve ağaçtan her **نَجيزة** için bazı lehçelerde **شَرَبَّة** vardır; ve hepsi: **الشَّرَبّات** ve **الشَّرائب**. Ve ağacı çok olan her arazi: **شَرَبّة** diye adlandırılır; **الباء** şeddeli.
Ve **الشاربةُ**: meskenleri nehir kıyısında olan bir kavim; ve onlar, o nehrin suyuna sahip olanlardır.
Ve **الشاربان**: **السَّبَلة** onları bir araya getirir. Ve **الشاربان** ayrıca: **السَّبَلة**’nin iki yanından uzayan şeydir; bundan dolayı kılıç adlandırıldı. Ve bazısı **السَّبَلة**’nin tamamına tek bir **شارباً** adını verir; ve bu doğru değildir.
Ve **الشَّواربُ**: gırtlağı kuşatan damarlar; boğulma (yutkunmada takılma) onda meydana gelir. Ve denilir: bilakis onlar, suyu alan ve onlardan tükürüğün çıktığı damarlardır.
Ve **صَخِبُ الشَّوارِب** bir eşek: yani, anırması şiddetli.
Ve **الإشرابُ**: bir renkten içirilmiş bir renk.. denilir: falan, falanın sevgisiyle **أُشْرِبَ**; yani kalbine karıştı.
Ve **الصِّبْغُ** elbisede **يَتَشَرَّب**; ve elbise onu **يَتَشَرّبُهُ**; yani onu içine çeker.
Ve adam **اشْرَأَبَّ**, boynunu bakmak için kaldırdığı zaman; **ذو الرُّمّة** dedi ki:
ذكرتُكِ أَنْ مرّتْ بنا أمّ شادنٍ		أمام المَطايا تَشْرَئِبُّ وتَسْنَحُ

**شبر**: **الشِّبْر**: isimdir; ve **الشَّبْرُ**: fiildir. Onu **شَبْراً** ile, **بِشِبْري** ile **شَبَرْتُه**.
Denilir: bu, bundan daha **أشْبَرُ**’dur; yani ondan bir **شِبراً** daha geniştir; ve ben onu **أَشْبرُه**.
Ve ona **شَبْرَها**’sını verdi; yani nikâhta hakkını.
Ve **الشَّبَرُ**: yakınlaşma armağanlarıdır. O, **النذارى**’nın birbirlerine yakınlaşmak için birbirlerine verdikleri bir şeydir, **عديّ** dedi ki:
إذْ أتاني خَبَرٌ من مُـنْـعِـمٍ		لم أَخُنْهُ والذي أَعْطى الشَّبَرْ

**بشر**: **البَشَر**: tek insan; erkek de olsa kadın da olsa. O **بَشَرٌ**’dir ve o (kadın) **بشر**’dir ve ikisi **بشر**’dir ve onlar **بَشَرٌ**’dir; ikil yapılmaz ve çoğul yapılmaz, dedi ki:
معاويَ إننا بشرٌ فأَسْجِحْ		فلَسْنا بالجِبال ولا الحَديدا
Ve **البَشَرَةُ**: insanın yüz ve beden derisinin en üstü; ve o, onu topladığın zaman **البَشَر**’dir; ve onunla renk ve inceliği kastettiğin zaman; ve çoğulun çoğulu: **أَبْشارٌ**. Ondan, erkeğin kadına **مباشرةُ**’si türetildi; iki derilerinin birbirine yapışmasından dolayı. Ve işin **مُباشَةُ**’si: ona bizzat kendinle hazır bulunmandır.
Ve **البَشْرُ**, **الشين**’in cezmiyle: deriyi deriden soyman. Ve bütün deriler için de denilebilir: onda kılın bittiği kabuğunu ondan soyduğun zaman “onu **بَشَرْتُه**”; ve ondan bir parça: **بَشْرة**.
Ve **البِشارةُ**: kendisiyle müjdelendiğin şey. Ve **البَشِيرُ**: hayırla veya şerle müjdeleyen. Ve **البُشارة**: bunun üzerine verilen şeyin hakkı. Ve **البَشْرى**: isimdir. Ve **البَشارةُ**: güzelliktir. Ve **بشيرة** bir kadın; **الأعشى** dedi ki:
ورأتْ بأنْ الشَّيبَ جا		نَبَهُ البَشاشة والبَشارَهُ
Ve **البِشارة**: kavmin bir iş ile sevinçleşmesi.
Ve onu **بَشَّرْتُهُ**; böylece o **أبْشَرَ** ve **تَبَشَّرَ** ve **اسْتَبْشَر**. Ve bir lehçe: onu **بَشَرْته**; onu **أبْشُرُه**.
Ve **تَباشيرُ الصُّبْحِ**: onun evvelleri ve her işin evvelleri. Ve onun için bir fiil işitmedim.
Ve kavim **استبشرَ**: **تَباشروا**.
Ve **المُبَشِّراتُ**: bulut ve yağmurla esen rüzgârlardır.

**برش**: **البَرَشُ** ve **البُرْشَةُ**: kırmızı bir nokta ve başka bir siyah nokta ile, yahut toz rengi ile, yahut bunun benzeriyle karışık bir renktir.
Ve **بَرْشاء** bir koyun: yüzünde farklı noktalar vardır. Ve **أبْرش** bir adam. Ve **جَذيمة الأبرش** diye adlandırıldı: ona bir yanık isabet etti de yanığın eserinden onda siyah ve kırmızı noktalar kaldı; böylece “**جَذيمة الأبْرش**” denildi; ve o, Yemen krallarından bir kraldır.

**ربش**: **الأَرْبَشُ**: **الأَبْرَش**’te bir lehçedir. Ve denilir: **أَرْبَشُ** bir yer: çok ve farklı bitki için.
