# شبع — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D8%B9/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%A8%D8%B9/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D8%B9.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: شبع

شَبِعَ
1 شَبِعَ ذ , [aor. شَبَعَ ,] inf. n. شِبَعٌ (IDrd, S, Msb, K) and شِبْعٌ, (IDrd, Msb, TA,) which is a contraction of the former, or accord. to some it is a subst., having the signification assigned to it below, (Msb,) or it is both, (TA,) and شَبْعٌ, (Ibn- 'Abbád, K,) He was, or became, satiated, sated, or satisfied in stomach; شِبَعٌ being the contr. of جُوعٌ, (S, K,) and one of those inf. ns. [which are of a measure often] denoting natural affections or qualities [such as رِوًى and سِمَنٌ &c.]. (S.) You say بَلَدٌ قَدْ شَبِعَتْ غَنَمُهُ A country of which the sheep, or goats, have become completely satiated, or satisfied, by abundance of herbage. (TA.) And شَبِعْتُ خُبْزًا, and لَحْمًا, (S, Msb, K,) and مِنْ خُبْز ٍ, and من لَحْم ٍ, (S, K,) I was, or became, satiated, sated, or satisfied, with bread, and with flesh-meat. (S, K.) ― -b2- Hence, metaphorically, شَبِعْتُ مِنْ هٰذَا الأَمِْ وَرَوِيتُ (tropical:) I have become, or I became, disgusted [or satiated to loathing] with this thing, or affair. (S, * TA.) ― -b3- [See also another metaphorical usage of this verb voce حُزَانَةٌ.] -A2- شَبُعَ عَقْلُهُ (assumed tropical:) His intellect was, or became, full, perfect, (K,) strong, or solid. (TA.)

شَبَّعَتْ غَنَمُهُ
2 شَبَّعَتْ غَنَمُهُ ذ , (S, K, [in some copies of the former, erroneously, شَبِعَتْ,]) inf. n. تَشْبِيعٌ; (K;) and شُبِّعَتْ; (as in one place in the TA;) (tropical:) His sheep, or goats, were, or became, nearly, but not quite, satiated, or satisfied. (S, K, TA.)

اشبعهُ
4 اشبعهُ ذ [signifying It satiated him, sated him, or satisfied his stomach,] is said of food and of abundance of drink. (TA.) ― -b2- أَشْبَعْتُهُ [I satiated him, sated him, or satisfied his stomach; or] I fed him so that he became satiated, sated, or satisfied. (Msb.) And أَشْبَعْتُهُ مِنَ الجُوعِ [I fed him so as fully to relieve him from hunger]. (S, K.) [Hence,] أَشْبَعْتُ الثَّوْبَ (S, TA) مِنَ الصِّبْغِ (S) (tropical:) I saturated the garment, or piece of cloth, with the dye. (TA.) ― -b3- [Hence also,] اشبعهُ (tropical:) He made it (namely anything, TA) full, without lack or defect, or abundant, or copious. (K, * TA.) It is said of other things beside substances; as, for instance, of blowing, and of reading or reciting, and of any expression. (TA.) You say also, سَاقَ فِى هٰذَا المَعْنَى فَصْلًا مُشْبَعًا [He carried on, respecting this idea, a full section]. (TA.) [And اشبع حَرَكَةً He rendered a vowel full in sound, by inserting after it its analogous letter of prolongation. And such a letter of prolongation is said to be inserted, or added, لِلْاـِشْبَاعِ to render the sound full; as in نُكَاتٌ for نُكَتٌ, and أَنْظُورُ for أَنْظُرُ, and مَرَاضِيعُ for مَرَاضِعُ. And اـِشْبَاعًا is also used as signifying For the sake of, or by way of, pleonasm, or giving fulness of expression.] -A2- اشبع الرَّجُلُ The man's beasts were, or became, completely satiated, or satisfied, by abundance of herbage. (TA.)

تشبّع
5 تشبّع ذ He ate immediately after eating. (K.) ― -b2- He feigned himself satiated, sated, or satisfied in stomach, not being so. (K, TA.) ― -b3- [And hence,] (tropical:) He made a boast of abundance or riches, (Msb, K, * TA,) or of more than he possessed; and invested himself with that which did not belong to him. (TA.) [See مُتَشَبِّعٌ.]

شِبْعٌ
شِبْعٌ ذ a subst., signifying A thing that satiates one, sates one, or satisfies one's stomach; (S, Msb, K;) consisting of bread, and of flesh-meat, &c.; (Msb;) as also ↓ شِبَعٌ: (K:) accord. to some, the former is an inf. n.: (Msb:) or it is an inf. n. and also a subst. signifying as above. (TA.) You say, الرَّغِيفُ شِبْعِى The cake of bread [is that which] satiates me, &c. (Msb.)

شِبَعٌ
شِبَعٌ ذ inf. n. of 1 [q. v.]. ― -b2- Also (tropical:) Thickness in the shanks. (TA.) -A2- See also شِبْعٌ. You say, أَرْضٌ ذَاتُ شِبَع ٍ A land having abundance of herbage, and plenty. (Mgh.)

شُبْعَةٌ مِنْ طَعَام ٍ
شُبْعَةٌ مِنْ طَعَام ٍ ذ The quantity with which one is satiated, sated, or satisfied, once, of food. (S, K.)

أَرْضٌ شَبِعَةٌ
أَرْضٌ شَبِعَةٌ ذ i. q. ذَاتُ شِبَع ٍ [q. v.]. (Mgh.)

شَبْعَانُ
شَبْعَانُ ذ Satiated, sated, or satisfied in stomach; (S, Msb, * K;) as also ↓ شَابِعٌ, but this is allowable only in poetry: (K:) fem. of the former شَبْعَى, (S, Msb, K,) and شَبْعَانَةٌ (Sgh, K) is sometimes used: (Sgh:) the pl. of شبعان and of شبعى is شِبَاعٌ and شَبَاعَى. (TA.) [Hence the saying,] قَوْمٌ اـِذَا جَاعُوا كَاعُوا وَتَرَاهُمْ سِبَاعًا اـِذَا كَانُوا شِبَاعًا [A people who, when they are hungry, are fearful and cowardly, and thou seest them to be beasts of prey when they are satiated]. (A, TA.) ― -b2- [And hence,] شَبْعَى الخَلْخَالِ (tropical:) A woman who fills up the anklet by reason of her fatness. (S, K, TA.) And شَبْعَى السِّوَارِ (tropical:) Who fills up the bracelet by reason of fatness. (K, TA.) And شَبْعَى الوِشَاحِ (tropical:) A woman large in the belly. (TA.) And شَبْعَى الدِّرْعِ (tropical:) A woman bulky in make: (A, O, L, TA:) in the K erroneously written شَبْعَى الذِّرَاعِ, and expl. as meaning bulky in the forearm. (TA.)

شَبِيعٌ
شَبِيعٌ ذ Food that satiates, sates, or satisfies the stomach. (Fr.) ― -b2- (assumed tropical:) An arrow that kills much or many or often. (Ibn-'Abbád.) ― -b3- ثَوْبٌ شَبِيعُ الغَزْلِ (tropical:) A garment, or piece of cloth, [of full texture, or] of many threads: (S, K, TA:) pl. ثِيَابٌ شُبْعٌ. (TA.) And حَبْلٌ شَبِيعٌ, (K,) or شَبِيعُ الثَّلَّةِ, (TA,) (assumed tropical:) A rope abundant, (K, TA,) and firm, or strong, in the wool, (TA,) or in the hair, or fur, [of which it is composed:] (K, TA:) pl. شُبْعٌ. (TA.) ― -b4- رَجُلٌ شَبِيعُ العَقْلِ (assumed tropical:) A man full, or perfect, (K, TA,) and strong, or solid, (TA,) in intellect; (K, TA;) from IAar; (TA;) as also ↓ مُشْبَعُهُ. (K.) And القَلْبِ ↓ رَجُلٌ مُشَبَّعٌ [or perhaps القَلْبِ ↓ مُشْبَعُ] (assumed tropical:) A man strong, or firm, in heart. (TA.)

شُبَاعَةٌ
شُبَاعَةٌ ذ A portion of food that remains, or is redundant, after one is satiated, or satisfied. (Ibn-Abbád, K. *)

شَابِعٌ
شَابِعٌ ذ : see شُبْعَانٌ. ― -b2- بَهِيمَةٌ شَابِعٌ A beast that has attained to eating; an epithet applied to such a beast until it is nearly weaned. (TA.)

فُلَانٌ فِى رِىِّ وَمَشْبَع ٍ
فُلَانٌ فِى رِىِّ وَمَشْبَع ٍ ذ [Such a one is in a state in which he is satiated, or satisfied, with drink and food]. (T, A, TA, in art. نظر.) [See مَنْظَرٌ.]

مُشْبَعٌ
مُشْبَعٌ ذ pass. part. n. of 4 [q. v.]. See also شَبِيعٌ, in two places.

مُشَبَّعٌ
مُشَبَّعٌ ذ : see شَبِيعٌ. ― -b2- البَآءُ المُشَبَّعُ [or المُشَبَّعَةُ] The letter پ. (TA in art. بلس.)

مُتَشَبِّعٌ
مُتَشَبِّعٌ ذ (tropical:) One who invests himself with, and makes a boast of, more than he possesses; who invests himself with that which he does not possess; (S, TA;) who affects goodly qualities more than he possesses; like him who feigns himself satiated, or satisfied in stomach, not being so: (TA:) or he who feigns himself satiated, or satisfied in stomach, not being so: and hence, (assumed tropical:) a lying person, who affects to be commended or praised for, or boasts of, or glories in, that which he does not possess. (Mgh.) Thus in a trad., (S, Mgh,) in which it is said, المُتَشَبِّعُ بِمَا لَا يَمْلِكُ كَلَا بِسِ ثَوْبَىْ زُور ٍ, (S, TA,) or بِمَا لَيْسَ عِنْدَهُ, (Mgh,) (tropical:) [He who invests himself with, and makes a boast of, more than he possesses, &c., is like the wearer of two garments of falsity: or] accord. to A'Obeyd, it means [that such is like] the hypocrite who wears the garments of the devotees in order that he may be thought to be a devotee, not being so: or, as some say, the person who wears a shirt to the sleeves of which he attaches two other sleeves in order to make it appear that he is wearing two shirts: or [the wearer of the garments of the false witness; for] it is said that there used to be in the tribe the man of goodly exterior, and when false witness was needed, he bore [such] witness, and was not rejected, because of the goodliness of his apparel. (Mgh.) [See also art. زور, in which this trad, is cited with a small variation.]

### Türkçe

**شَبِعَ**
1 **شَبِعَ** ذ, [muzâri‘ı **شَبَعَ** ,] mastar ismi **شِبَعٌ** (IDrd, S, Msb, K) ve **شِبْعٌ**, (IDrd, Msb, TA,) ki bu, ilkinin kısaltılmışıdır; yahut bazılarına göre o, aşağıda ona tahsis edilen anlamı taşıyan bir isimdir, (Msb,) yahut o ikisidir de, (TA,) ve **شَبْعٌ**, (Ibn- 'Abbád, K,) O, karnında doymuş, tok olmuş, yahut tatmin olmuş idi veya oldu; **شِبَعٌ**, **جُوعٌ**’un zıddıdır, (S, K,) ve [ölçüsü itibarıyla çoğu kez] tabii hâlleri yahut nitelikleri [**رِوًى** ve **سِمَنٌ** vb. gibi] ifade eden mastar isimlerinden biridir. (S.) **بَلَدٌ قَدْ شَبِعَتْ غَنَمُهُ** dersin: Koyunları yahut keçileri, otun bolluğuyla tamamen doymuş yahut tatmin olmuş bir ülke. (TA.) Ve **شَبِعْتُ خُبْزًا**, ve **لَحْمًا**, (S, Msb, K,) ve **مِنْ خُبْز ٍ**, ve **من لَحْم ٍ**, (S, K,) Ben ekmekle ve etle doydum, tok oldum, yahut tatmin oldum. (S, K.) ― -b2- Buradan, mecazen, **شَبِعْتُ مِنْ هٰذَا الأَمِْ وَرَوِيتُ** (mecaz:) Bu şeyden yahut işten tiksindim [yahut bıkkınlığa varacak derecede doyup usanmış oldum]. (S, * TA.) ― -b3- [Bu fiilin başka bir mecazî kullanımı için **حُزَانَةٌ** maddesine de bak.] -A2- **شَبُعَ عَقْلُهُ** (varsayılan mecaz:) Onun aklı dolu idi veya oldu; kâmil, (K,) kuvvetli yahut sağlam. (TA.)

**شَبَّعَتْ غَنَمُهُ**
2 **شَبَّعَتْ غَنَمُهُ** ذ, (S, K, [öncekinin bazı nüshalarında yanlışlıkla **شَبِعَتْ**]) mastar ismi **تَشْبِيعٌ**; (K;) ve **شُبِّعَتْ**; (TA’da bir yerde olduğu üzere;) (mecaz:) Onun koyunları yahut keçileri, neredeyse fakat tam değil, doymuş yahut tatmin olmuş idi veya oldu. (S, K, TA.)

**اشبعهُ**
4 **اشبعهُ** ذ [“Onu doyurdu, tok etti, yahut karnını tatmin etti” anlamında] yiyecek ve içeceğin bolluğu hakkında söylenir. (TA.) ― -b2- **أَشْبَعْتُهُ** [Onu doyurdum, tok ettim, yahut karnını tatmin ettim; yahut] onu, doymuş, tok olmuş, yahut tatmin olmuş oluncaya kadar yedirdim. (Msb.) Ve **أَشْبَعْتُهُ مِنَ الجُوعِ** [Onu, açlıktan tamamen kurtaracak şekilde yedirdim]. (S, K.) [Buradan,] **أَشْبَعْتُ الثَّوْبَ** (S, TA) **مِنَ الصِّبْغِ** (S) (mecaz:) Elbiseyi yahut kumaş parçasını boya ile iyice emdirdim/doyurdum. (TA.) ― -b3- [Buradan ayrıca,] **اشبعهُ** (mecaz:) Onu (yani herhangi bir şeyi, TA) eksiksiz ve kusursuz biçimde dolu kıldı; yahut bol, yahut çok kıldı. (K, * TA.) Bu, maddelerden başka şeyler hakkında da söylenir; mesela üfleme hakkında, ve okuma yahut tilâvet hakkında, ve her türlü ifade hakkında. (TA.) Şunu da dersin: **سَاقَ فِى هٰذَا المَعْنَى فَصْلًا مُشْبَعًا** [Bu anlam hususunda dolu bir fasıl yürüttü]. (TA.) [Ve **اشبع حَرَكَةً**: Bir harekeyi, onun ardından kendi cinsinden uzatma harfini sokarak sesçe dolgun kıldı. Ve böyle bir uzatma harfinin, sesin dolgun kılınması için, **لِلْاـِشْبَاعِ** sokulduğu yahut eklendiği söylenir; **نُكَاتٌ**’ın **نُكَتٌ** yerine, ve **أَنْظُورُ**’un **أَنْظُرُ** yerine, ve **مَرَاضِيعُ**’un **مَرَاضِعُ** yerine olması gibi. Ve **اـِشْبَاعًا** ayrıca, lafzı doldurma/ifade dolgunluğu verme, yani ziyadelik (pleonasm) maksadıyla yahut o yolla, anlamında da kullanılır.] -A2- **اشبع الرَّجُلُ** Adamın hayvanları, otun bolluğuyla tamamen doymuş yahut tatmin olmuş idi veya oldu. (TA.)

**تشبّع**
5 **تشبّع** ذ O, yemekten hemen sonra yedi. (K.) ― -b2- O, doymamış olduğu hâlde kendini doymuş, tok olmuş, yahut tatmin olmuş gösterdi. (K, TA.) ― -b3- [Ve buradan,] (mecaz:) O, bolluk yahut zenginlikle övündü, (Msb, K, * TA,) yahut sahip olduğundan fazlasıyla; ve kendisine ait olmayan şeyi kendine giydirdi/yükledi. (TA.) [**مُتَشَبِّعٌ**’a bak.]

**شِبْعٌ**
**شِبْعٌ** ذ bir isimdir; “kişiyi doyuran, tok eden, yahut karnını tatmin eden şey” anlamındadır; (S, Msb, K;) ekmekten ve etten vb. oluşur; (Msb;) bunun gibi ↓ **شِبَعٌ** da: (K:) bazılarına göre birincisi mastar ismidir: (Msb:) yahut o, mastar ismidir ve ayrıca yukarıdaki gibi anlam taşıyan bir isimdir. (TA.) Şunu dersin: **الرَّغِيفُ شِبْعِى** Ekmek somunu beni doyuran şeydir, vb. (Msb.)

**شِبَعٌ**
**شِبَعٌ** ذ 1’in mastar ismidir [bk.]. ― -b2- Ayrıca (mecaz:) inciklerde kalınlık. (TA.) -A2- **شِبْعٌ**’a da bak. Şunu dersin: **أَرْضٌ ذَاتُ شِبَع ٍ** Otu bol ve bereketli bir arazi. (Mgh.)

**شُبْعَةٌ مِنْ طَعَام ٍ**
**شُبْعَةٌ مِنْ طَعَام ٍ** ذ Bir defada yiyecekten, kişinin doyduğu/tatmin olduğu miktar. (S, K.)

**أَرْضٌ شَبِعَةٌ**
**أَرْضٌ شَبِعَةٌ** ذ **ذَاتُ شِبَع ٍ** ile aynı (i. q.) [bk.]. (Mgh.)

**شَبْعَانُ**
**شَبْعَانُ** ذ Karnında doymuş, tok olmuş, yahut tatmin olmuş; (S, Msb, * K;) bunun gibi ↓ **شَابِعٌ** da; fakat bu yalnız şiirde caizdir: (K:) ilkinin müennesi **شَبْعَى**, (S, Msb, K,) ve **شَبْعَانَةٌ** (Sgh, K) bazen kullanılır: (Sgh:) **شبعان**’ın ve **شبعى**’nın çoğulu **شِبَاعٌ** ve **شَبَاعَى**’dır. (TA.) [Buradan şu söz:] **قَوْمٌ اـِذَا جَاعُوا كَاعُوا وَتَرَاهُمْ سِبَاعًا اـِذَا كَانُوا شِبَاعًا** [Bir kavim ki acıkınca korkak ve pısırık olurlar; doymuş olduklarında ise onları yırtıcı hayvanlar olarak görürsün]. (A, TA.) ― -b2- [Ve buradan,] **شَبْعَى الخَلْخَالِ** (mecaz:) Şişmanlığından dolayı halhalı dolduran kadın. (S, K, TA.) Ve **شَبْعَى السِّوَارِ** (mecaz:) Şişmanlıktan bileziği dolduran. (K, TA.) Ve **شَبْعَى الوِشَاحِ** (mecaz:) Karnı büyük kadın. (TA.) Ve **شَبْعَى الدِّرْعِ** (mecaz:) Yapılı/iri yapılı kadın: (A, O, L, TA:) K’da yanlışlıkla **شَبْعَى الذِّرَاعِ** yazılmış ve “önkolda iri” diye açıklanmıştır. (TA.)

**شَبِيعٌ**
**شَبِيعٌ** ذ Mideyi doyuran, tok eden, yahut tatmin eden yiyecek. (Fr.) ― -b2- (varsayılan mecaz:) Çok yahut birçok yahut sık öldüren ok. (Ibn-'Abbád.) ― -b3- **ثَوْبٌ شَبِيعُ الغَزْلِ** (mecaz:) [Dokusu dolu olan, yahut] ipliği çok olan elbise yahut kumaş parçası: (S, K, TA:) çoğulu **ثِيَابٌ شُبْعٌ**. (TA.) Ve **حَبْلٌ شَبِيعٌ**, (K,) yahut **شَبِيعُ الثَّلَّةِ**, (TA,) (varsayılan mecaz:) yünü (TA) yahut saçı/kılı yahut kürkü [kendisinden oluşan şey] bakımından bol, (K, TA,) ve sağlam yahut kuvvetli ip: (TA,) (K, TA:) çoğulu **شُبْعٌ**. (TA.) ― -b4- **رَجُلٌ شَبِيعُ العَقْلِ** (varsayılan mecaz:) Aklı bakımından dolu yahut kâmil, (K, TA,) ve kuvvetli yahut sağlam, (TA,) olan adam; (K, TA;) IAar’dan: (TA;) bunun gibi ↓ **مُشْبَعُهُ** da. (K.) Ve **القَلْبِ ↓ رَجُلٌ مُشَبَّعٌ** [yahut belki **القَلْبِ ↓ مُشْبَعُ**] (varsayılan mecaz:) Kalbi bakımından kuvvetli yahut metin adam. (TA.)

**شُبَاعَةٌ**
**شُبَاعَةٌ** ذ Kişi doyduktan yahut tatmin olduktan sonra kalan yahut artan yiyecek parçası. (Ibn-Abbád, K. *)

**شَابِعٌ**
**شَابِعٌ** ذ: **شُبْعَانٌ**’a bak. ― -b2- **بَهِيمَةٌ شَابِعٌ** Yemeye erişmiş hayvan; neredeyse sütten kesilinceye kadar böyle bir hayvana verilen sıfat. (TA.)

**فُلَانٌ فِى رِىِّ وَمَشْبَع ٍ**
**فُلَانٌ فِى رِىِّ وَمَشْبَع ٍ** ذ [Falanca, içecek ve yiyecek bakımından doymuş yahut tatmin olmuş bir hâldedir]. (T, A, TA, **نظر** maddesinde.) [**مَنْظَرٌ**’a bak.]

**مُشْبَعٌ**
**مُشْبَعٌ** ذ 4’ün edilgen ortaç ismidir [bk.]. **شَبِيعٌ**’e de iki yerde bak.

**مُشَبَّعٌ**
**مُشَبَّعٌ** ذ: **شَبِيعٌ**’e bak. ― -b2- **البَآءُ المُشَبَّعُ** [yahut **المُشَبَّعَةُ**] **پ** harfi. (TA, **بلس** maddesinde.)

**مُتَشَبِّعٌ**
**مُتَشَبِّعٌ** ذ (mecaz:) Sahip olduğundan fazlasını kendine giydiren ve onunla övünen; sahip olmadığı şeyi kendine giydiren; (S, TA;) sahip olduğundan fazla güzel vasıflara özenen; doymamış olduğu hâlde kendini doymuş yahut tatmin olmuş gösteren kimse gibi: (TA:) yahut doymamış olduğu hâlde kendini doymuş yahut tatmin olmuş gösteren kimse: ve buradan, (varsayılan mecaz:) sahip olmadığı şeyle övülmeyi/medhedilmeyi isteyen yahut onunla övünen yahut onunla iftihar eden yalancı kimse. (Mgh.) Bir hadiste böyledir, (S, Mgh,) onda şöyle denir: **المُتَشَبِّعُ بِمَا لَا يَمْلِكُ كَلَا بِسِ ثَوْبَىْ زُور ٍ**, (S, TA,) yahut **بِمَا لَيْسَ عِنْدَهُ**, (Mgh,) (mecaz:) [Sahip olduğundan fazlasını kendine giydiren ve onunla övünen kimse, vb., iki yalan elbisesi giyen gibidir: yahut] A‘Obeyd’e göre bunun anlamı, [böylesinin] âbid olmadığı hâlde âbid sanılsın diye âbidlerin elbiselerini giyen münafık gibi olmasıdır: yahut bazılarına göre, gömleğinin kollarına iki başka kol ekleyerek iki gömlek giyiyor gibi görünmek isteyen kimse: yahut [yalancı şahit elbiselerini giyen kimse; zira] kabilede dış görünüşü güzel olan adam bulunurmuş; yalancı şahitliğe ihtiyaç olunca o [öyle] şahitlik edermiş ve elbisesinin güzelliği sebebiyle reddedilmezmiş. (Mgh.) [Bu hadisin küçük bir farklılıkla zikredildiği **زور** maddesine de bak.]
