# شبم — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D9%85/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%A8%D9%85/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شبم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D9%85.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: شبم

باب الشين والباء مع الميم
شبم ، بشم .
شبم : قال الليث : الشبَمُ : بَرْدُ الماءِ ، يقال : ماءٌ شَبِمٌ ، ومطرٌ شَبِم .
وقال اللِّحيانيّ : قيل لابنة الْخُسِّ : ما أَطْيَبُ الأشْياءِ ؟ فقالت : لَحْمُ جَزُورٍ سَنِمَة ، في غَداةٍ شبِمة ، بشِفارٍ خَدِمَة ، في قُدورٍ هَزِمَة . أرادَتْ : في غَداةٍ بارِدَةٍ ، والشفارُ الخَذِمَة : القاطِعة ، والقُدور الْهَزِمَة : السريعةُ الغَليان .
وقال ابن الأعرابيّ : الشبامُ : عودٌ يُجْعَلُ في فم الْجَدْي لئلا يَرْضِعُ ، فهو مَشْبُوم .
وقال عدِيّ :
ليس للمرْءِ عَصْرَةٌ من وِقاعِ الدَّ
هر تُغْنِي عنه شِبَامَ عَناقِ
وشِبام : حيٌّ من اليمن .
والعرب تسمي السّمّ شبِماً ، والموت شبِماً ، لبَرْده .
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : يقالُ لرأس البُرْقُع ، الصَّوقَعَة ، ولِكَفِّ عَيْن البُرْقع : الضّرْس ، ولخَيطِه : الشِّبامَان .
بشم : قال الليث : البَشمُ : تُخمَةٌ على الدَّسَم ؛ وربما بَشِمَ الفَصيلُ من كثرة اللَّبن حتى يَدْقَى سَلْحاً فَيهْلك ، يقال : دَقِيَ : إذا كَثُرَ سَلْحة .
أبو عبيد ، عن الأصمعيّ : البَشامُ : شجرُ طَيِّبُ الرِّيح يُسْتَاكُ به ، وأنشد :
أَتَذْكُرُ إذْ تُوَدِّعُنَا سُلَيْمَى
بِفَرْعِ بَشَامَةٍ سُقِيَ البَشام
آخر الثلاثي الصحيح من حرف الشين .

### Türkçe

**باب الشين والباء مع الميم**
**شبم** , **بشم** .

**شبم** : el-Leys dedi: **الشبَمُ**: suyun soğuğu; “**ماءٌ شَبِمٌ**” ve “**مطرٌ شَبِم**” denir.
el-Lihyânî dedi: el-Ḫuss’un kızına: “Şeylerin en hoşı nedir?” denildi; o da dedi: “Semiz bir deve eti; soğuk bir sabah vaktinde; keskin bıçaklarla; çabuk kaynayan tencerelerde.” Şunu kastetti: soğuk bir sabah vaktinde; **الشفارُ الخَذِمَة**: kesici olan; **القُدور الْهَزِمَة**: çabuk kaynayan.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **الشبامُ**: oğlağın emmemesi için ağzına konulan bir çubuktur; o da **مَشْبُوم**dur.
‘Adî dedi:
İnsanın, zamanın çarpışmalarından bir sıkıntısı yoktur ki
onu, bir keçinin **شِبَامَ**ı kendisinden giderebilsin
Ve **شِبام**: Yemen’den bir kabiledir.
Araplar zehri **شبِماً**, ölümü de **شبِماً** diye adlandırır; onun soğuğu sebebiyle.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: burka‘ın başına **الصَّوقَعَة** denir; burka‘ın gözünün avucuna: **الضّرْس**; onun ipliğine: **الشِّبامَان**.

**بشم** : el-Leys dedi: **البَشمُ**: yağlı şey üzerine bir tıka basa doymadır; bazen de sütün çokluğundan **الفَصيلُ** **بَشِمَ** olur; ta ki dışkıyı ince olarak akıtıp helâk oluncaya kadar; “**دَقِيَ**” denir: dışkısı çoğaldığı zaman.
Ebû ‘Ubeyd, el-Asma‘î’den: **البَشامُ**: güzel kokulu bir ağaçtır; onunla misvak yapılır; ve şu beyiti okudu:
Bizi uğurlarken Süleymâ’yı hatırlar mısın,
**بَشَامَةٍ** dalıyla; **البَشام** sulanmıştı
**آخر الثلاثي الصحيح من حرف الشين** .
