# شبو — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D9%88/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%A8%D9%88/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شبو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D9%88.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: شبو

شَبَا
1 شَبَا ذ , (K,) [aor. شَبُوَ ,] inf. n. شَبْوٌ, (TA,) It was or became, high, elevated, or lofty. (K. [See also 4, first sentence.]) ― -b2- شَبَتِ الفَرَسُ, (K,) inf. n. as above, (TA,) The mare stood upon her hind legs. (K.) [It is added in the TA that the vulgar say شبّت: but see art. شب, where a similar meaning is assigned to شَبَّ said of a horse.] ― -b3- شَبَا وَجْهُهُ His face shone after having become altered. (K.) -A2- شَبَا النَّارَ, (K,) inf. n. as above, (TA,) He kindled the fire; or made it to burn, burn up, burn brightly or fiercely, blaze, or flame; (K;) as also شَبَّهَا. (TA.)

أَشْبَتِ الشَّجَرَةُ
4 أَشْبَتِ الشَّجَرَةُ ذ , (S,) or اشبى الشَّجَرُ, (K,) inf. n. اـِشْبَآءٌ, (TA,) The tree, (S,) or the trees, (K,) became tall, (S, K, TA,) and tangled and dense, by reason of luxuriance (K, TA) and sappiness. (TA.) ― -b2- اشبى said of a man, He begat a boy [sharp] like the point of iron (كَشَبَا الحَدِيدِ): (Yz, TA:) or he had a son born to him sharp in intellect: (S, K, TA:) or he begat generous, or noble, children, by whom he had sharp means of attack and defence, like the points of spear-heads. (Ham p. 384.) -A2- أَشْبَيْتُ الرَّجُلَ i. q. وَجَدْتُ لَهُ ↓ شَبَاةً [app. meaning I found the man to have sharpness]. (Ham p. 385.) ― -b2- And اشباهُ He exalted him, syn. رَفَعَهُ, (S,) and honoured him; namely, a man. (S, K.) ― -b3- And He cast him into a well, or into an evil, or a hateful, plight: thus having two contr. meanings. (K.) -A3- اشبى is also syn. with دَفَعَ [He impelled, pushed, thrust, &c.]. (K. [But perhaps this is a mistake for رَفَعَ, a syn. of اشبى mentioned before: if not, it may be from شَبَاةً signifying the “ point ” of anything.]) -A4- And i. q. أَعْطَى [He gave]. (K. [In this sense, accord. to the TK, trans. without a prep.; which I think doubtful.]) ― -b2- And i. q. أَشْبَلَ, (K,) meaning أَشْفَقَ [i. e. He was, or became, favourably inclined; &c.]. (TA. [In this sense, also, both اشبى and اشبل, accord. to the TK, are trans. without a prep.; but this I think a mistake with respect to both of these verbs, the latter of which is well known to be trans. only by means of عَلَى.]) -A5- [And i. q. أَشْبَهَ.] One says, اشبى فُلَانًا وَلَدُهُ, (S,) or اشبى زَيْدًا أَوْلَادُهُ, (K,) His children resembled such a one, or, Zeyd; syn. أَشْبَهُوهُ. (S, K.)

شَبًا
شَبًا ذ : see شَبَاةٌ, in two places. -A2- Also The green substance that overspreads stagnant water; syn. طُحْلُبٌ. (K.)

شُبْوٌ
شُبْوٌ ذ [written in my original شُبو] i. q. اذى [i. e., app., أَذًى, A state of annoyance or molestation: or annoyance, molestation, harm, or hurt: or a thing that annoys, &c.]. (TA.)

شَبَاةٌ
شَبَاةٌ ذ The point (S, K) of the extremity (S) of anything: (S, K:) pl. ↓ شَبًا [or rather this is a coll. gen. n.] and [the pl. properly so termed is] شَبَوَاتٌ. (S, K. *) ― -b2- And The sting of the scorpion; (K;) [and] so ↓ شَبًا [mentioned above as having a pl. meaning]. (Sh, TA in art. شول; and Ham p. 385.) ― -b3- And The portion with which one cuts, of a sword. (Har p. 17.) ― -b4- And The two sides of the أَسَلَة [i. e. toe, or tapering head or foremost part,] of a sandal: pl. as above [app. in all of the senses of the sing.]. (K.) ― -b5- [And app. (assumed tropical:) Sharpness, as a quality of a man:] see 4. ― -b6- Also The scorpion: (Fr, TA:) or the scorpion when just born: or a yellow scorpion: (K:) so in the M. (TA.) [See also the next paragraph.] ― -b7- And A mare raising her head (عَاطِيَةٌ) in the bridle. (K.) And [A mare] standing upon her hind legs. (K.)

شَبْوَةُ
شَبْوَةُ ذ The scorpion; (A'Obeyd, S, K, TA; [in the CK, شَبْوَةُ العَقْرَبِ is erroneously put for شَبْوَةُ العَقْرَبُ;]) a proper name thereof; it may be from الشَّبَا signifying its sting; (Ham p. 385;) determinate; (TA;) imperfectly decl.: (A'Obeyd, S, TA:) it is said in the K, “ and [the article] ال is prefixed to it; ” but this is a mistake: it should be, “ and ال is not prefixed to it: (TA:) [but, although a proper name, it has a pl.;] the pl. is شَبَوَاتٌ. (S.) [See also شَبَاةٌ, which signifies “ a scorpion, ” and of which شَبَوَاتٌ is a pl.] ― -b2- جَارِيَةٌ شَبْوَةٌ A girl, or young woman, that is bold, much in motion, foul in speech or actions. (TA.)

مُشْبًى
مُشْبًى ذ [pass. part. n. of 4,] Honoured [&c.]. (TA.) -A2- See also what next follows.

مُشْبٍ
مُشْبٍ ذ [act. part. n. of 4,] A man having a son born to him sharp in intellect; (Th, K, TA;) and so ↓ مُشْبًى, (K, TA, [in the CK, erroneously, مَشْبِىٌّ,]) accord. to IAar, but disallowed by Th. (TA.) And the former, accord. to IAar, A man who begets generous offspring. (TA.) ― -b2- And مُشْبِيَةٌ A woman affectionate, kind, or favourably inclined, to her children. (TA.)

### Türkçe

**شَبَا**
1 **شَبَا** ذ, (K,) [muzârîsi **شَبُوَ** ,] mastarı **شَبْوٌ**, (TA,) yüksek, yüce, yahut ulu oldu. (K. [Ayrıca 4’e, ilk cümleye bak.]) ― -b2- **شَبَتِ الفَرَسُ**, (K,) mastarı yukarıdaki gibi, (TA,) kısrak arka ayakları üzerine dikildi. (K.) [TA’da, avamın **شبّت** dediği ilâve olunur: fakat شب maddesine bak; orada benzer bir mânâ, ata nisbetle söylenen **شَبَّ**’e verilmiştir.] ― -b3- **شَبَا وَجْهُهُ** Yüzü, değişmiş olduktan sonra parladı. (K.) -A2- **شَبَا النَّارَ**, (K,) mastarı yukarıdaki gibi, (TA,) ateşi yaktı; yahut onu yanar kıldı, yanıp tutuşur kıldı, parlak yahut şiddetli yandırdı, alevlendirdi, yahut alev alev yaktırdı; (K;) bunun gibi **شَبَّهَا** da. (TA.)

**أَشْبَتِ الشَّجَرَةُ**
4 **أَشْبَتِ الشَّجَرَةُ** ذ, (S,) yahut **اشبى الشَّجَرُ**, (K,) mastarı **اـِشْبَآءٌ**, (TA,) ağaç, (S,) yahut ağaçlar, (K,) uzun oldu, (S, K, TA,) ve gürlük (K, TA) ve özsuluk sebebiyle (TA) dolaşık ve sık oldu. (TA.) ― -b2- **اشبى** bir adam hakkında denildiğinde: demirin ucu gibi ( **كَشَبَا الحَدِيدِ** ) sivri bir oğlan doğurdu: (Yz, TA:) yahut kendisine zekâda sivri bir oğul doğdu: (S, K, TA:) yahut cömert, yahut soylu çocuklar doğurdu; onların vasıtasıyla, mızrak başlarının uçları gibi, saldırı ve savunmada sivri imkânlara sahip oldu. (Ham p. 384.) -A2- **أَشْبَيْتُ الرَّجُلَ** yani **وَجَدْتُ لَهُ ↓ شَبَاةً** [görünüşe göre mânâ: adamda sivrilik buldum]. (Ham p. 385.) ― -b2- Ve **اشباهُ** onu yüceltti; eş anlamlısı **رَفَعَهُ**, (S,) ve onu onurlandırdı; yani bir adamı. (S, K.) ― -b3- Ve onu bir kuyuya, yahut kötü, yahut nefret edilen bir hâle attı: böylece iki zıt mânâya sahip olarak. (K.) -A3- **اشبى** ayrıca **دَفَعَ** ile de eş anlamlıdır [itti, sürdü, dürttü, vb.]. (K. [Fakat belki bu, daha önce zikredilen **اشبى**’nin eş anlamlısı olan **رَفَعَ** yerine bir hatadır: değilse, “herhangi bir şeyin ucu” mânâsındaki **شَبَاةً**’den olabilir.]) -A4- Ve yani **أَعْطَى** [verdi]. (K. [Bu mânâda, TK’ya göre, bir harf-i cer olmaksızın geçişli; ki ben bunu şüpheli görüyorum.]) ― -b2- Ve yani **أَشْبَلَ**, (K,) mânâsı **أَشْفَقَ** [yani: şefkatli oldu, yahut oldu; vb.]. (TA. [Bu mânâda da, TK’ya göre, hem **اشبى** hem **اشبل** bir harf-i cer olmaksızın geçişlidir; fakat ben bunu ikisi hakkında da bir hata görüyorum; bunlardan ikincisinin yalnız **عَلَى** vasıtasıyla geçişli olduğu iyi bilinir.]) -A5- [Ve yani **أَشْبَهَ**.] Denir ki, **اشبى فُلَانًا وَلَدُهُ**, (S,) yahut **اشبى زَيْدًا أَوْلَادُهُ**, (K,) çocukları falancaya, yahut Zeyd’e benzedi; eş anlamlısı **أَشْبَهُوهُ**. (S, K.)

**شَبًا**
**شَبًا** ذ : iki yerde **شَبَاةٌ**’ya bak. -A2- Ayrıca durgun suyu kaplayan yeşil madde; eş anlamlısı **طُحْلُبٌ**. (K.)

**شُبْوٌ**
**شُبْوٌ** ذ [aslî nüshamda **شُبو** yazılmıştır] yani **اذى** [yani, görünüşe göre, **أَذًى**, rahatsızlık yahut eziyet hâli: yahut rahatsızlık, eziyet, zarar, yahut incitme: yahut rahatsız eden şey, vb.]. (TA.)

**شَبَاةٌ**
**شَبَاةٌ** ذ herhangi bir şeyin ucunun (S, K) nihayetinin (S) ucu: (S, K:) çoğulu ↓ **شَبًا** [yahut daha doğrusu bu, cins isimdir] ve [asıl çoğul denilen] **شَبَوَاتٌ**’tır. (S, K. *) ― -b2- Ve akrebin iğnesi; (K;) [ve] bunun gibi ↓ **شَبًا** [yukarıda çoğul mânâsı olduğu zikredilen]. (Sh, TA, شول maddesinde; ve Ham p. 385.) ― -b3- Ve kılıcın, onunla kesilen kısmı. (Har p. 17.) ― -b4- Ve bir nalının **أَسَلَة**’sinin [yani parmak ucu, yahut incelen baş yahut ön kısım] iki yanı: çoğulu yukarıdaki gibidir [görünüşe göre müfredin bütün mânâlarında]. (K.) ― -b5- [Ve görünüşe göre (mecazî olarak:) bir adamın vasfı olarak sivrilik:] 4’e bak. ― -b6- Ayrıca akrep: (Fr, TA:) yahut yeni doğmuşken akrep: yahut sarı akrep: (K:) M.’de de böyledir. (TA.) [Ayrıca sonraki paragrafa bak.] ― -b7- Ve gem içinde başını kaldıran ( **عَاطِيَةٌ** ) bir kısrak. (K.) Ve [bir kısrak] arka ayakları üzerine dikilen. (K.)

**شَبْوَةُ**
**شَبْوَةُ** ذ akrep; (A'Obeyd, S, K, TA; [CK’da, **شَبْوَةُ العَقْرَبِ** yanlışlıkla **شَبْوَةُ العَقْرَبُ** yerine konmuştur;]) onun özel adı; onun iğnesi mânâsındaki **الشَّبَا**’dan olabilir; (Ham p. 385;) belirli; (TA;) gayr-i munsarif: (A'Obeyd, S, TA:) K’da “ve **ال** ona getirilir” denilmiştir; fakat bu bir hatadır: doğrusu “ve **ال** ona getirilmez” olmalıdır: (TA:) [fakat, özel ad olmakla beraber, onun bir çoğulu vardır;] çoğulu **شَبَوَاتٌ**’tır. (S.) [Ayrıca “akrep” mânâsına gelen ve **شَبَوَاتٌ**’ın onun çoğulu olduğu **شَبَاةٌ**’ya da bak.] ― -b2- **جَارِيَةٌ شَبْوَةٌ** cesur, çok hareketli, sözünde yahut fiillerinde çirkin olan bir kız, yahut genç kadın. (TA.)

**مُشْبًى**
**مُشْبًى** ذ [4’ün ism-i mef‘ûlü,] onurlandırılmış [&c.]. (TA.) -A2- Ayrıca hemen sonra gelen şeye bak.

**مُشْبٍ**
**مُشْبٍ** ذ [4’ün ism-i fâ‘ili,] kendisine zekâda sivri bir oğul doğmuş adam; (Th, K, TA;) ve bunun gibi ↓ **مُشْبًى**, (K, TA, [CK’da yanlışlıkla, **مَشْبِىٌّ**,]) IAar’a göre, fakat Th tarafından kabul edilmez. (TA.) Ve birincisi, IAar’a göre, cömert nesil doğuran adamdır. (TA.) ― -b2- Ve **مُشْبِيَةٌ** çocuklarına şefkatli, merhametli, yahut iyi meyilli kadın. (TA.)
