# شتو — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AA%D9%88/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%AA%D9%88/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شتو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AA%D9%88.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: شتو

شَتَا الشِّتَآءُ
1 شَتَا الشِّتَآءُ ذ , aor. يَشْتُو, inf. n. شتو [app. شُتُوٌّ, The winter commenced: like as one says, رَبَعَ الرَّبِيعُ, inf. n. رُبُوعٌ]. (TA.) ― -b2- And شَتَا اليَوْمُ, aor. as above, The day was, or became, intensely cold. (Msb.) ― -b3- And شَتَا بِهِ, (K,) and شَتَوْتُ بِهِ, (S,) and شَتَوْنَا بِهِ, aor. as above, inf. n. شَتْوٌ, (Msb,) He, and I, and we, remained, stayed, dwelt, or abode, (S, Msb, K,) during the شِتَآء [or winter, &c.], (S,) or during a شِتَآء, (Msb, K,) in it, (S, Msb, K,) namely, a place, (S, Msb,) or a country or town; (K;) as also ↓ شتّى, (K,) inf. n. تَشْتِيَةٌ; (TA;) and ↓ تشتّى, (S, K,) said by AZ to be from الشِّتَآءُ, like تَصَيَّفَ from الصَّيْفُ: (TA:) [and all are also app. trans. in this sense without a prep.:] or, as some say, شَتَا الصَّيَّانَ means he re- mained, stayed, dwelt, or abode, in the صَمَّان [q. v., meaning a particular place and also a particular sort of place,] in the شِتَآء; and ↓ تَشَتَّاهَا, he pastured [his cattle] therein in the شِتَآء. (TA.) ― -b4- And شَتَا القَوْمُ, (K,) aor. as above, (TA,) The people, or party, experienced drought, or barrenness, or dearth, in the شِتَآء; as also ↓ أَشْتَوْا. (K.) ― -b5- See also 4. -A2- شَتِىَ, like رَضِىَ [in measure], He was smitten by the شِتَآء. (IKtt, TA.)

شتّى
2 شتّى ذ , inf. n. تَشْتِيَةٌ: see 1. ― -b2- One says also, هٰذَا الشَّىْءُ يُشَتِّينِى This thing will suffice me for my شِتَآء [or winter, &c.]. (S.)

عَامَلَهُ مُشَاتَاةً
3 عَامَلَهُ مُشَاتَاةً ذ (S, K) and شِتَآءً (K) [He bargained with him for work by, or for, the season called شِتَآء]; and in like manner, اِسْتَأْجَرَهُ [He hired him, or took him as a hireling]: (TA:) from الشِّتَآءُ [i. e. the subst.]; (S;) like مُرَابَعَةً from الرَّبِيعُ, &c.: (TA in art. ربع:) شِتَآءً being here in the accus. case as an inf. n., not as an adv. n. [of time]. (TA.)

أَشْتَوْا
4 أَشْتَوْا ذ , (S, K,) and أَشْتَيْنَا, (Msb,) They, and we, entered the [season called] شِتَآء; (S, Msb, K;) and ↓ شَتَوْنَا signifies the same as اشتينا in this sense. (Ham p. 117.) ― -b2- See also 1, near the end.

5 تَشَتَّوَ see the first paragraph, in two places.

شَتًا
شَتًا ذ A rough, or rugged, place. (K.) ― -b2- And The صَدْر [i. e. higher, or upper, part, or front, or fore part,] of a valley. (Az, K.)

شَتْوَةٌ
شَتْوَةٌ ذ : see شِتَآءٌ, in three places.

شَتْوِىٌّ
شَتْوِىٌّ ذ and شَتَوِىٌّ, (S, Msb, K,) like خَرْفِىٌّ and خَرَفِىٌّ, (S,) [signifying Of, or relating to, the season called شِتَآء,] are rel. ns. of شِتَآءٌ (S, Msb, K) regarded as pl. of شَتْوَةٌ: (Msb:) or it may be that they formed the rel. n. from شَتْوَةٌ, and discarded that of شِتَآءٌ; as is said in the M: (TA:) or those who regard شِتَآءٌ as a sing. make its rel. n. to be ↓ شِتَائِىٌّ and ↓ شِتَاوِىٌّ. (Msb, TA.) ― -b2- الشَّتَوِىُّ, (S, K,) thus with fet-h to the ش and ت, (K,) signifies also The rain of the [season called] شِتَآء; and so ↓ الشَّتِىُّ; (S, K;) the latter occurring in a verse (S, TA) of En-Nemir Ibn-Towlab. (TA.) [See the latter of the tables inserted voce زَمَنٌ; and see also نَوْءٌ.] ― -b3- Also The increase, or offspring, (نِتَاج,) of sheep and goats in the [season called] رَبِيع [by which is here meant the season called الرَّبِيعُ الأَوَّلُ and رَبِيعُ الكَلَأِ, commencing in January and ending in March: see the former of the two tables mentioned above]: (Aboo-Nasr, TA voce صَفَرِىٌّ [q. v.]:) [and in like manner, of camels; for] شَتْوِىٌّ and شَتَوِىٌّ and ↓ شَتِىٌّ are applied to the young camel brought forth by her that is termed ↓ مُشْتٍ, meaning مُرْبِعٌ [i. e. that brings forth in the (season called) رَبِيع]. (TA.)

شِتَآءٌ
شِتَآءٌ ذ a word of well-known meaning [in the sense in which it is most commonly used, i. e. Winter]; (S;) one of the quarters [of the circle] of the seasons; (K;) and ↓ شَاتَاةٌ signifies the same; (Sgh, K;) [and so does ↓ شَتِيَّةٌ; (see an ex. voce رِبْعِىٌّ;)] and so does ↓ مَشْتَاةٌ: (Msb, TA:) [also the half-year commencing at the autumnal equinox:] ISk says, السَّنَةُ is with the Arabs a name for twelve months: then they divided it into two halves, and commenced the سَنَة [or year] at the commencement of the شِتَآء because this word is masc. and the word صَيْف [meaning in this case the “ half-year commencing at the vernal equinox ”] is fem.: then they divided the شِتَآء into two halves; the شتوى being the former; and the ربيع, the latter; [but this is a manifest mistake, probably attributable to a copyist; for, as is well known, the former half is called the رَبِيع; and the latter, the شِتَآء or ↓ شَتْوَة;] each consisting of three months; and in like manner the صَيْف and the قَيْظ consist, each, of three months: (TA:) also one of the six seasons into which the year is divided, each whereof consists of two months; namely, the season [commencing in November and ending in January,] next after that called الخَرِيفُ: (S and K voce رَبِيعٌ: [see this word; and see, again, the former of the two tables mentioned above:]) accord. to Mbr, (S,) شِتَآءٌ is pl. of ↓ شَتْوَةٌ; (S, Msb, K;) it is said to be so by IF on the authority of Kh, and by some on the authority of Fr or some other: or شِتَآءٌ and ↓ شَتْوَةٌ signify the same, (K,) as is said in the M; (TA;) [i. e.] some say that الشِّتَآءُ is a proper name for the quarter [&c.]: (Msb:) the pl. is أَشْتِيَةٌ, (S, Msb, K,) i. e. pl. of شِتَآءٌ, (S, Msb,) because أَفْعِلَةٌ, as pl. of فِعَالٌ, is peculiar to a masc. [noun]; (Msb;) and شُتِىٌّ also, (K, TA,) originally أُشْتُوىٌ [a mistake for شُتُوىٌ], written in the Tekmileh شِتِىٌّ, as on the authority of Fr.: (TA:) the pl. of its syn. ↓ مَشْتَاةٌ is مَشَاتٍ. (Msb.) ― -b2- Also, i. e. شِتَآءٌ, Hail, syn. بَرَدٌ, (K, TA, [in the CK بَرْدٌ,]) that falls from the sky. (TA.) ― -b3- And Drought, or dearth: (K, and Ham pp. 117 and 150:) this meaning being assigned to the شتآء exclusively of the صَيْف because in it the people keep to the tents, not going forth to seek after herbage. (TA.)

شَتِىٌّ
شَتِىٌّ ذ : see شَتْوِىٌّ, in two places.

شَتِيَّةٌ
شَتِيَّةٌ ذ : see شِتَآءٌ [with which it is syn.].

شِتَائِىٌّ
شِتَائِىٌّ ذ and شِتَاوِىٌّ: see شَتْوِىٌّ.

شَاتٍ
شَاتٍ ذ Entering the شِتَآء, which, with them, [i. e. the Arabs, and app. in this case,] means [a season of] drought, or dearth. (Ham pp. 149-50.) ― -b2- يَوْمٌ شَاتٍ A day intensely cold: (Msb:) or a day in which is بَرَد [i. e. hail (accord. to the CK بَرْد)]; and in like manner غَدَاةٌ شَاتِيَةٌ [a morning in which is hail]. (K, TA.)

شَاتَاةٌ
شَاتَاةٌ ذ : see its syn. شِتَآءٌ.

مَشْتًى
مَشْتًى ذ The place [in which one resides, stays, dwells, or abides, during the season] of the شِتَآء [or winter, &c.]; as also ↓ مَشْتَاةٌ: (K:) pl. مَشَاتٍ. (TA.)

مُشْتٍ
مُشْتٍ ذ : see شَتْوِىٌّ, last sentence. ― -b2- It is said in a trad., as some relate it, وَالنَّاسُ مُرْمِلُونَ مُشْتُونَ, meaning The people being in a state of straitness, or dearth, and hunger, and paucity of milk: but IAth says that the reading commonly known is مُسْنِتُونَ. (TA.)

مَشْتَاةٌ
مَشْتَاةٌ ذ : see شِتَآءٌ, in two places: ― -b2- and مَشْتًى.

### Türkçe

شَتَا الشِّتَآءُ
1 **شَتَا الشِّتَآءُ** ذ , muzâri‘i **يَشْتُو**, mastar ismi **شتو** [görünüşe göre **شُتُوٌّ**, Kış başladı: tıpkı kişinin **رَبَعَ الرَّبِيعُ**, mastar ismi **رُبُوعٌ** demesi gibi]. (TA.) ― -b2- Ve **شَتَا اليَوْمُ**, muzâri‘i yukarıdaki gibi, Gün çok şiddetli soğuk oldu, yahut oldu. (Msb.) ― -b3- Ve **شَتَا بِهِ**, (K,) ve **شَتَوْتُ بِهِ**, (S,) ve **شَتَوْنَا بِهِ**, muzâri‘i yukarıdaki gibi, mastar ismi **شَتْوٌ**, (Msb,) O, ben ve biz, kaldı, durdu, ikamet etti yahut barındı, (S, Msb, K,) **شِتَآء** sırasında [yahut kış, vb.], (S,) yahut bir **شِتَآء** sırasında, (Msb, K,) onun içinde, (S, Msb, K,) yani bir yer, (S, Msb,) yahut bir ülke veya şehir; (K;) bunun gibi ↓ **شتّى**, (K,) mastar ismi **تَشْتِيَةٌ**; (TA;) ve ↓ **تشتّى**, (S, K,) AZ tarafından **الشِّتَآءُ**’dan olduğu, tıpkı **تَصَيَّفَ**’in **الصَّيْفُ**’tan olması gibi, söylenmiştir: (TA:) [ve hepsi de bu mânada bir edat olmaksızın geçişli olarak da görünüşe göre kullanılır:] yahut bazılarınca, **شَتَا الصَّيَّانَ** “o, **صَمَّان**’da [bkz., belirli bir yer ve ayrıca belirli bir tür yer mânasında,] **شِتَآء**’da kaldı, durdu, ikamet etti yahut barındı” demektir; ve ↓ **تَشَتَّاهَا**, o, **شِتَآء**’da orada [hayvanlarını] otlattı. (TA.) ― -b4- Ve **شَتَا القَوْمُ**, (K,) muzâri‘i yukarıdaki gibi, (TA,) Topluluk, **شِتَآء**’da kuraklık, yahut kıtlık, yahut darlık yaşadı; bunun gibi ↓ **أَشْتَوْا**. (K.) ― -b5- 4’e de bak. -A2- **شَتِىَ**, vezince **رَضِىَ** gibi, O, **شِتَآء** ile vuruldu. (IKtt, TA.)

شتّى
2 **شتّى** ذ , mastar ismi **تَشْتِيَةٌ**: 1’e bak. ― -b2- Şöyle de denir: **هٰذَا الشَّىْءُ يُشَتِّينِى** Bu şey, benim **شِتَآء**’ım [yahut kışım, vb.] için bana yeter. (S.)

عَامَلَهُ مُشَاتَاةً
3 **عَامَلَهُ مُشَاتَاةً** ذ (S, K) ve **شِتَآءً** (K) [O, onunla **شِتَآء** denilen mevsimle ilgili iş karşılığında pazarlık yaptı]; ve aynı şekilde, **اِسْتَأْجَرَهُ** [Onu kiraladı, yahut ücretli işçi tuttu]: (TA:) **الشِّتَآءُ**’dan [yani isimden]; (S;) tıpkı **مُرَابَعَةً**’nin **الرَّبِيعُ**’dan olması gibi, vb.: (TA, madde **ربع**’da:) burada **شِتَآءً**, zaman zarfı ismi olarak değil, mastar ismi olarak mansubdur. (TA.)

أَشْتَوْا
4 **أَشْتَوْا** ذ , (S, K,) ve **أَشْتَيْنَا**, (Msb,) Onlar ve biz, [**شِتَآء** denilen] mevsime girdiler; (S, Msb, K;) ve ↓ **شَتَوْنَا**, bu mânada **اشتينا** ile aynı mânaya gelir. (Ham s. 117.) ― -b2- Sonlara yakın olarak 1’e de bak.

5 **تَشَتَّوَ**: ilk paragrafa, iki yerde, bak.

شَتًا
**شَتًا** ذ Engebeli yahut sarp bir yer. (K.) ― -b2- Ve bir vadinin **صَدْر**’ü [yani daha yüksek yahut üst kısmı, yahut önü, yahut ön tarafı]. (Az, K.)

شَتْوَةٌ
**شَتْوَةٌ** ذ : üç yerde **شِتَآءٌ**’a bak.

شَتْوِىٌّ
**شَتْوِىٌّ** ذ ve **شَتَوِىٌّ**, (S, Msb, K,) **خَرْفِىٌّ** ve **خَرَفِىٌّ** gibi, (S,) [**شِتَآء** denilen mevsime ait, yahut onunla ilgili] olup, **شِتَآءٌ**’un (S, Msb, K) **شَتْوَةٌ**’nin çoğulu sayılması hâlinde nisbe isimleridir: (Msb:) yahut, **شَتْوَةٌ**’dan nisbe ismini yapıp **شِتَآءٌ**’unkini terk etmiş olmaları mümkündür; M’de söylendiği üzere: (TA:) yahut **شِتَآءٌ**’u müfred sayanlar, onun nisbe ismini ↓ **شِتَائِىٌّ** ve ↓ **شِتَاوِىٌّ** yaparlar. (Msb, TA.) ― -b2- **الشَّتَوِىُّ**, (S, K,) **ش** ve **ت** üzerine fetha ile böyle, (K,) ayrıca [**شِتَآء** denilen] mevsimin yağmuru demektir; ve bunun gibi ↓ **الشَّتِىُّ**; (S, K;) ikincisi, En-Nemir İbn-Towlab’ın bir beytinde (S, TA) vâki olmuştur. (TA.) [Bkz. **زَمَنٌ** maddesinde yerleştirilmiş cetvellerin ikincisi; ve ayrıca **نَوْءٌ**’e de bak.] ― -b3- Ayrıca [burada kastedilen, Ocak’ta başlayıp Mart’ta biten **الرَّبِيعُ الأَوَّلُ** ve **رَبِيعُ الكَلَأِ** denilen mevsim olmak üzere] **رَبِيع**’da koyun ve keçilerin artışı yahut yavrusu (**نِتَاج,**) demektir: (Aboo-Nasr, TA, **صَفَرِىٌّ** maddesinde [bkz.]:) [ve aynı şekilde, develerin de; zira] **شَتْوِىٌّ** ve **شَتَوِىٌّ** ve ↓ **شَتِىٌّ**, ↓ **مُشْتٍ** diye adlandırılan, mânası **مُرْبِعٌ** olan [yani (**رَبِيع** denilen) mevsimde doğuran] devenin yavrusuna uygulanır. (TA.)

شِتَآءٌ
**شِتَآءٌ** ذ iyi bilinen mânalı bir kelimedir [en yaygın kullanıldığı mânada, yani Kış]; (S;) mevsimlerin dörtte birinden biridir; (K;) ve ↓ **شَاتَاةٌ** aynı mânaya gelir; (Sgh, K;) [ve ↓ **شَتِيَّةٌ** de böyledir; (**رِبْعِىٌّ** maddesinde bir örneğe bak)]; ve ↓ **مَشْتَاةٌ** da böyledir: (Msb, TA:) [ayrıca, sonbahar ekinoksuyla başlayan yarım yıl:] ISk der ki: **السَّنَةُ**, Araplarda on iki ayın adıdır: sonra onu iki yarıya böldüler ve **سَنَة**’yi [yahut yılı] **شِتَآء**’ın başlangıcında başlattılar; çünkü bu kelime müzekkerdir ve **صَيْف** kelimesi [bu durumda “ilkbahar ekinoksuyla başlayan yarım yıl” mânasında] müennestir: sonra **شِتَآء**’ı iki yarıya böldüler; **شتوى** birincisi; **ربيع** ikincisi; [fakat bu açık bir hatadır, muhtemelen bir müstensih hatasına nispet edilebilir; zira bilindiği üzere birinci yarı **رَبِيع** diye adlandırılır; ikinci yarı ise **شِتَآء** yahut ↓ **شَتْوَة** diye adlandırılır;] her biri üç aydan oluşur; ve aynı şekilde **صَيْف** ve **قَيْظ**’ın her biri üç aydan oluşur: (TA:) ayrıca yılın altı mevsime bölündüğü taksimde, her biri iki aydan oluşan mevsimlerden biridir; yani [Kasım’da başlayıp Ocak’ta biten] ve **الخَرِيفُ** denilenden sonra gelen mevsim: (S ve K, **رَبِيعٌ** maddesinde: [bu kelimeye bak; ve yine, yukarıda anılan iki cetvelden birincisine bak:]) Mbr’ye göre, (S,) **شِتَآءٌ**, ↓ **شَتْوَةٌ**’nin çoğuludur; (S, Msb, K;) Kh’den rivayetle IF tarafından ve Fr yahut bir başkası otoritesiyle bazılarınca böyle olduğu söylenmiştir: yahut **شِتَآءٌ** ve ↓ **شَتْوَةٌ** aynı mânaya gelir, (K,) M’de söylendiği üzere; (TA;) [yani] bazıları der ki **الشِّتَآءُ**, o çeyreğin [&c.] özel adıdır: (Msb:) çoğulu **أَشْتِيَةٌ**’dir, (S, Msb, K,) yani **شِتَآءٌ**’un çoğulu, (S, Msb,) çünkü **أَفْعِلَةٌ**, **فِعَالٌ**’ın çoğulu olarak, müzekker [isim]e mahsustur; (Msb;) ve **شُتِىٌّ** de, (K, TA,) aslında **أُشْتُوىٌ** [**شُتُوىٌ** yerine bir hatadır], Tekmileh’te Fr otoritesine göre **شِتِىٌّ** yazılmıştır: (TA:) onun eşanlamlısı ↓ **مَشْتَاةٌ**’nın çoğulu **مَشَاتٍ**’dir. (Msb.) ― -b2- Ayrıca, yani **شِتَآءٌ**, gökten düşen dolu, eşanlamlısı **بَرَدٌ**, (K, TA, [CK’de **بَرْدٌ**]) demektir. (TA.) ― -b3- Ve kuraklık yahut kıtlık: (K, ve Ham s. 117 ve 150:) bu mânanın **صَيْف**’e değil de yalnızca **شتآء**’a verilmesi, çünkü onda insanlar çadırlara çekilir, ot aramak için dışarı çıkmazlar. (TA.)

شَتِىٌّ
**شَتِىٌّ** ذ : iki yerde **شَتْوِىٌّ**’e bak.

شَتِيَّةٌ
**شَتِيَّةٌ** ذ : [onunla eşanlamlı olan] **شِتَآءٌ**’a bak.

شِتَائِىٌّ
**شِتَائِىٌّ** ذ ve **شِتَاوِىٌّ**: **شَتْوِىٌّ**’e bak.

شَاتٍ
**شَاتٍ** ذ **شِتَآء**’a giren; ki bu, onlarda [yani Araplarda ve görünüşe göre burada] kuraklık yahut kıtlık [mevsimi] demektir. (Ham s. 149-50.) ― -b2- **يَوْمٌ شَاتٍ** Çok şiddetli soğuk bir gün: (Msb:) yahut içinde **بَرَد** [yani dolu (CK’ye göre **بَرْد**)] bulunan bir gün; ve aynı şekilde **غَدَاةٌ شَاتِيَةٌ** [içinde dolu bulunan bir sabah]. (K, TA.)

شَاتَاةٌ
**شَاتَاةٌ** ذ : eşanlamlısı **شِتَآءٌ**’a bak.

مَشْتًى
**مَشْتًى** ذ **شِتَآء** [yahut kış, vb.] mevsiminde içinde oturulan, kalınan, ikamet edilen yahut barınılan yer; bunun gibi ↓ **مَشْتَاةٌ**: (K:) çoğulu **مَشَاتٍ**. (TA.)

مُشْتٍ
**مُشْتٍ** ذ : son cümlede **شَتْوِىٌّ**’e bak. ― -b2- Bir hadiste, bazılarınca rivayet edildiği üzere, şöyle denmiştir: **وَالنَّاسُ مُرْمِلُونَ مُشْتُونَ**, mânası: Halk darlık yahut kıtlık, ve açlık, ve sütün azlığı hâlinde iken: fakat IAth der ki yaygın olarak bilinen kıraat **مُسْنِتُونَ**’dur. (TA.)

مَشْتَاةٌ
**مَشْتَاةٌ** ذ : iki yerde **شِتَآءٌ**’a bak: ― -b2- ve **مَشْتًى**.
