# شثث (ش-ث-ث) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AB%D8%AB
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%AB%D8%AB

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ث - ث
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AB%D8%AB/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الشين والثاء
ش ث يستعمل فقط
شث:
الشّثُّ: شجرٌ طيِّب الرِّيح، مرّ الطَّعم، ينبت في جبال الغور ونجد، قاله أبو الدُّقش.. قال في صفة النِّساء:
وفيهن مثلُ الشّثّ يعجب ريحُه		وفي عينه سوء المذاقة والطَّعمِ
قال حماس: الشَّثّ لا ينبت بنجد، وأظنه: الدِّفلى، أي: من النِّساء مثل الشَّثِّ، حسن المنظر وفي مخبرتها وصُحبتها ما يخالف منظرتها من سوء خلقها، وخُبثِ غرضها، وعيوب نفسها فمثل الشاعرُ بها.

##### Türkçe

باب **الشين** و**الثاء**
**ش ث** yalnızca kullanılır.

**شث**:
**الشّثُّ**: kokusu hoş, tadı acı bir ağaç; **الغور** ve **نجد** dağlarında biter; bunu Ebû **الدُّقش** söyledi.. Kadınların vasfında dedi ki:
Ve onlarda **الشّثّ** gibi (olan) vardır; kokusu hayran bırakır		ve gözünde (ise) tat ve lezzetin kötülüğü vardır.

Hammâs dedi ki: **الشَّثّ** **نجد**’de bitmez; ve ben onu **الدِّفلى** sanıyorum; yani: kadınlardan **الشَّثِّ** gibi (olan): görünüşü güzel, fakat içyüzünde ve arkadaşlığında, görünüşüne aykırı olarak, huyunun kötülüğünden, maksadının habisliğinden ve nefsinin ayıplarından (şeyler) vardır; böylece şair onu onunla temsil etti.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AB%D8%AB/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الشَثُّ: نبتٌ طيّب الريح مرُّ الطعم يُدبَغ به. قال تأبّط شرّاً: كأنَّما حَثْحَثوا حُصّاً قَوادِمُهُ=أو أُمّ خِشْفٍ بذي شَثَّ وطُبَّاقِ قال الأصمعي: هما نَبْتانِ.

##### Türkçe

**الشَثُّ**: kokusu hoş, tadı acı olan, onunla tabaklanan bir bitkidir. Teebbata Şerran dedi ki:

Sanki onun önleri, sert çakılı kımıldatıp sürüklemişlerdir
= yahut Zû **شَثَّ** ve **طُبَّاقِ**’ta bir ceylan yavrusunun anası.

Asmaî dedi ki: İkisi iki bitkidir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AB%D8%AB/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الشَّثُّ: الكثير من كل شيء. والشَّثُّ: ضَرْب من الشجر؛ قال ابن سيده: كذا حكاه ابن دريد، وأَنشد:
بوادٍ يمانٍ يُنْبِتُ الشَّثَّ فَرْعُه،
وأَسْفَلُه بالمَرْخِ والشَّبَهانِ
وقيل: الشَّثُّ شجر طَيِّبُ الريح، مُرُّ الطَّعْم يُدْبَغُ به؛ قال أَبو الدُّقَيْشِ: ويَنْبُتُ في جبال الغَوْر، وتِهامة ونجْدٍ؛ قال الشاعر يصف طبقات النساء:
فمنهنَّ مِثْلُ الشَّثِّ، يُعْجِبْكَ رِيحُه،
وفي غَيْبهِ سُوءُ المَذاقةِ والطَّعْمِ
واحْتاج فسَكَّنَ، كقول جرير:
سِيرُوا بني العَمِّ، فالأَهْوازُ مَنْزِلُكُمْ،
ونَهْرُ تِيرى، ولا تَعْرِفْكُمُ العربُ
وقد أَورد الأَزهري هذا البيت:
فمِنْهُنَّ مِثْلُ الشَّثِّ يُعْجِبُ رِيحُه
الأَصمعي: الشَّثُّ من شجر الجبال؛ قال تأَبط شرّاً:
كأَنَّما حَثْحَثُوا حُصّاً قَوادِمُه،
أَوْ أُمَّ خِشْفٍ، بذي شَثٍّ وطُبَّاقِ
قال الأَصمعي: هما نبتان. وفي الحديث: أَنه مَرَّ بشاةٍ مَيِّتةٍ؛ فقال عن جِلْدها: أَليس في الشَّثِّ والقَرَظِ ما يُطَهِّرهُ؟ قال: الشَّثُّ ما ذكرناه؛ والقَرَظُ: وَرَقُ السَّلَم، يُدبغ بهما؛ قال ابن الأَثير: هكذا يروى الحديث بالثاء المثلثة، قال: وكذا يَتَداولُه الفقهاءُ في كتبهم وأَلفاظهم. وقال الأَزهري في كتاب لغة الفقه: إِن الشَّبَّ، يعني بالباء الموحدة، هو من الجواهر التي أَنبتها الله في الأَرض، يُدْبَغ به شِبه الزاج، قال: والسَّمَاعُ بالباء، وقد صحفه بعضهم فقاله بالمثلثة، وهو شجر مُرُّ الطَّعْم، قال: ولا أَدْري، أَيُدبغ به أَم لا؟ وقال الشافعي في الأُم: الدِّباغ بكلِّ ما دَبَغَتْ به العربُ، من قَرَظ وشَبٍّ، بالباء الموحدة. وفي حديث ابن الحَنَفِيَّة، ذكَر رجلاً يَلي الأَمْرَ بعد السُّفْياني فقال: يكون بين شَثٍّ وطُبَّاقٍ؛ الطُبَّاقُ: شجر يَنْبُت بالحجاز إِلى الطائف؛ أَراد أَن مَخْرَجَه ومُقامه المواضع التي يَنْبُتُ بها الشَّثُّ والطُّبَّاقُ؛ وقيل: الشَّثُّ جَوْزُ البَرِّ. وقال أَبو حنيفة: الشَّثُّ شجر مثل شجر التُّفاح القِصار في القَدْر، ووَرَقُه شبيه بورق الخِلافِ، ولا شَوْكَ له، وله بَرَمةٌ مُورّدةٌ، وسِنَفةٌ صَغيرة، فيها ثلاثُ حَبَّاتٍ أَو أَربعٌ سُودٌ، مثلُ الشِّئْنِيزِ تَرْعاه الحمامُ إِذا انْتَثَرَ، واحدتُه شثَّة؛ قال ساعدة بن جؤية:
فذلِكَ ما كُنَّا بسَهْلٍ، ومَرَّةً
إِذا ما رَفَعْنا شَثَّه وصَرائمه
أَبو عمرو: الشَّثُّ النَّحْلُ العَسَّالُ؛ وأَنشد:
حَدِيثُها، إِذْ طالَ فيه النَّثُّ،
أَطْيَبُ من ذَوْبٍ، مَذاهُ الشَّثُّ
الذَّوْبُ: العسلُ. مَذَاه: مَجَّه النحلُ، كما يَمْذِي الرجلُ المَذْيَ.

##### Türkçe

**الشَّثُّ**: her şeyden çok olan. Ve **الشَّثُّ**: ağaçtan bir tür; İbn
Sîde dedi ki: İbn Düreyd böyle hikâye etti; ve inşâd etti:

Yemenî bir vadide ki **الشَّثَّ** onun dalı bitirir,
ve aşağısı **المَرْخِ** ve **الشَّبَهانِ** iledir.

Ve denildi: **الشَّثُّ** güzel kokulu, acı tatlı bir ağaçtır; onunla tabaklanır; dedi
Ebû’d-Dukayş: ve **الغَوْر** dağlarında, Tihâme ve Necd’de biter; şair dedi ki
kadınların tabakalarını vasfeder:

Onlardan kimi **الشَّثِّ** gibidir; kokusu seni beğendirir,
ve gizlisinde tadın ve lezzetin kötülüğü vardır.

Ve ihtiyaç duydu da sükûn verdi; Cerîr’in sözü gibi:

Yürüyün amcaoğulları; çünkü Ahvâz sizin menzilinizdir,
ve Tîrâ nehri; ve Arap sizi tanımaz.

Ve Ezherî bu beyti rivayet etmiştir:

Onlardan kimi **الشَّثِّ** gibidir; kokusu beğendirir.

Asmaî: **الشَّثُّ** dağ ağaçlarındandır; Teeabbata Şerran dedi ki:

Sanki önleri, sert bir şeyi sürte sürte kaldırdılar,
yahut bir ceylan yavrusunun anası; **شَثٍّ** ve **طُبَّاقِ** bulunan yerde.

Asmaî dedi ki: ikisi iki bitkidir. Ve hadiste: onun ölü bir koyuna uğradığı (vardır); dedi ki
onun derisi hakkında: **الشَّثِّ** ve **القَرَظِ** içinde onu temizleyen şey yok mu? Dedi ki: **الشَّثُّ**
bizim zikrettiğimizdir; ve **القَرَظُ**: **السَّلَم**’in yaprağıdır; ikisiyle tabaklanır; İbnü’l-Esîr dedi ki:
hadis böyle, üç noktalı **الثاء** ile rivayet olunur; dedi ki: ve fukahâ da onu kitaplarında
ve lafızlarında böyle tedâvül eder. Ezherî, “fıkıh dili” kitabında dedi ki: **الشَّبَّ** (yani tek noktalı **الباء** ile)
Allah’ın yerde bitirdiği cevherlerdendir; onunla, zâca benzer şekilde tabaklanır; dedi ki: ve semâ‘ **الباء** iledir;
bazıları onu tashîf etti de üç noktalı ile söyledi; o, acı tatlı bir ağaçtır; dedi ki: ve bilmiyorum,
onunla tabaklanır mı, yoksa değil mi? Şâfiî “el-Ümm”de dedi ki: tabaklama, Arapların tabakladığı her şey iledir;
**قَرَظ** ve **شَبٍّ** ile; tek noktalı **الباء** ile. İbnü’l-Hanefiyye hadîsinde, Süfyânî’den sonra
işi üstlenecek bir adamı zikretti de dedi ki: **شَثٍّ** ile **طُبَّاقٍ** arasında olur; **الطُبَّاقُ**: Hicaz’da Tâif’e kadar biten bir ağaçtır;
onun çıkışının ve ikametinin, **الشَّثُّ** ve **الطُّبَّاقُ**’ın bittiği yerler olduğunu murad etti; ve denildi: **الشَّثُّ** yabani cevizdir. Ebû Hanîfe dedi ki:
**الشَّثُّ**, elma ağacı gibi bir ağaçtır; ölçüde kısa; yaprağı **الخِلافِ** yaprağına benzer; dikeni yoktur;
ve onun kırmızımsı bir tomurcuğu vardır; ve küçük bir kapsülü vardır; içinde üç
tane yahut dört tane siyah (tane) vardır; **الشِّئْنِيزِ** gibidir; güvercinler onu, saçıldığı zaman otlar; onun bir tanesi **شثَّة**’dir; Sâide b. Cüeyye dedi ki:

İşte bu, bizim kolaylıkla (yaptığımız) değildi; ve bir defa
biz onun **شَثَّه**’sini ve kesilmişlerini kaldırdığımızda.

Ebû Amr: **الشَّثُّ** bal yapan arıdır; ve inşâd etti:

Onun konuşması, onda **النَّثُّ** uzadığı vakit,
**ذَوْبٍ**’dan daha hoştur; onu **الشَّثُّ** tükürmüştür.

**الذَّوْبُ**: baldır. **مَذَاه**: arının onu tükürmesidir; tıpkı erkeğin
**المَذْيَ**’yi akıtması gibi.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AB%D8%AB/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ش ث ث * * الشَّثُّ * بالفتح نبت طيب الريح مر الطعم يدبغ به

##### Türkçe

* ش ث ث * * **الشَّثُّ** * fetih ile: güzel kokulu, acı tatlı bir bitkidir; onunla tabaklanır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AB%D8%AB/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الشث  : الكثير من كل شيء. وضرب من الشجر، قال ابن سيده: كذا حكاه ابن دريد وأنشد:
  بواد يمان ينبت الشث فرعه                      وأسفله بالمرخ والشبهـان وفي الصحاح: الشث  نبت طيب الريح  مر الطعم  يدبغ به  ، قال أبو الدقيش: وينبت في جبال الغور وتهامة ونجد. قال الشاعر يصف طبقات النساء:
  فمنهن مثل الشث يعجبك ريحه                      وفي غيبه سوء المذاقة والطعم وقال الأصمعي: الشث من شجر الجبال، قال تأبط شرا.

  كأنما حصحصوا حصا قوادمه                      أو أم خشف بذي شث وطباق

  قال الأصمعي: هما نبتان. وفي الحديث:  أنه مر بشاة ميتة، فقال- عن جلدها-: أليس في الشث والقرظ ما يطهره  قال: الشث ما ذكرناه، والقرظ: ورق السلم يدبغ بهما، قال ابن الأثير: هكذا يروى الحديث بالثاء المثلثة، قال: وكذا تناوله الفقهاء في كتبهم وألفاظهم. وقال الأزهري- في كتاب لغة الفقه-: إن الشب، يعنى بالباء الموحدة، هو من الجواهر التي أنبتها الله تعالى في الأرض، يدبغ به، شبه الزاج، قال: والسماع بالباء، وقد صحفه بعضهم، فقاله بالمثلثة وهو شجر مر الطعم، قال: ولا أدري أيدبغ به أم لا. وقال الشافعي في الأم: الدباغ بكل ما دبغت به العرب من قرظ وشب، بالباء الموحدة. وفي حديث ابن الحنفية  ذكر رجلا يلي الأمر بعد السفياني، فقال يكون بين شث وطباق  الطباق: شجرة تنبت بالحجاز إلى الطائف، أراد أن مخرجه ومقامه المواضع التي ينبت بها الشث والطباق، كذا في النهاية واللسان. الشث  :النحل العسال  ، قاله أبو عمرو، وأنشد:
  حديثها إذ طال فيه النث
  أطيب من ذوب مذاه الشث الذوب: العسل، مذاه: مجه النحل، كما يمذى الرجل المذى. الشث أيضا  :ما تكسر من رأس الجبل، فبقي كهيئة الشرفة  ، بالضم،  ج شثاث  . وقال أبو حنيفة: الشث شجر مثل شجر التفاح القصار في القدر، ورقه شبيه بورق الخلاف، ولا شوك له، وله برمة موردة صغيرة فيها ثلاث حبات، أو أربع، سود مثل الشينيز، ترعاه الحمام إذا انتثر، واحدته شثة، قال ساعدة بن جؤية:
  فذلك ما كنا بسهل ومـرة                      إذا ما رفعنا شثة وصرائم قيل: الشث:  جوز البر  .

##### Türkçe

**الشث**: her şeyden çok olan. Ve ağaçtan bir tür; İbn Sîde dedi: İbn Düreyd böyle hikâye etti; ve şu beyti okudu:
  Yemen vadisinde, dalı **الشث** bitirir                      alt tarafı ise **المرخ** ve **الشبهـان** iledir
Ve **الصحاح**’ta: **الشث** güzel kokulu bir bitkidir; acı tatlıdır; onunla tabaklanır, denildi. Ebû’d-Dekîş dedi: Gûr, Tihâme ve Necd dağlarında biter. Şair, kadınların tabakalarını vasfederek dedi:
  Onlardan kimi **الشث** gibidir; kokusu seni hayran bırakır                      fakat gizlisinde tad ve lezzet kötüdür
Asma‘î dedi: **الشث** dağların ağacındandır; Teebbete Şerran dedi:

  Sanki ön ayaklarının çakıllarını çakılca ayıklamışlar                      yahut **ذو شث وطباق**’ta bir ceylan yavrusunun anası

Asma‘î dedi: İkisi iki bitkidir. Ve hadiste: onun bir ölü koyuna uğradığı, sonra—derisi hakkında—şöyle dediği rivayet edilir: “Onu temizleyen **الشث** ve **القرظ** içinde değil mi?” Denildi ki: **الشث** zikrettiğimizdir; **القرظ** ise **السلم** yaprağıdır; ikisiyle tabaklanır. İbnü’l-Esîr dedi: Hadis, **الثاء المثلثة** ile böyle rivayet edilir. Dedi: Fakihler de kitaplarında ve lafızlarında onu böyle ele almışlardır. Ezherî—**كتاب لغة الفقه**’te—dedi ki: **الشب**—yani **الباء الموحدة** ile—Allah Teâlâ’nın yerde bitirdiği cevherlerdendir; onunla tabaklanır; **الزاج**’a benzer. Dedi: İşitilen **الباء** iledir; bazısı onu tashif etti de **المثلثة** ile söyledi; o, acı tatlı bir ağaçtır. Dedi: Onunla tabaklanır mı, bilmem. Şâfiî, **الأم**’de dedi: Tabaklama, Arapların **قرظ** ve **شب** ile tabakladıkları her şeyledir; **الباء الموحدة** ile. İbnü’l-Hanefiyye hadîsinde, **السفياني**’den sonra işi üstlenecek bir adamı zikretti; “**شث وطباق** arasında olur” dedi. **الطباق**: Hicaz’da Tâif’e kadar biten bir ağaçtır. Onun çıkışı ve ikameti, **الشث** ve **الطباق**’ın bittiği yerlerdir, demek istedi; **النهاية** ve **اللسان**’da böyledir. **الشث**: bal yapan arılar; Ebû Amr söyledi; ve şu beyti okudu:
  Sözü, onda **النث** uzayınca
  **الشث**’in **مذاه**’sının **ذوب**’undan daha hoştur
**الذوب**: baldır. **مذاه**: arının onu ağızdan çıkarmasıdır; tıpkı erkeğin **المذى**’yi çıkarması gibi. **الشث** ayrıca: dağın başından kırılıp da saçak gibi kalan şeydir; (zammesiyle); çoğulu **شثاث**. Ebû Hanîfe dedi: **الشث**, elma ağacı gibi bir ağaçtır; boyca küçüktür; yaprağı **الخلاف** yaprağına benzer; dikeni yoktur; onun küçük, kırmızımsı bir **برمة**’si vardır; içinde üç tane yahut dört tane, **الشينيز** gibi siyah tane vardır; dökülünce güvercinler onu otlar; tekili **شثة**’dir. Sâide b. Cüveyye dedi:
  İşte bu, bizde Sahl ve Mürre’de idi                      ne zaman bir **شثة** ve **صرائم** kaldırmışsak
Denildi ki: **الشث**: **جوز البر**.
