# شثث — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AB%D8%AB/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%AB%D8%AB/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شثث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AB%D8%AB.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شثث

الشث  : الكثير من كل شيء. وضرب من الشجر، قال ابن سيده: كذا حكاه ابن دريد وأنشد:
  بواد يمان ينبت الشث فرعه                      وأسفله بالمرخ والشبهـان وفي الصحاح: الشث  نبت طيب الريح  مر الطعم  يدبغ به  ، قال أبو الدقيش: وينبت في جبال الغور وتهامة ونجد. قال الشاعر يصف طبقات النساء:
  فمنهن مثل الشث يعجبك ريحه                      وفي غيبه سوء المذاقة والطعم وقال الأصمعي: الشث من شجر الجبال، قال تأبط شرا.

  كأنما حصحصوا حصا قوادمه                      أو أم خشف بذي شث وطباق

  قال الأصمعي: هما نبتان. وفي الحديث:  أنه مر بشاة ميتة، فقال- عن جلدها-: أليس في الشث والقرظ ما يطهره  قال: الشث ما ذكرناه، والقرظ: ورق السلم يدبغ بهما، قال ابن الأثير: هكذا يروى الحديث بالثاء المثلثة، قال: وكذا تناوله الفقهاء في كتبهم وألفاظهم. وقال الأزهري- في كتاب لغة الفقه-: إن الشب، يعنى بالباء الموحدة، هو من الجواهر التي أنبتها الله تعالى في الأرض، يدبغ به، شبه الزاج، قال: والسماع بالباء، وقد صحفه بعضهم، فقاله بالمثلثة وهو شجر مر الطعم، قال: ولا أدري أيدبغ به أم لا. وقال الشافعي في الأم: الدباغ بكل ما دبغت به العرب من قرظ وشب، بالباء الموحدة. وفي حديث ابن الحنفية  ذكر رجلا يلي الأمر بعد السفياني، فقال يكون بين شث وطباق  الطباق: شجرة تنبت بالحجاز إلى الطائف، أراد أن مخرجه ومقامه المواضع التي ينبت بها الشث والطباق، كذا في النهاية واللسان. الشث  :النحل العسال  ، قاله أبو عمرو، وأنشد:
  حديثها إذ طال فيه النث
  أطيب من ذوب مذاه الشث الذوب: العسل، مذاه: مجه النحل، كما يمذى الرجل المذى. الشث أيضا  :ما تكسر من رأس الجبل، فبقي كهيئة الشرفة  ، بالضم،  ج شثاث  . وقال أبو حنيفة: الشث شجر مثل شجر التفاح القصار في القدر، ورقه شبيه بورق الخلاف، ولا شوك له، وله برمة موردة صغيرة فيها ثلاث حبات، أو أربع، سود مثل الشينيز، ترعاه الحمام إذا انتثر، واحدته شثة، قال ساعدة بن جؤية:
  فذلك ما كنا بسهل ومـرة                      إذا ما رفعنا شثة وصرائم قيل: الشث:  جوز البر  .

### Türkçe

**الشث**: her şeyden çok olan. Ve ağaçtan bir tür; İbn Sîde dedi: İbn Düreyd böyle hikâye etti; ve şu beyti okudu:
  Yemen vadisinde, dalı **الشث** bitirir                      alt tarafı ise **المرخ** ve **الشبهـان** iledir
Ve **الصحاح**’ta: **الشث** güzel kokulu bir bitkidir; acı tatlıdır; onunla tabaklanır, denildi. Ebû’d-Dekîş dedi: Gûr, Tihâme ve Necd dağlarında biter. Şair, kadınların tabakalarını vasfederek dedi:
  Onlardan kimi **الشث** gibidir; kokusu seni hayran bırakır                      fakat gizlisinde tad ve lezzet kötüdür
Asma‘î dedi: **الشث** dağların ağacındandır; Teebbete Şerran dedi:

  Sanki ön ayaklarının çakıllarını çakılca ayıklamışlar                      yahut **ذو شث وطباق**’ta bir ceylan yavrusunun anası

Asma‘î dedi: İkisi iki bitkidir. Ve hadiste: onun bir ölü koyuna uğradığı, sonra—derisi hakkında—şöyle dediği rivayet edilir: “Onu temizleyen **الشث** ve **القرظ** içinde değil mi?” Denildi ki: **الشث** zikrettiğimizdir; **القرظ** ise **السلم** yaprağıdır; ikisiyle tabaklanır. İbnü’l-Esîr dedi: Hadis, **الثاء المثلثة** ile böyle rivayet edilir. Dedi: Fakihler de kitaplarında ve lafızlarında onu böyle ele almışlardır. Ezherî—**كتاب لغة الفقه**’te—dedi ki: **الشب**—yani **الباء الموحدة** ile—Allah Teâlâ’nın yerde bitirdiği cevherlerdendir; onunla tabaklanır; **الزاج**’a benzer. Dedi: İşitilen **الباء** iledir; bazısı onu tashif etti de **المثلثة** ile söyledi; o, acı tatlı bir ağaçtır. Dedi: Onunla tabaklanır mı, bilmem. Şâfiî, **الأم**’de dedi: Tabaklama, Arapların **قرظ** ve **شب** ile tabakladıkları her şeyledir; **الباء الموحدة** ile. İbnü’l-Hanefiyye hadîsinde, **السفياني**’den sonra işi üstlenecek bir adamı zikretti; “**شث وطباق** arasında olur” dedi. **الطباق**: Hicaz’da Tâif’e kadar biten bir ağaçtır. Onun çıkışı ve ikameti, **الشث** ve **الطباق**’ın bittiği yerlerdir, demek istedi; **النهاية** ve **اللسان**’da böyledir. **الشث**: bal yapan arılar; Ebû Amr söyledi; ve şu beyti okudu:
  Sözü, onda **النث** uzayınca
  **الشث**’in **مذاه**’sının **ذوب**’undan daha hoştur
**الذوب**: baldır. **مذاه**: arının onu ağızdan çıkarmasıdır; tıpkı erkeğin **المذى**’yi çıkarması gibi. **الشث** ayrıca: dağın başından kırılıp da saçak gibi kalan şeydir; (zammesiyle); çoğulu **شثاث**. Ebû Hanîfe dedi: **الشث**, elma ağacı gibi bir ağaçtır; boyca küçüktür; yaprağı **الخلاف** yaprağına benzer; dikeni yoktur; onun küçük, kırmızımsı bir **برمة**’si vardır; içinde üç tane yahut dört tane, **الشينيز** gibi siyah tane vardır; dökülünce güvercinler onu otlar; tekili **شثة**’dir. Sâide b. Cüveyye dedi:
  İşte bu, bizde Sahl ve Mürre’de idi                      ne zaman bir **شثة** ve **صرائم** kaldırmışsak
Denildi ki: **الشث**: **جوز البر**.
