# شجب (ش-ج-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%AC%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ج - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الجيم والشين مع الباء
ج ش ب، ش ج ب يستعملان فقط جشب:
جشب:
طعامٌ جَشِبٌ: لا أُدمَ فيه.
ورجلٌ جَشِبُ المأكل، وقد جَشُبَ جُشُوبةٌ أي لم يُبالِ ما أكل بغير أُدمٍ.
ويقال: الجَشِبُ ما لم ينخل من الطعام مثل خُبزِ الشَّعير وشبهه.
والجَشّابُ من الندى الذي لا يزال يقعُ على البقل، قال:
روضاً بجَشَّاب النَّدى مأدوما
قال مُزاحِم: كلُّ شيءٍ وقع على شيءٍ فقد جَشَبَه، وجَشَبَكَ اللُّه شبابك أي أماته وذهب.
وأقول: جَشَبَ النَّدى البقل أي ردَّه يعني ركبه فكاد يُغنيه عن العين.
شجب:

الشَّجَبُ: الهمُّ والحزن، وقد أشجَبَكَ هذا الأمر فَشَجِبتَ له شَجَباً وغُرابٌ شاجَبٌ يَشجُبُ شَجيباً وشُجُوباً، أي شديد النَّعيق الذي يتفججُ من غِربان البَين، قال:
ذكرن أشجاباً لمن تَشَجَّبا
ورجل شاجبٌ أي آثمٌ يتكلَّم بالخَنَا فيهلكُ نفسه وشَجَبَ يَشجُبُ شَجباً وشُجُوباً.
وشَجِبَ شَجَباً أجودُ، قال الكميت:
ليلك ما ليلك الطويل كما		عالج تبريج غُلة الشَّجِبِ
والمِشجَبُ: خَشَباتٌّ نوثقة تنصبُ وتنشر عليها الثياب.

##### Türkçe

باب **الجيم** و**الشين** مع **الباء**
**ج ش ب**، **ش ج ب** yalnızca **جشب** olarak kullanılırlar:
**جشب**:
**طعامٌ جَشِبٌ**: içinde katık olmayan.
Ve **رجلٌ جَشِبُ المأكل**; ve **جَشُبَ جُشُوبةٌ**: yani katıksız olarak ne yediğine aldırmadı.
Ve denilir: **الجَشِبُ** yemekten elenmemiş olan şeydir; **خُبزِ الشَّعير** ve benzeri gibi.
Ve **الجَشّابُ** yeşilliğin üzerine durmadan düşen çiydendir; dedi ki:
روضاً بجَشَّاب النَّدى مأدوما
**مُزاحِم** dedi: Her şey bir şeyin üzerine düşerse onu **جَشَبَه**; ve **جَشَبَكَ اللُّه شبابك**: yani onu öldürdü ve gitti.
Ve ben derim: **جَشَبَ النَّدى البقل**: yani onu geri çevirdi; yani ona bindi; böylece onu gözden neredeyse müstağni kıldı.

**شجب**:

**الشَّجَبُ**: tasa ve hüzün; ve bu iş seni **أشجَبَكَ** etti de sen onun için **شَجِبتَ** bir **شَجَباً** (duydun). Ve **غُرابٌ شاجَبٌ** **يَشجُبُ** **شَجيباً** ve **شُجُوباً**: yani ayrılık kargalarından fışkırıp çıkan, ötüşü şiddetli olan; dedi ki:
ذكرن أشجاباً لمن تَشَجَّبا
Ve **رجل شاجبٌ**: yani günahkâr; çirkin sözle konuşur da kendini helâk eder. Ve **شَجَبَ يَشجُبُ شَجباً وشُجُوباً**.
Ve **شَجِبَ شَجَباً** daha iyidir; **الكميت** dedi:
ليلك ما ليلك الطويل كما		عالج تبريج غُلة الشَّجِبِ
Ve **المِشجَبُ**: sağlamlaştırılmış tahta parçalarıdır; dikilir ve elbiseler onun üzerine serilir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

شَجِبَ بالكسر يَشْجَبُ شَجَباً، أي حَزِنَ أو هَلَكَ، فهو شَجِبٌ. وشَجَبَ بالفتح يَشْجُبُ بالضم شُجوباً، فهو شاجِبٌ أي هالكٌ. وشَجَبَهُ الله يَشْجُبُهُ شَجْباً، أي أهلكه، يتعدّى ولا يتعدّى. يقال: مالَهُ شَجَبَهُ الله! وشَجَبَهُ أيضاً: حَزَنَهُ. وشَجَبَهُ أيضاً: شَغَلَهُ. وغرابٌ شاجبٌ، أي شديد النَعيق. وشجبه بِشجابٍ، أي سَدَّهُ بسِدادٍ. والمِشْجَبُ: الخشبة التي تُلقَى عليها الثياب. والشُجوبُ: أعمدةٌ من أعمدة البيت.

##### Türkçe

**شَجِبَ** kesre ile **يَشْجَبُ** **شَجَباً**: yani üzüldü veya helâk oldu; o hâlde o **شَجِبٌ**’dir. Ve **شَجَبَ** fetha ile **يَشْجُبُ** damme ile **شُجوباً**; o hâlde o **شاجِبٌ**’dir, yani helâk olmuş. Ve **شَجَبَهُ الله** **يَشْجُبُهُ** **شَجْباً**: yani onu helâk etti; geçişli olur ve geçişsiz olur. Denir ki: “Onun nesi var, **شَجَبَهُ الله**!” Ve **شَجَبَهُ** ayrıca: onu üzdü. Ve **شَجَبَهُ** ayrıca: onu meşgul etti. Ve **غرابٌ شاجبٌ**: yani ötüşü şiddetli. Ve onu **بِشجابٍ** ile **شجبه**: yani onu bir tıkama ile tıkadı. Ve **المِشْجَبُ**: üzerine elbiselerin atıldığı tahta. Ve **الشُجوبُ**: evin direklerinden direkler.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ج ش ب
جشب ، شجب ، جبش .
جشب : قال الليث : طعام جَشِبٌ : ليس معه
أُدم .
ويقال للرجل الذي لا يُبَالي ما أكل ولم ينل أُدُماً : إنه لَجَشبُ المأكَلِ ، وقد جَشُبَ جُشُوبَةً .
وقال شمر : طَعَامٌ جَشِبٌ : غليظٌ خَشِنٌ ، وقد جَشُبَ جُشُوبَةً ، وطعامٌ جَشْبٌ .
والجَشَّابُ من الندى : الذي لا يزال يقعُ على البقْلِ .
وقال رؤبة :
روضاً بجشَّاب الندىَ مأدُومَا
( أبو عبيد ) : المِجْشَابُ : البدن الغليظ .
قال أبو زبيد :
تُوْلِيكَ كَشْحاً لطيفاً ليس مِجْشَابَا
وقال ابن السكيت : جَمَلٌ جَشِبٌ : ضخمٌ شديدٌ .
وأنشد :
بِجَشِبٍ أتلَعَ في إصغَائِهِ
ويقال للطعام : جَشِبٌ وَجَشْبٌ وَجَشِيبٌ .
وقال شمر : رَجُلٌ مُجَشَّبٌ : خَشِنُ المعيشةِ .
قال رؤبة :
ومن صَبَاحٍ رامياً مُجَشَّبَا
وَسِقَاءٌ جَشِيبٌ : غليظٌ خَلَقٌ .
( شمر ) : طعامٌ مَجْشُوبٌ ، وقد جَشَبْتُه ، وأقرأنا ابن الأعرابي :
لا يَأكُلونَ زادَهُمُ مَجْشُوبَا
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : المِجْشَبُ : الضخم الشُّجَاعُ .
وقال ابن دريد : أهل اليمن يُسَمُّون قُشورَ الرُّمَّانِ : الجُشْبَ .
شجب : روي عن الحسن أنه قال : ( المجالس ثلاثة : فَسَالِمٌ وغانِمٌ وشاجِبٌ ) .
قال أبو عبيد : الشَّاجِبَ : الآثمُ الهالكُ .
يقال منه : رجلٌ شاجِبٌ وشَجِبٌ .
قال : وشَجَبَ الرجُلُ يشْجُبُ شجُوباً إذا عَطِبَ وهلكَ في دِيْنٍ أو دُنيا .
وفيه لغة : شَجِبَ يَشْجَبُ شَجَباً ، وهو أجودُ اللغتين ، قاله الكسائي .
وأنشد للكميت :
ليلك ذا ليلك الطويل كما
عَالجَ تبريح غُلِّه الشَّجِب
وقال الأصمعي : يقال : إنك لتشجُبنُي عن حاجتي أي تجذبُني عنها .
ومنه يقال : هو يشجُبُ اللِّجامَ أي يجذِبُه .
وقال الليث : الشَّجَبُ : الهمُّ والحَزَنُ ، وقد أشجبك هذا الأمر فشَجِبْتَ شَجَباً ، وغُرَابٌ شاجبٌ يَشجُبُ شجيباً ، وهو الشديد النعيق الذي يَتَفَجَّعُ من غِربَان البَينِ .
وأنشد :
ذكّرنَ أشْجاباً لمنْ تَشَجَّبَا
وهِجْنَ إعجاباً لمن تَعَجَّبَا
والمِشْجَبُ : خَشَباتٌ موثَّقَةٌ تُنصَبُ فيُنشَرُ عليها الثياب .
وفي حديث ابن عباس : ( أنه بات عند خالته ميمونَةَ . قال : فقام النبي ( صلى الله عليه وسلم ) إلى شَجْبٍ فاصطَبَّ منه الماء وتوضأ ) .
سمعت أَعرابياً من بني سُلَيم ، يقول : الشَّجبُ من الأساقِي : ما تشنَّن وأخلقَ .
قال : وربما قُطِعَ فم الشَّجبِ وجُعِلَ فيه الرُّطَبُ .
وقال ابن دريد : الشَّجَبُ : تداخُلُ الشيء بعضِه في بعضٍ .
قال : والشجْبُ والشِّجابُ : المِشْجَبُ .
وقال غيره : سقاءٌ شاجِبٌ : يابسٌ .
وأنشد :
لو أنَّ سَلمى سَاوَقَتْ ركائِبي
وَشَرِبَت من ماءِ شَنَ شَاجِبِ
( أبو عبيد ) : الشُّجُوبُ : أعمدة من أعمدة البيت .
وقال أبو وعَّاسٍ الهُذُلي :
وهُنَّ معاً قيامٌ كالشُّجُوبِ
قال : وقال الأصمعي : المِشْجَبُ : أعواد تُربَطُ توضعُ عليها الثيابُ .
( الحَرَّاني عن ابن السكيت ) : يقال :
شَجَبَهُ يشجُبُهُ شَجْباً إذا شَغَلَهُ ، وشَجَبَهُ إذا حَزَنَهُ ، وشَجِبَ إذا حَزِنَ .
وماله شَجَبَهُ الله أي أهلَكَهُ .
وقال ابن شميل : شَجْبُ الرجل : حاجته وهمه .
وامرأة شَجُوبٌ : ذات همَ قلبُها متعلّقٌ به .
جبش : قال المُفَضَّل : الجَبيشُ والجَميشُ : الركَبُ المحلوقُ .

##### Türkçe

ج ش ب
**جشب** ، **شجب** ، **جبش** .

**جشب** : Leys dedi: **طعام جَشِبٌ**: yanında **أُدم** olmayan (yemek).
Ve **أُدُماً** elde etmeyen, ne yediğine aldırmayan adama denilir: O, **لَجَشبُ المأكَلِ**’dir; ve **جَشُبَ جُشُوبَةً** olmuştur.
Şemmer dedi: **طَعَامٌ جَشِبٌ**: kalın, kaba; ve **جَشُبَ جُشُوبَةً** olmuştur; ve **طعامٌ جَشْبٌ**.
Ve **الجَشَّابُ من الندى**: sebzenin üzerine durmadan düşüp duran (çiy).
Rü’be dedi:
روضاً بجشَّاب الندىَ مأدُومَا

( Ebû Ubeyd ): **المِجْشَابُ**: kalın beden.
Ebû Zübeyd dedi:
تُوْلِيكَ كَشْحاً لطيفاً ليس مِجْشَابَا

İbnü’s-Sikkît dedi: **جَمَلٌ جَشِبٌ**: iri, güçlü.
Ve okudu:
بِجَشِبٍ أتلَعَ في إصغَائِهِ

Yemeğe denilir: **جَشِبٌ** ve **جَشْبٌ** ve **جَشِيبٌ**.
Şemmer dedi: **رَجُلٌ مُجَشَّبٌ**: geçimi kaba (olan).
Rü’be dedi:
ومن صَبَاحٍ رامياً مُجَشَّبَا

Ve **سِقَاءٌ جَشِيبٌ**: kalın, eski.
( Şemmer ): **طعامٌ مَجْشُوبٌ**; ve onu **جَشَبْتُه**; ve İbnü’l-A‘râbî bize okuttu:
لا يَأكُلونَ زادَهُمُ مَجْشُوبَا

( Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den ): **المِجْشَبُ**: iri, yiğit.
İbn Düreyd dedi: Yemen halkı nar kabuklarını **الجُشْبَ** diye adlandırır.

**شجب** : Hasan’dan rivayet olundu ki dedi: ( **المجالس ثلاثة : فَسَالِمٌ وغانِمٌ وشاجِبٌ** ).
Ebû Ubeyd dedi: **الشَّاجِبَ**: günahkâr, helâk olan.
Ondan denilir: **رجلٌ شاجِبٌ** ve **شَجِبٌ**.
Dedi: Adam **شَجَبَ** eder, **يشْجُبُ شجُوباً**; din veya dünyada sakatlanıp helâk olduğunda.
Ve onda bir lehçe vardır: **شَجِبَ يَشْجَبُ شَجَباً**; o iki lehçenin daha iyisidir; bunu Kisâî söyledi.
Kümeyt’ten okundu:
ليلك ذا ليلك الطويل كما
عَالجَ تبريح غُلِّه الشَّجِب

Asma‘î dedi: denilir: Sen beni ihtiyacımdan **لتشجُبنُي** ediyorsun; yani beni ondan çekiyorsun.
Ve ondan denilir: O, **يشجُبُ اللِّجامَ**; yani onu çeker.
Leys dedi: **الشَّجَبُ**: keder ve hüzün; ve bu iş seni **أشجبك** etti de sen **شَجِبْتَ شَجَباً** oldun; ve **غُرَابٌ شاجبٌ** **يَشجُبُ شجيباً**: o, ayrılık kargalarından feryat eden, ötüşü şiddetli olandır.
Ve okundu:
ذكّرنَ أشْجاباً لمنْ تَشَجَّبَا
وهِجْنَ إعجاباً لمن تَعَجَّبَا

Ve **المِشْجَبُ**: bağlanmış tahtalar; dikilir de elbiseler onun üzerine serilir.
İbn Abbâs hadîsinde: (Onun, teyzesi Meymûne’nin yanında gecelediği. Dedi: Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) bir **شَجْبٍ**’e kalktı, ondan suyu döktü ve abdest aldı).
Benî Süleym’den bir bedevîyi işittim, derdi ki: **الشَّجبُ** tulumlardan: buruşup eskimiş olan.
Dedi: Bazen **الشَّجبِ**’in ağzı kesilir ve içine **الرُّطَبُ** konulur.
İbn Düreyd dedi: **الشَّجَبُ**: şeyin bir kısmının bir kısmına girmesi.
Dedi: Ve **الشجْبُ** ve **الشِّجابُ**: **المِشْجَبُ**.
Başkası dedi: **سقاءٌ شاجِبٌ**: kuru.
Ve okundu:
لو أنَّ سَلمى سَاوَقَتْ ركائِبي
وَشَرِبَت من ماءِ شَنَ شَاجِبِ

( Ebû Ubeyd ): **الشُّجُوبُ**: evin direklerinden direkler.
Ebû Va‘‘âs el-Hüzelî dedi:
وهُنَّ معاً قيامٌ كالشُّجُوبِ

Dedi: Asma‘î dedi: **المِشْجَبُ**: bağlanan çubuklar; elbiseler onun üzerine konur.
( Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten ): denilir:
Onu **شَجَبَهُ يشجُبُهُ شَجْباً** etti; onu meşgul ettiğinde; ve onu **شَجَبَهُ** etti; onu hüzünlendirdiğinde; ve **شَجِبَ**; hüzünlendiğinde.
Ve “Allah onu **شَجَبَهُ**” yani onu helâk etti.
İbn Şümeyl dedi: Adamın **شَجْبُ**’u: ihtiyacı ve kaygısı.
Ve **امرأة شَجُوبٌ**: kaygı sahibi; kalbi ona bağlıdır.

**جبش** : Müfaddal dedi: **الجَبيشُ** ve **الجَميشُ**: tıraş edilmiş dizler.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D8%A8/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الشين والجيم وما يثلثهما)
(شجذ) الشين والجيم والذال كلمةٌ واحدة. يقال أشْجَذَت السماء، إِذا سَكَنَ مطرُها، قال امرؤُ القيس:
تُظهِرُ الوَدَّ إِذا ما أَشْجَذَتْ  *** وتُواريهِ إذا ما تَشْتكِرْ([1])قال ابن دريد([2]):  "الوَدّ: جبلٌ معروف. وتشتكر: يشتدُّ مطرُها، من قولهم اشتكر الضَّرعُ، إِذا امتلأَ لَبَناً". وأَمَّا نُسختي مِن كتاب العين للخليل، ففيها أنَّ الشّين والجيم والذال مهمل، فلا أدرِي أهي سَقَطٌ في السَّماع، أم خفيت الكلمةُ على مؤلِّف الكتاب([3]). والكلمة صحيحة([4]).
(شجر) الشين والجيم والراء أصلان متداخلان، يقرُب بعضُهما من بعض، ولا يخلو معناهما من تداخُل الشيء بعضِه في بعض، ومن عُلُوٍّ في شيءٍ وارتفاع. وقد جمعنا بين فروع هذين البابين، لما ذكرناه من تداخُلِهما.
فالشَّجَر مَعروفٌ، الواحدةُ شَجرة، وهي لا تخلو من ارتفاعٍ وتداخُلِ أغصان. ووادٍ شَجِر([5]): كثير الشجر. ويقال: هذه الأرضُ أَشجَرُ من غيرها، أي أكثر شَجَراً. والشَّجَر: كلُّ نبتٍ لـه ساقٌ. قال الله تعالى: ﴿وَالنَّجْمُ وَالشَّجَرُ يَسْجُدانِ﴾ [الرحمن 6]. وشَجَرَ بين القوم الأمرُ، إِذا اختلف أو اختَلَفوا وتشاجَرُوا فيه، وسمِّيت مشاجرةً([6]) لتداخُلِ كلامِهم بعضِه في بعض.  واشتَجَروا: تنازَعوا. قال الله سبحانه وتعالى: ﴿فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ﴾ [النساء 65].
وأمَّا شَجْرُ الإنسان، فقال قوم: هو مَفْرَج الفم. وكان الأصمعيّ يقول: الشَّجْر الذَّقَنُ بعينه. والقولان عندنا متقاربان؛ لأنَّ اللَّحيين إِذا اجتمعا، فقد اشتجرا، كما ذكرناهُ من قياس الكلمة. ويقال اشتَجَرَ الرَّجُل، إذا وضع يده على شَجْرِهِ([7]). قال:
إِنِّي أَرِقْتُ فَبِتُّ اللّيلَ مشتجِراً	 *** كأَنَّ عَيْنِيَ فيها الصَّابُ مذبوحُ([8])ويقال: شجرتُ الشّيءَ، إِذا تدلّى فرفعتَه. والشَِّجار: خشب الهَوْدَج. والمعنيان جميعاً فيه موجودان، لأنّ ثمَّ ارتفاعاً وتداخُلاً. والمِشْجَر سمِّي مِشْجَراً لتداخُل بعضِهِ في بعض. وتشاجَرَ القومُ بالرِّماح: تطاعَنُوا بها. والأرض الشَّجْراء والشَّجِرةُ: الكثيرة الشجَر. قال ابنُ دريد: ولا يقال وادٍ شجراء.
(شجع) الشين والجيم والعين أصلٌ واحدٌ يدلُّ على جُرأةٍ وإقدام، وربَّما كان هناك ببعض الطُّول، وهو بابٌ واحدٌ. من ذلك الرَّجُلُ الشجاع، وهو المِقدام، وجمعه شجْعةٌ([9]) وشجَعاء. قال ابن دريد([10]): "ولا تلتفت إلى قولهم شُجْعانٌ، فإنّه خطأ. قال أبو زيد: سمعت الكِلابيِّين يقولون: رجلٌ شُجاع، ولا يوصف به المرأة. هذا قول أبي زيد".
وحُدِّثْنا عن الخليل بإسنادِ الكتاب: رجلٌ شجاعٌ وامرأةٌ شُجاعة ونسوةٌ شُجاعات. وقد ذَكر أيضاً الشجعانَ في جمع شجاع. والشجاع: الحيَّة. وقال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: "يجيءُ كَنْزُ أحدهم يومَ القيامة شُجاعاً أَقْرَعَ". فأمَّا الشَّجَع في الإِبل فقال قوم: هو سرعةُ نَقْلِ القوائمِ، ثم يقال جمل شَجِع وناقةٌ شجِعة. ويقال هو الطُّول، وأنشد:
فَرَكِبْناها على مَجهولها *** بِصِلاب الأرضِ فيهنَّ شَجَع([11])ويقال: إنَّ الشَّجَع الجُنون. وقال أهلُ اللغة: وهذا خطأ، ولو كانَ الشَّجع جُنوناً [ما([12])] وصفَ قوائمها. والشَّجِعة من النِّساء: الجريئة. واللّـبُؤة الشجْعاء هي الجريئة، وكذلك الأسد أَشْجَع. فيقال إنَّ الأَشْجَعَ من الرِّجال: الذي كأَنَّ به جنوناً. والأشجع: العصب الممدود في الرِّجل فوق السُّلاَمَى.
(شجن) الشين والجيم والنون أصلٌ واحدٌ يدلُّ على اتّصال الشيء والتفافِهِ. من ذلك الشِّجْنة، وهي الشجَر الملتفّ. ويقال بيني وبينه شِجْنةُ رَحمٍ، يريد اتّصالَها والتفافَها. ويقال للحاجة الشجَن، وإِنّما سمِّيت بذلك لالتباسها وتعلُّق القلبِ بها؛ والجمع شجون. قال:
* والنّفس شتَّى شجونُها([13]) *
والأشجان: جمع شجَن. قال:
لي شَجَنانِ شَجَنٌ بنجدِ *** وشجَنٌ لي ببلادِ الهِنْدِ([14])والشواجن: أوديةٌ غامضة كثيرةُ الشجَر. وسمِّيت به لتشاجُنِ الشجَر. قال الطرمّاح:
كَظَهْرِ الّلأى لو تُبتَغَى  رَيَّةٌ بِها *** نَهاراً لعَيَّتْ في بطون الشَّواجِنِ([15])(شجو/ي) الشين والجيم والحرف المعتل يدلُّ على شِدَّةٍ وصُعوبة، وأن يَنْشَب الشَّيءُ في ضيقٍ. من ذلك الشَّجْو: الحُزْن والهَمّ، يقال شجاه يشجوه. وشجاني الشيء، إِذا حَزَنَكَ([16]). والشَّجَى: ما نَشِبَ في الحَلْقِ من غُصَّةِ هَمٍّ. ومفازةٌ شَجْواء: ضيّقة المسلك.
(شجب) الشين والجيم والباء كلمتان، تدلُّ إحداهما على تداخلٍ، والأخرى تدلُّ على ذَهابٍ وبُطلان.
الأولى: قول العرب تشاجَبَ الأمر، إِذا اختلطَ ودخل بعضُهُ في بعض. قالوا: ومنه اشتقاق المِشجَب، وهي خشباتٌ متداخلة موثَّقة تُنصَب وتُنْشَر عليها الثِّياب. والشُّجُوب: أعمدةٌ من عَُمَُـد البيت. قال:
* وهُنَّ معاً قِيَامٌ كالشُّجُوبِ([17]) *
ويقال ـ * وهو ذلك المعنى ـ إن الشجاب السِّداد، يقال شجبه بشجابٍ، أي سدَّه.
وأمّا الأصل الآخر فالشجِب، وهو الهالك. يقال قد شَجِب. وقال:
فَمَنْ يَكُ في قتلِهِ يمترى  *** فإنَّ أبا نوفل قد شجِبْ([18])وربَّما سمَّوُا المحزون شَجِباً. ويقولون شجَبَه، إِذا حَزَنه. وشجبه الله، أي أهلكه الله. قال ابن السِّكِّيت: شَجَبَهُ يَشْجُبُهُ شَجْبَاً، إِذا شغله، وأصل الشَّجْب ما ذكرناه، وكلُّ ما بعدَه فمحمولٌ عليه.
--------------ـــ
([1]) ديوان امرئ القيس 143 واللسان (شجذ، شكر).
([2]) الجمهرة (2: 72).
([3]) في الأصل: "أعني سقط" الخ، والصواب ما أثبت. وفي المجمل: "فلا أدري أسقط من كتابي أم خفي على مؤلفه".
([4]) زاد في المجمل: "لا شك فيها".
([5]) المجمل: "شجير"،  وكلاهما صحيح. اللسان (شجر 62).
([6]) في الأصل: "مشاجرتهم".
([7]) في الأصل: "شجرة"، تحريف.
([8]) البيت لأبي ذؤيب الهذلي، في ديوانه 104 واللسان (شجر).
([9]) الشجعة، هذه بتثليث حركات الشين.
([10]) الجمهرة (2: 96).
([11]) البيت لسويد بن أبي كاهل اليشكري، في المفضليات (1: 188)، واللسان (شجع).
([12]) التكملة من المجمل.
([13]) البيت بتمامه، كما في اللسان رواية عن ابن بري:
ذكرتك حيث استأمن الوحش والتقت *** رفاق به والنفس شتى شجونها
 ([14]) وكذا في اللسان (شجن). وفي الصحاح: "ببلاد السند".
([15]) ديوان الطرماح 165 واللسان (شجن) برواية: "رية به". وسيأتي في (لأي).
([16]) في الأصل: "حزنه".
([17]) البيت لأبي رعاس الهذلي، أو أسامة بن الحارث الهذلي. انظر اللسان (شجب، هدن)، وملحق القسم الثاني من مجموعة أشعار الهذليين 110. وصدره:
* فسامونا الهدانة من قريب *
([18]) نسب لعنترة في شرح الحماسة للمرزوقي 420.
ـ

##### Türkçe

(Şîn, cîm ve bunların üçlülenenleri babı)
(**شجذ**) **الشين** ve **الجيم** ve **الذال** bir tek kelimedir. Denir: **أشْجَذَت** gök, yağmuru sükûn bulduğu zaman. İmruü’l-Kays dedi ki:
تُظهِرُ الوَدَّ إِذا ما أَشْجَذَتْ  *** وتُواريهِ إذا ما تَشْتكِرْ([1])
İbn Düreyd([2]) dedi: “**الوَدّ**: bilinen bir dağdır. Ve **تشتكر**: yağmuru şiddetlenir; onların ‘**اشتكر** meme, sütle dolduğu zaman’ sözlerinden.” Ama Halîl’in Kitâbü’l-ʿAyn’ından olan nüshamda, onda **الشّين** ve **الجيم** ve **الذال**’in ihmâl edilmiş olduğu vardır; artık bilmem, işitmede bir düşme midir, yoksa kelime kitabın müellifine gizli mi kalmıştır([3]). Ve kelime sahihtir([4]).

(**شجر**) **الشين** ve **الجيم** ve **الراء** birbirine girmiş iki asıldır; bazısı bazısına yaklaşır; ve onların manası, şeyin bazısının bazısına girmesinden ve bir şeyde yükseklik ve yükselmeden hâlî olmaz. Bu iki babın dallarını, onların iç içeliğinden zikrettiğimiz şey sebebiyle bir araya topladık.
Şu hâlde **الشَّجَر** mâruftur; teki **شَجرة**’dir; ve o, yükselmeden ve dalların iç içe girmesinden hâlî olmaz. Ve **وادٍ شَجِر**([5]): ağacı çok. Ve denir: bu yer, başkasından daha **أَشجَر**’dir; yani daha çok **شَجَراً**. Ve **الشَّجَر**: kendisi için gövdesi olan her bitkidir. Allah Teâlâ dedi: ﴿وَالنَّجْمُ وَالشَّجَرُ يَسْجُدانِ﴾ [Rahmân 6]. Ve **شَجَرَ** kavim arasında iş, ihtilâf ettiği yahut ihtilâf edip onda **تشاجَرُوا** ettikleri zaman; ve onların sözlerinin bazısının bazısına girmesi sebebiyle **مشاجرةً**([6]) diye adlandırıldı. Ve **اشتَجَروا**: çekiştiler. Allah سبحانه وتعالى dedi: ﴿فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ﴾ [Nisâ 65].
İnsanın **شَجْر**’üne gelince, bir kavim dedi: o, ağzın açıklığıdır. Ve Asmaʿî derdi ki: **الشَّجْر** bizzat çenedir. İki söz, bizim yanımızda birbirine yakındır; çünkü iki çene birleştiği zaman, **اشتجرا** etmiş olurlar; kelimenin kıyasından zikrettiğimiz gibi. Ve denir: **اشتَجَرَ** adam, elini **شَجْرِهِ**’nin üzerine koyduğu zaman([7]). Dedi ki:
إِنِّي أَرِقْتُ فَبِتُّ اللّيلَ مشتجِراً	 *** كأَنَّ عَيْنِيَ فيها الصَّابُ مذبوحُ([8])
Ve denir: **شجرتُ** şeyi, sarktığı zaman onu kaldırdığın vakit. Ve **الشَِّجار**: hevdacın odunu. Ve iki mana da onda mevcuttur; çünkü orada bir yükselme ve iç içelik vardır. Ve **المِشْجَر**, bazısının bazısına girmesi sebebiyle **مِشْجَراً** diye adlandırıldı. Ve kavim mızraklarla **تشاجَرَ** etti: onlarla birbirine sapladılar. Ve **الأرض الشَّجْراء** ve **الشَّجِرةُ**: **الشجَر**’i çok olan. İbn Düreyd dedi: ve “**وادٍ شجراء**” denmez.

(**شجع**) **الشين** ve **الجيم** ve **العين** bir tek asıldır; cesaret ve atılganlığa delâlet eder; ve bazen orada biraz uzunluk olur; ve o bir tek babdır. Bundan: **الرَّجُلُ الشجاع**; ve o, atılgandır; cem‘i **شجْعةٌ**([9]) ve **شجَعاء**. İbn Düreyd([10]) dedi: “Onların **شُجْعانٌ** sözlerine iltifat etme; çünkü o hatadır. Ebû Zeyd dedi: Kilâbîleri ‘adam **شُجاع**’ derken işittim; ve kadın onunla vasfedilmez. Bu, Ebû Zeyd’in sözüdür.”
Bize Halîl’den kitabın isnadıyla rivayet edildi: adam **شجاعٌ** ve kadın **شُجاعة** ve kadınlar **شُجاعات**. Ve o, **شجاع**’ın cem‘inde **الشجعان**’ı da zikretti. Ve **الشجاع**: yılandır. Ve Resûlullah صلى الله عليه وآله وسلم dedi: “Onlardan birinin hazinesi kıyamet günü **شُجاعاً أَقْرَعَ** olarak gelir.” Deve(ler)de **الشَّجَع**’a gelince, bir kavim dedi: o, ayakların naklinin süratidir; sonra denir: deve **شَجِع** ve dişi deve **شجِعة**. Ve denir: o, uzunluktur; ve şu beyti okudu:
فَرَكِبْناها على مَجهولها *** بِصِلاب الأرضِ فيهنَّ شَجَع([11])
Ve denir: muhakkak **الشَّجَع** deliliktir. Ve dil ehli dedi: bu hatadır; eğer **الشَّجع** delilik olsaydı, onun ayaklarını vasfetmezdi. Ve kadınlardan **الشَّجِعة**: cüretkâr. Ve **اللّـبُؤة الشجْعاء** cüretkârdır; ve aynı şekilde aslan **أَشْجَع**’dır. Artık denir ki erkeklerden **الأَشْجَع**: sanki onda delilik varmış gibi olan. Ve **الأشجع**: bacağın **السُّلاَمَى**’nın üstünde uzatılmış sinirdir.

(**شجن**) **الشين** ve **الجيم** ve **النون** bir tek asıldır; şeyin bitişmesine ve dolanmasına delâlet eder. Bundan **الشِّجْنة**: ve o, dolanmış ağaçtır. Ve denir: benimle onun arasında **شِجْنةُ رَحمٍ** vardır; onun bitişmesini ve dolanmasını ister. Ve ihtiyaç için **الشجَن** denir; ancak kalbin onunla karışması ve ona bağlanması sebebiyle böyle adlandırıldı; cem‘i **شجون**. Dedi ki:
* والنّفس شتَّى شجونُها([13]) *
Ve **الأشجان**: **شجَن**’in cem‘idir. Dedi ki:
لي شَجَنانِ شَجَنٌ بنجدِ *** وشجَنٌ لي ببلادِ الهِنْدِ([14])
Ve **الشواجن**: ağaçları çok, kapalı vadilerdir. Ve ağaçların **تشاجُنِ**’i sebebiyle onunla adlandırıldı. Tırimmâh dedi:
كَظَهْرِ الّلأى لو تُبتَغَى  رَيَّةٌ بِها *** نَهاراً لعَيَّتْ في بطون الشَّواجِنِ([15])

(**شجو/ي**) **الشين** ve **الجيم** ve illetli harf, şiddete ve zorluğa ve şeyin darlıkta saplanıp kalmasına delâlet eder. Bundan **الشَّجْو**: hüzün ve gamdır; denir: **شجاه** onu **يشجوه**. Ve **شجاني** şey, seni hüzünlendirdiği zaman([16]). Ve **الشَّجَى**: gam boğazında saplanıp kalan gırtlak tıkanmasıdır. Ve **مفازةٌ شَجْواء**: yolu dar.

(**شجب**) **الشين** ve **الجيم** ve **الباء** iki kelimedir; birisi iç içeliğe delâlet eder, diğeri gitmeye ve bâtıl olmaya delâlet eder.
Birincisi: Arapların “iş **تشاجَبَ** etti” sözü; karıştığı ve bazısı bazısına girdiği zaman. Dediler: ve ondan **المِشجَب**’in اشتقاق’ı; ve o, elbiselerin üzerine konulup yayıldığı, birbirine girmiş sağlamlaştırılmış tahta parçalarıdır; dikilir. Ve **الشُّجُوب**: evin direklerinden sütunlardır. Dedi ki:
* وهُنَّ معاً قِيَامٌ كالشُّجُوبِ([17]) *
Ve denir — ve o, o manadır — muhakkak **الشجاب** tıkamadır; denir: onu bir **شجابٍ** ile **شجبه** etti; yani onu tıkadı.
Diğer asla gelince: **الشجِب**; ve o, helâk olandır. Denir: gerçekten **شَجِب**. Ve dedi ki:
فَمَنْ يَكُ في قتلِهِ يمترى  *** فإنَّ أبا نوفل قد شجِبْ([18])
Ve bazen mahzunu **شَجِباً** diye adlandırdılar. Ve “onu **شجَبَه**” derler; onu hüzünlendirdiği zaman. Ve “Allah onu **شجبه** etti” derler; yani Allah onu helâk etti. İbnü’s-Sikkît dedi: **شَجَبَهُ** onu **يَشْجُبُهُ** **شَجْبَاً**; onu meşgul ettiği zaman. Ve **الشَّجْب**’in aslı, zikrettiğimiz şeydir; ve ondan sonrası olan her şey ona hamledilmiştir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D8%A8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ش ج ب
نشروا ثيابهم على المشاجب‏.‏
وشجـب فلـان‏:‏ هلـك شجبـاً وهـو شجـب وشاجـب‏.‏
قـال عنترة‏:‏
فمَنْ يَكُ في قَتلِهِ يَمترِي
فإنّ أبا نَوْفَلٍ قد شَجَبْ

##### Türkçe

ش ج ب
Elbiselerini **المشاجب** üzerine yaydılar.
Falan **شجب**: **شجباً** helâk oldu; ve o **شجب** ve **شاجب**’dir.
**عنترة** dedi ki:
Kim onun öldürülmesinde şüphe ederse
Şüphesiz **أبا نوفل** gerçekten **شجب**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

شَجَبَ، بالفتح، يَشْجُبُ، بالضم، شُجُوباً، وشَجِبَ،
بالكسر، يَشْجَبُ شَجَباً، فهو شاجِبٌ وشَجِبٌ: حَزِنَ أَو هَلَكَ. وشَجَبَه اللّهُ، يَشْجُبُه شَجْباً أَي أَهْلَكَه؛ يَتَعَدَّى ولا يَتَعَدَّى؛ يقال: ما له شَجَبَه اللّهُ أَي أَهْلَكَه؛ وشَجَبَه أَيضاً يَشْجُبُه شَجْباً: حَزَنَه. وشَجَبَه: شَغَله. وفي الحديث: الناسُ ثلاثةٌ: شاجِبٌ، وغانِمٌ، وسالِمٌ؛ فالشاجِبُ: الذي يَتَكَلَّم بالرَّدِيءِ، وقيل: الناطِقُ بالخَنا، الـمُعِـينُ على الظُّلْمِ؛ والغانِمُ: الذي يَتَكَلَّم بالخَيْرِ، ويَنْهَى عن المنكر فيَغْنَمُ؛ والسالِمُ: الساكتُ. وفي التهذيب: قال أَبو عبيد الشاجِبُ الهالِكُ الآثِمُ. قال: وشَجَبَ الرجلُ، يَشْجُبُ شُجُوباً إِذا عَطِبَ وهَلَكَ في دِينٍ أَو دُنْيا. وفي لغة: شَجِبَ يَشْجَبُ شَجَباً، وهو أَجْوَدُ اللُّغَتين، قاله الكسائي؛ وأَنشد للكُمَيْت: لَيْلَك ذا لَيْلَكَ الطويلَ، كما *  عالَجَ تَبْريحَ غُلِّه الشَّجِبُ وامرأَةٌ شَجُوبٌ: ذاتُ هَمٍّ، قَلْبُها مُتَعَلِّقٌ به.
والشَّجَبُ: العَنَتُ يُصِـيبُ الإِنسانَ من مَرَضٍ، أَو قِتال. وشَجَبُ الإِنسانِ: حاجتُه وهَمُّه، وجمعه شُجُوبٌ، والأَعرف شَجَنٌ، بالنون، وسيأْتي ذكره في موضعه. الأَصمعي: يقال إِنك لتَشْجُبُني عن حاجتي أَي تَجْذِبُني عنها؛ ومنه يقال: هو يَشْجُبُ اللِّجامَ أَي يَجْذِبُه. والشَّجَبُ: الـهَمُّ والـحَزَنُ.
وأَشْجَبه الأَمْرُ، فشَجِبَ له شَجَباً: حَزِنَ. وقد أَشْجَبَك الأَمْرُ، فشَجِـبْتَ شَجَباً. وشَجَبَ الشيءُ، يَشْجُبُ شَجْباً وشُجُوباً: ذَهَبَ.
وشَجَبَ الغُرابُ، يَشْجُبُ شَجِـيباً: نَعَقَ بالبَيْنِ. وغرابٌ شاجِبٌ: يَشْجُبُ شَجِـيباً، وهو الشديدُ \<ص:484>
 النَّعِـيقِ الذي يَتَفَجَّعُ مِن غِرْبانِ البَيْنِ؛ وأَنشد: ذَكَّرْن أَشْجاناً لِـمَنْ تَشَجَّبا، *  وهِجْنَ أَعْجاباً لِـمَنْ تَعَجَّبا والشِّجابُ: خَشَباتٌ مُوَثَّقةٌ منصوبةٌ، تُوضَعُ عليها الثِّـيابُ وتُنْشَر، والجمع شُجُبٌ؛ والـمِشْجَبُ كالشِّجابِ.
وفي حديث جابِرٍ: وثَوْبهُ على الـمِشْجَبِ وهو، بكسر الميم، عِـيدانٌ يُضَمُّ رُؤُوسها، ويُفَرَّجُ بين قَوائمِها، وتُوضَعُ عليها الثِّـيابُ. وقد تُعَلَّقُ عليها الأَسْقِـيةُ لتَبْريدِ الماءِ؛ وهو من تَشاجَبَ الأَمْرُ إِذا اخْتَلَطَ. والشُّجُبُ: الخَشَباتُ الثلاثُ التي يُعَلِّق عليها الراعِـي دَلْوَه وسِقاءَه. والشّجْبُ: عَمُود من عُمُدِ البيت، والجمع شُجُوب؛ قال أَبو وِعاسٍ الـهُذَلي يَصِفُ الرِّماح: كأَنَّ رِماحَهم قَصْباءُ غِـيلٍ، *  تَهَزْهَزُ مِن شَمالٍ، أَو جَنُوبِ فَسامُونا الـهِدانةَ مِن قَريبٍ، *  وهُنَّ مَعاً قِـيامٌ كالشُّجُوبِ قال ابن بري: الشعر لأُسامةَ بن الـحَرثِ الهذلي. وهُنَّ: ضميرُ الرِّماح التي تقدّمَت في البيت الأَوَّل. وسامُونا: عَرضُوا علينا. والـهِدانةُ: الـمُهادَنةُ والـمُوادَعةُ.
والشَّجْبُ: سِقاءٌ يابسٌ يُجعلُ فيه حَصى ثم يُحَرَّكُ، تُذْعَرُ به الإِبل. وسِقاءٌ شاجِبٌ أَي يابسٌ؛ قال الراجز:
لَوْ أَنّ سَلْمَى ساوَقَتْ رَكائِـبي،  وشَرِبَتْ مِن ماءِ شَنٍّ شاجِبِ وفي حديث ابن عباس، رضي اللّه عنهما: أَنه باتَ عند خالتِه مَيْمونةَ، قال: فقام النبـيُّ، صلى اللّه عليه وسلم، إِلى شَجْبٍ، فاصْطَبَّ منه الماءَ، وتَوَضَّـأَ؛ الشَّجْبُ: بالسكون، السِّقاءُ الذي أَخْلَقَ وبَلِـيَ، وصارَ شَنّاً، وهو من الشَّجْبِ، الهلاكِ، ويجمع على شُجُبٍ وأَشْجابٍ. قال الأَزهري: وسمعتُ أَعرابياً من بني سُلَيْمٍ يقول: الشَّجْب من الأَساقِـي ما تَشَنَّنَ وأَخْلَقَ؛ قال: وربما قُطِـعَ فَمُ الشَّجْبِ، وجُعِلَ فيه الرُّطَبُ. ابن دريد: الشَّجْبُ تَداخُلُ الشيء بعضه في بعضٍ. وفي حديث عائشة، رضي اللّه عنها: فاسْتَقَوْا من كلّ بِئرٍ ثلاثَ شُجُبٍ. وفي حديث جابر، رضي اللّه عنه: كان رجل من الأَنصارِ يُبَرّدُ، لرسول اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، الماء في أَشْجابِه. وشَجَبَه بِشِجابٍ أَي سَدَّه بِسِدادٍ. وبَنُو الشَّجْبِ: قبيلةٌ من كَلْبٍ؛ قال الأَخطل:
ويامَنَّ عن نَجْدِ العُقابِ، وياسَرَتْ  *  بِنا العِـيسُ، عن عَذْراءَ دارِ بَني الشَّجْبِ ويَشْجُبُ: حَيٌّ، وهو يَشْجُبُ بن يَعْرُبَ بن قَحْطانَ، واللّه أَعلم.

##### Türkçe

**شَجَبَ**, fetih ile, **يَشْجُبُ**, zamme ile, **شُجُوباً**, ve **شَجِبَ**, kesre ile, **يَشْجَبُ شَجَباً**, o hâlde o **شاجِبٌ** ve **شَجِبٌ**’dir: Hüzünlendi yahut helâk oldu.

Ve **شَجَبَه اللّهُ**, **يَشْجُبُه شَجْباً**; yani onu helâk etti; geçişli olur ve geçişsiz olur; denir ki: onun için “**شَجَبَه اللّهُ**” yoktur; yani onu helâk etti; ve **شَجَبَه** ayrıca **يَشْجُبُه شَجْباً**: onu hüzünlendirdi. Ve **شَجَبَه**: onu meşgul etti.

Ve hadiste: İnsanlar üçtür: **شاجِبٌ**, ve **غانِمٌ**, ve **سالِمٌ**; artık **الشاجِبُ**: kötü olanla konuşan kimsedir; ve denildi: çirkin sözle konuşan, zulme yardım eden; ve **الغانِمُ**: hayırla konuşan ve münkerden nehyeden kimsedir de ganimet elde eder; ve **السالِمُ**: susan kimsedir. Ve **التهذيب**’de: Ebû Ubeyd dedi: **الشاجِبُ** helâk olmuş, günahkâr olandır. Dedi: ve adam **شَجَبَ**, **يَشْجُبُ شُجُوباً**; din yahut dünyada bozulup helâk olduğu zaman. Ve bir dilde: **شَجِبَ يَشْجَبُ شَجَباً**; ve o iki dilin daha iyisidir; bunu Kisâî söylemiştir; ve Kümeyt’ten inşad etti:
لَيْلَك ذا لَيْلَكَ الطويلَ، كما *  عالَجَ تَبْريحَ غُلِّه الشَّجِبُ

Ve **امرأَةٌ شَجُوبٌ**: gam sahibi; kalbi ona bağlıdır.

Ve **الشَّجَبُ**: insana hastalıktan yahut çarpışmadan isabet eden sıkıntıdır. Ve insanın **شَجَبُ**’i: ihtiyacı ve gamıdır; çoğulu **شُجُوبٌ**’dur; daha bilinen **شَجَنٌ**’dir, **النون** ile; ve onun zikri yerinde gelecektir.

Asmaî: denir ki: sen beni ihtiyacımdan **تَشْجُبُني**; yani beni ondan çekiyorsun; ve ondan denir ki: o gemi **يَشْجُبُ**; yani onu çeker.

Ve **الشَّجَبُ**: gam ve hüzündür.

Ve iş onu **أَشْجَبه**; böylece onun için **شَجِبَ** **شَجَباً**: hüzünlendi. Ve iş seni **أَشْجَبَ**; böylece sen **شَجِـبْتَ شَجَباً**.

Ve şey **شَجَبَ**, **يَشْجُبُ شَجْباً** ve **شُجُوباً**: gitti.

Ve karga **شَجَبَ**, **يَشْجُبُ شَجِـيباً**: ayrılık (uğursuzluğu) ile öttü. Ve **غرابٌ شاجِبٌ**: **يَشْجُبُ شَجِـيباً**; ve o, ayrılık kargalarından feryat eden, ötüşü şiddetli olandır; ve inşad etti:
ذَكَّرْن أَشْجاناً لِـمَنْ تَشَجَّبا، *  وهِجْنَ أَعْجاباً لِـمَنْ تَعَجَّبا

Ve **الشِّجابُ**: bağlanmış, dikilmiş tahta parçalarıdır; elbiseler onun üzerine konur ve serilir; çoğulu **شُجُبٌ**’dur; ve **الـمِشْجَبُ** **الشِّجابُ** gibidir.

Ve Câbir hadîsinde: ve elbisesi **الـمِشْجَبِ** üzerindedir; ve o, mimin kesresiyle, başları birleştirilen ve ayakları arasına açıklık verilen çubuklardır; elbiseler onun üzerine konur. Ve suyu soğutmak için kırbalar da onun üzerine asılabilir; ve o, iş **تَشاجَبَ** olduğu zaman; yani karıştığı zaman (kökünden)dir. Ve **الشُّجُبُ**: çobanın kovasını ve kırbasını üzerine astığı üç tahta parçasıdır.

Ve **الشّجْبُ**: evin direklerinden bir direktir; çoğulu **شُجُوب**’dur; Hüzeli Ebû Vi‘âs mızrakları vasfederek dedi:
كأَنَّ رِماحَهم قَصْباءُ غِـيلٍ، *  تَهَزْهَزُ مِن شَمالٍ، أَو جَنُوبِ
فَسامُونا الـهِدانةَ مِن قَريبٍ، *  وهُنَّ مَعاً قِـيامٌ كالشُّجُوبِ

İbn Berrî dedi: Şiir, Hüzeli Üsâme b. el-Hâris’indir. Ve **وهُنَّ**: birinci beyitte öne geçen mızrakların zamiridir. Ve **سامُونا**: bize arz ettiler. Ve **الـهِدانةُ**: mühâdene ve muvâda‘adır.

Ve **الشَّجْبُ**: içine çakıl konulan sonra hareket ettirilen kuru bir kırbadır; onunla develer ürkütülür. Ve **سِقاءٌ شاجِبٌ**: yani kuru; râciz dedi:
لَوْ أَنّ سَلْمَى ساوَقَتْ رَكائِـبي،  وشَرِبَتْ مِن ماءِ شَنٍّ شاجِبِ

Ve İbn Abbâs hadîsinde, Allah onlardan razı olsun: teyzesı Meymûne’nin yanında gecelediğini; dedi ki: Peygamber, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, bir **شَجْبٍ**’e kalktı, ondan suyu döktü ve abdest aldı; **الشَّجْبُ**: sükûn ile, eskimiş ve yıpranmış, **شَنّاً** olmuş kırbadır; ve o, **الشَّجْبِ**’dendir: helâk; ve **شُجُبٍ** ve **أَشْجابٍ** üzere cem‘ olunur. Ezherî dedi: Benî Süleym’den bir bedevîyi işittim, diyordu ki: **الشَّجْب** kırbalardan, **تَشَنَّنَ** olmuş ve eskimiş olandır; dedi: ve bazen **الشَّجْب**’in ağzı kesilir ve içine taze hurma konur. İbn Düreyd: **الشَّجْبُ** şeyin bir kısmının bir kısmına girmesidir. Ve Âişe hadîsinde, Allah ondan razı olsun: her bir kuyudan üç **شُجُبٍ** su çektiler. Ve Câbir hadîsinde, Allah ondan razı olsun: Ensardan bir adam, Resûlullah için, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, suyu kendi **أَشْجابِه**’inde soğuturdu. Ve onu bir **شِجابٍ** ile **شَجَبَه**; yani onu bir tıkaçla tıkadı.

Ve **بَنُو الشَّجْبِ**: Kelb’den bir kabiledir; Ahtal dedi:
ويامَنَّ عن نَجْدِ العُقابِ، وياسَرَتْ  *  بِنا العِـيسُ، عن عَذْراءَ دارِ بَني الشَّجْبِ

Ve **يَشْجُبُ**: bir haydır; ve o, Kahtân’ın oğlu Ya‘rub’un oğlu **يَشْجُبُ** b.’dir; ve Allah daha iyi bilir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

شجب كنصر يشجب و شجب مثل فرح يشجب شجوبا وشجبا، فهو شاجب وشجب كفرج، وهما على اللف والنشر المرتب كما هو ظاهر فلا تخليط في كلام المؤلف كما زعمه شيخنا. قال أبو عبيد: شجب الرجل يشجب شجوبا إذا عطب وهلك في دين أو دنيا. وفي لغة: شجب يشجب شجبا، وهو أجود اللغتين، قاله الكسائي. وشجب الشيء يشجب شجبا وشجوبا: ذهب. والشجب من الإنسان: الحاجة والهم جمعه شجوب، قاله ابن شميل. وقال الكميت:
  ليلك ذا ليلك الطويل كما                      عالج تبريح غله الشجب الشجب: عمود من عمد البيت جمعه شجوب. قال أبو وعاس الهذلي يصف الرماح، ونسبه ابن بري لأسامة بن الحارث الهذلي:
  كأن رماحهم قصباء غـيل                      تهزهز من شمال أو جنوب
  يسومون الهدانة من قـريب                      وهن معا قيام كالشجـوب الشجب: سقاء يابس يحرك فيه حصى. وعبارة لسان العرب: سقاء يابس يجعل فيه حصى ثم يحرك تذعر بذلك الإبل. وسقاء شاجب: يابس. قال الراجز:
  لو أن سلمى ساوقت ركائبي
  وشربت من ماء شن شاجب وفي حديث ابن عباس رضي الله عنهما أنه بات عند خالته ميمونة رضي الله عنها، قال: فقام النبي صلى الله عليه وسلم إلى شجب فاصطب منها الماء وتوضأ الشجب بالسكون: السقاء الذي أخلق وبلي وصار شنا، وهو من الشجب: الهلاك. قال الأزهري: وسمعت أعرابيا من بني سليم يقول: الشجب من الأساقي: ما استشن وأخلق قال: وربما قطع فم الشدب وجعل فيه الرطب. وفي حديث جابر: كان رجل من الأنصار يبرد لرسول الله صلى الله عليه وسلم الماء في أشجابه. الشجب: أبو قبيلة من كلب، وهو عوف بن عبد ود بن عوف ابن كنانة، كذا في كتاب الإيناس للوزير أبي القاسم المغربي. وقال الأخطل:
  ويا من عن نجد العقاب ويا سرتبنا العيس عن عذراء دار بني الشجب الشجب: الطويل. الشجب: سقاء يقطع نصفه فيتخذ أسفله دلوا. وقد وردض في حديث السيدة عائشة رضي الله عنها: فاستقوا من كل بئر ثلاثة شجب وفسر بما ذكره المؤلف.

  الشجب بالتحريك: الحزن والهم، والأعرف فيه النون، كما سيأتي. الشجب: العنت يصيب الإنسان من مرض أو قتال. الشجب بضمتين: الخشبات الثلاث التي يعلق عليها الراعي دلوه وسقاءه. الشجاب ككتاب: خشبات موثقة منصوبة توضع عليها الثياب وتنشر. والجمع شجب ككتب. كالمشجب بالكسر. وترك ضبطه لشهرته. وفي حديث جابر: وثوبه على المشجب، وهو عيدان تضم رءوسها ويفرج بين قوائمها وتوضع عليها الثياب، وقد تعلق عليها الأسقية لتبريد الماء. كذا في النهاية. وقال شيخنا: وكانوا يسمون القربة شجباء، وكانوا لا يمسكون القربة إلا معلقة، فالعود الذي تعلق فيه هو المشجب حقيقة، ثم اتسعوا فسموا ما تعلق فيه الثياب مشجبا تشبيها به، قاله السهيلي في الروض. وشجبه يشجبه شجبا أي أهلكه يتعدى ولا يتعدى، يقال: ماله شجبه الله. شجبه أيضا: حزنه. و شجبه: شغله. وأشجبه الأمر فشجب له شجبا: حزن. وقد أشجبك الأمر فشجبت شجبا. شجبه: جذبه. قال الأصمعي: يقال: إنك لتشجبني عن حاجتي أي تجذبني عنها. ومنه يقال: فرس يشجب اللجام أي يجذبه. وشجبه الفارس: جذبه. شجب الظبي: رماه بالسهم أو غيره فأصابه فأبان بعض قوائمه فلم يستطع أن يبرح. وتشاجب الأمر إذا اختلط ومثله في النهاية. عن ابن دريد: الشجب: تداخل الشيء بعضه في بعض، ومنه شجب وتشاجب إذا دخل بعضه في بعض. يقال: امرأة شجوب على فعول: ذات هم قلبها متعلق به. وتشجب الرجل إذا تحزن. قال العجاج:
  ذكرن أشجانا لمن تشجبا
  وهجن أعجابا لمن تعجبا ويشجب كينصر: حي، وهو يشجب بن يعرب بن قحطان. والشجاب ككتاب: السداد. يقال: شجبه بشجاب أي سده بسداد. وشاجب بلا لام: موضع في ديار بكر، قاله البكري. وقيل: واد بالعرمة محركة، كذا في المراصد والتكملة. والعرمة: أرض صلبة إلى جنب الدهناء. وهو أي الشاجب باللام: الهذاء المكثار. وفي الحديث: الناس ثلاثة: شاجب وغانم وسالم. فالشاجب: الذي يتكلم بالرديء، وقيل: الناطق بالخنا، المعين على الظلم؛ والغانم: الذي يتكلم بالخير ويأمر به وينهى عن المنكر فيغنم؛ والسالم: الساكت. وفي التهذيب، قال أبو عبيد: الشاجب: الهالك الآثم. الشاجب من الغربان: الشديد النعيق، بالمهملة والمعجمة، الذي يتفجع من غربان البين، يقال: شجب الغراب يشجب شجيبا: نعق بالبين. وغراب شاجب يشجب.

##### Türkçe

**شجب**; **نصر** gibi: **يشجب**. Ve **شجب** **فرح** gibi: **يشجب** **شجوبا** ve **شجبا**; o hâlde o **شاجب**’dir. Ve **شجب** **فرج** gibi; ve ikisi, görüldüğü üzere, tertipli “lafz ve neşr” üzerinedir; müellifin sözünde karışıklık yoktur; şeyhimiz onu iddia ettiği gibi değildir. Ebû Ubeyd dedi: Adam **شجب** eder, **يشجب** **شجوبا**; din veya dünyada sakatlanıp helâk olduğu zaman. Bir dilde: **شجب** eder, **يشجب** **شجبا**; ve o iki dilin daha iyisidir; bunu el-Kisâî söylemiştir. Ve şey **شجب** eder, **يشجب** **شجبا** ve **شجوبا**: gitti. Ve insandan **الشجب**: ihtiyaç ve gamdır; çoğulu **شجوب**; bunu İbn Şümeyl söylemiştir. Ve el-Kümeyt dedi:
  Gecen, işte o uzun gecen, tıpkı                      **الشجب**’in (ihtiyaç ve gamın) onun şiddetli acısını tedavi ettiği gibi
**الشجب**: evin direklerinden bir direktir; çoğulu **شجوب**. Ebû Vu‘âs el-Hüzelî mızrakları vasfederek söyledi; İbn Berrî onu Üsâme b. el-Hâris el-Hüzelî’ye nisbet etti:
  Sanki mızrakları bir vadi kamışlarıdır                      kuzeyden yahut güneyden sallanır
  Yakından **الهدانة**’yi güderler                      ve onlar birlikte ayakta, **الشجوب** gibi
**الشجب**: içinde çakıl taşları hareket ettirilen kuru bir su tulumudur. Ve Lisânü’l-‘Arab’ın ibaresi: içine çakıl taşları konulan, sonra hareket ettirilen kuru bir su tulumu; bununla develer ürkütülür. Ve **سقاء شاجب**: kuru. er-Recez şairi dedi:
  Eğer Selmâ bineklerime eşlik etseydi
  Ve **شن شاجب**’in suyundan içseydim
İbn Abbâs’tan (Allah ikisinden de razı olsun) rivayette: teyzesi Meymûne’nin (Allah ondan razı olsun) yanında geceledi; dedi ki: Peygamber (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) bir **شجب**’e kalktı, ondan suyu aldı ve abdest aldı. **الشجب** sükûn ile: eskimiş, yıpranmış ve **شنا** olmuş su tulumu; ve o, **الشجب**’dendir: helâk. el-Ezherî dedi: Ben Benî Süleym’den bir bedevîyi şöyle derken işittim: su tulumlarından **الشجب**: **استشن** olup eskimiş olandır. Dedi ki: Bazen **الشدب**’in ağzı kesilir ve içine taze hurma konur. Câbir hadîsinde: Ensardan bir adam, Resûlullah’a (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) suyu **أشجابه**’inde soğuturdu. **الشجب**: Kelb’den bir kabilenin babasıdır; o, ‘Avf b. ‘Abd Ved b. ‘Avf b. Kinâne’dir; vezir Ebû’l-Kâsım el-Mağribî’nin **كتاب الإيناس**’ında böyledir. Ve el-Ahtal dedi:
  Ey Necd’den kartal (gibi) olan ve ey yürüyen;                      ve biz de develeri Benî **الشجب**’in yurdu olan ‘Azrâ’dan sürdük
**الشجب**: uzun (olan). **الشجب**: yarısı kesilip altı kova yapılan su tulumu. Ve hanımımız Âişe’nin (Allah ondan razı olsun) hadîsinde vârid olmuştur: “Her kuyudan üç **شجب** su çektiler”; ve müellifin zikrettiğiyle tefsir edilmiştir.

  **الشجب** hareke ile: hüzün ve gam; onda daha bilinen **النون**’dur; ileride geleceği üzere. **الشجب**: hastalık veya savaş sebebiyle insana isabet eden sıkıntı. **الشجب** iki damme ile: çobanın kovasını ve su tulumunu astığı üç tahta. **الشجاب** **كتاب** gibi: sağlamlaştırılmış, dikilmiş tahtalar; elbiseler onların üzerine konur ve serilir. Çoğulu **شجب** **كتب** gibi. Kesre ile **المشجب** gibi. Şöhreti sebebiyle zabtını terk etti. Câbir hadîsinde: “Elbisesi **المشجب** üzerindeydi”; o, başları birleştirilen ve ayakları aralanan çubuklardır; elbiseler onların üzerine konur; suyu soğutmak için su tulumları da onlara asılabilir. Nihâye’de böyledir. Şeyhimiz dedi: Onlar kırbaya **شجباء** derlerdi; ve kırbayı ancak asılı olarak tutarlardı; ona asıldığı çubuk hakikatte **المشجب**’dir; sonra genişlettiler de elbiselerin asıldığı şeye, ona benzeterek, **مشجب** adını verdiler; bunu es-Süheylî **الروض**’da söylemiştir. Ve onu **شجبه** eder, **يشجبه** **شجبا**; yani onu helâk etti; geçişli de olur geçişsiz de; denir ki: “Malı var; Allah onu **شجبه** etsin.” **شجبه** ayrıca: onu hüzünlendirdi. Ve **شجبه**: onu meşgul etti. Ve iş onu **أشجبه** etti; o da onun için **شجبا** **شجب** etti: hüzünlendi. “İş seni **أشجب** etti; sen de **شجبا** **شجبت** ettin.” **شجبه**: onu çekti. el-Asma‘î dedi: Denir ki: “Sen beni ihtiyacımdan **تشجبني** ediyorsun”; yani beni ondan çekiyorsun. Bundan dolayı denir ki: “At **يشجب** dizgini”; yani onu çeker. Ve süvari onu **شجبه** etti: onu çekti. Ceylanı **شجب** etti: onu okla veya başka bir şeyle vurdu da ona isabet etti; bacaklarının bir kısmını kopardı; böylece ayrılamadı. Ve iş **تشاجب** etti; karıştığı zaman; Nihâye’de de benzeri vardır. İbn Düreyd’den: **الشجب**: şeyin bir kısmının bir kısmına girmesidir; bundan **شجب** ve **تشاجب**: bir kısmı bir kısmına girdiği zaman. Denir ki: **امرأة شجوب** “فعول” üzere: kalbi ona bağlı, gam sahibi. Ve adam **تشجب** etti: hüzünlendi. el-‘Accâc dedi:
  **تشجب** edene, gamlar hatırlattılar
  Ve **تعجب** edene, hayretler bıraktılar
Ve **يشجب** **ينصر** gibi: bir hay (kabile); o, Ya‘rub b. Kahtân’ın oğlu **يشجب**’dir. Ve **الشجاب** **كتاب** gibi: tıkama, kapama. Denir ki: Onu **شجاب** ile **شجبه** etti; yani onu bir tıkama ile kapadı. **شاجب** lamsız: Diyâr-ı Bekr’de bir yerdir; bunu el-Bekrî söylemiştir. Ve denildi ki: harekeli **العرمة**’de bir vadidir; **المراصد** ve **التكملة**’de böyledir. Ve **العرمة**: **الدهناء**’nın yanında sert bir arazidir. Ve o, yani lamlı **الشاجب**: çok geveze, çok konuşan ahmaktır. Hadîste: “İnsanlar üçtür: **شاجب** ve **غانم** ve **سالم**.” **الشاجب**: kötü söz söyleyen; ve denildi ki: çirkin söz söyleyen; zulme yardım eden. **الغانم**: hayır söyleyen, onu emreden ve münkerden nehyeden; böylece ganimet elde eder. **السالم**: susan. **التهذيب**’de: Ebû Ubeyd dedi: **الشاجب**: helâk olmuş günahkâr. Kargalardan **الشاجب**: şiddetli ötüşlü olan; noktasız ve noktalı (harfle); ayrılık kargalarından feryat eden; denir ki: Karga **شجب** eder, **يشجب** **شجيبا**: ayrılıkla öttü. Ve **غراب شاجب** **يشجب**.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

شَجِبَ
1 شَجِبَ ذ , aor. شَجَبَ , (S, A, O, Msb, K,) inf. n. شَجَبٌ; (S, O, Msb, K;) and شَجَبَ, aor. شَجُبَ , (S, A, O, K,) inf. n. شُجُوبٌ; (S, O, K;) He perished: (S, A, O, Msb, K:) or, accord. to AO, he perished in relation to religion or the present worldly state: the former verb said by Ks to be the better: (TA:) or the former, (S,) or each, (O,) signifies he grieved, or mourned; or was sorrowful, sad, or unhappy. (S, O.) [See also شَجَبٌ, below.] ― -b2- And شَجَبَ, aor. شَجُبَ , inf. n. شَجْبٌ and شُجُوبٌ, It (a thing) went, went away, or passed away. (TA.) ― -b3- And شَجَبَ, aor. شَجُبَ , inf. n. شَجْبٌ, said of a raven (غُرَاب), It uttered the croak that is ominous of separation: (TA:) [or it croaked vehemently: or it (a raven of separation) bemoaned, by its croak, a misfortune: see شَاجِبٌ.] ― -b4- See also 6. -A2- شَجَبَهُ, (S, K,) aor. شَجُبَ , inf. n. شَجْبٌ, (S,) He (God, S) destroyed him: (S, K:) one says مَا لَهُ شَجَبَهُ اللّٰهُ [What aileth him? May God destroy him!]: thus the verb is trans. as well as intrans. (S.) ― -b2- And He grieved him; or caused him to mourn or lament, or to be sorrowful, sad, or unhappy: (S, K, TA:) [and so, app., ↓ أَشْجَبَهُ; for] one says, أَشْجَبَهُ الأَمْرُ فَشَجِبَ لَهُ, inf. n. شَجَبٌ, i.e. حَزِنَ, [which seems to mean The affair grieved him and he grieved at it,] and [in like manner] أَشْجَبَكَ الأَمْرُ فَشَجِبْتَ. (TA,) ― -b3- And He cast, or shot, at him, namely, a gazelle, (O, K, TA,) with a spear, (O,) or with an arrow, or some other thing, (TA,) and severed one of his legs, so that he could not move from his place. (O, K, TA.) ― -b4- Also He drew, or pulled, him, or it. (O, K.) One says of a horseman, and of a horse, شَجَبَ اللِّجَامَ and يَشْجُبُهُ, He pulled the bit and bridle, and he pulls it. (O.) And اـِنَّكَ لَتَشْجُبُنِى عَنْ حَاجَتِى Verily thou drawest me from the thing that I want. (As O.) ― -b5- And He occupied him, or busied him, or occupied him so as to divert his attention [from a thing]. (ISk, S, O, K.) ― -b6- And شَجَبَهُ بِشِجَابٍ He stopped it with a stopper; syn. سَدَّهُ بِسِدَادٍ. (S, O, TA.)

4 أَشْجَبَ see the preceding paragraph.

تشجّب
5 تشجّب ذ i. q. تَحَزَّنَ [app. as meaning He expressed pain, grief, or sorrow, or he lamented, or moaned]. (O, K.)

تشاجب
6 تشاجب ذ It (an affair, Nh, Msb, TA) became confused: (Nh, Msb, K, TA:) and (Msb, K, TA) it (a thing, IDrd, TA) became intermixed, or intermingled, one part of it entering into, or within, another; (IDrd, Msb, K, TA;) as also شجب [app. ↓ شَجَبَ], inf. n. شجب [app. شَجْبٌ]. (IDrd, TA.)

شَجْبٌ
شَجْبٌ ذ Want, or a want, syn. حَاجَةٌ: and anxiety: (A, O, K:) pl. شُجُوبٌ. (TA.) -A2- Also, as an epithet, applied to a skin for water or milk, as though a contraction of شَجِبٌ meaning “ perishing, ” Old, and worn out; (O, TA; *) as also ↓ شَاجِبٌ: (O:) or the latter, so applied, signifies dry. (TA.) ― -b2- And [as a subst., or an epithet in which the quality of a subst. is predominant,] A skin for water or milk of which half is cut off and the lower part made into a bucket: (O, K:) pl. شُجُبٌ. (TA.) And A dry skin for water or milk into which pebbles are put and then shaken for the purpose of frightening camels. (L, K. *) Az says, on the authority of an Arab of the desert, that it signifies An old, worn-out, skin for water or milk, of which, sometimes, the mouth is cut off, and fresh ripe dates are put in it. (TA.) Suh says, in the R, that A water-skin was thus called [app. meaning absolutely]. (MF, TA.) And it is said in a trad. that a man of the Ansلr used to cool water for the Prophet فى اشجابة [app. a mistranscription for فِى أَشْجَابِهِ, meaning in his water-skins, or worn-out water-skins; and cited to show that أَشْجَابٌ is a pl. of شَجْبٌ, like as أَنْهَارٌ is pl. of نَهْرٌ]. (TA.) -A3- Also One of the poles of a tent: (A, K:) pl. شُجُوبٌ [agreeably with an explanation in the S]. (TA.) -A4- And [as an epithet,] Long, or tall. (K.)

شَجَبٌ
شَجَبٌ ذ Grief, or sorrow; and anxiety: (K, TA:) but the word more commonly known is with ن [i.e. شَجَنٌ]. (TA.) [The pl. is أَشْجَابٌ (like أَشْجَانٌ) occurring in the O, See also شَجِبَ, of which it is the inf. n.: and see شَجْبٌ, first sentence.] ― -b2- And Distress that befalls a man by reason of disease or of fight. (K, * TA.)

شَجِبٌ
شَجِبٌ ذ and ↓ شَاجِبٌ Perishing: (S, O, K:) [accord. to an explanation of their verbs by AO, in relation to religion or to the present worldly state:] or the former, (S,) or each, (O,) signifies, grieving, or mourning; or sorrowful, sad, or unhappy. (S, O.)

شُجُبٌ
شُجُبٌ ذ Three pieces of wood [set up as a tripod] upon which the pastor hangs his bucket (K, TA) and his skin for water or milk. (TA.) [See also شِجَابٌ (voce مِشْجَبٌ), of which it is said in the TA to be pl.]

شِجَابٌ
شِجَابٌ ذ : see مِشْجَبٌ. ― -b2- Also A stopper; syn. سِدَادٌ. (S, O, TA.)

شَجُوبٌ
شَجُوبٌ ذ A woman affected with anxiety, whose heart is given up thereto. (O, K.)

شَاجِبٌ
شَاجِبٌ ذ : see شَجْبٌ: ― -b2- and شَجِبٌ. ― -b3- Also A raven (غُرَابٌ) croaking vehemently, or that croaks vehemently: (S, O, K:) a raven uttering the croak that is ominous of separation: a raven of separation that bemoans, by its croak, a misfortune. (TA.) ― -b4- Also Irrational in talk, and loquacious. (K.) It is said in a trad., النَّاسُ ثَلَاثَةٌ شَاجِبٌ وَغَانِمٌ وَسَالِمٌ, i. e. Men are [of] three [sorts;] a speaker of what is bad, or an utterer of foul, or obscene, language, aiding in wrongdoing; and a speaker of what is good, and an enjoiner thereof, and a forbidder of what is disapproved, so that he obtains good fortune; and one who is silent: or, accord. to A'Obeyd, شَاجِبٌ signifies perishing, or in a state of perdition, and sinning. (TA.) [Or] the Prophet said, المَجَالِسُ ثَلَاثَةٌ فَسَالِمٌ وَغَانِمٌ وَشَاجِبٌ, meaning [Assemblies are of three sorts;] secure from sin; and acquiring recompense; and perishing, or in a state of perdition, and sinning. (O.)

مِشْجَبٌ
مِشْجَبٌ ذ Pieces of wood, (T, Msb, K,) bound together [at the top], upon which clothes are spread, (T, Msb,) or upon which clothes are put; as also ↓ شِجَابٌ; (K;) of which latter the pl. is شُجُبٌ: (TA: [see this last word above:]) pieces of wood, or sticks, of which the heads are joined together, and the feet parted asunder, upon which clothes are put, and sometimes the water-skins are hung thereon for the purpose of cooling the water: (Nh, TA:) or a piece of wood upon which clothes are put: (S:) Suh says, in the R, that they used to call the water-skin شَجْبٌ, and they used not to hold it otherwise than suspended, so that مِشْجَبٌ properly signifies the piece of wood, or stick, to which the water-skin is suspended: then they amplified the application of this word so as to call thereby the thing upon which clothes are suspended: (MF, TA:) the pl. is مَشَاجِبُ. (A.)

##### Türkçe

**شَجِبَ**
1 **شَجِبَ** ذ, muzâri‘ **شَجَبَ**, (S, A, O, Msb, K,) mastar ismi **شَجَبٌ**; (S, O, Msb, K;) ve **شَجَبَ**, muzâri‘ **شَجُبَ**, (S, A, O, K,) mastar ismi **شُجُوبٌ**; (S, O, K;) O helâk oldu: (S, A, O, Msb, K:) yahut, AO’ya göre, din bakımından veya mevcut dünya hâli bakımından helâk oldu: birinci fiil, Ks tarafından daha iyi olarak söylenmiştir: (TA:) yahut birincisi, (S,) yahut her biri, (O,) “kederlendi, yahut yas tuttu”; yahut “hüzünlü, kederli veya mutsuz oldu” mânâsına gelir. (S, O.) [Aşağıda **شَجَبٌ**’a da bak.] ― -b2- Ve **شَجَبَ**, muzâri‘ **شَجُبَ**, mastar ismi **شَجْبٌ** ve **شُجُوبٌ**, O (bir şey) gitti, uzaklaştı yahut geçip gitti. (TA.) ― -b3- Ve **شَجَبَ**, muzâri‘ **شَجُبَ**, mastar ismi **شَجْبٌ**, bir karga (**غُرَاب**) hakkında söylenir: ayrılığa uğursuzluk sayılan ötüşü çıkardı: (TA:) [yahut şiddetle öttü: yahut o (ayrılık kargası) ötüşüyle bir musibete ağıt yaktı: **شَاجِبٌ**’e bak.] ― -b4- 6’ya da bak. -A2- **شَجَبَهُ**, (S, K,) muzâri‘ **شَجُبَ**, mastar ismi **شَجْبٌ**, (S,) O (Allah, S) onu helâk etti: (S, K:) **مَا لَهُ شَجَبَهُ اللّٰهُ** [Ona ne oluyor? Allah onu helâk etsin!] denir: böylece fiil, lâzım olduğu gibi müteaddîdir de. (S.) ― -b2- Ve O, onu kederlendirdi; yahut ona yas tutturarak/ağlatarak, yahut onu hüzünlü, kederli veya mutsuz kılarak: (S, K, TA:) [ve böylece, görünüşe göre, ↓ **أَشْجَبَهُ**; zira] **أَشْجَبَهُ الأَمْرُ فَشَجِبَ لَهُ**, mastar ismi **شَجَبٌ**, yani **حَزِنَ**, denir; [bu, “İş onu kederlendirdi ve o da ona kederlendi” mânâsına benzer görünür,] ve [aynı şekilde] **أَشْجَبَكَ الأَمْرُ فَشَجِبْتَ**. (TA,) ― -b3- Ve O, ona, yani bir ceylana, (O, K, TA,) bir mızrakla, (O,) yahut bir okla veya başka bir şeyle, (TA,) attı; ve onun bacaklarından birini kesti; böylece bulunduğu yerden hareket edemedi. (O, K, TA.) ― -b4- Ayrıca O, onu yahut onu çekti. (O, K.) Bir süvari ve bir at hakkında **شَجَبَ اللِّجَامَ** ve **يَشْجُبُهُ** denir: gemi ve dizgini çekti ve onu çeker. (O.) Ve **اـِنَّكَ لَتَشْجُبُنِى عَنْ حَاجَتِى**: Şüphesiz sen beni istediğim şeyden çekiyorsun. (O’da olduğu üzere.) ― -b5- Ve O, onu meşgul etti; yahut onu oyaladı; yahut [bir şeyden] dikkatini çevirecek şekilde onu meşgul etti. (ISk, S, O, K.) ― -b6- Ve **شَجَبَهُ بِشِجَابٍ**: onu bir tıkaçla tıkadı; eş anlamlısı **سَدَّهُ بِسِدَادٍ**. (S, O, TA.)

4 **أَشْجَبَ**: bir önceki paragrafa bak.

**تشجّب**
5 **تشجّب** ذ, **تَحَزَّنَ** ile aynı mânâdadır [görünüşe göre “acı, keder veya hüzün belirtti; yahut ağıt yaktı, yahut inledi” mânâsında]. (O, K.)

**تشاجب**
6 **تشاجب** ذ: O (bir iş, Nh, Msb, TA) karışık hâle geldi: (Nh, Msb, K, TA:) ve (Msb, K, TA) o (bir şey, IDrd, TA) birbirine karıştı, iç içe geçti; onun bir kısmı diğer bir kısmının içine girdi yahut içinde oldu; (IDrd, Msb, K, TA;) bunun gibi **شجب** [görünüşe göre ↓ **شَجَبَ**], mastar ismi **شجب** [görünüşe göre **شَجْبٌ**]. (IDrd, TA.)

**شَجْبٌ**
**شَجْبٌ** ذ: ihtiyaç, yahut bir ihtiyaç; eş anlamlısı **حَاجَةٌ**: ve kaygı: (A, O, K:) çoğulu **شُجُوبٌ**. (TA.) -A2- Ayrıca, bir su veya süt tulumuna sıfat olarak, “helâk olan” mânâsındaki **شَجِبٌ**’in sanki kısaltması gibi: eski ve yıpranmış; (O, TA; *) bunun gibi ↓ **شَاجِبٌ** de: (O:) yahut ikincisi, böyle uygulandığında, “kuru” mânâsına gelir. (TA.) ― -b2- Ve [isim olarak, yahut isim niteliğinin baskın olduğu bir sıfat olarak,] yarısı kesilmiş ve alt kısmı kova yapılmış bir su veya süt tulumu: (O, K:) çoğulu **شُجُبٌ**. (TA.) Ve içine çakıl taşları konulup sonra develeri korkutmak maksadıyla sallanan kuru bir su veya süt tulumu. (L, K. *) Az, çölde yaşayan bir Arap’tan naklen, bunun “eski, yıpranmış bir su veya süt tulumu” mânâsına geldiğini; bazen ağzının kesildiğini ve içine taze olgun hurmalar konulduğunu söyler. (TA.) Suh, R’de, bir su tulumunun böyle adlandırıldığını söyler [görünüşe göre mutlak olarak]. (MF, TA.) Ve bir rivayette, Ensâr’dan bir adamın Peygamber için suyu **فى اشجابة** içinde serinlettiği söylenir [görünüşe göre **فِى أَشْجَابِهِ** yerine yanlış yazımdır; mânâsı “onun su tulumlarında” yahut “yıpranmış su tulumlarında”; ve **أَشْجَابٌ**’ın **شَجْبٌ**’ün çoğulu olduğunu göstermek için zikredilmiştir; tıpkı **أَنْهَارٌ**’ın **نَهْرٌ**’ün çoğulu olması gibi]. (TA.) -A3- Ayrıca bir çadırın direklerinden biri: (A, K:) çoğulu **شُجُوبٌ** [S’deki bir açıklamaya uygun olarak]. (TA.) -A4- Ve [sıfat olarak] uzun, yahut boylu. (K.)

**شَجَبٌ**
**شَجَبٌ** ذ: keder, yahut hüzün; ve kaygı: (K, TA:) fakat kelime daha yaygın olarak **ن** ile bilinir [yani **شَجَنٌ**]. (TA.) [Çoğulu **أَشْجَابٌ**’dur (**أَشْجَانٌ** gibi) ve O’da geçer; bunun mastar ismi olduğu **شَجِبَ**’e de bak: ve **شَجْبٌ**’ün ilk cümlesine bak.] ― -b2- Ve hastalık veya savaş sebebiyle bir adama isabet eden sıkıntı. (K, * TA.)

**شَجِبٌ**
**شَجِبٌ** ذ ve ↓ **شَاجِبٌ**: helâk olan: (S, O, K:) [AO’nun fiillerini açıklamasına göre, dinle veya mevcut dünya hâliyle ilgili olarak:] yahut birincisi, (S,) yahut her biri, (O,) “kederlenen, yahut yas tutan”; yahut “hüzünlü, kederli veya mutsuz” mânâsına gelir. (S, O.)

**شُجُبٌ**
**شُجُبٌ** ذ: çobanın kovasını (K, TA) ve su veya süt tulumunu (TA) astığı, üç parça ağaç [üçayak gibi dikilmiş]. (TA.) [Ayrıca **شِجَابٌ**’a da bak (madde **مِشْجَبٌ**’de); TA’da bunun çoğulu olduğu söylenir.]

**شِجَابٌ**
**شِجَابٌ** ذ: **مِشْجَبٌ**’e bak. ― -b2- Ayrıca bir tıkaç; eş anlamlısı **سِدَادٌ**. (S, O, TA.)

**شَجُوبٌ**
**شَجُوبٌ** ذ: kaygıdan etkilenmiş, kalbi ona teslim olmuş bir kadın. (O, K.)

**شَاجِبٌ**
**شَاجِبٌ** ذ: **شَجْبٌ**’e bak: ― -b2- ve **شَجِبٌ**. ― -b3- Ayrıca şiddetle öten, yahut şiddetle öten bir karga (**غُرَابٌ**): (S, O, K:) ayrılığa uğursuzluk sayılan ötüşü çıkaran bir karga: ötüşüyle bir musibete ağıt yakan bir ayrılık kargası. (TA.) ― -b4- Ayrıca konuşmada akıldışı ve geveze. (K.) Bir rivayette şöyle denmiştir: **النَّاسُ ثَلَاثَةٌ شَاجِبٌ وَغَانِمٌ وَسَالِمٌ**, yani insanlar üç [türdür;] kötüyü söyleyen, yahut çirkin veya müstehcen söz söyleyen, haksızlığa yardım eden; ve iyiyi söyleyen, onu emreden ve hoş görülmeyeni yasaklayan, böylece kazanç elde eden; ve susan. Yahut A‘Obeyd’e göre **شَاجِبٌ**, helâk olan, yahut helâk hâlinde olan, ve günah işleyen mânâsına gelir. (TA.) [Veya] Peygamber şöyle dedi: **المَجَالِسُ ثَلَاثَةٌ فَسَالِمٌ وَغَانِمٌ وَشَاجِبٌ**, mânâsı: [Meclisler üç türdür;] günahtan emin; sevap kazanan; ve helâk olan, yahut helâk hâlinde olan, ve günah işleyen. (O.)

**مِشْجَبٌ**
**مِشْجَبٌ** ذ: birbirine bağlanmış ağaç parçaları, (T, Msb, K,) [üstten], üzerine elbiselerin serildiği, (T, Msb,) yahut üzerine elbiselerin konulduğu; bunun gibi ↓ **شِجَابٌ** da; (K;) bunun (ikincisinin) çoğulu **شُجُبٌ**’dur: (TA: [yukarıdaki bu son kelimeye bak:]) başları birleştirilmiş ve ayakları ayrılmış ağaç parçaları yahut çubuklar; üzerine elbiseler konulur ve bazen suyu serinletmek maksadıyla su tulumları onun üzerine asılır: (Nh, TA:) yahut üzerine elbiselerin konulduğu bir ağaç parçası: (S:) Suh, R’de, onların su tulumuna **شَجْبٌ** dediklerini ve onu asılı olmaksızın tutmadıklarını; böylece **مِشْجَبٌ**’in aslında su tulumunun asıldığı ağaç parçası yahut çubuk mânâsına geldiğini; sonra bu kelimenin kullanımını genişleterek elbiselerin asıldığı şeye de bununla ad verdiklerini söyler: (MF, TA:) çoğulu **مَشَاجِبُ**’dir. (A.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَجَبَ
شَجَبَ U ( n. ac. شَجْب 1 ),
a.  Grieved, afflicted.

b.  Destroyed, cut off.

c.  Busied, occupied.

d.  Drew, pulled.

e.  Stopped up   ( bottle ).

f.  Croaked.

g.  ( n. ac. شُجُوْب 27 ),  see infra.

شَجِبَ
شَجِبَ A ( n. ac. شَجَب 4 ),
a.  Grieved, was afflicted; perished.

تَشَجَّبَ
تَشَجَّبَ V ,
a.  see ( شَجِبَ )

تَشَاْجَبَ
تَشَاْجَبَ VI ,
a.  Was confused.

شَجْب
شَجْب 1 , ( pl. شُجُوْب 27 ),
a.  Grief, sorrow.

b.  Want.

c.  Tent-pole.

d.  Sentence of death.

شَجَب
شَجَب 4 ,
a.  Grief, sorrow; distress, suffering.

b.  Destruction, ruin; doom.

شَجِب
شَجِب 5 ,
a.  see 21 .

شُجُب
شُجُب 10 ,
a.  see 20 .

مِشْجَب
مِشْجَب 20 ,
a.  Wooden stand.

شَاْجِب
شَاْجِب 21 ,
a.  Perishing; grieving, mournful, sorrowful.

b.  see 1 (b) .

شِجَاْب
شِجَاْب 23 ,
a.  Stopper.

b.  see 20 .

##### Türkçe

**شَجَبَ**
**شَجَبَ** U ( mastar: **شَجْب** 1 ),
a. Kederlendi, musibete uğradı.

b. Helâk etti, kökünü kesti.

c. Meşgul etti, oyaladı.

d. Çekti, çekip aldı.

e. (Şişeyi) tıkadı.

f. Vırakladı.

g. ( mastar: **شُجُوْب** 27 ), aşağıya bak.

**شَجِبَ**
**شَجِبَ** A ( mastar: **شَجَب** 4 ),
a. Kederlendi, musibete uğradı; helâk oldu.

**تَشَجَّبَ**
**تَشَجَّبَ** V ,
a. (**شَجِبَ**)’e bak.

**تَشَاْجَبَ**
**تَشَاْجَبَ** VI ,
a. Şaşırdı.

**شَجْب**
**شَجْب** 1 , ( çoğulu: **شُجُوْب** 27 ),
a. Keder, hüzün.

b. İhtiyaç.

c. Çadır direği.

d. Ölüm hükmü.

**شَجَب**
**شَجَب** 4 ,
a. Keder, hüzün; sıkıntı, ıstırap.

b. Yıkım, harap oluş; helâk.

**شَجِب**
**شَجِب** 5 ,
a. 21’e bak.

**شُجُب**
**شُجُب** 10 ,
a. 20’ye bak.

**مِشْجَب**
**مِشْجَب** 20 ,
a. Tahta sehpa.

**شَاْجِب**
**شَاْجِب** 21 ,
a. Helâk olan; kederli, matemli, hüzünlü.

b. 1 (b)’ye bak.

**شِجَاْب**
**شِجَاْب** 23 ,
a. Tıpa.

b. 20’ye bak.
