# شجن — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D9%86/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%AC%D9%86/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شجن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D9%86.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: شجن

باب الجيم والشين مع النون
ش ج ن، ن ش ج، ج ش ن، ش ن ج، ن ج ش مستعملات
شجن:
الشَّجَنُ: الهمُّ والحزنُ، وأشجَنني فشَجُنتُ منه أشجُن شُجُوناً.
والحمامة تَشجُنُ شُجوناً إذا ناحت وتَحزنت.
ووردت أرضاً ما كانت لي شَجَناً أي وطناً.
والحديث ذو شُجُونٍ أي فُنونٍ وأعراض أي أطراف ونواحٍ.
والأشجانُ: الأحزانُ، جمع شَجَنٍ، والفعل منه شَجِنتُ أي صار الشَّجَنُ فيَّ.
وأما تَشَجنت فكأني تذكرت وتبكَّيت لذلك، وهو كقولك: فَطُنتُ فطناً، وفَطِنتُ للشيء فِطنةً وفَطَنا، وأنشدَ:
هَيَّجنَ أشجاناً لمِن تَشَجَّنا
والشاجنةُ: ضَربٌ من الأوديةِ والمَسايل ذو نبتٍ حسن، والجميعُ السَّواجِنُ.
والشَّجنةُ: شُجنة الرَّجم معلقةٌ بالعرش، ويعني بالشُّجنة قرابةً مُشتبِكةٌ، ويقال: هي كالغُصن من الشَّجَرَةِ، ويقال: هي شِجنَةٌ وشُجنةٌ.
نشج:
نَشَجَ الباكي يَنشِجُ نَشيجاً إذا غَصى البُكاءُ في حَلقه عند الفَزعة.
والطَّعنة تَنشِجُ عند خروج الدَّم: تسمع لها صوتاً في جَوفها، وإذا بدا صوتٌ كالنَّفخة قيل نعرتِ الطَّعنةُ.
والقِدر تَنشِجُ عند الغليان. والناشج الذي ينزع نفسه، قال:
وناشِجٌ عينه مُنَّهلَّةٌ تكفُ
جشن:
الجَوشنُ: ما عَرض من وسط الصدر.
ويقال: الجَوشَنُ اسم الحديد الذي يُلبسُ من السِّلاح.
وجَوشنُ الجَرادة صدرها.
شنج:
الشَّنَجُ: تَشَنُّج الأصابع كلَّها والجلد، وربَّما قالوا: شَنِجٌ أشنَجُ وشَنِجٌ مُشَنَّجٌ، والمُشَنَّجُ أشدُّ تشنيجاً، وإذا شَنِجَ نسا الدّابَّة فهو أقوى لها و أشدُّ لرجليها.
وتقول هذيل: غنجٌ على شَنَجٍ أي رجلٌ على جَمَلٍ، فالغنجُ هو الرجل، والشَّنَجُ: الجمل.
قالوا: والغنج تحريك العُنُقِ والبدن.
نجش:
النَّجشُ: إن يُريد الإنسانُ أن يبيع بياعةً فيُساومُه بثمنٍ كثير ينظر إليه ناظر فيقع فيها.
وفي التزويج أيضاً والأشياء، ومنه الحديث: " لا نَجشَ في الإسلام".
ونَجَشَها نَجشاً، ورجلٌ ناجِشٌ نَجُوشُ الصيد أي يأخذ من حواليها ليصرفها إلى الحِبالة.
قال زائدة: ينجُشُ الطَّير أي يسُوقُه.

### Türkçe

باب **الجيم** و**الشين** مع **النون**
**ش ج ن**، **ن ش ج**، **ج ش ن**، **ش ن ج**، **ن ج ش** kullanımdadırlar.
**شجن**:
**الشَّجَنُ**: keder ve hüzündür; “beni kederlendirdi” (**أشجَنني**) de; ben de ondan dolayı kederlendim (**شَجُنتُ**) — ondan **أشجُن**; **شُجُوناً** (kederlenme) ile.
Güvercin de, ötüp hüzünlendiği zaman **شُجوناً** (kederlenerek) **تَشجُنُ**.
“Benim için **شَجَناً** (bir keder/bağ) olmayan bir yere vardım” denildi; yani vatan.
“Hadis **ذو شُجُونٍ**” yani türler ve arazlar; yani uçlar ve yanlar.
**والأشجانُ**: hüzünlerdir; **شَجَنٍ**’in çoğuludur; fiil ondan: “kederlendim” (**شَجِنتُ**) yani **الشَّجَنُ** bende oldu.
**تَشَجنت**’e gelince: sanki hatırladım ve bunun için ağlar gibi yaptım; bu, senin “anladım” (**فَطُنتُ**) — **فطناً**; ve “şeye karşı anladım” (**فَطِنتُ للشيء**) — **فِطنةً** ve **فَطَنا** demen gibidir. Şu beyit okunmuştur:
هَيَّجنَ **أشجاناً** لمِن **تَشَجَّنا**
**والشاجنةُ**: güzel bitkili vadiler ve akıntı yataklarından bir türdür; hepsi **السَّواجِنُ**’dir.
**والشَّجنةُ**: recm **شُجنة**’si arşa asılıdır; **الشُّجنة** ile, birbirine dolaşmış bir akrabalığı kasteder; “ağaçtan bir dal gibidir” denilir; ve “o, **شِجنَةٌ** ve **شُجنةٌ**’dir” denilir.
**نشج**:
Ağlayan kimse, korku anında ağlama boğazında tıkandığı zaman **نَشَجَ**; **يَنشِجُ**; **نَشيجاً** (hıçkırarak).
Mızrak yarası da, kanın çıkışı sırasında **تَنشِجُ**: iç boşluğunda ona bir ses işitirsin; ve bir üfleme gibi bir ses belirdiğinde “yarayı **نعرتِ**” denilir.
Tencere de kaynama sırasında **تَنشِجُ**. **والناشج**: nefesini çekip çıkaran kimsedir; dedi ki:
وناشِجٌ عينه مُنَّهلَّةٌ تكفُ
**جشن**:
**الجَوشنُ**: göğsün ortasından görünen şeydir.
Ve denilir ki: **الجَوشَنُ**, silahtan giyilen demirin adıdır.
Çekirgenin **جَوشنُ**’u, onun göğsüdür.
**شنج**:
**الشَّنَجُ**: bütün parmakların ve derinin kasılıp büzülmesidir; bazen derler ki: **شَنِجٌ أشنَجُ** ve **شَنِجٌ مُشَنَّجٌ**; **المُشَنَّجُ** kasılmada daha şiddetlidir; ve binek hayvanının **نسا**’sı **شَنِجَ** olursa, bu onun için daha kuvvetli ve iki ayağı için daha şiddetlidir.
Hüzeyl şöyle der: **غنجٌ** على **شَنَجٍ**; yani deve üzerinde bir adam; **الغنجُ** adamdır, **الشَّنَجُ**: devedir.
Dediler ki: **والغنج** boynu ve bedeni oynatmaktır.
**نجش**:
**النَّجشُ**: insanın bir malı satmak istemesi; ona yüksek bir fiyatla pazarlık edilmesi; ona bakan bir bakanın da onu görüp ona düşmesidir.
Nikâhta da ve eşyalarda da (böyledir); ondan hadis: “İslâm’da **نَجشَ** yoktur.”
Onu **نَجَشَها** — **نَجشاً**; ve bir adam **ناجِشٌ**; avın **نَجُوشُ**’u: onu tuzağa sevk etmek için çevresinden alandır.
Zâide dedi ki: “**ينجُشُ** kuşu” yani onu sürer.
