# شجي — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D9%8A/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%AC%D9%8A/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شجي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D9%8A.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شجي

( *!والشَّجا ) ، مَقْصوراً : ( ما اعْتَرَضَ في الحَلْقِ من عَظْمٍ ونحوه ) يكونُ في الإِنْسانِ وفي الَّدابَّةِ ، قالَ الشَّاعرْ :
وتَرَاني *!كالشَّجا في حَلْقِهِ
عَسِراً مَخْرَجُه ما يُنْتَزَع ْوقد ( *!شَجِيَ به ، كَرِضيَ ، *!شَجاً ) . ويقالُ : عليك بالكَظْمِ ولو *!شَجِيتَ بالعَظْمِ ؛ قالَ الشاعِرُ :
لا تُنْكِرُوا القَتْلَ وقد سُبينا
في حَلْقِكم عَظْمٌ وقد *!شَجِينا قالَ الجوهريُّ : أَرادَ في حُلُوقِكُم ، فلهذا قالَ *!شَجِين .
( و ) رَجُلٌ *!شَجٍ : أَي حَزينٌ ؛ وامْرأَةٌ *!شَجِيَةٌ ، على فَعِلَةٍ .
ويقالُ : ويلٌ *!للشَّجِي من الخَلِي . ( *!الشَّجِي ) ، بتَخْفيفِ الياءِ : ( المَشْغولُ ) ، والخِلِي : الفارِغُ ، كما قالَهُ أَبو زَيْدٍ .
وهذا المَشْغُولُ يحتملُ أنْ يكونَ *!شَجِيَ بعظم

يغصُّ به حَلْقُه أَو بهم فلم يَجِد مَخْرجاً منه ، أَو بقِرْنِ فلم يُقاوِمْه ؛ هكذا رَواهُ غيرُ واحِدٍ مِن الأَئِمَّةِ بالتَّخْفيفِ .
وحكَى صاحِبُ العَيْن تَشْديدَ الياءِ ؛ والأَوَّلُ أَعْرَفُ .
وقال الزَّمخشريُّ : ورُوِي مُشَدَّداً بمعْنَى المَشْجُوِّ ، وعُزِي للأصْمعي رَحِمَه الله تعالى .
وفي الصِّحاح : قالَ المبرِّدُ : ياءُ الخَلِيّ مُشَدَّدَة ، وياءُ *!الشَّجِي مُخَفَّفَة ؛ قالَ : ( و ) قد ( شدِّدَ ياؤهُ في الشِّعْرِ ) ؛ وأَنْشَدَ :
نامَ الخَلِيُّونَ عن ليلِ *!الشَّجِيِّينا
شَأْنُ السُّلاةِ سِوى شأْنِ المُحِبِّينا

### Türkçe

( **والشَّجا** ) , maksûr olarak: ( boğazda kemik ve benzeri şeylerden takılıp kalan şey ) insanda da binek hayvanında da olur; şair dedi ki:
Ve beni onun boğazında **كالشَّجا** gibi görürsün
Çıkarması güçtür; çekilip çıkarılmaz. Ve ( **شَجِيَ به** , **رِضيَ** gibi, **شَجاً** ) olmuştur. Ve denilir: boğulmayı tut; isterse kemikle **شَجِيتَ** olsan bile; şair dedi ki:
Öldürmeyi inkâr etmeyin; hâlbuki esir alınmışız
Boğazınızda bir kemik var ve hâlbuki **شَجِينا** olduk. Cevherî dedi ki: “Boğazlarınızda”yı kastetti; bu yüzden **شَجِين** dedi.

( ve ) bir adam **شَجٍ**: yani hüzünlü; ve bir kadın **شَجِيَةٌ** , **فَعِلَة** vezni üzere.

Ve denilir: boş olandan **للشَّجِي**’ye yazık. ( **الشَّجِي** ), yâ’nın hafifletilmesiyle: ( meşgul olan ); ve **الخِلِي**: boş olan; Ebû Zeyd’in dediği gibi.

Ve bu meşgul olan, boğazı onunla tıkanıp kalan bir kemikle **شَجِيَ** olmuş olmayı da, yahut onlarla (tıkanıp kalmayı) da, ondan bir çıkış yolu bulamamayı da, yahut bir boynuzla (yaralanmayı) da, ona karşı koyamamayı da ihtimal eder; böylece, imamlardan birden fazlası bunu hafifletmeyle rivayet etti.

Ve **العَيْن** sahib(i) yâ’nın şeddelenmesini nakletti; fakat birincisi daha bilinenidir.

Ve Zemahşerî dedi ki: “Meşgul olunan” mânâsıyla şeddeli olarak da rivayet edildi; ve Asma‘î’ye nispet edildi, Allah Teâlâ ona rahmet etsin.

Ve **الصِّحاح**’ta: Müberred dedi ki: **الخَلِيّ**’nin yâ’sı şeddelidir; **الشَّجِي**’nin yâ’sı hafifletilmiştir; dedi ki: ( ve ) şiirde onun yâ’sı şeddelenmiştir; ve şu beyti okudu:
Boş olanlar, **الشَّجِيِّينا**’nın gecesinden uyudular
Sevgi duyanların hâli dışında, süla(t)ın hâli.
