# شحج — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D8%AC/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%AD%D8%AC/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شحج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D8%AC.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: شحج

الشَّحِيجُ والشُّحاج، بالضم: صَوْت البغل وبعض أَصوات الحمار؛ وقال ابن سيده: هو صوت البغل والحمار والغُراب إِذا أَسَنَّ. ويقال للبغال: بنات شاحِج وبنات شَحَّاج، وربما استُعِير للإِنسان. شَحَجَ يَشْحَجُ ويَشْحِج شَحِيجاً وشُحاجاً وشَحَجاناً وتَشْحاجاً، وتَشَحَّج، واسْتَشْحَج؛ قال ذو الرمة:
ومُسْتَشْحَجاتٍ بالفِراقِ، كأَنها
مَثاكِيلُ، من صُيَّابة النُّوبِ، نُوَّحُ
ويقال للغِرْبان: مُسْتَشْحَجات ومُسْتَشْحِجات، بفتح الحاءِ وكسرها، وشبَّهها بالنُّوبَةِ لِسَوادها. قال ابن سيده: وأُرى ثعلباً قد حكى شَحِج، بالكسر، قال: ولست منه على ثِقَة. وفي حدث ابن عمر: أَنه دخل المسجد فرأَى قاصّاً صَيّاحاً، فقال: اخفِضْ من صوتك، أَلم تعلم أَن الله يُبغِضُ كلَّ شَحَّاج؟ الشُّحَاج: رفع الصوت، وهو بالبغل والحمار أَخصُّ، كأَنه تَعْريض بقوله تعالى: إِنَّ أَنْكَرَ الأَصْوات لَصَوْتُ الحمير. وهو الشُّحاج والشَّحِيجُ، والنُّهاقُ والنَّهِيقُ؛ الأَزهري: شَحَجَ البغلُ يَشْحَجُ شَحِيجاً، والغراب يَشْحَج شَحَجاناً؛ وقيل: شَحِيجُ الغُراب ترجيع صوته، فإِذا مدَّ رأْسه، قيل: نَعَبَ. وغُرابٌ شَحَّاجٌ: كثير الشَّحِيج، وكذلك سائر الأَنواع التي ذكرنا؛ هذا قول ابن سيده؛ قال وقول الراعي: يا طِيبَها ليلةً حتى تَخَوَّنَها
داعٍ دَعا، في فُروعِ لصبح، شَحَّاجُ
إِنما أَراد شَحَّاجيّ، وليس بمنسوب، إِنما هو كأَحمر وأَحمريّ، وإِنما أَراد المؤَذِّن فاستعار؛ ومنه قول الآخر:
والدَّهْرُ بالإِنسان دَوَّاريُّ
أَراد دَوَّارُ.
والمِشْحَجُ والشَّحَّاج: الحمار الوحشيُّ، صِفة غالبة؛ الجوهري: الحمار الوحشيُّ مِشْحَج وشَحَّاج؛ قال لبيد:
فَهْوَ شَحَّاج مُدِلٌّ سَنِقٌ،
لاحِقُ البَطْنِ، إِذا يَعْدو زَمَلْ
قال ابن سيده: وفي العرب بطنان يُنْسَبان إِلى شَحَّاج، كلاهما من الأَزْدِ لهم بقية فيهما.

### Türkçe

**الشَّحِيجُ** ve **الشُّحاج**; (şamma ile): katırın sesi ve eşeğin bazı sesleri;

İbn Sîde dedi ki: O, katırın, eşeğin ve yaşlanınca karganın sesidir. Katırlara **بنات شاحِج** ve **بنات شَحَّاج** denir; bazen insana da ödünçlenir. **شَحَجَ** **يَشْحَجُ** ve **يَشْحِج**; **شَحِيجاً** ve **شُحاجاً** ve **شَحَجاناً** ve **تَشْحاجاً** (diye); ve **تَشَحَّج**; ve **اسْتَشْحَج**;

Zü’r-Rumme dedi ki:
ومُسْتَشْحَجاتٍ بالفِراقِ، كأَنها
مَثاكِيلُ، من صُيَّابة النُّوبِ، نُوَّحُ

Kargalara **مُسْتَشْحَجات** ve **مُسْتَشْحِجات** denir; **الحاءِ**’nın fethası ve kesresiyle; ve onu siyahlığı sebebiyle **النُّوبَةِ**’ye benzetti. İbn Sîde dedi ki: Ve ben, Sa‘leb’in **شَحِج**’i, kesre ile, rivayet etmiş olduğunu görüyorum; dedi ki: Fakat ben ondan emin değilim. İbn Ömer’in hadisesinde: O, mescide girdi de bağırıp çağıran bir kıssacı gördü; dedi ki: Sesinden indir; Allah’ın her **شَحَّاج**’ı buğzettiğini bilmedin mi? **الشُّحَاج**: sesi yükseltmektir; ve o, katır ve eşekte daha özeldir; sanki O’nun şu sözüyle bir ta‘rîzdir: “Şüphesiz seslerin en çirkini elbette eşeklerin sesidir.” Ve o, **الشُّحاج** ve **الشَّحِيجُ**’dir; ve **النُّهاقُ** ve **النَّهِيقُ**’tir; Ezherî: Katır **شَحَجَ** eder, **يَشْحَجُ**; **شَحِيجاً** (diye); karga da **يَشْحَج** eder; **شَحَجاناً** (diye); ve denildi ki: Karganın **شَحِيجُ**’i, sesini terci‘ etmesidir; başını uzatınca, **نَعَبَ** dedi denir. Ve **غُرابٌ شَحَّاجٌ**: **الشَّحِيج**’i çok olan; ve zikrettiğimiz diğer türlerin geri kalanı da böyledir; bu, İbn Sîde’nin sözüdür; dedi ki: Ve çobanın sözü:
يا طِيبَها ليلةً حتى تَخَوَّنَها
داعٍ دَعا، في فُروعِ لصبح، شَحَّاجُ

Ancak **شَحَّاجيّ**’yi kastetti; nisbetli değildir; ancak o, **أَحمر** ve **أَحمريّ** gibi (bir şey)dir; ancak müezzini kastetti de ödünç aldı; ve ondan, diğerinin sözü:
والدَّهْرُ بالإِنسان دَوَّاريُّ
**دَوَّارُ**’u kastetti.

**والمِشْحَجُ** ve **الشَّحَّاج**: yaban eşeği; galip bir sıfattır; Cevherî: yaban eşeği **مِشْحَج** ve **شَحَّاج** (dır); Lebîd dedi ki:
فَهْوَ شَحَّاج مُدِلٌّ سَنِقٌ،
لاحِقُ البَطْنِ، إِذا يَعْدو زَمَلْ

İbn Sîde dedi ki: Araplarda **شَحَّاج**’a nisbet edilen iki karın (kol) vardır; ikisi de **الأَزْدِ**’dendir; onlarda ikisinde de bir bakiye vardır.
