# شحج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%AD%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شحج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شحج

شحيج البغل والغراب: صوته، كشحاجه، بالضم  ، وفي اللسان: الشحيج والشحاج، بالضم: صوت البغل وبعض أصوات الحمار. وقال ابن سيده: هو صوت البغل والحمار،  وشحجانه  محركة.
 وفي التهذيب: شحج البغل يشحج شحيجا، والغراب يشحج شحجانا.

  وقيل: شحيج الغراب: ترجيع صوته، فإذا مد رأسه، قيل: نعب. وغراب شحاج: كثير الشحيج، وكذلك سائر الأنواع؛ هذا قول ابن سيده. قال الراعي:
  يا طيبها ليلة حتى تـخـونـهـا                      داع دعا في فروع الصبح شحاج أراد المؤذن فاستعار.
  شحج كجعل وضرب  يشحج ويشحج شحيجا وشحاجا وشحجانا وتشحاجا، وتشحج واستشحج.
 وقال ابن سيده: وأرى ثعلبا قد حكى شحج، بالكسر. قال: ولست منه على ثقة.
 وفي حديث ابن عمر  أنه دخل المسجد فرأى قاصا صياحا، فقال: اخفض من صوتك، ألم تعلم أن الله يبغض كل شحاج  ، الشحاج: رفع الصوت، وهو بالبغل والحمار أخص، كأنه تعريض بقوله تعالى:  إن أنكر الأصوات لصوت الحمير  . وهو الشحاج والشحيج والنهاق والنهيق.
  وشحج الغراب  : إذا  أسن وغلظ صوته  . وفي المحكم: الشحيج والشحاج: صوت الغراب إذا أسن.
  والبغال: بنات شحاج، ككتان  وشاحج. وربما استعير للإنسان. وفي الأساس: ومراكبهم بنات شحاج وهي البغال والحمير.
  والحمار الوحشي: مشحج، كمنبر وشحاج، ككتان  قال لبيد:
  فهو شحاج مـدل سـنـق                      لاحق البطن إذا يعدو زمل كذا في الصحاح. وفي اللسان المشحج والشحاج: الحمار الوحشي، صفة غالبة.
  وطلحة بن الشحاج، محدث. وبنو شحاج، ككتان: بطنان في الأزد  ، قال ابن سيد: وفي العرب بطنان ينسبان إلى شحاج، كلاهما من الأزد، لهم بقية فيهما.
  ويقال: شحجتني الشواحج، أي  الغربان  .
 ويقال للغربان:  مستشحجات  ومستشحجات، بفتح الحاء وكسرها:  أي استشحجن فشحجن  ، قال ذو الرمة:
  ومستشحجات بالفراق كأنهـا                      مثاكيل من صيابة النوب نوح وشبهها بالنوب لسوادها.

### Türkçe

**شحيج** katırın ve karganın: sesi; **كشحاجه** gibi; (şın’ın) ötrelisiyle. Ve **اللسان**’da: **الشحيج** ve **الشحاج** (şın’ın) ötrelisiyle: katırın sesi ve eşeğin bazı sesleri. İbn Sîde dedi: O, katırın ve eşeğin sesidir; **وشحجانه** harekeli.

Ve **التهذيب**’de: katır **شحج** eder, **يشحج** eder, **شحيجا**; karga da **يشحج** eder, **شحجانا**.

Ve denildi: karganın **شحيج**’i: sesini tekrarlayıp geri çevirmesidir; başını uzattığı zaman: **نعب** denilir. Ve **غراب شحاج**: **الشحيج**’i çok olan (karga); diğer türlerin geri kalanı da böyledir; bu, İbn Sîde’nin sözüdür. Er-Râ‘î dedi:

  Onun ne hoşudur o gece, ta ki onu terk edinceye kadar;
  Sabahın dallarında çağıran bir çağırıcı, **شحاج**.
Müezzini kastetti de ödünç aldı.

**شحج**; **كجعل** ve **ضرب** gibi: **يشحج** ve **يشحج**; **شحيجا** ve **شحاجا** ve **شحجانا** ve **تشحاجا**; ve **تشحج** etti ve **استشحج** etti.

İbn Sîde dedi: Ve ben, Sa‘leb’in **شحج**’i (şın’ın kesresiyle) naklettiğini görüyorum. Dedi: Ve ben ondan emin değilim.

İbn Ömer hadîsinde: mescide girdi de bağırıp çağıran bir kıssacı gördü; dedi ki: Sesinden indir; Allah’ın her **شحاج**’ını buğzettiğini bilmedin mi? **الشحاج**: sesi yükseltmektir; katır ve eşekte daha özeldir; sanki Yüce Allah’ın sözüyle bir ta‘rîzdir: **إن أنكر الأصوات لصوت الحمير**. Ve o: **الشحاج** ve **الشحيج** ve **النهاق** ve **النهيق**’tir.

Ve karga **شحج** etti: yaşlandı ve sesi kalınlaştığı zaman. Ve **المحكم**’de: **الشحيج** ve **الشحاج**: karganın yaşlandığı zaman (çıkan) sesidir.

Ve katırlar: **بنات شحاج**; **ككتان** ve **شاحج** gibi. Bazen insana da ödünç alınır. Ve **الأساس**’ta: ve onların binekleri **بنات شحاج**’dır; o da katırlar ve eşeklerdir.

Ve yaban eşeği: **مشحج**; **كمنبر** gibi; ve **شحاج**; **ككتان** gibi. Lebîd dedi:

  O, **شحاج**’dır; sarkık, uzun boyunlu;
  Karnı yapışık; koştuğu zaman süratli.
**الصحاح**’ta böyle. Ve **اللسان**’da **المشحج** ve **الشحاج**: yaban eşeği; galip bir sıfattır.

Ve Talha b. **الشحاج**, muhaddis. Ve Benû **شحاج**; **ككتان** gibi: Ezd’de iki batın. İbn Seyyid dedi: Araplarda **شحاج**’a nisbet edilen iki batın vardır; ikisi de Ezd’dendir; onlarda ikisinden de bir kalıntı vardır.

Ve denilir: **شحجتني الشواحج**; yani kargalar.

Ve kargalara denilir: **مستشحجات** ve **مستشحجات**; hâ’nın fethası ve kesresiyle: yani **استشحجن فشحجن**; Zû’r-Rumme dedi:

  Ve ayrılıkla **مستشحجات**; sanki onlar
  Nûb’un siyahlığından dolayı evlât acısı çekenlerdir, ağıt.
Ve onları siyahlığından dolayı nûb’a benzetti.
