# شحذ — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D8%B0/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%AD%D8%B0/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شحذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D8%B0.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: شحذ

شَحَذَ
1 شَحَذَ ذ , (S, A, Msb, K,) aor. شَحَذَ , (S, Msb, K,) inf. n. شَحْذٌ, (S,) He sharpened (S, A, Msb, K) a knife, (S, A, L, K,) and a sword, and the like, (L,) or an iron implement, (Msb), with a whetstone or other similar thing; (TA;) as also ↓ اشحذ; (K;) and ↓ شحّذ, inf. n. تَشْحِيذٌ. (KL.) ― -b2- [Hence,] شَحَذْتَ عَلَيْنَا لِسَانَكَ (tropical:) [Thou hast sharpened against us thy tongue]. (A and TA in art. رهف.) And اِشْحَذْ لَهُ غَرْبَ ذِهْنِكَ (tropical:) [Sharpen thou for it the edge of thine intellect]. (A.) And شَحَذَهُ بِعَيْنِهِ, (K,) or بِبَصَرِهِ, (A,) (tropical:) He looked sharply at him. (K, * TA.) And شَحَذَ الجُوعُ مَعِدَتَهُ (assumed tropical:) Hunger made his stomach keen, and strengthened it, (L,) and inflamed it. (L, K.) ― -b3- Hence also, i. e. from شَحَذَ in the sense first expl. above, (Har p. 377,) فُلَانٌ يَشْحَذُ النَّاسَ, (inf. n. شَحْذٌ, K,) (tropical:) Such a one begs importunately of men: (A, K, * and Har ubi suprà:) and شَحَذْتُهُ I begged importunately of him. (Msb.) ― -b4- And شَحَذَهُ (assumed tropical:) He drove him away; namely, a man; (K;) as also ↓ تشحّذهُ, (CK, and so accord. to the O,) or ↓ شحّذهُ, (K accord. to the TA,) inf. n. تَشْحِيذٌ. (TA.) [See also 5 below.] And شَحَذْتُهُ, (O, TA,) inf. n. as above, (K,) (assumed tropical:) I drove him vehemently. (O, K, * TA.) ― -b5- شَحْذٌ also signifies (assumed tropical:) The being angry. (K.) You say, شَحَذَ عَلَيْهِ (assumed tropical:) He was angry with him. (TK.) ― -b6- And i. q. قَشْرٌ [The act of paring, or peeling, &c.]. (O, K.) You say, شَحَذَهُ, i. e. قَشَرَهُ [He pared it, peeled it, &c.]. (TK.)

2 شَحَّذَ see above, in two places.

شَاحَذَنِى
3 شَاحَذَنِى ذ , inf. n. شِحَاذٌ, He assisted me, by alternating with me, (رَاسَلَنِى,) and did like as I did, in sharpening a sword and the like. (Ham p. 533.) -A2- شاحذت النَّاقَةُ The she-camel raised her tail, and then twisted it vehemently, when in labour, being near to bringing forth. (O, K.)

4 أَشْحَذَ see 1, first sentence.

رَأَيْتُهُ يَتَشَحَّذُ
5 رَأَيْتُهُ يَتَشَحَّذُ ذ (tropical:) [I saw him applying himself to importunate begging]. (A, TA. [In both this meaning is indicated by the context.]) -A2- تَشَحَّذَنِى فُلَانٌ (assumed tropical:) Such a one drove me away, and subjected me to trouble, or difficulty. (TA.) See also 1.

شَحَذَانٌ
شَحَذَانٌ ذ (assumed tropical:) [Having a keen appetite;] hungry. (S, M, L, K.) ― -b2- And (assumed tropical:) A vehement driver. (K TA. [See also مِشْحَذٌ.]) ― -b3- And (assumed tropical:) Light, or active, in his work (فِى سَعْيِهِ). (O, K.)

شُحْذُوذٌ
شُحْذُوذٌ ذ , applied to a man, i. q. نَزِقٌ (assumed tropical:) [Light, and unsteady, or lightwitted; &c.]. (TA.)

شَحِيذٌ
شَحِيذٌ ذ , applied to a knife [&c.], Sharpened; (Lth, A, TA;) as also ↓ مَشْحُوذٌ. (Lth, TA.)

شَحَّاذٌ
شَحَّاذٌ ذ (tropical:) An importunate beggar: (A, K: *) one should not say شَحَّاثٌ: (K:) the latter is said by IB to be a vulgar corruption; but several authors assert it to be correct, because ذ is changed into ث without any error in speech, as is asserted by El-Khafلjee and others; and accord. to the A, both these words signify as above: (TA in art. شحث, and partly repeated in the present art.:) [it is said, however, that] شَحَّاذٌ meaning a beggar does not occur in the language of the Arabs. (Har p. 377.)

مِشْحَذٌ
مِشْحَذٌ ذ A whetstone; or thing with which, or upon which, one sharpens. (S, K.) ― -b2- And [hence,] A rough, severe, or violent, driver: (O, K: [see also شَحَذَانٌ:] and applied also as an epithet to a driving. (O.)

مَشْحَذَةٌ
مَشْحَذَةٌ ذ [A cause, or means, of sharpening: a word of the class of مَجْبَنَةٌ &c.]. One says, هٰذَا كَلَامٌ مَشْحَذَةٌ لِلْفَهْمِ (tropical:) [This is discourse that is a cause, or means, of sharpening of the understanding]. (A.)

مِشْحَاذٌ
مِشْحَاذٌ ذ An [elevation such as is termed] أَكَمَة, wide within, (O, K, TA,) not rough in the stones [thereof], but extending long upon the earth, not having in it trees nor soft ground: (O, TA:) or, accord. to ISh, (O, TA,) level ground, (O, K, TA,) in which are pebbles like those [that are strewn in the court] of the mosque, and in which is no mountain: but he says that ADk disapproves the word: (O, TA:) accord. to Fr, (O,) the head of a mountain, (O, K, TA,) when sharp, or pointed: pl. مَشَاحِذُ. (O.)

مَشْحُوذٌ
مَشْحُوذٌ ذ : see شَحِيذٌ. ― -b2- فُلَانٌ مَشْحُوذٌ عَلَيْهِ (tropical:) Such a one is an object of anger. (O, TA.)

### Türkçe

شَحَذَ
1 **شَحَذَ** ذ , (S, A, Msb, K,) muzâri‘ı **شَحَذَ** , (S, Msb, K,) mastar ismi **شَحْذٌ**, (S,) O, bir bıçağı, (S, A, Msb, K) ve bir kılıcı ve benzerini, (S, A, L, K,) veya bir demir aleti, (Msb), bir bileği taşıyla veya ona benzer başka bir şeyle biledi; (TA;) bunun gibi ↓ **اشحذ**; (K;) ve ↓ **شحّذ**, mastar ismi **تَشْحِيذٌ**. (KL.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **شَحَذْتَ عَلَيْنَا لِسَانَكَ** (mecaz:) [Bize karşı dilini biledin]. (A ve TA, **رهف** maddesinde.) Ve **اِشْحَذْ لَهُ غَرْبَ ذِهْنِكَ** (mecaz:) [Onun için zihninin keskinliğini bile]. (A.) Ve **شَحَذَهُ بِعَيْنِهِ**, (K,) veya **بِبَصَرِهِ**, (A,) (mecaz:) Ona keskin bir bakışla baktı. (K, * TA.) Ve **شَحَذَ الجُوعُ مَعِدَتَهُ** (farz edilen mecaz:) Açlık onun midesini keskin kıldı ve onu kuvvetlendirdi, (L,) ve onu alevlendirdi. (L, K.) ― -b3- Yine bundan, yani yukarıda ilk açıklanan mânâda **شَحَذَ**’dan, (Har s. 377,) **فُلَانٌ يَشْحَذُ النَّاسَ**, (mastar ismi **شَحْذٌ**, K,) (mecaz:) Böyle biri insanlardan ısrarla dilenir: (A, K, * ve Har, yukarıda geçen yerde:) ve **شَحَذْتُهُ** Ben ondan ısrarla dilendim. (Msb.) ― -b4- Ve **شَحَذَهُ** (farz edilen mecaz:) Onu kovdu; yani bir adamı; (K;) bunun gibi ↓ **تشحّذهُ**, (CK, ve O’ya göre de böyle,) veya ↓ **شحّذهُ**, (TA’ya göre K,) mastar ismi **تَشْحِيذٌ**. (TA.) [Aşağıda 5’e de bak.] Ve **شَحَذْتُهُ**, (O, TA,) mastar ismi yukarıdaki gibi, (K,) (farz edilen mecaz:) Onu şiddetle kovdum. (O, K, * TA.) ― -b5- **شَحْذٌ** ayrıca (farz edilen mecaz:) Öfkelenmek mânâsına gelir. (K.) Şöyle dersin: **شَحَذَ عَلَيْهِ** (farz edilen mecaz:) Ona öfkelendi. (TK.) ― -b6- Ve **قَشْرٌ** ile aynı mânâdadır [soymak, kabuğunu soymak, vb. fiili]. (O, K.) Şöyle dersin: **شَحَذَهُ**, yani **قَشَرَهُ** [Onu soydu, kabuğunu soydu, vb.]. (TK.)

2 **شَحَّذَ**: yukarıya, iki yerde, bak.

شَاحَذَنِى
3 **شَاحَذَنِى** ذ , mastar ismi **شِحَاذٌ**, Bana yardım etti; benimle dönüşümlü olarak ( **رَاسَلَنِى** ) ve benim yaptığım gibi yaptı; bir kılıcı ve benzerini bilemede. (Ham s. 533.) -A2- **شاحذت النَّاقَةُ** Dişi deve, doğum sancısında, doğurmaya yakınken kuyruğunu kaldırdı, sonra onu şiddetle büktü. (O, K.)

4 **أَشْحَذَ**: 1’in ilk cümlesine bak.

رَأَيْتُهُ يَتَشَحَّذُ
5 **رَأَيْتُهُ يَتَشَحَّذُ** ذ (mecaz:) [Onu ısrarlı dilenmeye koyulmuş gördüm]. (A, TA. [İkisinde de bu mânâ bağlamla belirtilmiştir.]) -A2- **تَشَحَّذَنِى فُلَانٌ** (farz edilen mecaz:) Böyle biri beni kovdu ve beni zahmete veya güçlüğe uğrattı. (TA.) Yine 1’e bak.

شَحَذَانٌ
**شَحَذَانٌ** ذ (farz edilen mecaz:) [Keskin iştahlı;] aç. (S, M, L, K.) ― -b2- Ve (farz edilen mecaz:) Şiddetli bir sürücü. (K TA. [Yine **مِشْحَذٌ**’a bak.]) ― -b3- Ve (farz edilen mecaz:) İşinde ( **فِى سَعْيِهِ** ) hafif, yahut çevik. (O, K.)

شُحْذُوذٌ
**شُحْذُوذٌ** ذ , bir adama nispetle, **نَزِقٌ** ile aynı mânâdadır (farz edilen mecaz:) [hafif ve dengesiz, yahut hafif akıllı; vb.]. (TA.)

شَحِيذٌ
**شَحِيذٌ** ذ , bir bıçağa [&c.] nispetle, Bilenmiş; (Lth, A, TA;) bunun gibi ↓ **مَشْحُوذٌ**. (Lth, TA.)

شَحَّاذٌ
**شَحَّاذٌ** ذ (mecaz:) Israrlı bir dilenci: (A, K: *) **شَحَّاثٌ** denmemelidir: (K:) ikincisinin, IB tarafından, avamî bir bozulma olduğu söylenmiştir; fakat birkaç müellif onun doğru olduğunu ileri sürer; çünkü **ذ** konuşmada hiçbir hata olmaksızın **ث**’ye çevrilir; el-Khafلjee ve başkalarının ileri sürdüğü üzere; ve A’ya göre, bu iki kelime de yukarıdaki gibi mânâya gelir: (TA, **شحث** maddesinde, ve bir kısmı bu maddede tekrar edilmiştir:) [ancak denilmiştir ki] dilenci mânâsında **شَحَّاذٌ**, Arapların dilinde vâki olmaz. (Har s. 377.)

مِشْحَذٌ
**مِشْحَذٌ** ذ Bir bileği taşı; yahut kendisiyle, veya üzerinde, bileme yapılan şey. (S, K.) ― -b2- Ve [bundan dolayı,] Sert, şiddetli veya zorlayıcı bir sürücü: (O, K: [yine **شَحَذَانٌ**’a bak:] ve sürme işine de bir sıfat olarak uygulanır. (O.)

مَشْحَذَةٌ
**مَشْحَذَةٌ** ذ [Bilemenin bir sebebi veya vasıtası: **مَجْبَنَةٌ** vb. sınıfından bir kelime]. Şöyle denir: **هٰذَا كَلَامٌ مَشْحَذَةٌ لِلْفَهْمِ** (mecaz:) [Bu, anlayışın bilenmesine sebep veya vasıta olan bir sözdür]. (A.)

مِشْحَاذٌ
**مِشْحَاذٌ** ذ [**أَكَمَة** diye adlandırılan türden] bir yükselti; içi geniş, (O, K, TA,) taşları kaba olmayan, fakat yeryüzü üzerinde uzun uzanan, içinde ağaçlar da yumuşak toprak da bulunmayan: (O, TA:) yahut ISh’ye göre, (O, TA,) düz bir yer, (O, K, TA,) içinde mescidin avlusunda serpilmiş olanlar gibi çakıllar bulunan ve içinde dağ bulunmayan; fakat o, ADk’nin bu kelimeyi uygun görmediğini söyler: (O, TA:) Fr’ye göre, (O,) bir dağın başı, (O, K, TA,) keskin veya sivri olduğunda: çoğulu **مَشَاحِذُ**. (O.)

مَشْحُوذٌ
**مَشْحُوذٌ** ذ : **شَحِيذٌ**’e bak. ― -b2- **فُلَانٌ مَشْحُوذٌ عَلَيْهِ** (mecaz:) Böyle biri öfkenin hedefidir. (O, TA.)
