# شحص — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D8%B5/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%AD%D8%B5/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شحص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D8%B5.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: شحص

الشَّحْصاءُ: الشاةُ التي لا لبن لها. والشَّحاصةُ والشَّحَصُ: التي لا لبن لها، والواحدة والجمع في ذلك سواء، وقيل: القليلة اللبن، وقال شمر: جمع شَحَصٍ أَشْحُصٌ؛ وأَنشد:
بَأَشْحُصٍ مُسْتَأْخِرٍ مسافِدُهْ
ابن سيده: والشَّحْصاءُ من الغَنَم السمينةُ، وقيل: هي التي لا حمل لها ولا لبن. الكسائي: إِذا ذهب لبَنُ الشاة كلُّه فهي شَحْصٌ، بالتسكين، الواحدة والجمع في ذلك سواء، وكذلك الناقة؛ حكاه عنه أَبو عبيد. وقال الأَصمعي: هي الشَّحَصُ، بالتحريك. قال الجوهري: وأَنا أَرى أَنهما لُغَتانِ مثل نَهْرٍ ونَهَرٍ لأَجل حرف الحلق. والشَّحْصُ: التي لم يَنْزُ عليها الفحلُ قط، الواحد والجمع فيه سواء، والعائطُ: التي قد أُنْزِيَ عليها فلم تَحْمِلْ. والشَّحَصُ: رَدِيءُ المالِ وخُشارتُه.
وفي النوادر: يقال أَشْحَصْته عن كذا وشَحَّصْته وأَقْحَصْتُه وقَحّصْتُه وأَمْحَصْته ومَحَّصْته إِذا أَبْعَدْته؛ قال أَبو وجزة السعدي:ظَعائِنْ من قيسِ بنِ عَيْلانَ أَشْحَصَتْ
بهِنَّ النَّوى، إِن النَّوى ذاتُ مِغْوَلِ
أَشْحَصَتْ بهن أَي باعَدَتْهنّ. ابن سيده: شَحِصَ الرجلُ شَحْصاً لَحِجَ. وظَبْيَةٌ شَحْصٌ: مهزولة؛ عن ثعلب.

### Türkçe

**الشَّحْصاءُ**: Sütü olmayan koyun. Ve **الشَّحاصةُ** ve **الشَّحَصُ**:
sütü olmayan; bunda tekil ile çoğul birdir. Ve denildi: sütü az olan. Ve
Şemr dedi: **شَحَصٍ**’ın çoğulu **أَشْحُصٌ**’dur; ve inşad etti:
بَأَشْحُصٍ مُسْتَأْخِرٍ مسافِدُهْ

İbn Sîde: Ve **الشَّحْصاءُ** koyundan semiz olandır; ve denildi: o, ne yükü
olan ne de sütü olandır. el-Kisâî: Koyunun sütü bütünüyle gidince o
**شَحْصٌ**’tur, sükûn ile; bunda tekil ile çoğul birdir; ve aynı şekilde
dişi deve; bunu ondan Ebû Ubeyd nakletti. Ve el-Asma‘î dedi: o
**الشَّحَصُ**’tur, hareke ile. el-Cevherî dedi: Ve ben görüyorum ki ikisi
iki lugattır; boğaz harfi sebebiyle **نَهْرٍ** ve **نَهَرٍ** gibi. Ve **الشَّحْصُ**:
erkeğin hiç üzerine atlamadığı (aşmadığı) dişi; onda tekil ile çoğul birdir.
Ve **العائطُ**: üzerine atlatılmış olup da gebe kalmayan dişi. Ve **الشَّحَصُ**:
malın kötüsü ve döküntüsü.

Ve **النوادر**’de: denilir: onu şundan **أَشْحَصْته** ve **شَحَّصْته** ve
**أَقْحَصْتُه** ve **قَحّصْتُه** ve **أَمْحَصْته** ve **مَحَّصْته**; onu
uzaklaştırdığın zaman. Ebû Vecze es-Sa‘dî dedi:
ظَعائِنْ من قيسِ بنِ عَيْلانَ أَشْحَصَتْ
بهِنَّ النَّوى، إِن النَّوى ذاتُ مِغْوَلِ

**أَشْحَصَتْ بهن** yani onları uzaklaştırdı. İbn Sîde: Adam **شَحِصَ**
**شَحْصاً**; yani cimrileşti. Ve **ظَبْيَةٌ شَحْصٌ**: zayıf düşmüş; Sa‘leb’den.
