# شحن (ش-ح-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%AD%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

İçi dolu kaptır

- Harfler: ش - ح - ن
- Kur'an'da: 3 geçiş · 3 ayet · 1 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [الْمَشْحُونِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8E%D8%B4%D9%92%D8%AD%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%90.md) | الْمَفْعُولِ | Doldurulmuş | 3 | 3 | [26:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/ayet/26:119.md) |

## Mücavir kökler — 7 mücavir (13 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [فلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D9%83.md) — 3 ortak ayet · G² 33 · Fülk (kef), İğ topacı demektir
2. [أبق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 16 · Ebeye ile yakınlığı vardır
3. [ذرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%B1%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Zerre toz demektir
4. [حمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Haml: İple yüklenen yük demektir
5. [نجو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Özel konuşmak
6. [مع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Beraber
7. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Evye kuş yuvası demektir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | شحن |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [ملأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D8%A3.md), [وقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B1.md), [حمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84.md) |
| Zıt Kök | [فرغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%BA.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir kabı, tekneyi veya hacmi tam kapasiteyle doldurmak, donatımını eksiksiz hale getirmek |
| Çekirdek Özet 2 | Kurtuluş veya intikal aracının taşma sınırına kadar canlı ve yükle teçhiz edilmiş hali |
| Çekirdek Özet 3 | Bir kabın ya da sistemin taşıma sınırına kadar yüklenerek işlevsel gerilim ve nihai kapasiteye ulaşması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca alelade bir doluluk sayıp, sistemin taşıma haddine kadar donatılması ve içinde biriken gerilim boyutunu göz ardı etmek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| شح | Sıkılık, tutumluluk, bir şeyin kendi içine kapanarak yoğunlaşması ve dışarıya vermeme direnci gösteren köklerde görülür; nitekim [شحح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D8%AD.md) kökünde aşırı cimrilik ve nefsin sıkı tutumu, [شحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%85.md) kökünde ise dokunun içine hapsolmuş yoğun iç yağ anlamı bulunur | ن | Eklenen ن harfinin getirdiği süreklilik, içsel yayılma ve taşma potansiyeliyle sıkılık imgesi, bir kabın veya hacmin içini ağzına kadar doldurma, donatma ve içsel bir gerilim oluşturma anlamına dönüşmüştür |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ش | Diş | Isırma, tutma, birbirine kenetlenme ve parçaları sıkıca bir arada tutma eylemini temsil eder |
| ح | Çit, duvar | Çevreleme, dışarıya kapalı bir sınır oluşturma ve koruma altına alınmış bir iç hacim kurma hareketini simgeler |
| ن | Filiz, yılan, balık | İçten dışa doğru hareket eden canlılık, hacimsel süreklilik ve potansiyel enerjinin akışını ifade eder |
| شحن | Çit ve sınırla belirlenmiş bir iç hacmin, kenetlenmiş unsurlarla tam kapasite doldurularak canlı ve etkin bir gerilimle donatılması hareketi | Bir taşıyıcı teknenin veya içsel alanın sınırlarına kadar yüklenip basınca ve sefere hazır hale getirilmesini anlatır |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir gemiyi veya tekneyi yolcuları, azığı ve teçhizatı ile ağzına kadar doldurup sefere tam hazır hale getirmek |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şahitlerinde gemilerin limanda tam yükle dolup beklemesi ve ağırlığından ötürü suyun üzerinde iyice batarak durması tasvir edilir; nitekim sözlüklerde aktarılan beyitte bu durum şöyle ifade edilir: تأَطَّرْنَ بالميناءِ ثم تَرَكْنَه / وقد لَجَّ من أَحْمالِهِنَّ شُحُونُ |
| Erken Arapça kullanım | Çöl ve kabile hayatında bir bölgenin sınırlarını korumak üzere tam teçhizatlı atlı birliklerle donatılması (şihne) ve nefsin öfke veya husumetle dolup taşması (şahnâ) anlamlarında kullanılmıştır |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

### Sami etimolojik katman

Arapça شحن kökü, Sami dillerinde bir kabı veya mekanı bütünüyle doldurma, donatma, teçhiz etme ve buna bağlı olarak biriken içsel gerilim ya da teyakkuz halini ifade eden semantik tabakayla ilişkilidir. Kökün İbranice ve Aramice gibi kuzeybatı Sami dillerindeki doğrudan eşsesli karşılıkları sınırlı olmakla birlikte, içsel doluluk, ısınma ve teçhizat oluşturma anlam alanı Süryanice ve geç dönem Aramicede yükleme ve donatma terimleriyle örtüşür. Arapçada kök çift yönlü bir gelişim göstermiştir: İlk hat, fiziksel bir taşıyıcının sefere yetecek bütün unsurlarla tıka basa doldurulmasını (el-fulkü'l-meşhûn); ikinci hat ise nefsin veya bir topluluğun kin, öfke ve uzaklaşma gayesiyle gerilimle dolmasını (eş-şahnâ) temsil eder. Her iki hatta da ortak payda, kabın ya da bünyenin boşluk kalmayacak şekilde bir yükle tıkanması ve bu yükün taşıyıcı üzerinde oluşturduğu dinamik ağırlıktır.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir nesneyi veya tekneyi son haddine kadar doldurma ve teçhiz etme | Maddi hacmin dolması ile manevi/psikolojik doluluğun (kin, hınç) aynı kökte birleştiği içsel genişleme | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice ve Aramicede yükleme, hazırlama ve donatma kavramlarıyla örtüşen kök türevleri | Doğu ve Batı Sami havzasında taşıma kaplarının ve kervanların yüklenmesi anlamındaki ortak semantik yönelim | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dil ailesinin diğer kollarında güvenilir doğrudan soydaş biçim tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Payne Smith.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| شحن | Anlamlı | Doldurmak, donatmak, kin gütmek | Bir taşıtın ağzına kadar doldurulması, nefsin hınçla dolması | Hedef köktür, Kur'an'da geçer |
| [شنح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D8%AD.md) | Anlamlı | Uzun ve tam yapılı olmak | İri yapılı, yaratılışı tam ve kusursuz olan deve | Hedef kökteki tamlık ve doluluk fikriyle örtüşür, Kur'an'da geçmez |
| [حشن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B4%D9%86.md) | Anlamlı | Sert ve kaba olmak | Sertleşmiş, kabalaşmış nesne veya deri | Fiziksel yoğunluk ortaklığı taşır, Kur'an'da geçmez |
| [حنش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B4.md) | Anlamlı | Hareket etmek, kıvrılmak | Yılan ve kertenkele gibi sürüngenlerin kıvrılarak hareket etmesi | Şekilsel hareket benzerliği, Kur'an'da geçmez |
| [نشح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%AD.md) | Anlamlı | İçmek, doymak, sızdırmak | Kabın veya içicinin suya bütünüyle doyması ya da sızdırması | Doluluk ve kabın kapasitesi bakımından hedef kökle semantik bağ taşır, Kur'an'da geçmez |
| [نحش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AD%D8%B4.md) | Anlamlı | Zayıflamak, takatsiz kalmak | Bedenin gücünü yitirip zayıflaması | Hedef kökteki doluluk ve gücün zıddı bir durum ifade eder, Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| شحن | Merkez | Doluluk ve donanım | Bir taşıyıcının sefere hazır olacak biçimde son haddine kadar yüklenmesi | Kapasitenin bütünüyle kullanılması ve teçhizatın tamamlanması |
| [ملأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D8%A3.md) | Komşu | Hacimsel doluluk | Genel olarak bir boşluğun nesne veya maddeyle doldurulması | Maddenin hacmi kaplamasını anlatır, donatım ve sefere hazırlık şartı içermez |
| [وقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B1.md) | Komşu | Ağırlık ve baskı | Bir şeyin üzerine binen ağır yük ve sağırlık derecesindeki bası | Yükün ağırlık ve durağanlık yönünü öne çıkarır |
| [حمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84.md) | Komşu | Taşımak ve kaldırmak | Bir yükü fiziksel veya manevi olarak üzerine alma eylemi | Yükün taşınma fiiline odaklanır, kabın tam doluluğunu ifade etmez |
| [فرغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%BA.md) | Zıt | Boşalmak ve bitmek | Bir kabın veya zihnin içindeki her şeyden arınması ve boş kalması | İçsel hacmin yük ve meşguliyetten tamamen sıyrılması hali |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | شحن | Doluluk, donatma, yükleme | Taşıyıcı bir kabın kapasitesinin sonuna kadar doldurulup hazır edilmesi | Kesin |
| Latince | Onerare, instruere | Yüklemek, donatmak | Bir nakil aracını yükle doldurmayı ve işlevsel teçhizatla donatmayı karşılar | Güçlü |
| İngilizce | To laden, to freight, fully loaded | Tıka basa yüklemek, navlun yüklemek | Ağır bir yükle tam kapasite doldurulmuş gemi veya taşıyıcıyı ifade eder | Güçlü |
| Almanca | Beladen, vollbeladen | Yüklemek, tam yüklü | Bir taşıtın sınırına kadar yük ve donanımla doldurulması anlamına gelir | Güçlü |
| Fransızca | Charger, combler | Doldurmak, yüklemek | İç hacmin tamamen işgal edilerek tam seyrüsefer durumuna getirilmesini anlatır | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْمَشْحُونِ | Ağzına kadar canlı türleri ve azıkla doldurulmuş, sefere tam teçhizatlı hazır gemi | Nuh kıssasında inananların ve canlı çiftlerinin kurtuluş aracı olarak gemiye bindirilmesi bağlamı (Şu‘arâ [26:119](https://lisan.digital/tr/ayet/26:119.md)) |
| الْمَشْحُونِ | İnsanoğlunun zürriyetini ve hayatını devam ettiren tam donanımlı, yüklü gemi | İnsan neslinin denizlerde taşınması ve ilahi kudretin bir ayeti olarak zürriyetin intikali bağlamı (Yâsîn [36:41](https://lisan.digital/tr/ayet/36:41.md)) |
| الْمَشْحُونِ | Kapasitesi son haddine kadar insan ve yükle doldurulduğu için kura çekilmesine yol açan gemi | Yunus peygamberin kavminden ayrılarak bindiği ve aşırı yükten ötürü denize birinin atılmasının zorunlu hale geldiği gemi bağlamı (Sâffât [37:140](https://lisan.digital/tr/ayet/37:140.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi inayet, kurtuluş ve insanın korunması | Nuh'un gemisinin ve denizdeki seyrüseferin mucizevi ve kevni bir ayet olarak insan türünü taşımadaki ilahi koruma rolü | İnsan neslinin yok olmaktan ilahi takdirle yüklenmiş araçlar sayesinde kurtarılması |
| Fıkıh | Deniz ticareti, taşıma hukuku ve gemi emniyeti | Bir geminin haddinden fazla yüklenmesi (aşırı şahn) durumunda can ve mal güvenliğinin tehlikeye girmesi ve tazmin sorumluluğu | Taşıma kapasitesinin sınırları, batma tehlikesinde yükün veya kişinin feda edilmesi ictihadı |
| Tefsir | شحن lafzının nitelediği geminin mahiyeti | Geminin sadece eşya ile değil; insanlar, hayvan çiftleri ve eksiksiz donanımla tıka basa doldurulmuş olması | Tam doluluk, eksiksiz teçhizat ve ilahi kontrol altındaki yoğunluk |
| Hadis | Ruhi arınma ve kalpteki husumet | Hadislerde geçen müşâhin kelimesi bağlamında, affedilmeye engel olan içsel kin ve mümin kardeşine düşmanlık besleme hali | Nefsin husumet ve nefretle son haddine kadar kilitlenip dolması hali |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi kurtuluş planı | Emanet ve nesil taşıyıcısı | Neslin devamını sağlamak | İnsanın ve canlılığın yok oluş tufanından tam donanımlı ilahi araçla çıkarılması | Kesin |
| İlmi | Maddi mekanik ve hidrostatik denge | Taşıma kapasitesi ve batma sınırı | Güvenli seyir haddini korumak | Bir taşıtın batmaksızın yüzebileceği azami yük ve hacim dengesi | Güçlü |
| Siyasi | Sınır güvenliği ve askeri yığınak | Tahkimat ve muhafız birliği (şihne) | Otoriteyi ve düzeni tesis etmek | Bir beldenin güvenliğini sağlamak üzere yeterli güç ve donanımla tahkim edilmesi | Güçlü |
| İktisadi | Lojistik ve navlun kapasitesi | Tam kapasite kargo ve tedarik | Kaynak transferini optimize etmek | İktisadi metaların ve gıdanın deniz veya kara yoluyla toplu ve eksiksiz intikali | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Doygunluk ve azami yük kapasitesi (carrying capacity / charge saturation) | Bir iletkenin elektrik yüküyle veya bir hacmin kütleyle kaldırabileceği kritik sınıra kadar yüklenmesi ve potansiyel enerjinin tepe noktasına ulaşması hali | Kesin |
| Beşeri bilimler | Kurumsal kapasitenin son sınırına ulaşması ve psikolojik gerilim birikimi | Bir toplumsal yapının bünyesindeki talepleri azami sınırda toplaması veya bireyin ruhsal olarak bastırılmış öfke ve çatışmayla kilitlenmesi durumu | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir kargo yüklemesi veya sadece fiziksel bir kabın doldurulması olarak görmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Geminin yalnız yükle değil; insan türünün geleceği, tohumları, çiftleri ve hayatiyetin devamını sağlayacak eksiksiz donanımla sınıra kadar yüklenmesi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Nuh, Yunus ve Yâsîn surelerindeki gemi tasvirlerinin basit birer seyahat aracı sanılması ve ilahi inayetin taşıma kapasitesinin son sınırındaki mucizevi korunmayı temsil ettiğinin kavranamaması |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'da gemi için müstakil bir sıfat olarak seçilen meşhûn kelimesi, insanın acziyeti ile ilahi koruma arasındaki sınır durumunu, yani aracın batma noktasına kadar yüklü olduğu anı gösterdiği için önemlidir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Nuh tufanı kıssasında kurtulanların zikredildiği ayetlerde (Şu‘arâ [26:119](https://lisan.digital/tr/ayet/26:119.md)), Yunus peygamberin kaçış sahnesinde (Sâffât [37:140](https://lisan.digital/tr/ayet/37:140.md)) ve ilahi nimet olarak zürriyetin intikalinde (Yâsîn [36:41](https://lisan.digital/tr/ayet/36:41.md)) belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Geminin sırf bir ticaret veya nakliye vasıtası olduğu zannını yıkar; onun insan neslini ve hayatı bir felaketten diğer kıyıya taşıyan kritik bir varoluş teknesi olduğunu ortaya koyar |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir deniz taşıtının ya da kabın yolcu, azık ve eksiksiz donanımla en üst sınıra kadar doldurulması.
- Soyut anlam: Bir bünyenin veya sistemin taşıyabileceği azami yük, mana ve gerilim potansiyeline ulaşarak kritik eşikte bulunması.
- Sistematik karşılık: İntikal ve kurtuluş sisteminde kapasitenin tam dolumu yoluyla hedefe ulaşma mekanizması.
- LaTeX modeli: $$C = \lim_{L \to K} \left( \frac{L}{K} \right) = 1 \implies \Phi(S)$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $K$ bir taşıyıcının veya hacmin kaldırabileceği azami kapasiteyi, $L$ mevcut yük miktarını temsil eder. Mevcut yükün azami kapasiteye oranı bire eşitlendiğinde doluluk derecesi $C$ tepe noktasına ulaşır. Bu durum sistemin nihai kurtuluş, intikal veya kritik dönüşüm fonksiyonunu $\Phi(S)$ tetikler; kökün Kur'an'daki meşhûn vasfı, sistemin tam kapasite ($C=1$) ile teçhiz edildiğini modeller.

## Geçtiği ayetler (3 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%AD%D9%86/occurrences?meal=IK

### [Şuara 26:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/ayet/26:119.md) — الْمَشْحُونِ

فَأَنْجَيْنَاهُ وَمَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ

Meal (IK): Bunun üzerine Biz de, onu ve beraberindekileri, dolu bir gemi içinde kurtardık.

### [Yasin 36:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/ayet/36:41.md) — الْمَشْحُونِ

وَآيَةٌ لَهُمْ أَنَّا حَمَلْنَا ذُرِّيَّتَهُمْ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ

Meal (IK): Soylarını dolu gemiyle taşımış olmamız da onlar için bir ayettir.

### [Saffat 37:140](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/ayet/37:140.md) — الْمَشْحُونِ

إِذْ أَبَقَ إِلَى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ

Meal (IK): Hani o, dolu bir gemiye kaçmıştı.

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

İçi dolu kaptır.
Rutubetli kav, çakıldığı zaman ateş almayan kav demektir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والشين والنون معهما
ح ش ن، ش ح ن، ش ن ح، ن ش ح، ح ن ش مستعملات
حشن:
حَشِنَ السِقاءُ حَشَناً وأَحْشَنتُه أنا: إذا أكثَرْتُ استعماله بحَقْن اللَّبَن ولم يُغْسَل ففَسَدَتْ ريحُه.
شحن:
شَحَنْتُ السَّفينةَ: مَلأَتها فيه مَشْحُونة. والشَحْناءُ: العَداوة، عَدُوٌّ مُشاحِن: يشحَنُ لك بالعَداوة.
شنح:
الشَناحيٌّ: نَعْتٌ للجَمَل في تَمام خَلْقه: قال:
أعَدُّوا كلَّ يَعْمَـلَةٍ ذَمُـولٍ		وأعْيَسَ بازلٍ قَطمٍ شَناحي
نشح:
نَشَحَ الشاربُ: أي شَرِبَ حتّى امتَلأ، ويقالُ للَّذي يشرَبُ قليلاً قليلاً، قال:
وقد نَشَحْنَ فلا رِيٌّ ولا هِيمُ
وسقاءٌ نَشّاح، أي نَضّاح.
حنش:
الحَنَشُ: من الحَرابيِّ وسَوامِّ أبْرَصَ ونحوه، تُشبه رُؤوسُه رُؤوس الحَيّات، وجمعُه أحناش، قال الشماخ:
تَرَى قِطَعاً من الأحناش فيه		جَماجِمُهُن كالخَشَل النَزيعِ
يَصفِها في الوَكْر.
قال زائدة: الخشْل ما يُكْسَر من الحُلِيِّ، ونَزيعٌ ومَنْزُوع واحد.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve**الشين** ve**النون** onlarla birlikte
**ح ش ن**، **ش ح ن**، **ش ن ح**، **ن ش ح**، **ح ن ش** kullanımdadırlar.

**حشن**:
**حَشِنَ السِقاءُ** **حَشَناً** ve ben onu **أَحْشَنتُه**: eğer onu sütün doldurulmasıyla çokça kullanır da yıkanmazsa, böylece kokusu bozulursa.

**شحن**:
**شَحَنْتُ السَّفينةَ**: onu doldurdum; o, içinde **مَشْحُونة**dır. Ve **الشَحْناءُ**: düşmanlıktır; **عَدُوٌّ مُشاحِن**: sana düşmanlıkla doldurur.

**شنح**:
**الشَناحيٌّ**: devenin yaratılışının tamamlığında bir niteleme; dedi ki:
أعَدُّوا كلَّ يَعْمَـلَةٍ ذَمُـولٍ		وأعْيَسَ بازلٍ قَطمٍ شَناحي

**نشح**:
**نَشَحَ الشاربُ**: yani içti, ta ki doluncaya kadar; ve az az içen kimse için de söylenir; dedi ki:
وقد نَشَحْنَ فلا رِيٌّ ولا هِيمُ
Ve **وسقاءٌ نَشّاح**: yani **نَضّاح**.

**حنش**:
**الحَنَشُ**: kertenkelemsilerden ve **أبْرَصَ**ın ve benzerinin zehirlilerindendir; başları yılanların başlarına benzer; çoğulu **أحناش**tır; **الشماخ** dedi ki:
تَرَى قِطَعاً من الأحناش فيه		جَماجِمُهُن كالخَشَل النَزيعِ
Onları yuvadaki hâlinde vasfeder.

**زائدة** dedi: **الخَشْل** süsten kırılan şeydir; ve **نَزيعٌ** ile **مَنْزُوع** birdir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

شَحَنْتُ السفينة: ملأتها. قال الله تعالى: "في الفُلْكِ المَشْحونِ". وشَحَنْتُ البلدَ بالخيل: ملأته. وبالبلد شِحْنَةٌ من الخيل، أي رابطة. ويقال: مَرَّ يَشْحَنُهُمْ شَحْناً، أي يطردهم ويشلُّهم ويكسوُّهم. والشَحْناء: العداوة، وكذلك الشِحْنَةُ وعدوٌّ مُشاحِنٌ. وأَشْحَنَ الصبيُّ، أي تهيَّأ للبكاء. ومنه قول أبي قِلابة الهُذَلي:
إذْ عارَتِ النَبْلُ والتفّ اللُفوفُ وإذْ		سَلُّوا السيوفَ وقد هَمَّتْ بإشْحان

##### Türkçe

**شَحَنْتُ** gemiyi: onu doldurdum. Allah Teâlâ dedi: “**في الفُلْكِ المَشْحونِ**”. Ve **شَحَنْتُ** beldeyi atlarla: onu doldurdum. Ve beldede atlardan bir **شِحْنَةٌ** vardır; yani bir rabıta (bağlı birlik). Ve denilir: geçti, onları **يَشْحَنُهُمْ** **شَحْناً**; yani onları kovar ve onları felce uğratır ve onları giydirir. Ve **الشَحْناء**: düşmanlıktır; bunun gibi **الشِحْنَةُ** ve **مُشاحِنٌ** düşman. Ve çocuk **أَشْحَنَ**; yani ağlamaya hazırlandı. Ve ondan Ebû Kılâbe el-Hüzelî’nin sözü:

**إذْ عارَتِ النَبْلُ والتفّ اللُفوفُ وإذْ		سَلُّوا السيوفَ وقد هَمَّتْ بإشْحان**

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ح ش ن
حشن ، حنش ، شحن ، نشح ، نحش ، شنح : ( مستعملات ) .
حشن : قال ابن المُظَفّر وغيره : حَشِنَ السقاءُ يَحْشَن حَشناً وأَحْشَنْتُه أنا إحْشَانا إذا أكثرت استعمالَه بِحَقْن اللبن فيه ولم تتعهّده بما يُنظّفه من الوَضَر والدّرَن فأرْوَحَ وتغيّر باطنه ولَزِق به وسخ اللبن .
أبو عُبَيد عن الأُمَويّ : الحِشْنة : الحِقدُ ، وأنشدنا .
ألا لا أَرَى ذا حِشْنَةٍ في فَؤاده
يُجَمْجِمُها إلا سَيَبْدو دفِينُها
وقال شَمِر : لا أعرف الْحِشْنَة ، قال : وأراهُ مأخوذاً من حَشِن السقاء إذا لزِق به وضَر اللبنِ ودَرِن ، وأنشد ابن الأعرابي :
وإن أتَاها ذُو فِلاَقٍ وحَشَن
يعني وَطْبا تَفَلَّقَ لَبَنه وَوَسِخَ فَمُه
شحن : قال الليث : الشَّحْنُ : مَلْؤُك السفينةَ وإتمامُك جهازَها كُلّه فهي مشحونة : مملوءة .
وقال الله جلّ وعزّ : ( قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ نُوحٌ أَلاَ تَتَّقُونَ إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ فَاتَّقُواْ اللَّهَ وَأَطِيعُونِ وَمَآ أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ أَجْرِىَ إِلاَّ عَلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ فَاتَّقُواْ اللَّهَ وَأَطِيعُونِ قَالُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ أَنُؤْمِنُ لَكَ وَاتَّبَعَكَ الاَرْذَلُونَ قَالَ وَمَا عِلْمِى بِمَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ إِنْ حِسَابُهُمْ إِلاَّ عَلَى رَبِّى لَوْ تَشْعُرُونَ وَمَآ أَنَاْ بِطَارِدِ الْمُؤْمِنِينَ إِنْ أَنَا إِلاَّ نَذِيرٌ مُّبِينٌ قَالُواْ لَئِنْ لَّمْ تَنْتَهِ يانُوحُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمُرْجُومِينَ قَالَ رَبِّ إِنَّ قَوْمِى كَذَّبُونِ فَافْتَحْ بَيْنِى وَبَيْنَهُمْ فَتْحاً وَنَجِّنِى وَمَن مَّعِى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فَأَنجَيْنَاهُ وَمَن مَّعَهُ فِى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ ) ( الشُّعَرَاء : 119 ) يريد المملُوء .
قلت : والشِّحْنةُ : ما يُقامُ للدّواب من العَلَفِ الذي يكفيها يومَها وليلتَها هو شِحْنَتها .
وشِحْنَةُ الكُورة : مَنْ فيهم الكفاية لضبْطها من أولياء السلطان .
وقال الليث : الشَّحْناء : العداوة ، وهو مُشاحن لك ، وقال أبو زيد : يقال :
شاحَنْتُه مشاحنةً من الشحناء ، وآحنتُه مُؤاحنة من الإحْنة .
أبو عُبَيد عن الأصمعيّ وأبي زيد : أشحَنَ الرجلُ إشحاناً ، وأجْهَشَ إجهاشاً إذا تهيأ للبكاء ، قال الخُذَلِيّ .
. . . وقد هَمَّت بإشحانِ
وقال ابن الأعرابي : سيوف مُشْحَنةٌ في أغْمادِها ، وأنشد :
إذ عارَتِ النَّبْل والْتَفَّ اللُّفُوفُ وَإذْ
سَلُّوا السيوفَ عُرَاةً بعد إشحَان
وسمعت أعْرَابِيّاً يقول لآخر : اشحَنْ عنك فلاناً أي نحّه وأبْعِده ، وقد شحنه يَشْحَنُه شَحْناً إذا طرده .
وقال شَمِر : قال الشَّيباني : الشّاحن من الكلاب : الذي يُبْعد الطريدَ ولا يَصِيد ، وفي الحديث ( يغفر الله لكل بشر ، ما خلا مشركاً أو مُشاحِناً ) .
قال شَمِر : قال الأوزاعي : هو صاحبُ البِدْعة المفارق للجماعة والأُمَّة .
وقيل المُشاحنة : ما دُون القتال من السَّبِّ والتَّعاير ، مأخوذ من الشَّحناء . وهي العداوة .
شنح : الليث : الشناحيّ : يُنعت به الجَمل في تمام خَلْقه ، وأنشد :
أَعَدُّوا كلَّ يَعْمَلَةٍ ذَمُولٍ
وأَعْيَسَ بازلٍ قَطِمٍ شَناحِي
أبو عُبَيد عن الأصمعي : الشَّناحيُّ : الطّويل ، ويقال : هو شَناحٌ كما ترى .
أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : الشُّنُح : الطِّوالُ . والشُّنُح : السُّكارى .
نشح : قال الليث : نَشَحَ الشارِبُ إذا شَرِب حتى امتلأ .
وسِقاء نَشَّاح : نَضَّاح .
أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : النُّشُح السُّكَارَى .
الحرّاني عن ابن السكيت : النَّشوح من قولك : نَشَحَ إذا شَرِب شُرْباً دون الرِّيِّ .
وقال أبو النّجْم :
حتَّى إذا ما غَيَّبَتْ نَشُوحا
وسمعتُ أعرابيّاً يقول لأصحابه : ألا وانْشَحُوا خيلَكم نَشْحاً أي اسقوها سَقْياً يَفْثأ غُلَّتَها وإن لم يُرْوِها ، وقال الرَّاعي يذكر ماء ورده :
نَشحْتُ بها عَنْساً تَجافَى أظَلُّها
عن الأُكْم إلا ما وَقَتْها السَّرائح
حنش : الليث : الحَنشُ : ما أَشْبه رُؤوسه رؤوس الحيّات من الحَرابِي وسَوَامِّ أَبْرَصَ ونحوِها ، وأنشد :
تَرَى قِطَعاً من الأحْناشِ فيه
جَماجِمُهُن كالخَشَلِ النَّزِيعِ
وقال شمر : الحنَش : الحَيَّة ، وقال غيره : الأَفْعَى ، قال ذو الرُّمَّة :
وكم حَنَشٍ ذَعْفِ اللُّعابِ كأنّه
على الشَّرَك العَادِيِّ نِضْوُ عِصَامِ
والذَّعْفُ : القاتل ، ومنه قيل : مَوت ذُعافٌ .
قال شمر : ويقال للضَّباب واليَرابِيع : قد
احْتَنَشَت في الظَّلَم أي اطَّرَدَت وذهبت فيه ، وأنشد شمر في الحَنَش :
فاقْدُرْ له في بعض أَعْرَاض اللِّمَمْ
لَمِيمَةً من حَنَشٍ أعْمَى أَصَمْ
فالحنَشُ هاهنا الحيّة ، وقال الكُمَيْتُ :
فلا ترأمُ الْحِيتانُ أَحْنَاش قَفْرةٍ
ولا تَحْسَب النِّيبُ الحِجاشَ فِصَالَها
فجعل الحَنَش دَوابَّ الأرض من الحيَّات وغيرها . أبو عُبَيد عن أبي عمرو : الحَنَشُ : الحيّة ، والحَنَشُ كُلّ شيء يُصادُ من الطَّير والهَوامِّ . يقال منه : حَنَشْتُ الصيدَ أحْنِشُه وأَحْنُشُه إذا صِدْتَه ، وقيل : المَحْنُوشُ : الذي لسَعَتْه الحَنَش ، وهي الحَيَّة ، وقال رُؤْبة :
فقُلْ لذاكَ المُزْعَج المَحْنُوش
أي فقل لذاك الذي أقلقه الحَسَد وأزعجه ، وبه مِثْلُ ما باللَّسِيع .
وقال ابن الأعرابي : المَحْنُوش : المَسُوق جئت به تَحْنِشُه أي تسوقه مُكْرَهاً .
أبو عُبَيد عن أبي زيد : حَنَشْتُه عنه : عطفته . قلت : هو بمعنى طَرَدْته ، يقال : حَنَشه وعَنَشه إذا ساقه وطرده ، وقال أبو عمرو : المحنوش : المَغْموزُ في حَسَبه .
نحش : أهمله الليث ، وقال شَمِر فيما قرأت بخَطّه : سَمِعْتُ أَعْرَابِياً يقول : الشِّظْفَةُ والنِّحَاشَةُ : الخُبْزُ المُحْتَرِق ، وكذلك الجِلْفَةُ : والقِرْفَةُ .

##### Türkçe

ح ش ن
**حشن** ، **حنش** ، **شحن** ، **نشح** ، **نحش** ، **شنح** : (kullanılanlar).

**حشن** : İbnü’l-Muzaffer ve başkası dedi: **حَشِنَ السقاءُ**; sütü onun içinde haknetmekle (biriktirmekle) onu çokça kullandığında ve onu, kir ve pası gideren şeyle gözetip temizlemediğinde; böylece koktuğunda ve içi değiştiğinde ve süt pisliği ona yapıştığında, “**يَحْشَنُ حَشناً**” (haşen olur). Ben onu “**أَحْشَنْتُه أنا إحْشَانا**” (haşen ettim) (denir).

Ebû Ubeyd, el-Ümevî’den: **الحِشْنة**: kin (hınç)tir, dedi; ve bize inşad etti:

Ala, ben, kalbinde **حِشْنَةٍ** bulunanı görmüyorum ki
onu mırıldansın; meğer ki onun gizlisi ortaya çıkacaktır.

Şemmir dedi: **الْحِشْنَة**’yi bilmem. Dedi: Onu, tulumun içinde süt kiri ve pası yapıştığında **حَشِن السقاء**’dan alınmış görüyorum. İbnü’l-A‘râbî inşad etti:

Ve ona, çatlaklı ve **حَشَن** sahibi gelirse

Yani: sütü çatlamış ve ağzı kirlenmiş bir tulum.

**شحن** : Leys dedi: **الشَّحْنُ**: gemiyi doldurman ve onun bütün donanımını tamamlamandır; o da **مشحونة** olur: doldurulmuş.

Allah, azîz ve celîl, dedi: ( **قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ نُوحٌ أَلاَ تَتَّقُونَ إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ فَاتَّقُواْ اللَّهَ وَأَطِيعُونِ وَمَآ أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ أَجْرِىَ إِلاَّ عَلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ فَاتَّقُواْ اللَّهَ وَأَطِيعُونِ قَالُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ أَنُؤْمِنُ لَكَ وَاتَّبَعَكَ الاَرْذَلُونَ قَالَ وَمَا عِلْمِى بِمَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ إِنْ حِسَابُهُمْ إِلاَّ عَلَى رَبِّى لَوْ تَشْعُرُونَ وَمَآ أَنَاْ بِطَارِدِ الْمُؤْمِنِينَ إِنْ أَنَا إِلاَّ نَذِيرٌ مُّبِينٌ قَالُواْ لَئِنْ لَّمْ تَنْتَهِ يانُوحُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمُرْجُومِينَ قَالَ رَبِّ إِنَّ قَوْمِى كَذَّبُونِ فَافْتَحْ بَيْنِى وَبَيْنَهُمْ فَتْحاً وَنَجِّنِى وَمَن مَّعِى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فَأَنجَيْنَاهُ وَمَن مَّعَهُ فِى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ** ) (eş-Şu‘arâ: 119); “doldurulmuş”u kasteder.

Dedim: **الشِّحْنةُ**: binek hayvanları için, onların gündüzünü ve gecesini kendisine yetiren yemden ikame olunan şeydir; o, onların **شِحْنَتها**’sıdır.

**وشِحْنَةُ الكُورة** : onu zapt için, sultanın velîlerinden, içlerinde kifayet bulunan kimselerdir.

Leys dedi: **الشَّحْناء**: düşmanlıktır; o, sana karşı **مُشاحن**’dır. Ebû Zeyd dedi: denir ki: **شاحَنْتُه مشاحنةً** **من الشحناء**’dan; ve **آحنتُه مُؤاحنة** **من الإحْنة**’den.

Ebû Ubeyd, el-Asma‘î ve Ebû Zeyd’den: Adam **أشحَنَ** “**إشحاناً**” ve **أجْهَشَ** “**إجهاشاً**” (yaptı): ağlamak için hazırlandığında. el-Huzelî dedi:

. . . ve gerçekten **بإشحانِ** ile niyetlendi

İbnü’l-A‘râbî dedi: Kılıçlar, kınlarında **مُشْحَنةٌ**’dir. Ve inşad etti:

Okları ödünç aldıklarında ve sargılar sarıldığında; ve ne zaman ki
kılıçları, **إشحَان**’dan sonra çıplak olarak çektiler

Bir bedevîyi, bir başkasına şöyle derken işittim: **اشحَنْ** senden falancayı; yani onu uzaklaştır ve onu uzak kıl. Ve onu **شحنه يَشْحَنُه شَحْناً** (yaptı): onu kovduğunda.

Şemmir dedi: Şeybânî dedi: Köpeklerden **الشّاحن**: kovalananı uzaklaştıran ve avlamayan kimsedir. Hadiste: (Allah her beşeri bağışlar; müşrik veya **مُشاحِناً** hariç.)

Şemmir dedi: Evzâ‘î dedi: O, bid‘at sahibi, cemaatten ve ümmetten ayrılan kimsedir.

Ve denildi ki: **المُشاحنة**: savaşın altındaki, sövme ve ayıplama (karşılıklı)dır; **الشَّحناء**’dan alınmıştır. O da düşmanlıktır.

**شنح** : Leys: **الشناحيّ**: devenin yaratılışının tamamlığında onunla nitelenir. Ve inşad etti:

Her çalışkan, ağır yürüyüşlü (deveyi) hazırladılar
ve yaşlı, boz, keskin dişli bir **شَناحِي** (deveyi)

Ebû Ubeyd, el-Asma‘î’den: **الشَّناحيُّ**: uzundur; ve denir: O, gördüğün gibi **شَناحٌ**’tır.

Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **الشُّنُح**: uzunlar. Ve **الشُّنُح**: sarhoşlar.

**نشح** : Leys dedi: İçen kimse **نَشَحَ**: doluncaya kadar içtiğinde.

Ve **سِقاء نَشَّاح**: sızdıran.

Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **النُّشُح**: sarhoşlardır.

el-Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten: **النَّشوح**; senin “**نَشَحَ**” sözünden: doyuncaya kadar değil de, doymadan bir içiş içtiğinde.

Ebû’n-Necm dedi:

Ta ki, **نَشُوحا**’yı gizleyinceye kadar

Bir bedevîyi, arkadaşlarına şöyle derken işittim: Dikkat edin, atlarınızı **انْشَحُوا** “**نَشْحاً**”; yani onları, susuzluğunu kıracak bir sulamayla sulayın; onları kandırmasa bile. er-Râ‘î, vardığı bir suyu anarak dedi:

Onunla bir dişi deveyi **نَشحْتُ**; gölgesi uzaklaşır
tümseklerden; ancak onu, sabah erken gidenler korudu

**حنش** : Leys: **الحَنشُ**: başları yılan başlarına benzeyen, kertenkelelerden ve benekli kelerlerin zehirlilerinden ve benzerlerinden olan şeydir. Ve inşad etti:

Onun içinde **الأحْناشِ**’tan parçalar görürsün;
onların kafatasları, koparılmış kuru dal gibi

Şemmir dedi: **الحنَش**: yılandır. Başkası dedi: **الأَفْعَى** (engerek). Zü’r-Rumme dedi:

Nice **حَنَشٍ** var; öldürücü salyalı; sanki o
azgın tuzak üzerinde, bağların zayıf bir kalıntısıdır

Ve **الذَّعْفُ**: öldürücüdür; ondan dolayı “**مَوت ذُعافٌ**” denildi.

Şemmir dedi: Kertenkelelere ve yer sincabımsılara denir ki:
**احْتَنَشَت** karanlıkta; yani orada süratle gidip uzaklaştı ve gitti. Şemmir, **الحَنَش** hakkında inşad etti:

Öyleyse ona, küçük günahların bazı yanlarında takdir et
kör, sağır bir **حَنَشٍ**’tan bir küçük günah

Burada **الحنَشُ** yılandır. el-Kumeyt dedi:

Ne çorak bir yerin **أَحْنَاش**’ını balıklar esirger
ne de yaşlı develer, **الحِجاشَ**’ı kendi sütten kesilmiş yavruları sanır

Böylece **الحَنَش**’ı, yılanlar ve başkaları gibi yerin canlıları kıldı. Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: **الحَنَشُ**: yılandır. Ve **الحَنَشُ**: kuşlardan ve haşerelerden avlanan her şeydir. Ondan denir: **حَنَشْتُ الصيدَ**; onu avladığında “**أحْنِشُه**” ve “**أَحْنُشُه**”. Ve denildi ki: **المَحْنُوشُ**: **الحَنَش**’ın soktuğu kimsedir; o da yılandır. Ru’be dedi:

Öyleyse, o kıskançlığın rahatsız edip huzursuz ettiği **المَحْنُوش**’a söyle

Yani: kıskançlığın onu tedirgin edip huzursuz ettiği kimseye söyle; onda, sokulmuş kimsede olanın benzeri vardır.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **المَحْنُوش**: sevk olunan (sürülen)dir; “**تَحْنِشُه**” diye geldin; yani onu zorla sürersin.

Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: **حَنَشْتُه عنه**: onu çevirdim. Dedim: O, “kovdum” manasındadır. Denir: Onu sevk edip kovduğunda **حَنَشه** ve **عَنَشه**. Ebû Amr dedi: **المحنوش**: soyunda ayıplanmış (dürtülmüş) kimsedir.

**نحش** : Leys onu ihmal etti. Şemmir, kendi hattıyla okuduğumda dedi ki: Bir bedevîyi şöyle derken işittim: **الشِّظْفَةُ** ve **النِّحَاشَةُ**: yanmış ekmektir; aynı şekilde **الجِلْفَةُ** ve **القِرْفَةُ** da (böyledir).

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الشين والحاء وما يثلثهما)
(شحذ) الشين والحاء والذال أصلٌ واحدٌ يدلُّ على خِفَّة  وحِدّة. من ذلك شَحَذْتُ الحديدَ، إذا حَدَّدتَه. ويقال إنَّ المشاحيذ رؤوس الجبال، وإِنّما سمِّيت بذلك للحِدَّة التي ذكرنَاها. ومن الخِفّة قولهم للجائع: شَحْذان. ويقال إنَّ الشحْذان الخفيف في سَعيه.
(شحر) الشين والحاء والراء ليس بشيء، وهو لعلّه اسم بلد([1]).
(شحص) الشين والحاء والصاد كلمةٌ واحدة، يقال إنَّ الشحَص الشاةُ لا لبَنَ لها، ويقال هي التي لم يُنْزَ عليها قط. وفي كتاب الخليل: الشّحْصاء.
(شحط) الشين والحاء والطاء أصلان: أحدهما البُعد، والآخر اختلاطٌ في شيءٍ واضطراب.
فالأوّل: قولهم شَحَطَتِ الدّار تَشْحَطُ شَحْطَاً وشحوطاً، وهي شاحطة.
وأمّا الأصل الآخر فالشَّحْط، وهو الاضْطرابُ في الدَّمِ. ويُقال للولدِ إِذا اضْطربَ في السَّلى: هو يتشحط في دمه. ومنه اللّبن المشحوط، وهو الذي يُصَبُّ عليه الماء. ومن الباب: الشَّحْطَة: داءٌ يأخذ الإِبلَ لا تكاد أن تنجوَ منه. ومن الباب المِشحط: عُوَيدٌ يُوضَع عند قضيب الكرم يَقِيهِ الأرضَ.([2]) وقال قوم: إنَّ الشَّحْطَ ذَرْقُ الطّير. وأنشدوا:
ومُلْبِدٍ بين مَوْماةٍ بِمَهْلَكَةٍ *** جاوزتُهُ بِعَلاةِ الخَلْقِ عِلْيانِ([3])كأنَّما الشحْط في أعلى حَمائره  *** سبائِب الرَّيْط من قَزٍّ وَكَتّانِ
فإن صح هذا فهو أيضاً من الاختلاط.
(شحم) الشين والحاء والميم أصلٌ يدلُّ على جِنسٍ من اللّحم. من ذلك الشَّحْم، وهو معروف. وشَحْمة الأُذُنِ: مُعَلَّق القُرْطِ. ورجلٌ مُشْحِمٌ كثير الشَّحْم، وإن كان يحبُّه قيل شَحِم، وإن كان يطعمه أصحابَه قيل شاحم، فإن كان يبيعه قيل شَحَّام.
(شحن) الشين والحاء والنون أصلانِ متباينانِ، أحدُهما يدلُّ على المَلء، والآخر على البُعْدِ.
فالأوّل قولهم: شَحَنْتُ السّفينةَ، إِذا مَلأتَها. ومن الباب أشحن فلان للبكاء، إِذا تَهيّأ لَهُ كأنَّه اجتمع له([4]).
وأما الآخر فالشَّحْن الطَّرْد، يقال شَحَنَهم إِذا طَرَدَهم. ويقال للشّيءِ الشديد الحموضة: إِنَّهُ لَيَشْحَن الذِّبّانَ، أي يطردُها، ومن الباب الشَّحْناء، وهي العداوة. وعدُوٌّ مشاحِنٌ، أي مُباعِد. والعداوةُ تَبَاعُدٌ.
(شحو/ي) الشين والحاء والحرف المعتلّ يدلُّ على أصلٍ، وهو فَتْحُ الشَّيء. فالشَّحْوَة: ما بينَ الرِّجلين إِذَا خَطَا الإنسان. ويقال للفَرَسِ الواسع الخَطْو: وهو بعيدُ الشَّحْوة. وشَحَا الرَّجلُ فاه. وشَحا الفمُ نفسُه. ويصلح في مصدرهِ الشَّحْيُ والشَّحْو. ويقال شَحَى اللِّجامُ فمَ الفرسِ شَحْياً. ويقال جاءت الخيل شواحِيَ، أي فاتحاتٍ أفواهَها. قال:
* شاحِيَ لَحْيَيْ قَعْقُعانيِّ الصَّلَقْ([5]) *
(شحب) الشين والحاء والباء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على تغيُّر اللَّون، والمصدر منه الشُّحوب. يقال شَحَبَ وَشَحُب يَشْحَُب. ولونٌ شاحب. قال:
تقول ابنتي لمَّا رأتنيَ شاحباً *** كأنّك فينا يا أَباتَ غَرِيبُ([6])ويقال، حكاه الدريدي: شَحَبتُ الأرضَ: قشرتُها. فإِذا كانت الرواية صحيحةً فهو القياس.
(شحج) الشين والحاء والجيم أصلٌ يدلُّ على صوتٍ. من ذلك شَحَجَ الغراب يَشْحَج، وكذلك البغل. [والبغال] بَناتُ شاحج([7]). ويقولون للحمار الوحشيّ مِشحج وشَحَّاج. والله أعلم بالصواب.
---------------------
([1]) يعني (الشحر) بالكسر، وهو بلاد بين عدن وعمان.
([2]) في الأصل: "يقيد الأرض"، تحريف. وفي المجمل: "يقيه من الأرض".
([3]) البيتان في اللسان (بلد، علا، حمر)، وسبق إنشادهما في (بلد، حمر).
([4]) في الأصل: "أجمع له".
([5]) لرؤبة بن العجاج في ديوانه 106 واللسان (قعع).
([6]) البيت في اللسان (أبي 8، 10).
([7]) التكملة قبله من المجمل. وفي المجمل: "بنات شحاج". وفي القاموس أيضاً: "والبغال بنات شحاج ككتان"، ولم تذكر في اللسان (شحج)، وذكرت في (بني 14: 93)، قال: "وبنات شحاج: البغال". أما ابن سيده فقد ذكر في باب البنات من المخصص (13: 212) "ابن السكيت: بنات شحاج البغال، وبنات صهال الخيل". وكذا في المزهر: (1: 525).

ـ

##### Türkçe

(Şîn, ḥâ ve bunların üçüncülendiği harfler babı)
(**شحذ**) **الشين** ve **الحاء** ve **الذال** tek bir asıldır; hafifliğe ve keskinliğe delâlet eder. Bundan: demiri **شَحَذْتُ**; onu keskinleştirdiğin zaman. Ve denilir ki **المشاحيذ** dağların başlarıdır; ancak, zikrettiğimiz keskinlik sebebiyle bununla adlandırılmıştır. Ve hafiflikten, onların aç olana sözleri: **شَحْذان**. Ve denilir ki **الشحْذان** koşusunda hafif olandır.
(**شحر**) **الشين** ve **الحاء** ve **الراء** bir şey değildir; ve o, herhâlde bir belde adıdır([1]).
(**شحص**) **الشين** ve **الحاء** ve **الصاد** tek bir kelimedir; denilir ki **الشحَص** sütü olmayan koyundur; ve denilir ki o, üzerine hiç erkek salınmamış olandır. Halîl’in kitabında: **الشّحْصاء**.
(**شحط**) **الشين** ve **الحاء** ve **الطاء** iki asıldır: biri uzaklık, diğeri bir şeyde karışma ve çalkantı.
Birincisi: onların sözü: **شَحَطَتِ** ev **تَشْحَطُ** **شَحْطَاً** ve **شحوطاً**; ve o **شاحطة**dır.
Diğer asla gelince: **الشَّحْط**; o, kanda çalkantıdır. Ve çocuğa, son içinde çalkantılandığı zaman, denilir: o, kanında **يتشحط**. Ve ondan: **اللّبن المشحوط**; o, üzerine su dökülen şeydir. Ve babdan: **الشَّحْطَة**: develeri tutan bir hastalık; ondan neredeyse kurtulamaz. Ve babdan **المِشحط**: asma çubuğu yanında konulan bir küçük değnek; onu yerden korur.([2]) Ve bir kavim dedi: **الشَّحْط** kuş pisliğidir. Ve şu iki beyti şâhid getirdiler:
ومُلْبِدٍ بين مَوْماةٍ بِمَهْلَكَةٍ *** جاوزتُهُ بِعَلاةِ الخَلْقِ عِلْيانِ([3])كأنَّما الشحْط في أعلى حَمائره  *** سبائِب الرَّيْط من قَزٍّ وَكَتّانِ
Eğer bu sahih olursa, o da karışmadan (gelir).
(**شحم**) **الشين** ve **الحاء** ve **الميم** bir asıldır; etten bir cinse delâlet eder. Bundan: **الشَّحْم**; ve o mâlûmdur. Ve **شَحْمة الأُذُنِ**: küpenin asıldığı yer. Ve **مُشْحِمٌ** adam: çok **الشَّحْم**lı; ve eğer onu severse **شَحِم** denilir; ve eğer onu arkadaşlarına yedirirse **شاحم** denilir; eğer onu satarsa **شَحَّام** denilir.
(**شحن**) **الشين** ve **الحاء** ve **النون** birbirinden ayrı iki asıldır; biri doldurmaya, diğeri uzaklığa delâlet eder.
Birincisi onların sözü: gemiyi **شَحَنْتُ**; onu doldurduğun zaman. Ve babdan: falan kimse ağlamak için **أشحن**; ona hazırlandığı zaman, sanki onun için toplanmış gibi([4]).
Diğerine gelince: **الشَّحْن** kovmadır; denilir: onları **شَحَنَ**; onları kovduğu zaman. Ve şiddetli ekşiliği olan şeye denilir: o, sinekleri **لَيَشْحَن**; yani onları kovar. Ve babdan **الشَّحْناء**; ve o düşmanlıktır. Ve **مشاحِنٌ** düşman; yani uzaklaştıran. Ve düşmanlık uzaklaşmadır.
(**شحو/ي**) **الشين** ve **الحاء** ve illetli harf bir asla delâlet eder; ve o, şeyin açılmasıdır. Şu hâlde **الشَّحْوَة**: insan adım attığı zaman iki ayak arasındaki şey. Ve geniş adımlı ata denilir: o, **بعيدُ الشَّحْوة**dur. Ve adam ağzını **شَحَا**. Ve ağız bizzat kendisi **شَحا**. Ve masdarında **الشَّحْيُ** ve **الشَّحْو** uygun olur. Ve denilir: gem **شَحَى** atın ağzını **شَحْياً**. Ve denilir: atlar **شواحِيَ** geldi; yani ağızlarını açanlar. Dedi ki:
* شاحِيَ لَحْيَيْ قَعْقُعانيِّ الصَّلَقْ([5]) *
(**شحب**) **الشين** ve **الحاء** ve **الباء** tek bir asıldır; rengin değişmesine delâlet eder; ondan masdar **الشُّحوب**dur. Denilir: **شَحَبَ** ve **شَحُب** **يَشْحَُب**. Ve **شاحب** renk. Dedi ki:
تقول ابنتي لمَّا رأتنيَ شاحباً *** كأنّك فينا يا أَباتَ غَرِيبُ([6])Ve denilir; Düreydî’nin naklettiği: yeri **شَحَبتُ**: onu soydum. Şu hâlde rivayet sahih ise, o kıyastır.
(**شحج**) **الشين** ve **الحاء** ve **الجيم** bir asıldır; bir sese delâlet eder. Bundan: karga **شَحَجَ** **يَشْحَج**; ve aynı şekilde katır. [Ve katırlar] **بَناتُ شاحج**([7]). Ve yaban eşeğine **مِشحج** ve **شَحَّاج** derler. Ve Allah doğruyu daha iyi bilir.
---------------------
([1]) yani kesre ile **الشحر**; ve o, Aden ile Umman arasında beldelerdir.
([2]) asılda: “**يقيد الأرض**”, tahrif. Ve **المجمل**’de: “**يقيه من الأرض**”.
([3]) iki beyit **اللسان**’da (**بلد**، **علا**، **حمر**); ve daha önce (**بلد**، **حمر**)’da şâhid getirilmişti.
([4]) asılda: “**أجمع له**”.
([5]) Ru’be b. el-‘Accâc’ındır; divanında 106 ve **اللسان** (**قعع**).
([6]) beyit **اللسان**’da (**أبي** 8، 10).
([7]) ondan önceki tekmile **المجمل**’dendir. Ve **المجمل**’de: “**بنات شحاج**”. Ve **القاموس**’ta da: “**والبغال بنات شحاج ككتان**”; ve **اللسان** (**شحج**)’de zikredilmedi, (**بني** 14: 93)’te zikredildi; dedi ki: “**وبنات شحاج: البغال**”. Ama İbn Sîde, **المخصص** (13: 212)’nin البنات babında zikretti: “İbnü’s-Sikkît: **بنات شحاج** katırlardır, ve **بنات صهال** atlardır.” Ve aynı şekilde **المزهر**’de: (1: 525).

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- قال تعالى: ﴿في الفلك المشحون﴾ [الشعراء/119]، أي: المملوء، والشحناء: عداوة امتلأت منها النفس. يقال: عدو مشاحن، وأشحن للبكاء: امتلأت نفسسه لتهيئه له.

##### Türkçe

- Yüce Allah dedi: ﴿في الفلك المشحون﴾ [الشعراء/119], yani: dolu olan; ve **الشحناء**: nefisten onunla dolmuş bir düşmanlıktır. Denir: **عدو مشاحن**, ve ağlamak için **أشحن**: nefsi ona hazırlanmak için doldu.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ش ح ن
شَحَن السفينة‏:‏ ملأها وأتمّ جهازها كلّه ‏"‏ في الفلك المشحون ‏"‏ وبينهما شحناه‏:‏ عداوة وهو مشاحن لأخيه‏.‏
ويقال‏:‏ للشيء الشديد الحموضة‏:‏ إنه ليشحن الذباب أي يطرده‏.‏

##### Türkçe

ش ح ن
**شَحَن السفينة**: onu doldurdu ve onun bütün donanımını tamamladı; “**في الفلك المشحون**”; ve ikisi arasında **شحناه**: düşmanlık; ve o, kardeşine **مشاحن**dir.
Ve denilir: şiddetli ekşilikte olan şey için: “O, sinekleri **ليشحن** eder” yani onu kovar.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

قال الله تعالى: في الفُلك المَشْحُونِ؛ أَي المملوء. الشَّحْنُ: مَلْؤُكَ السفينة وإِتْمامُك جِهازَها كله. شَحَنَ السفينة يَشْحَنُها شَحْناً: مَلأَها، وشَحَنَها ما فيها كذلك. والشِّحْنَةُ: ما شَحَنها. وشَحَنَ البلدَ بالخيل: ملأَه. وبالبلد شِحْنةٌ من الخيل أَي رابطة. قال ابن بري: وقول العامَّة في الشِّحْنةِ إنه الأَمير غلط. وقال الأَزهري: شِحْنةُ الكورَة مَنْ فيهم الكفاية لضبطها من أَولياء السلطان؛ وقوله: تأَطَّرْنَ بالميناءِ ثم تَرَكْنَه،
وقد لَجَّ من أَحْمالِهِنَّ شُحُونُ
قال ابن سيده: يجوز أَن يكون مصدر شَحَنَ، وأَن يكون جمع شِحْنة نادراً. ومَرْكَبٌ شاحِنٌ أَي مَشْحُون؛ عن كراع، كما قالوا سِرٌّ كاتِمٌ أَي مكتوم. وشَحَنَ القومَ يَشْحَنُهم شَحْناً: طردهم. ومَرَّ يَشْحَنُهم أَي يَطْرُدهم ويَشُلُّهم ويَكسَؤُهم، وقد شَحَنه إذا طرده. الأَزهري: سمعت أَعرابياً يقول لآخر: اشْحَنْ عنك فلاناً أَي نَحِّه وأَبْعِدْه. والشَّحْنُ: العَدْوُ الشديد. وشَحَنَتِ الكلابُ تَشْحَنُ وتَشْحُنُ شُحُوناً: أَبْعَدتِ الطَّرَد ولم تَصِد شيئاً؛ قال الطرماح يصف الصيد والكلاب: يُوَدِّعُ بالأَمْراسِ كلَّ عَمَلَّسٍ
من المُطْعِماتِ الصَّيْدَ، غيرِ الشَّواحِنِ.
والشاحِنُ من الكلاب: الذي يُبْعِدُ الطَّرِيدَ ولا يصيد. الأَزهري: الشِّحْنة ما يُقامُ للدوابّ من العَلَف الذي يكفيها يومها وليلتها هو شِحْنَتها. والشَّحْناء: الحقد. والشَّحْناء: العداوة، وكذلك الشحِْنه، بالكسر، وقد شَحِنَ عليه شَحْنَاً وشاحَنَه، وعَدُوٌّ مُشاحِنٌ. وشاحَنَه مُشاحنةً: من الشَّحْناء، وآحَنَه مُؤَاحَنة: من الإِحْنةِ، وهو مُشاحِنٌ لك. وفي الحديث: يغفر الله لكل بَشَرٍ ما خلا مُشْرِكاً أَو مُشاحِناً؛ المُشاحِنُ: المُعادي. والتَّشاحُنُ: تفاعل من الشَّحْناء العداوة؛ وقال الأَوزاعي: أَراد بالمُشاحن ههنا صاحِبَ البِدْعة والمُفارِقَ لجماعة الأُمَّة، وقيل: المُشاحَنةُ ما دون القتال من السَّبِّ، والتَّعايُر من الشَّحْناءِ مأْخوذ، وهي العداوة، ومن الأَول: إلا رجلاً كان بينه وبين أَخيه شَحْناء أَي عداوة. وأَشْحَنَ الصبيُّ، وقيل: الرجلُ، إِشْحاناً وأَجْهَشَ إِجْهاشاً: تَهيأَ للبكاء، وقيل: هو الاسْتِعْبارُ عند استقبال البكاء؛ قال الهذلي:
وقد هَمَّتْ بإِشْحانِ
الأَزهري: ابن الأَعرابي سيوف مُشْحَنة في أَغمادِها؛ وأَنشد: إذ عارَتِ النَّبْلُ والتَفَّ اللُّفُوفُ، وإِذْ
سَلُّوا السُّيُوفَ عُراةً بعدَ إِشْحانِ
وهذا البيت أَورده ابن بري في أَماليه متمماً لما أَورده الجوهري في قوله: وقد هَمَّتْ بإِشْحانِ، مستشهداً به على أَجْهَشَ الصَّبيُّ إذا تهيأَ للبكاء، فقال الهُذَلي: هو أَبو قِلابَة؛ والبيت بكماله:
إذ عارَتِ النَّبْلُ والتَفَّ اللُّفوفُ، وإِذْ
سلُّوا السيوف، وقد هَمَّت بإشْحانِ
وقد أَورده الأَزهري:
إذا عارَتِ النَّبلُ والتَّفَّ اللُّفوفُ، وإذْ
سَلُّوا السيوف عراة بعد إِشحانِ
قال ابن سيده: والشِّيحان والشَّيْحان الطويل، وقد يكون فَعْلاناً فيكون من غير هذا الباب، وسيُذْكر.

##### Türkçe

Allah Teâlâ dedi ki: “dolu gemide”; yani doldurulmuş. **الشَّحْنُ**:
senin gemiyi doldurman ve onun bütün teçhizatını tamamlamandır. **شَحَنَ** gemiyi **يَشْحَنُها**
**شَحْناً**: onu doldurdu; ve **شَحَنَها** içindekini de yine öyle (doldurdu). Ve **الشِّحْنَةُ**: onun doldurduğu şeydir.
Ve **شَحَنَ** beldeyi atlarla: onu doldurdu. Ve beldede atlardan bir **شِحْنةٌ** vardır; yani bir bağlı (birlik). İbn
Berrî dedi ki: Avâmın **الشِّحْنةِ** hakkında “o emirdir” sözü yanlıştır. Ezherî dedi ki:
**شِحْنةُ** kûre: onu zapt etmek için içlerinde yeterlilik bulunan, sultanın velîlerinden olan kimselerdir; ve onun sözü:
“Limanla kuşandılar, sonra onu terk ettiler,
ve yüklerinden dolular (yükler) coşup taşmıştır.”
İbn Sîde dedi ki: **شَحَنَ**’ın masdarı olması caizdir; ve nadiren **شِحْنة**’nin çoğulu olması da caizdir.
Ve **مَرْكَبٌ شاحِنٌ**: yani **مَشْحُون**; Kurâ‘dan (rivayetle); tıpkı onların “**سِرٌّ كاتِمٌ**” demeleri gibi; yani
**مكتوم**. Ve **شَحَنَ** kavmi **يَشْحَنُهم شَحْناً**: onları kovdu. Ve “geçti, onları **يَشْحَنُهم**”: yani
onları kovar ve onları felce uğratır ve onları örter; ve onu kovduğunda onu **شَحَنه** (denir). Ezherî: Bir
bedevînin bir başkasına şöyle dediğini işittim: “**اشْحَنْ** senden falancayı”; yani onu uzaklaştır ve onu uzak tut.
Ve **الشَّحْنُ**: şiddetli koşudur. Ve köpekler **شَحَنَتِ**; **تَشْحَنُ** ve **تَشْحُنُ شُحُوناً**:
kovalamayı uzaklaştırdı ve hiçbir şey avlamadı; Tırmâh avı ve köpekleri vasfederek dedi ki:
“Her bir çevik olanı, bağlarla uğurlar;
avı yedirenlerden, **الشَّواحِنِ** olmayanları.”
Ve köpeklerden **الشاحِنُ**: avı uzaklaştıran ve avlamayan kimsedir. Ezherî:
**الشِّحْنة**: hayvanlar için, onların gününü ve gecesini yetecek yemden ikame olunan şeydir; o, onun **شِحْنَتها**’sıdır.
Ve **الشَّحْناء**: kindir. Ve **الشَّحْناء**: düşmanlıktır; ve aynı şekilde **الشحِْنه**,
kesre ile; ve ona karşı **شَحِنَ عليه شَحْنَاً** ve onunla **شاحَنَه**; ve **عَدُوٌّ مُشاحِنٌ**.
Ve onunla **شاحَنَه مُشاحنةً**: **الشَّحْناء**’dandır; ve onu **آحَنَه مُؤَاحَنة**: **الإِحْنةِ**’dendir; ve o, sana karşı **مُشاحِنٌ**’dir.
Ve hadiste: “Allah her beşere, müşrik veya **مُشاحِناً** hariç, mağfiret eder”;
**المُشاحِنُ**: düşmanlık eden kimsedir. Ve **التَّشاحُنُ**: **الشَّحْناء** düşmanlığından tefâ‘uldür; ve Evzâ‘î dedi ki:
Burada **المُشاحن** ile bid‘at sahibini ve ümmetin cemaatinden ayrılanı kastetti; ve denildi ki:
**المُشاحَنةُ**: savaşın altındaki, sövmeden olan şeydir; ve **التَّعايُر** **الشَّحْناءِ**’dan alınmıştır;
ve o, düşmanlıktır; ve birinciden: “Ancak bir adam ki onunla kardeşi arasında **شَحْناء** vardı”; yani düşmanlık.
Ve çocuk **أَشْحَنَ**; ve denildi ki: adam, **إِشْحاناً** ve **أَجْهَشَ إِجْهاشاً**:
ağlamaya hazırlandı; ve denildi ki: ağlamayı karşılamada **الاسْتِعْبارُ**’dır;
Huzelî dedi ki:
“Ve **إِشْحانِ** ile niyetlendi.”
Ezherî: İbnü’l-A‘râbî: kınlarında **مُشْحَنة** kılıçlar; ve inşad etti:
“Oklar ödünç alındığında ve sargılar sarıldığında, ve
kılıçları çıplak olarak çektiklerinde, **إِشْحانِ**’dan sonra.”
Bu beyti İbn Berrî, Emâlî’sinde, Cevherî’nin “ve **إِشْحانِ** ile niyetlendi” sözünde zikrettiğini tamamlayıcı olarak,
çocuğun ağlamaya hazırlandığında **أَجْهَشَ** (denmesine) delil getirerek zikretti; Huzelî’nin ise Ebû Kılâbe olduğunu söyledi;
ve beytin tamamı:
“Oklar ödünç alındığında ve sargılar sarıldığında, ve
kılıçları çektiklerinde; ve **إِشْحانِ** ile niyetlenmişti.”
Ve Ezherî onu şöyle zikretti:
“Oklar ödünç alındığında ve sargılar sarıldığında, ve
kılıçları çıplak olarak çektiklerinde, **إِشحانِ**’dan sonra.”
İbn Sîde dedi ki: Ve **الشِّيحان** ve **الشَّيْحان** uzundur; ve **فَعْلاناً** da olabilir;
o hâlde bu bâbdan olmayan (bir şey) olur; ve zikredilecektir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ش ح ن * * شَحَنَ * السفينة ملأها وبابه قطع ومنه قوله تعالى ﴿في الفلك المشحون﴾ و * الشَّحْناءُ * العداوة وكذا * الشِّحْنَةُ * بالكسر وعدو * مُشَاحِنٌ

##### Türkçe

* ش ح ن * * **شَحَنَ** * gemiyi doldurdu; ve babı **قطع**’dır. Ondandır, Yüce Allah’ın sözü: ﴿**في الفلك المشحون**﴾. Ve * **الشَّحْناءُ** * düşmanlıktır; yine öyle * **الشِّحْنَةُ** * kesre ile. Ve düşman: * **مُشَاحِنٌ**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( شَحَنَ السَّفينةَ ، كمَنَعَ ) ، يَشْحَنُها شَحْناً : ( مَلأَها ) .
وأَتَمَّ جِهازَها كُلّه ؛ ومنه قوْلُه تعالى : ﴿في الفُلكِ المَشْحُونِ﴾ ، أَي المَمْلُوء .
( و ) شَحَنَ شَحْناً : ( طَرَدَ وشَلَّ ) . يقالُ : مَرَّ يَشْحَنُهم ، أَي يَطْرُدُهم يَشُلُّهم ويَكْسَؤُهم .
( و ) شَحَنَ شَحْناً ؛ ( أَبْعَدَ ) .
قالَ الأزْهرِيُّ : سَمِعْتُ أَعْرابيّاً يقولُ : أشْحَنْ عنك فلاناً أَي نَحِّه وأَبْعِدْه .
( و ) شَحَنَ ( المَدينَةَ ) بالخيْلِ شَحْناً : ( مَلأَها ) بها ، ( كأَشَحْنَهَا .
( و ) شَحَنَتِ ( الكِلابُ تَشْحُنُ ، كتَنْصُرُ وتَعْلَمُ وتَمْنَعُ ) ، شَحْناً وشُحُوناً : ( أَبْعَدَتِ الطَّرْدَ ولم تَصِدْ شَيئاً ) فهو كلبٌ شاحِنٌ ، والجَمْعُ الشَّواحِنُ : قالَ الطرمَّاحُ يَصِفُ الصَّيْدَ والكِلابَ :
توَدِّعُ بالأَعْراسِ كلَّ عَمَلَّسٍ من المُطْعِماتِ الصَّيْدَ غيرِ الشَّواحِنِويُرْوَى : الشوَّاجِن بالجيمِ ؛ وتكلَّفَ ابنُ سِيْدَه في معْناهُ .
( والشِّحْنَةُ ، بالكسْرِ : ما يُقامُ ) ؛ وفي التهْذِيبِ : ما يُفاضُ ، ( للدَّوابِّ من العَلَفِ الذي يَكْفِيها يَوْمَها ولَيْلَتَها ) هو شِحْنَتُها ؛ نَقَلَهُ الأزْهرِيُّ .
( و ) الشِّحْنَةُ ( في البَلَدِ ) ، وفي التهْذِيبِ : وشِحْنَة الكُورَةِ ، ( مَنْ فيه ) ، وفي التهْذِيبِ : مَنْ فيهم ،

( الكِفايَةُ لضَبْطِها من جِهَةِ ) ، وفي التَّهْذِيبِ : مِن أَوْلياءِ ، ( السُّلْطانِ ) .
وقالَ ابنُ بَرِّي : وقوْلُ العامَّةِ في الشِّحْنَةِ إنَّه الأَميرُ غَلَطٌ .
( و ) الشِّحْنَةُ : ( العَداوَةُ ) تَمْتلِىءُ منها النَّفْس ، ( كالشَّحْناءِ ) ؛ ومنه الحدِيثُ : ( إلاَّ رجلاً كانَ بَيْنه وبينَ أَخِيه شَحْناء ) .
( و ) الشِّحْنَةُ : ( الَّرابِطَةُ من الخَيْلِ ) ، هذا هو الأَصْل في اللّغَةِ ، ثم أَطْلَقها العامَّةُ على الأميرِ على هؤلاء .
( وشاحَنَهُ ) مُشاحَنَةً : ( باغَضَهُ ) ، وقيلَ : ما دُونَ القِتالِ مِن السَّبِّ والتَّعايُرِ .
( وأَشْحَنَ ) الرَّجُلُ ، وقيلَ الصَّبيُّ : ( تَهَيَّأَ للبُكَاءِ ) ، وكذلِكَ أَجْهَشَ ؛ وقيلَ : هو الاسْتِعْبارُ عنْدَ اسْتِقْبالِ البُكَاءِ .
وقالَ الرَّاغبُ : الإِشْحانُ : أَنْ تَمْتلىءَ نَفْسه لتهيئه للبُكَاءِ .
وأَنْشَدَ ابنُ بَرِّي لأَبي قِلابَة الهُذَليّ :
إذ عارَتِ النَّبْلُ والتَفَّ اللُّفوفُ وإِذْسَلُّوا السُّيوفَ وقد هَمَّتْ بإشْحانِ ( و ) أَشْحَنَ ( السَّيفَ : أَغْمَدَهُ ) ؛ عن ابنِ الأَعْرابيِّ ؛ وسيوفٌ مُشْحَنة في أَغمادِها ؛ وأَنْشَدَ قَوْل أَبي قِلابَة المَذْكُور :
سَلُّوا السُّيوفَ عُراةً بعدَ إشْحانِ ورِوايَةُ الجَوْهرِيّ هنا :
وقد هَمَّتْ بإشْحانِ .
كما أَنْشَدَه ابنُ بَرِّي ، ورَوَاه الأزْهرِيُّ :
عُراةً بعْدَ إشْحانِ .
( و ) نَقَلَ الصَّاغانيُّ عن بعضِهم : أَشْحَنَ السَّيفَ : ( سَلَّهُ ) مِن غمْدِهِ ، فهو ( ضِدٌّ .
( و ) أَشْحَنَ ( له بسَهْمٍ ) : إذا ( اسْتَعَدَّ له ليَرْمِيَهُ ) ؛ عن الصَّاغانيّ .

( والمُشاحِنُ المذكورُ في الحديثِ ) ، يعْنِي حدِيْث لَيْلَة النّصْفِ مِن شَعْبان : ( يَغْفرُ اللهاُ لكلِّ بَشَرٍ ما خَلا مُشْرِكاً أَو مُشاحِنا ) .
وفي حدِيثِ أَبي سعيدٍ مِن طريقِ محمدِ بنِ عيسَى بنِ حبان : ( لا يَنْظر اللهاُ فيها إلى مُشْرِكٍ ولا إلى مُشاحِنٍ ) .
وأَخْرَجَ الإمامُ أَحمدُ في مُسْندِه مِن حدِيثِ أَبي لهيعَةَ بسَنَدِه عن عبدِ اللهاُ بنِ عُمَرَ : إلاَّ لاثْنَيْن مُشاحِنٌ وقاتِلُ نفْسٍ .
وفي حدِيثِ أَبي الدَّرْداء : ( إلاَّ لمُشْرِكٍ أَو قاتِل نفْسٍ حَرَّمَها الّلهُ تعالى ، أَو مُشاحِن ) : ( ورُوِي عن عبدِ الرَّحْمن بنِ سلام بسَنَدهِ إلى عُثْمان بنِ أَبي العاصِ : ( إلاَّ زَانِيَة تكْسَبُ بفَرْجِها ، أَو عشاراً ، أَو رجلاً بَيْنه وبينَ أَخِيه شَحْناء ) .
وعن القاسِمِ بنِ محمدٍ عن أَبيهِ عن جدِّه : ( إلاَّ مَنْ في قلْبهِ شَحْناء ، أَو مُشْرِكاً بالّلهِ ، عزَّ وجلَّ ) ، وفي رِوايَةٍ عنه أَيْضاً : ما خَلا كافِراً أَو رجلاً في قلْبهِ شَحْناء ؛ فَسَّرُوه بأنَّ المُرادَ به المُتعادِي ، إلاَّ الأُوزَاعِي فإنَّه قالَ : المُرادُ به ( صاحِبُ البِدْعَةِ التَّارِكُ للجَماعَةِ ) المُفارِقُ للأُمَّةِ ، رَوَاه عنه ابنُ المُبارَكِ ؛ وفي رِوايَةٍ عن الأُوزَاعِي : ليسَ المُشاحِنُ الذي لا يكلِّمُ الرَّجُل إنَّما المُشاحِنُ الذي في قلْبِه شَحْناء لأَصْحابِ رَسُول الّلهِ ، صلى الله عليه وسلم
ورُوِي عن عميرِ بنِ هانىءٍ : سأَلْتُ ابنَ ثَوْبان عن المُشاحِنِ ؟ فقالَ : هو التَّارِكُ لسُنَّةِ نبيِّه ، صلى الله عليه وسلم الطاعِنُ على أُمَّتِه السَّافِكُ دِماءَهم .
( ومَرْكَبٌ شاحِنٌ ) : أَي ( مَشْحُونٌ ) ، عن كُراعٍ ؛ ( ككَاتِمٍ للمَكْتُومِ .
( وشَحِنَ عليه ، كفَرِحَ ) ، شَحَناً : ( حَقَدَ ) ، وهو الشَّحْناءُ .
( والمُشْحَئِنُّ ، كمُشْمَعِلَ : المُتَغَضِّبُ ) ، كالمُشْحَئِنِّ ، عن ابنِ دُرَيْدٍ .

وممَّا يُسْتدركُ عليه :
الشَّحْنُ : العَدْوُ الشَّديدُ .
والتَّشاحُنُ : تَفاعُلٌ مِن الشَّحْناءِ العَداوَة .
ويُقالُ للشيءِ الشَّديد الحموضَةِ إنَّه يَشْحَن الذُّبابَ أَي يَطْردُه .
والشِّيْحانُ : الطَّويلُ ، فِيعالٌ مِن الشَّحْن أَو فَعْلان مِن شاحَ ، فيكونُ مِن غيرِ هذا البَابِ ، عن ابنِ سِيْدَه .
والشِّحْنَةُ ، بالكسْرِ : ما تُشْحَنُ به السَّفينَةُ .
وأَبو العبَّاسِ أَحمدُ بنُ أَبي طالِبِ بنِ أَبي النعيم بنِ الشِّحْنَةِ ، بالكسْرِ : محدِّثٌ مَشْهورٌ .
وبنُو الشّحْنَةِ الحَنَفيُّون ، منهم : السريُّ بنُ عبدِ البرِّ وأصولُهُ مَعْرُوفُون ، يقالُ إنَّ جدَّهم الكَبيرَ كانَ شحْنَة بحَلَبَ .
وشَحِنَ السِّقاء ، كفَرِحَ : تَغَيَّرَتْ رائِحَتُه مِن تَرْك الغسْلِ ، عن ابنِ دُرَيْدٍ .
وكثُمامَةٍ : عبدُ الرَّحْمنِ بنُ عُمَرَ بنِ شُحَانَةَ الحرَّانيُّ ، محدِّثٌ مَعْروفٌ ، سَمِعَ ابنَ الحرستاني .
وفي المحيطِ : شاحَنَهُ : خالَطَهُ وفاوَضَهُ .
قالَ الصَّاغانيُّ : هو تَصْحيفٌ صَوابُه بالسِّيْن المُهْمَلَةِ .

##### Türkçe

: (**شَحَنَ السَّفينةَ** ، **كمَنَعَ**) ، onu **يَشْحَنُها** **شَحْناً**: (**مَلأَها**) .
Ve onun bütün teçhizatını tamamladı; bundan da Yüce Allah’ın sözü: ﴿في الفُلكِ المَشْحُونِ﴾ gelir; yani dolu olan.
(**و**) **شَحَنَ** **شَحْناً**: (**طَرَدَ وشَلَّ**) . Denilir ki: **مَرَّ يَشْحَنُهم**; yani onları kovar, onları felce uğratır ve onları örter.
(**و**) **شَحَنَ** **شَحْناً**; (**أَبْعَدَ**) .
Ezherî dedi: Bir bedevîyi şöyle derken işittim: **أشْحَنْ عنك فلاناً** yani onu uzaklaştır ve onu uzak et.
(**و**) **شَحَنَ** (**المَدينَةَ**) atlarla **شَحْناً**: (**مَلأَها**) onlarla, (**كأَشَحْنَهَا**).
(**و**) **شَحَنَتِ** (**الكِلابُ تَشْحُنُ** ، **كتَنْصُرُ وتَعْلَمُ وتَمْنَعُ**) ، **شَحْناً** ve **شُحُوناً**: (**أَبْعَدَتِ الطَّرْدَ ولم تَصِدْ شَيئاً**) ; o hâlde o, **شاحِنٌ** bir köpektir; çoğulu **الشَّواحِنُ**dur. Tırimmâh avı ve köpekleri vasfederek dedi:
توَدِّعُ بالأَعْراسِ كلَّ عَمَلَّسٍ من المُطْعِماتِ الصَّيْدَ غيرِ الشَّواحِنِ
Ve şöyle rivayet edilir: **الشوَّاجِن** **بالجيمِ**; İbn Sîde onun mânasında külfete girdi.
(**والشِّحْنَةُ** ، kesre ile: **ما يُقامُ**) ; Tehzîb’de: **ما يُفاضُ** (binitlere, onların bir gün ve bir gecesine yetecek yemden verilen şey) odur; bu, onun **شِحْنَتُها**sıdır; Ezherî onu nakletti.
(**و**) **الشِّحْنَةُ** (**في البَلَدِ**) , Tehzîb’de: ve **شِحْنَة الكُورَةِ**: (**مَنْ فيه**) , Tehzîb’de: **مَنْ فيهم**,

(onun zaptı için yeterlilik, şu cihetten:) Tehzîb’de: (**مِن أَوْلياءِ**) (**السُّلْطانِ**) .
İbn Berrî dedi: Avamın **الشِّحْنَةُ** hakkında “o emirdir” sözü yanlıştır.
(**و**) **الشِّحْنَةُ**: (**العَداوَةُ**) ki nefis onunla dolar, (**كالشَّحْناءِ**) ; bundan da hadis: (**إلاَّ رجلاً كانَ بَيْنه وبينَ أَخِيه شَحْناء**) .
(**و**) **الشِّحْنَةُ**: (**الَّرابِطَةُ من الخَيْلِ**) ; dilde aslolan budur; sonra avam onu bunların üzerindeki emir için kullandı.
(**وشاحَنَهُ**) **مُشاحَنَةً**: (**باغَضَهُ**) ; ve denildi ki: savaşın altındaki sövme ve ayıplama.
(**وأَشْحَنَ**) adam, ve denildi ki çocuk: (**تَهَيَّأَ للبُكَاءِ**) ; aynı şekilde **أَجْهَشَ**; ve denildi ki: ağlamayı karşılamada gözyaşı istemektir.
Râgıb dedi: **الإِشْحانُ**: ağlamaya hazırlanması için nefsinin dolmasıdır.
İbn Berrî, Ebû Kılâbe el-Hüzelî için şu beyti okudu:
إذ عارَتِ النَّبْلُ والتَفَّ اللُّفوفُ وإِذْسَلُّوا السُّيوفَ وقد هَمَّتْ بإشْحانِ (**و**) **أَشْحَنَ** (**السَّيفَ**: **أَغْمَدَهُ**) ; İbnü’l-A‘râbî’den; kınlarında **مُشْحَنة** kılıçlar; ve zikredilen Ebû Kılâbe’nin sözünü okudu:
سَلُّوا السُّيوفَ عُراةً بعدَ إشْحانِ
Cevherî’nin buradaki rivayeti:
وقد هَمَّتْ بإشْحانِ .
İbn Berrî’nin okuduğu gibi; Ezherî ise şöyle rivayet etti:
عُراةً بعْدَ إشْحانِ .
(**و**) Sâgânî bazılarından nakletti: **أَشْحَنَ السَّيفَ**: (**سَلَّهُ**) kınından; o ise (**ضِدٌّ**).
(**و**) **أَشْحَنَ** (ona **بسَهْمٍ**) : eğer (**اسْتَعَدَّ له ليَرْمِيَهُ**) ; Sâgânî’den.

(**والمُشاحِنُ المذكورُ في الحديثِ**) , yani Şa‘bân’ın yarı gecesi hadisi: (**يَغْفرُ اللهاُ لكلِّ بَشَرٍ ما خَلا مُشْرِكاً أَو مُشاحِنا**) .
Ebû Saîd hadisi içinde, Muhammed b. Îsâ b. Hibbân tarikiyle: (**لا يَنْظر اللهاُ فيها إلى مُشْرِكٍ ولا إلى مُشاحِنٍ**) .
İmam Ahmed, Müsned’inde Ebû Lehîa hadisiyle, senediyle Abdullah b. Ömer’den çıkardı: إلاَّ لاثْنَيْن **مُشاحِنٌ** ve bir can katili.
Ebû’d-Derdâ hadisi içinde: (**إلاَّ لمُشْرِكٍ أَو قاتِل نفْسٍ حَرَّمَها الّلهُ تعالى ، أَو مُشاحِن**) : (ve Abdurrahman b. Selâm’dan, senediyle Osman b. Ebî’l-Âs’a kadar şöyle rivayet edildi: (**إلاَّ زَانِيَة تكْسَبُ بفَرْجِها ، أَو عشاراً ، أَو رجلاً بَيْنه وبينَ أَخِيه شَحْناء**) .
Kâsım b. Muhammed’den, babasından, dedesinden: (**إلاَّ مَنْ في قلْبهِ شَحْناء ، أَو مُشْرِكاً بالّلهِ ، عزَّ وجلَّ**) ; ondan bir rivayette de: kâfir yahut kalbinde **شَحْناء** olan bir adam hariç; onu, muradın düşmanlık eden olduğu şeklinde tefsir ettiler; ancak Evzâî müstesna, çünkü o dedi ki: murad edilen (**صاحِبُ البِدْعَةِ التَّارِكُ للجَماعَةِ**) ümmetten ayrılan kimsedir; onu İbnü’l-Mübârek ondan rivayet etti; Evzâî’den bir rivayette: **المُشاحِنُ** adamla konuşmayan değildir; ancak **المُشاحِنُ**, kalbinde Resûlullah’ın ashabına karşı **شَحْناء** bulunan kimsedir, صلى الله عليه وسلم
Umeyr b. Hânî’den rivayet edildi: İbn Sevbân’a **المُشاحِنِ** hakkında sordum; dedi ki: Nebisinin sünnetini terk eden, ümmetine dil uzatan, onların kanlarını döken kimsedir.
(**ومَرْكَبٌ شاحِنٌ**) : yani (**مَشْحُونٌ**) ; Kurâ‘dan; (**ككَاتِمٍ للمَكْتُومِ**).
(**وشَحِنَ عليه** ، **كفَرِحَ**) , **شَحَناً**: (**حَقَدَ**) ; o, **الشَّحْناءُ**dır.
(**والمُشْحَئِنُّ** ، **كمُشْمَعِلَ**: **المُتَغَضِّبُ**) , **كالمُشْحَئِنِّ**; İbn Düreyd’den.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**الشَّحْنُ**: şiddetli koşu.
**والتَّشاحُنُ**: **الشَّحْناءِ** düşmanlıktan bir tefâ‘uldür.
Ve şiddetli ekşilikte olan şeye, “o sineği **يَشْحَن** eder” denilir; yani onu kovar.
**والشِّيْحانُ**: uzun boylu; **فِيعالٌ** **مِن الشَّحْن**’dan yahut **فَعْلان** **مِن شاحَ**’dan; böylece bu bâbdan olmayan olur; İbn Sîde’den.
**والشِّحْنَةُ** , kesre ile: geminin onunla yüklendiği şey.
Ebû’l-Abbâs Ahmed b. Ebî Tâlib b. Ebî’n-Ne‘îm b. **الشِّحْنَةِ** , kesre ile: meşhur bir muhaddistir.
Hanefî **بنُو الشّحْنَةِ**; onlardandır: es-Seriyy b. Abdilberr; asılları bilinir; denilir ki onların büyük dedesi Halep’te bir **شحْنَة** idi.
**وشَحِنَ السِّقاء** , **كفَرِحَ**: yıkamayı terk etmekten kokusu değişti; İbn Düreyd’den.
Ve **كثُمامَةٍ**: Abdurrahman b. Ömer b. Şuhâne el-Harrânî; bilinen bir muhaddis; İbnü’l-Haristânî’yi dinledi.
Muhît’te: **شاحَنَهُ**: onunla karıştı ve onunla müzakere etti.
Sâgânî dedi: o bir tashîftir; doğrusu **بالسِّيْن المُهْمَلَةِ** iledir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

شَحَنَ
1 شَحَنَ ذ , (S, L, Msb, K,) aor. شَحَنَ , inf. n. شَحْنٌ, (L, Msb,) He filled (S, L, Msb, K) a ship, (S, L, K,) or a house, or chamber, &c.: (Msb:) he filled, [or laded,] and completely equipped or furnished, a ship. (L.) And in like manner, It (i. e. what was in it) filled a ship. (L.) And, (S, L, K,) as also ↓ اشحن, (K,) He filled a town or city (S, L, K) بِالخَيْلِ [with horsemen or the horsemen]. (S, L.) -A2- Also, (L, Msb, K,) aor. as above, (L,) and so the inf. n., (L, Msb,) He drove away (L, Msb, K) a people, or party, (L,) or him. (Msb.) And (L) one says, مَرَّ يَشْحَنُهُمْ, (S, L,) inf. n. as above, (S,) He passed along driving them away, and pursuing them. (S, L.) AZ heard an Arab of the desert say, اِشْحَنْ عَنْكَ فُلَانًا, meaning Remove thou, and put far away, from thee such a one. (L.) And one says of a thing that is intensely acid, اـِنَّهُ يَشْحَنُ الذُّبَابَ i. e. Verily it drives away the flies. (TA.) -A3- شَحْنٌ also signifies The running vehemently. (L.) And شَحَنَ, He went far, or far away. (K.) And one says, شَحَنَتِ الكِلَابُ, (L,) [and شَحِنَت, as appears from what follows,] aor. تَشْحَنُ and تَشْحُنُ, (L, K,) like تَمْنَعُ and تَعْلَمُ and تَنْصُرُ, (K,) inf. n. شُحُونٌ, (L,) The dogs went far in pursuit without catching any prey, or game. (L, K.) -A4- شَحِنَ عَلَيْهِ, aor. شَحَنَ , (L, Msb, K,) inf. n. شَحَنٌ; (L, Msb;) and شَحَنَ, aor. شَحَنَ , inf. n. شَحْنٌ; (Msb;) He bore rancour, malevolence, malice, or spite, against him; (Msb, K;) and (Msb) bore, (L,) or showed, (Msb,) enmity towards him. (L, Msb.)

شحّنهُ
2 شحّنهُ ذ He made him, or appointed him to the office of, a شِحْنَة, q. v.; occurring in postclassical works.]

شاحنهُ
3 شاحنهُ ذ , (L, Msb, K,) inf. n. مُشَاحَنَةٌ, (L, Msb, KL,) He regarded him, or treated him, with rancour, malevolence, malice, or spite; (Msb;) or with enmity; being so regarded, or treated, by him: (L, Msb, K, KL:) or, as some say, مُشَاحَنَةٌ is such reviling, and blaming, upbraiding, or reproaching, reciprocally, as does not amount to fighting one another; from شَحْنَآءُ meaning “ enmity. ” (L.)

اشحن
4 اشحن ذ : see 1. ― -b2- Also, (K,) inf. n. اـِشْحَانٌ, (L,) He sheathed the sword: (L, * K:) and he drew the sword: thus having two contr. significations. (K.) -A2- Also, (S, L, K,) inf. n. as above, (S, L,) He (a boy, or child, S, L, and, as some say, a man, L) was ready, or about, to weep: (S, L, K:) or his eyes watered at the approach of weeping (L.) ― -b2- And اشحن لَهُ بِسَهْمٍ He prepared himself to shoot him, or to shoot at him, with an arrow. (K.)

تَشَاحُنٌ
6 تَشَاحُنٌ ذ The regarding, or treating, one another [with rancour, malevolence, malice, or spite; (see 1, last sentence; and 3;) or] with enmity. (L.)

شَحْنَةٌ
شَحْنَةٌ ذ [thus written, with fet-h to the ش, but I incline to think that it is correctly ↓ شِحْنَةٌ,] The contents of a ship, that fill it. (L.)

شِحْنَةٌ
شِحْنَةٌ ذ : see what next precedes. ― -b2- [Also] A body of men sufficing for the guarding, controlling, or firm holding, of a province, or city, on the part of the Sultلn. (Az, L, K. *) And (K) A troop of horsemen keeping post (S, L, K) in a country or town. (S, L.) IB says that the vulgar usage of this word as syn. with أَمِيرٌ [i. e. A commander or commandant, &c., being used app. only in post-classical times, from the Pers. شَحْنَهْ, meaning in Pers., and hence in Arabic also, a viceroy, prefect, chief of the police, or the like,] is a mistake. (L.) ― -b3- And The quantity of fodder appointed to beasts as sufficing them for a day and a night. (Az, L, K.) -A2- See also what next follows.

شَحْنَآءُ
شَحْنَآءُ ذ Rancour, malevolence, malice, or spite: (L:) or vehement hatred: (Msb:) and enmity; (S, L, Msb, K;) as also ↓ شِحْنَةٌ. (S, L, K.) Hence the saying, كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ أَخِيهِ شَحْنَآءُ i. e. [There was between him and his brother] enmity. (L.)

شُحُون
شُحُون ذ in the following verse, cited by ISd,
تَأَطَّرْنَ فِى المِينَآءِ ثُمَّ تَرَكْنَهُ
وَقَدْ لَجَّ مِنْ أَحْمَالِهِنَّ شُحُونُ
may be, accord. to him, an inf. n. of شَحَنَ, or an extr. pl. of شِحْنَةٌ: (L:) [but I rather think that it is a pl. of ↓ شَاحِنٌ, like as شُهُودٌ is of شَاهِدٌ; and accordingly I would render the verse (which evidently relates to ships) thus: They kept close in the port, then they left it, and laders had persisted in contention by reason of their burdens, i. e. the burdens of the ships, because of the labour that they occasioned.]

شَاحِنٌ
شَاحِنٌ ذ [act. part. n. of شَحَنَ]: see the next preceding paragraph. ― -b2- See also مَشْحُونٌ. -A2- Also A dog going far in pursuit without catching any prey, or game: pl. شَوَاحِنُ. (L.) -A3- And Bearing enmity [or rancour &c. (see 1, last sentence,)] towards another: one says, هُوَ شَاحِنٌ لَكَ [He is bearing enmity &c. towards thee]. (L.)

مَشْحُونٌ
مَشْحُونٌ ذ A ship (فُلْكٌ, so in the Kur [xxvi. 119 &c.], S, L, or مَرْكَبٌ, K [in the L, erroneously, رَكَبٌ],) Filled [or laded, and completely equipped or furnished: see 1, first sentence]; (S, L, K;) as also ↓ شَاحِنٌ, like كَاتِمٌ in the sense of مُكْتُومٌ, (L, K,) mentioned by Kr. (L.)

مُشْحَئِنٌّ
مُشْحَئِنٌّ ذ Becoming angered; or made angry. (K.)

عَدُوٌّ مُشَاحِنٌ
عَدُوٌّ مُشَاحِنٌ ذ [An enemy who regards, or treats, another with rancour, &c., being so regarded, or treated by him: see 3]. (S, L.) المُشَاحِنُ as used in a trad. means The schismatic innovator in religion: (L, K:) so says El-Owzل'ee: or the transgressor: (L:) or it means he who has in his heart rancour &c. (شَحْنَآء) towards the Companions of the Apostle of God: or he who forsakes the institutes, or rule and usage, of his prophet; who speaks against his people; who sheds their blood. (TA.)

##### Türkçe

**شَحَنَ**
1 **شَحَنَ** ذ , (S, L, Msb, K,) muzâri‘ı **شَحَنَ** , mastarı **شَحْنٌ**, (L, Msb,) O, bir gemiyi, (S, L, Msb, K) (S, L, K,) yahut bir evi, yahut bir odayı vb. doldurdu: (Msb:) o, bir gemiyi doldurdu, [yahut yükledi,] ve onu tamamen donattı yahut döşedi. (L.) Ve aynı şekilde, O (yani içindeki şey) bir gemiyi doldurdu. (L.) Ve, (S, L, K,) bunun gibi ↓ **اشحن**, (K,) O, bir kasabayı yahut şehri (S, L, K) **بِالخَيْلِ** [atlılarla yahut atlılar ile] doldurdu. (S, L.) -A2- Yine, (L, Msb, K,) muzâri‘ı yukarıdaki gibi, (L,) ve mastar da böyledir, (L, Msb,) O, bir kavmi yahut bir grubu, (L,) yahut onu sürdü (uzaklaştırdı). (Msb.) Ve (L) denir ki, **مَرَّ يَشْحَنُهُمْ**, (S, L,) mastarı yukarıdaki gibi, (S,) O, onları sürerek ve onları takip ederek geçti. (S, L.) AZ, çölde bir Arabın şöyle dediğini işitti: **اِشْحَنْ عَنْكَ فُلَانًا**, yani: Sen, böyle birini kendinden uzaklaştır ve uzak yere koy. (L.) Ve şiddetle ekşi olan bir şey hakkında denir ki: **اـِنَّهُ يَشْحَنُ الذُّبَابَ** yani: Şüphesiz o, sinekleri uzaklaştırır. (TA.) -A3- **شَحْنٌ** ayrıca şiddetle koşmak anlamına gelir. (L.) Ve **شَحَنَ**, O, uzağa gitti, yahut uzaklaştı. (K.) Ve denir ki: **شَحَنَتِ الكِلَابُ**, (L,) [ve aşağıdakinden anlaşıldığı üzere **شَحِنَت** de,] muzâri‘ı **تَشْحَنُ** ve **تَعْلَمُ** ve **تَنْصُرُ** gibi, (K,) mastarı **شُحُونٌ**, (L,) Köpekler, herhangi bir av yahut oyun yakalamaksızın takipte uzağa gittiler. (L, K.) -A4- **شَحِنَ عَلَيْهِ**, muzâri‘ı **شَحَنَ** , (L, Msb, K,) mastarı **شَحَنٌ**; (L, Msb;) ve **شَحَنَ**, muzâri‘ı **شَحَنَ** , mastarı **شَحْنٌ**; (Msb;) O, ona karşı kin, kötü niyet, fesat, yahut garez taşıdı; (Msb, K;) ve (Msb) ona karşı düşmanlık taşıdı, (L,) yahut gösterdi. (Msb,) (L, Msb.)

**شحّنهُ**
2 **شحّنهُ** ذ O, onu bir **شِحْنَة** görevine getirdi yahut o göreve tayin etti; bk. o; klasik sonrası eserlerde vâkidir.]

**شاحنهُ**
3 **شاحنهُ** ذ , (L, Msb, K,) mastarı **مُشَاحَنَةٌ**, (L, Msb, KL,) O, ona kin, kötü niyet, fesat, yahut garez ile muamele etti; (Msb;) yahut düşmanlık ile; kendisi de onun tarafından böyle muamele görerek: (L, Msb, K, KL:) yahut bazılarına göre, **مُشَاحَنَةٌ**, birbirleriyle savaşmaya varmayan karşılıklı sövme ve ayıplama, azarlama yahut kınamadır; **شَحْنَآءُ** “düşmanlık” anlamından. (L.)

**اشحن**
4 **اشحن** ذ : bk. 1. ― -b2- Yine, (K,) mastarı **اـِشْحَانٌ**, (L,) O, kılıcı kınına soktu: (L, * K:) ve o, kılıcı çekti: böylece iki zıt anlama sahip olarak. (K.) -A2- Yine, (S, L, K,) mastarı yukarıdaki gibi, (S, L,) O (bir oğlan yahut çocuk, S, L, ve bazılarına göre bir adam, L) ağlamaya hazır oldu yahut ağlamak üzereydi: (S, L, K:) yahut ağlamanın yaklaşmasıyla gözleri sulandı. (L.) ― -b2- Ve **اشحن لَهُ بِسَهْمٍ** O, ona bir ok ile atmak yahut ona doğru ok atmak için hazırlandı. (K.)

**تَشَاحُنٌ**
6 **تَشَاحُنٌ** ذ Birbirlerine [kin, kötü niyet, fesat, yahut garez ile (bk. 1, son cümle; ve 3;) yahut] düşmanlık ile muamele etmeleri. (L.)

**شَحْنَةٌ**
**شَحْنَةٌ** ذ [böyle yazılmıştır; **ش** üzerine fetha ile; fakat ben doğru olanın ↓ **شِحْنَةٌ** olduğunu düşünmeye meylediyorum,] Bir geminin onu dolduran içindekileri. (L.)

**شِحْنَةٌ**
**شِحْنَةٌ** ذ : bir öncekinin hemen öncesine bak. ― -b2- [Yine] Sultan tarafından bir vilayetin yahut şehrin korunmasına, denetlenmesine yahut sağlamca elde tutulmasına yetecek bir erkekler topluluğu. (Az, L, K. *) Ve (K) bir ülkede yahut kasabada nöbet tutan bir atlı birliği. (S, L, K) (S, L.) IB der ki, bu kelimenin avam kullanımının **أَمِيرٌ** ile eşanlamlı olması [yani bir kumandan yahut komutan vb. anlamında; görünüşe göre yalnızca klasik sonrası zamanlarda, Farsça **شَحْنَهْ**’den; Farsçada ve buradan Arapçada da bir naib, vali, polis reisi yahut benzeri anlamında] bir hatadır. (L.) ― -b3- Ve hayvanlara, bir gün ve bir gece için onlara yetecek şekilde tayin edilen yem miktarı. (Az, L, K.) -A2- Ayrıca hemen aşağıdakine de bak.

**شَحْنَآءُ**
**شَحْنَآءُ** ذ Kin, kötü niyet, fesat, yahut garez: (L:) yahut şiddetli nefret: (Msb:) ve düşmanlık; (S, L, Msb, K;) bunun gibi ↓ **شِحْنَةٌ**. (S, L, K.) Buradan şu söz: **كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ أَخِيهِ شَحْنَآءُ** yani: [Onunla kardeşi arasında] düşmanlık vardı. (L.)

**شُحُون**
**شُحُون** ذ ISd tarafından nakledilen aşağıdaki beyitte,
تَأَطَّرْنَ فِى المِينَآءِ ثُمَّ تَرَكْنَهُ
وَقَدْ لَجَّ مِنْ أَحْمَالِهِنَّ شُحُونُ
ona göre, **شَحَنَ**’ın bir mastarı olabilir, yahut **شِحْنَةٌ**’nin kırık çoğulu olabilir: (L:) [fakat ben daha ziyade bunun ↓ **شَاحِنٌ**’in çoğulu olduğunu düşünüyorum; tıpkı **شُهُودٌ**’un **شَاهِدٌ**’den olması gibi; ve buna göre (açıkça gemilerle ilgili olan) beyti şöyle tercüme ederdim: Limanda sıkıca durdular, sonra onu terk ettiler; ve yükleyiciler, yükleri sebebiyle çekişmede ısrar ettiler; yani gemilerin yükleri; onların sebep olduğu emek yüzünden.]

**شَاحِنٌ**
**شَاحِنٌ** ذ [**شَحَنَ**’ın ism-i fâili]: bir önceki paragrafı gör. ― -b2- Ayrıca **مَشْحُونٌ**’a da bak. -A2- Yine, herhangi bir av yahut oyun yakalamaksızın takipte uzağa giden bir köpek: çoğulu **شَوَاحِنُ**. (L.) -A3- Ve bir başkasına karşı düşmanlık [yahut kin vb. (bk. 1, son cümle,)] taşıyan: denir ki, **هُوَ شَاحِنٌ لَكَ** [O, sana karşı düşmanlık vb. taşır]. (L.)

**مَشْحُونٌ**
**مَشْحُونٌ** ذ Bir gemi (**فُلْكٌ**, Kur’ân’da böyle [xxvi. 119 vb.], S, L, yahut **مَرْكَبٌ**, K [L’de yanlışlıkla **رَكَبٌ**],) Doldurulmuş [yahut yüklenmiş, ve tamamen donatılmış yahut döşenmiş: bk. 1, ilk cümle]; (S, L, K;) bunun gibi ↓ **شَاحِنٌ**, **كَاتِمٌ**’in **مُكْتُومٌ** anlamında olması gibi, (L, K,) Kr tarafından zikredilmiştir. (L.)

**مُشْحَئِنٌّ**
**مُشْحَئِنٌّ** ذ Öfkelenen; yahut öfkelendirilen. (K.)

**عَدُوٌّ مُشَاحِنٌ**
**عَدُوٌّ مُشَاحِنٌ** ذ [Bir başkasına kin vb. ile muamele eden bir düşman; kendisi de onun tarafından böyle muamele görerek: bk. 3]. (S, L.) **المُشَاحِنُ** bir hadiste kullanıldığı üzere, dinde ayrılıkçı bid‘atçı demektir: (L, K:) El-Owzل'ee böyle der: yahut günahkâr demektir: (L:) yahut Allah’ın Elçisinin ashabına karşı kalbinde kin vb. (**شَحْنَآء**) bulunan kimsedir: yahut peygamberinin sünnetlerini, yahut kural ve âdetini terk eden; kavmine karşı konuşan; onların kanını döken kimsedir. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَحَنَ
شَحَنَ A ( n. ac. شَحْن 1 ),
a.  Filled; laded, freighted, equipped, fitted out ( ship ); garrisoned ( town ).

b.  Drove away.

c.  A ,  U ( n. ac. شَحْن 1 ), Pursued without catching ( game ).

شَحِنَ
شَحِنَ A ( n. ac. شَحَن 4 )
a.  [ 'Ala ], Bore malice against.

b.  see supra (c) .

شَاْحَنَ
شَاْحَنَ III ,
a.  Hated.

أَشْحَنَ
أَشْحَنَ IV ,
a.  Sheathed.

b.  Was ready to weep.

c.  see I (a) .

شَحْن
شَحْن 1 ,
a.  Cargo; freight.

شِحْنَة
شِحْنَة 2t ,
a.  Garrison; detachment of cavalry.

b.  Rations, allowance.

c.  see 42 .

شَاْحِن
شَاْحِن 21 ,
a.  Laded, laden.

شَحْنَآءُ
شَحْنَآءُ 42 ,
a.  Hatred, malice, spite, enmity.

شَحڤنَ
N. P. شَحڤنَ I ,
a.  see 21 .

شَاْحَنَ
N. Ag. شَاْحَنَ III ,
a.  Rancorous, vindictive, malevolent.

شَاْحَنَ
N. Ac. شَاْحَنَ III ( شِحْن 2 ),
a.  Hostility, malevolence.

##### Türkçe

**شَحَنَ**
**شَحَنَ** A ( n. ac. **شَحْن** 1 ),
a. Doldurdu; yükledi, yükle donattı, teçhiz etti (gemi); garnizonladı (şehir).

b. Uzaklaştırdı.

c. A , U ( n. ac. **شَحْن** 1 ), (avı) yakalamaksızın takip etti.

**شَحِنَ**
**شَحِنَ** A ( n. ac. **شَحَن** 4 )
a. [ 'Ala ], -e karşı kin besledi.

b. yukarıya bak (c).

**شَاْحَنَ**
**شَاْحَنَ** III ,
a. Nefret etti.

**أَشْحَنَ**
**أَشْحَنَ** IV ,
a. Kınına soktu.

b. Ağlamaya hazır oldu.

c. I (a)’ya bak.

**شَحْن**
**شَحْن** 1 ,
a. Yük; navlun.

**شِحْنَة**
**شِحْنَة** 2t ,
a. Garnizon; süvari müfrezesi.

b. Erzak payı, tahsisat.

c. 42’ye bak.

**شَاْحِن**
**شَاْحِن** 21 ,
a. Yüklü, yüklenmiş.

**شَحْنَآءُ**
**شَحْنَآءُ** 42 ,
a. Nefret, kin, garez, düşmanlık.

**شَحڤنَ**
N. P. **شَحڤنَ** I ,
a. 21’e bak.

**شَاْحَنَ**
N. Ag. **شَاْحَنَ** III ,
a. Kinli, öç alıcı, kötü niyetli.

**شَاْحَنَ**
N. Ac. **شَاْحَنَ** III ( **شِحْن** 2 ),
a. Düşmanlık, kötü niyet.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

شحن
شَحَنَ - يَشْحَنُ - مَشْحُوْن
شَحَنَ - يَشْحَنُ + كائن + مركباًً أو شيئاً: يُعَبِّئُه ويملأه بحمولته: يرفع إليه حمولته لتُحْمَل عليه ثم تنتقل بحركته
مَشْحوْن: اسم مفعول صفة مشبهة لفعل " شَحَنَ - يَشْحَنُ ": الشيء الذي " شُحِنَ": الشيء أو المركب الذي عُبِّئَ وملئ بالبضائع والأفراد وما شابه لينتقل بها
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الحمل بالرفع للأعلى و الركوب والاستقرار بالعالي"، وهي:
رَفَعَ - يَرْفَعُ، نَتَقَ - يَنْتِقُ (نَتَقَ - يَنْتُقُ)، حَمَلَ - يَحْمِلُ، عَتَلَ - يَعْتِلُ، قَلَّ - يَقُلُّ، شَحَنَ - يَشْحَنُ
مشحون
 	﴿فأنجيناه ومن معه في الفلك المشحون(119)﴾ الشعراء ﴿وآية لهم أنا حملنا ذريتهم في الفلك المشحون(41)﴾ يس
 	﴿إذ أبق إلى الفلك المشحون(140)﴾ الصافات
مختار الصحاح
● [شحن] ش ح ن: شَحَنَ السفينة ملأها وبابه قطع ومنه قوله تعالى ﴿في الفلك المشحون﴾ و الشَّحْناءُ العداوة وكذا الشِّحْنَةُ بالكسر وعدو مُشَاحِنٌ
الراغب
شحن
- قال تعالى: }في الفلك المشحون{ [الشعراء/119]، أي: المملوء، والشحناء: عداوة امتلأت منها النفس. يقال: عدو مشاحن، وأشحن للبكاء: امتلأت نفسسه لتهيئه له.
ملخص اللسان
1.     الشَّحْنُ:مَلْؤُكَ السفينة وإِتْمامُك جِهازَها كله.شَحَنَ السفينة يَشْحَنُها شَحْناً: مَلأَها،وشَحَنَها ما فيها كذلك.والشِّحْنَةُ:ما شَحَنها.
2.     وشَحَنَ البلدَ بالخيل: ملأَه.
3.     وشَحَنَ القومَ يَشْحَنُهم شَحْناً: طردهم. ومَرَّ يَشْحَنُهم أَي يَطْرُدهم ويَشُلُّهم ويَكسَؤُهم،
4.     والشَّحْنُ: العَدْوُ الشديد.
5.     وشَحَنَتِ الكلابُ تَشْحَنُ وتَشْحُنُ شُحُوناً:أَبْعَدتِ الطَّرَد ولم تَصِد شيئاً
6.     الشِّحْنة ما يُقامُ للدوابّ من العَلَف الذي يكفيها يومها وليلتها هو شِحْنَتها.
7.     والشَّحْناء: الحقد.
8.     والشَّحْناء: العداوة،وكذلك الشحِْنه،وقد شَحِنَ عليه شَحْنَاً وشاحَنَه،وعَدُوٌّ مُشاحِنٌ.وشاحَنَه مُشاحنةً: من الشَّحْناء،وقيل: المُشاحَنةُ ما دون القتال من السَّبِّ،
9.     وأَشْحَنَ الصبيُّ، وقيل: الرجلُ، إِشْحاناً وأَجْهَشَ إِجْهاشاً: تَهيأَ للبكاء،وقيل: هو الاسْتِعْبارُ عند استقبال البكاء؛
لسان العرب
● - شحن: قال الله تعالى: في الفُلك المَشْحُونِ؛ أَي المملوء. الشَّحْنُ:       مَلْؤُكَ السفينة وإِتْمامُك جِهازَها كله. شَحَنَ السفينة يَشْحَنُها       شَحْناً: مَلأَها، وشَحَنَها ما فيها كذلك. والشِّحْنَةُ: ما شَحَنها.       وشَحَنَ البلدَ بالخيل: ملأَه. وبالبلد شِحْنةٌ من الخيل أَي رابطة. قال ابن       بري: وقول العامَّة في الشِّحْنةِ إنه الأَمير غلط. وقال الأَزهري:       شِحْنةُ الكورَة مَنْ فيهم الكفاية لضبطها من أَولياء السلطان؛ وقوله:       تأَطَّرْنَ بالميناءِ ثم تَرَكْنَه،       وقد لَجَّ من أَحْمالِهِنَّ شُحُونُ       قال ابن سيده: يجوز أَن يكون مصدر شَحَنَ، وأَن يكون جمع شِحْنة نادراً.       ومَرْكَبٌ شاحِنٌ أَي مَشْحُون؛ عن كراع، كما قالوا سِرٌّ كاتِمٌ أَي       مكتوم. وشَحَنَ القومَ يَشْحَنُهم شَحْناً: طردهم. ومَرَّ يَشْحَنُهم أَي       يَطْرُدهم ويَشُلُّهم ويَكسَؤُهم، وقد شَحَنه إذا طرده. الأَزهري: سمعت       أَعرابياً يقول لآخر: اشْحَنْ عنك فلاناً أَي نَحِّه وأَبْعِدْه.       والشَّحْنُ: العَدْوُ الشديد. وشَحَنَتِ الكلابُ تَشْحَنُ وتَشْحُنُ شُحُوناً:       أَبْعَدتِ الطَّرَد ولم تَصِد شيئاً؛ قال الطرماح يصف الصيد والكلاب:       يُوَدِّعُ بالأَمْراسِ كلَّ عَمَلَّسٍ       من المُطْعِماتِ الصَّيْدَ، غيرِ الشَّواحِنِ.       والشاحِنُ من الكلاب: الذي يُبْعِدُ الطَّرِيدَ ولا يصيد. الأَزهري:       الشِّحْنة ما يُقامُ للدوابّ من العَلَف الذي يكفيها يومها وليلتها هو       شِحْنَتها. والشَّحْناء: الحقد. والشَّحْناء: العداوة، وكذلك الشحِْنه،       بالكسر، وقد شَحِنَ عليه شَحْنَاً وشاحَنَه، وعَدُوٌّ مُشاحِنٌ. وشاحَنَه       مُشاحنةً: من الشَّحْناء، وآحَنَه مُؤَاحَنة: من الإِحْنةِ، وهو مُشاحِنٌ لك.       وفي الحديث: يغفر الله لكل بَشَرٍ ما خلا مُشْرِكاً أَو مُشاحِناً؛       المُشاحِنُ: المُعادي. والتَّشاحُنُ: تفاعل من الشَّحْناء العداوة؛ وقال       الأَوزاعي: أَراد بالمُشاحن ههنا صاحِبَ البِدْعة والمُفارِقَ لجماعة       الأُمَّة، وقيل: المُشاحَنةُ ما دون القتال من السَّبِّ، والتَّعايُر من       الشَّحْناءِ مأْخوذ، وهي العداوة، ومن الأَول: إلا رجلاً كان بينه وبين أَخيه       شَحْناء أَي عداوة. وأَشْحَنَ الصبيُّ، وقيل: الرجلُ، إِشْحاناً وأَجْهَشَ       إِجْهاشاً: تَهيأَ للبكاء، وقيل: هو الاسْتِعْبارُ عند استقبال البكاء؛       قال الهذلي:       وقد هَمَّتْ بإِشْحانِ       الأَزهري: ابن الأَعرابي سيوف مُشْحَنة في أَغمادِها؛ وأَنشد:       إذ عارَتِ النَّبْلُ والتَفَّ اللُّفُوفُ، وإِذْ       سَلُّوا السُّيُوفَ عُراةً بعدَ إِشْحانِ       وهذا البيت أَورده ابن بري في أَماليه متمماً لما أَورده الجوهري في       قوله: وقد هَمَّتْ بإِشْحانِ، مستشهداً به على أَجْهَشَ الصَّبيُّ إذا تهيأَ       للبكاء، فقال الهُذَلي: هو أَبو قِلابَة؛ والبيت بكماله:       إذ عارَتِ النَّبْلُ والتَفَّ اللُّفوفُ، وإِذْ       سلُّوا السيوف، وقد هَمَّت بإشْحانِ       وقد أَورده الأَزهري:       إذا عارَتِ النَّبلُ والتَّفَّ اللُّفوفُ، وإذْ       سَلُّوا السيوف عراة بعد إِشحانِ       قال ابن سيده: والشِّيحان والشَّيْحان الطويل، وقد يكون فَعْلاناً       فيكون من غير هذا الباب، وسيُذْكر.
مقاييس اللغة:
(شحن) الشين والحاء والنون أصلانِ متباينانِ، أحدُهما يدلُّ على المَلء، والآخر على البُعْدِ.
فالأوّل قولهم: شَحَنْتُ السّفينةَ، إِذا مَلأتَها. ومن الباب أشحن فلان للبكاء، إِذا تَهيّأ لَهُ كأنَّه اجتمع له([4]).
وأما الآخر فالشَّحْن الطَّرْد، يقال شَحَنَهم إِذا طَرَدَهم. ويقال للشّيءِ الشديد الحموضة: إِنَّهُ لَيَشْحَن الذِّبّانَ، أي يطردُها، ومن الباب الشَّحْناء، وهي العداوة. وعدُوٌّ مشاحِنٌ، أي مُباعِد. والعداوةُ تَبَاعُدٌ.
القاموس المحيط:
شَحَنَ السفينةَ، كمَنَعَ مَلأَها، وطَرَدَ، وشَلَّ، وأبْعَدَ، و المدينةَ مَلأَها، كأَشْحَنَها،
و الكِلابُ تَشْحُنُ، كتَنْصُرُ وتَعْلَمُ وتَمْنَعُ: أبْعَدَتِ الطَّرْدَ ولم تَصِدْ شيئاً. والشِّحْنَةُ، بالكسر: ما يُقامُ لِلدَّوابِّ من العَلَفِ الذي يَكْفِيها يَوْمَها ولَيْلَتَها، و في البَلَدِ: مَنْ فيه الكِفايَةُ لضَبْطِها من جِهَةِ السُّلْطانِ، والعَدَاوَةُ، كالشَّحْناءِ، والرابِطَةُ من الخَيْلِ. وشاحَنَهُ: باغَضَهُ. وأشْحَنَ: تَهَيَّأ لِلبُكاءِ، و السيفَ: أغْمَدَهُ، وسَلَّهُ، ضِدٌّ، و له بِسَهْمٍ: اسْتَعَدَّ له لِيَرْمِيَهُ. و " المُشاحِنُ " المذكورُ في الحديثِ: صاحِبُ البِدْعَةِ، التَّارِكُ للجَمَاعَةِ. ومَرْكَبٌ شاحِنٌ: مَشْحُونٌ، ككاتِمٍ للمَكْتُومِ.
وشَحِنَ عليه، كفرحَ: حَقَدَ. والمُشْحَئِنُّ، كمُشْمَعِلٍّ: المُتَغَضِّبُ.
تاج العروس:
( شحن السفينة كمنع ) يشحنها شحنا ( ملأها ) وأتم جهازها كله ومنه قوله تعالى في الفلك المشحون أي المملوء ( و ) شحن شحنا ( طرد وشل ) يقال مر يشحنهم أي يطردهم ويشلهم ويكسؤهم ( و ) شحن شحنا ( أبعد ) قال الازهرى سمعت أعرابيا يقول أشحن عنك فلانا أي نحه وأبعده ( و ) شحن ( المدينة ) بالخيل شحنا ( ملأها ) بها ( كاشحنها و ) شحنت ( الكلاب تشحن كتنصر وتعلم وتمنع ) شحنا وشحونا ( أبعدت الطرد ولم تصد شيأ ) فهو كلب شاحن والجمع الشواحن قال الطرماح يصف الصيد والكلاب تودع بالاعراس كل عملس * من المطعمات الصيد غير الشواحن ويروى الشواجن بالجيم وتكلف ابن سيده في معناه ( والشحنة بالكسر ما يقام ) وفى التهذيب ما يفاص ( للدواب من العلف الذى يكفيها يومها وليلتها ) هو شحنتها نقله الازهرى ( و ) الشحنة ( في البلد ) وفى التهذيب وشحنة الكورة ( من فيه ) وفي التهذيب من فيهم ( الكفاية لضبطها من جهة ) وفى التهذيب من أولياء ( السلطان ) وقال ابن برى وقول العامة في الشحنة انه الامير غلط ( و ) الشحنة ( العداوة ) تمتلى منها النفس ( كالشحناء ) ومنه الحديث الا رجلا كان بينه وبين أخيه شحناء ( و ) الشحنة ( الرابطة من الخيل ) هذا هو الاصل في اللغة ثم أطلقها العامة على الامير على هؤلاء ( وشاحنه ) مشاحنة ( باغضه ) وقيل ما دون القتال من السب والتعاير ( واشحن ) الرجل وقيل الصبي ( تهيا للبكاء ) وكذلك اجهش وقيل هو الاستعبار عند استقبال البكاء وقال الراغب الاشحان ان تمتلى نفسه لتهيئه للبكاء وانشد ابن برى لابي قلابة الهذلى إذ عارت النبل والتف اللغوف واذ * سلوا السيوف وقد همت باشحان ( و ) اشحن ( السيف اغمده ) عن ابن الاعرابي وسيوف مشحنة مى اغمادها وانشد قول ابى قلابة المذكور * سلوا السيوف عراة بعد اشحان * ورواية الجوهرى هنا وقد همت باشحان كما انشده ابن برى ورواه الازهرى عراة بعد اشحان ( و ) نقل الصغانى عن بعضهم اشحن السيف ( سله ) من غمده فهو ( ضد و ) اشحن ( له بسهم ) إذا ( استعد له ليرميه ) عن الصغانى ( والمشاحن المذكور في الحديث ) يعنى حديث ليلة النصف من شعبان يغفر الله لكل بشر ما خلا مشركا أو مشاحنا وفي حديث ابى سعيد من طريق محمد بن عيسى بن حبان لا ينظر الله فيها الى مشرك ولا الى مشاحن واخرج الامام احمد في مسنده من حديث ابى لهيعة بسنده عن عبد الله بن عمر الا لاثنين مشاحن وقاتل نفس وفي حديث ابى الدرداء الا لمشرك أو قاتل نفس حرمها الله تعالى أو مشاحن وروى عن عبد الرحمن بن سلام بسنده الى عثمان بن ابى العاص الا زانية تكسب بفرجها أو عشارا أو رجلا بينه وبين اخيه شحناه وعن القاسم بن محمد عن ابيه عن جده الا من في قلبه شحناه أو مشركا بالله عز وجل وفي رواية عنه ايضا ما خلا كافرا أو رجلا في قلبه شحناء فسروه بان المراد به المتعادى الا الاوزاعي فانه قال المراد به ( صاحب البدعة التارك للجماعة ) المفارق للامة رواه عنه ابن المبارك وفي رواية عن الاوزاعي ليس المشاحن الذى لا يكلم الرجل انما المشاحن الذى في قلبه شحناء لاصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم وروى عن عمير بن هاني سالت ابن ثوبان عن المشاحن فقال هو التارك لسنة نبيه صلى الله عليه وسلم الطاعن على امته السافل دماءهم ( ومركب شاحن ) أي ( مشحون ) عن كراع ( ككاتم للمكتوم وشحن عليه كفرح ) شحنا ( حقد ) وهو الشحناء ( والمشحئن كمشمعل المتغضب ) كالمشحئن عن ابن دريد * ومما يستدرك عليه الشحن العدو الشديد والتشاحن تفاعل من الشحناء العداوة ويقال للشئ الشديد الحموضة انه يشحن الذباب أي يطرده والشيحان الطويل فيعال من الشحن أو فعلان من شاح فيكون من غير هذا الباب عن ابن سيده والشحنة بالكسر ما تشحن به السفينة وابو العباس احمد بن ابى طالب بن ابى النعيم بن الشحنة بالكسر محدث مشهور وبنو الشحنة الحنفيون منهم السرى بن عبد البر واصوله معروفون يقال ان جدهم الكبير كان شحنة بحلب وشحن السقاء كفرح تغيرت رائحته من ترك الغسل عن ابن دريد وكثمامة عبد الرحمن بن عمر بن شحانة الحرانى محدث معروف سمع ابن الحرستانى وفي المحيط شاحنه خالطه وفاوضه قال الصغانى هو تصحيف صوابه بالسين المهملة

##### Türkçe

شحن
**شَحَنَ** - **يَشْحَنُ** - **مَشْحُوْن**
**شَحَنَ** - **يَشْحَنُ** + bir varlık + bir biniti yahut bir şeyi: onu doldurur ve yüküyle doldurur: yükünü ona kaldırıp çıkarır ki onun üzerine yüklensin, sonra onun hareketiyle intikal eder.
**مَشْحوْن**: “**شَحَنَ** - **يَشْحَنُ**” fiilinin müşebbeh sıfatı olarak ism-i mef‘ûl: “**شُحِنَ**” olan şey: kendisiyle intikal etsin diye mallar, kişiler ve benzeriyle doldurulup doldurulmuş olan şey yahut binit.
Ve lafız, “yukarıya kaldırmakla yükleme ve binme ve yüksekte yerleşme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**رَفَعَ** - **يَرْفَعُ**، **نَتَقَ** - **يَنْتِقُ** (**نَتَقَ** - **يَنْتُقُ**)، **حَمَلَ** - **يَحْمِلُ**، **عَتَلَ** - **يَعْتِلُ**، **قَلَّ** - **يَقُلُّ**، **شَحَنَ** - **يَشْحَنُ**
مشحون
 	﴿Böylece onu ve onunla beraber olanları **الفلك المشحون** içinde kurtardık (119)﴾ Şuarâ ﴿Ve onlar için bir âyet: Biz onların zürriyetlerini **الفلك المشحون** içinde taşıdık (41)﴾ Yâsîn
 	﴿Hani **الفلك المشحون**’a kaçıp gitti (140)﴾ Sâffât
Muhtârü’s-sıhâh
● [**شحن**] ش ح ن: **شَحَنَ** gemiyi: onu doldurdu; ve onun bâbı **قطع**’dır. Ve ondan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿**في الفلك المشحون**﴾. Ve **الشَّحْناءُ** düşmanlıktır; aynı şekilde **الشِّحْنَةُ** (kesre ile). Ve düşman **مُشَاحِنٌ**’dir.
Râgıb
شحن
- Yüce Allah dedi: }**في الفلك المشحون**{ [Şuarâ/119], yani: dolu olan. Ve **الشحناء**: nefsi onunla dolmuş bir düşmanlıktır. Denir: düşman **مشاحن**. Ve ağlamak için **أشحن**: nefsi ona hazırlanmak için doldu.
Lisân’ın özeti
1.     **الشَّحْنُ**: gemiyi doldurman ve onun bütün teçhizatını tamamlamandır. **شَحَنَ** gemiyi **يَشْحَنُها** **شَحْناً**: onu doldurdu; ve içindekilerle onu yine böyle doldurdu. Ve **الشِّحْنَةُ**: onunla onu doldurduğu şeydir.
2.     Ve **شَحَنَ** beldeyi atlarla: onu doldurdu.
3.     Ve **شَحَنَ** kavmi **يَشْحَنُهم** **شَحْناً**: onları kovdu. Ve geçti, onları **يَشْحَنُهم**; yani onları kovar, onları felce uğratır ve onları örter; ve onu kovduğunda onu **شَحَنه**.
4.     Ve **الشَّحْنُ**: şiddetli koşudur.
5.     Ve köpekler **شَحَنَتْ**: **تَشْحَنُ** ve **تَشْحُنُ** **شُحُوناً**: kovalamayı uzaklaştırdı ve hiçbir şey avlamadı.
6.     **الشِّحْنة**: binek hayvanları için, onların gündüzünü ve gecesini yetecek yemden ikame edilen şeydir; o, onların **شِحْنَتها**’dır.
7.     Ve **الشَّحْناء**: kindir.
8.     Ve **الشَّحْناء**: düşmanlıktır; aynı şekilde **الشحِْنه**. Ve ona karşı **شَحِنَ** **شَحْنَاً** ve onunla **شاحَنَه**; ve düşman **مُشاحِنٌ**’dir. Ve onunla **شاحَنَه** **مُشاحنةً**: **الشَّحْناء**’dandır. Ve denildi: **المُشاحَنةُ** savaşın altındaki sövmedendir.
9.     Ve çocuk **أَشْحَنَ**; ve denildi: adam; **إِشْحاناً** ve **أَجْهَشَ** **إِجْهاشاً**: ağlamaya hazırlandı. Ve denildi: ağlamayı karşılama sırasında gözyaşı istemektir.
Lisânü’l-ʿArab
● - **شحن**: Yüce Allah dedi: **في الفُلك المَشْحُونِ**; yani dolu olan. **الشَّحْنُ**: gemiyi doldurman ve onun bütün teçhizatını tamamlamandır. **شَحَنَ** gemiyi **يَشْحَنُها** **شَحْناً**: onu doldurdu; ve içindekilerle onu yine böyle doldurdu. Ve **الشِّحْنَةُ**: onunla onu doldurduğu şeydir. Ve **شَحَنَ** beldeyi atlarla: onu doldurdu. Ve beldede atlardan bir **شِحْنةٌ**; yani bağlı bir birlik. İbn Berrî dedi: Avâmın **الشِّحْنة** hakkında “o emirdir” sözü yanlıştır. Ezherî dedi: **شِحْنةُ** kûre: sultanın velilerinden, onu zapt için kendilerinde yeterlilik bulunan kimselerdir. Ve onun sözü:
       Limanda kuşandılar, sonra onu bıraktılar,
       Ve yüklerinden **شُحُونُ** (yüklemeler) inatla ilerledi.
       İbn Sîde dedi: **شَحَنَ**’ın masdarı olması caizdir; ve nadiren **شِحْنة**’nin çoğulu olması da caizdir. Ve **مَرْكَبٌ شاحِنٌ**; yani **مَشْحُون**; Kurâ‘dan; tıpkı “**سِرٌّ كاتِمٌ**” yani “gizlenmiş” dedikleri gibi. Ve **شَحَنَ** kavmi **يَشْحَنُهم** **شَحْناً**: onları kovdu. Ve geçti, onları **يَشْحَنُهم**; yani onları kovar, onları felce uğratır ve onları örter; ve onu kovduğunda onu **شَحَنه**. Ezherî: Bir bedevînin bir başkasına şöyle dediğini işittim: **اشْحَنْ** senden falanı; yani onu uzaklaştır ve uzak tut. Ve **الشَّحْنُ**: şiddetli koşudur. Ve köpekler **شَحَنَتِ**: **تَشْحَنُ** ve **تَشْحُنُ** **شُحُوناً**: kovalamayı uzaklaştırdı ve hiçbir şey avlamadı; Tırmâh, avı ve köpekleri vasfederek dedi:
       Her bir kayganı, bağlarla vedalaştırır,
       Avı yedirenlerden; **الشَّواحِنِ** (kovalamayı uzaklaştıranlar) olmayanlardan.
       Ve köpeklerden **الشاحِنُ**: avı uzaklaştırıp avlamayan kimsedir. Ezherî: **الشِّحْنة** binek hayvanları için, onların gündüzünü ve gecesini yetecek yemden ikame edilen şeydir; o, onların **شِحْنَتها**’dır. Ve **الشَّحْناء**: kindir. Ve **الشَّحْناء**: düşmanlıktır; aynı şekilde **الشحِْنه** (kesre ile). Ve ona karşı **شَحِنَ** **شَحْنَاً** ve onunla **شاحَنَه**; ve düşman **مُشاحِنٌ**’dir. Ve onunla **شاحَنَه** **مُشاحنةً**: **الشَّحْناء**’dandır. Ve onunla **آحَنَه** **مُؤَاحَنة**: **الإِحْنة**’dendir; ve o, sana **مُشاحِنٌ**’dir. Hadiste: Allah her beşere bağışlar; müşrik yahut **مُشاحِناً** hariç; **المُشاحِنُ**: düşmanlık eden kimsedir. Ve **التَّشاحُنُ**: **الشَّحْناء** düşmanlığından tefâ‘uldür. Evzâ‘î dedi: Burada **المُشاحن** ile bid‘at sahibi ve ümmet cemaatinden ayrılan kastedildi. Ve denildi: **المُشاحَنةُ** savaşın altındaki sövme ve ayıplamadır; **الشَّحْناء**’dan **التَّعايُر** alınmıştır; o, düşmanlıktır. Ve birincidendir: “Ancak bir adam ki onunla kardeşi arasında **شَحْناء** vardı”; yani düşmanlık. Ve çocuk **أَشْحَنَ**; ve denildi: adam; **إِشْحاناً** ve **أَجْهَشَ** **إِجْهاشاً**: ağlamaya hazırlandı. Ve denildi: ağlamayı karşılama sırasında gözyaşı istemektir. Hüzellî dedi:
       Ve **إِشْحانِ** ile niyetlendi.
       Ezherî: İbnü’l-A‘râbî: kınlarında **مُشْحَنة** kılıçlar; ve şu beyti okudu:
       Oklar ödünç verildiğinde ve sargılar dolandığında, ve
       Kılıçları çıplak olarak, **إِشْحانِ**’dan sonra çektiklerinde.
       Bu beyti İbn Berrî, Emâlî’sinde, Cevherî’nin “Ve **إِشْحانِ** ile niyetlendi” sözünde getirdiğini tamamlayarak zikretti; çocuğun **أَجْهَشَ**’ının, ağlamaya hazırlandığında olduğuna delil getirerek; Hüzellî’nin Ebû Kılâbe olduğunu söyledi. Ve beytin tamamı:
       Oklar ödünç verildiğinde ve sargılar dolandığında, ve
       Kılıçları çektiklerinde; ve **إِشْحانِ** ile niyetlenmişti.
       Ezherî onu şöyle rivayet etti:
       Oklar ödünç verildiğinde ve sargılar dolandığında, ve
       Kılıçları çıplak olarak, **إِشحانِ**’dan sonra çektiklerinde.
       İbn Sîde dedi: **الشِّيحان** ve **الشَّيْحان** uzun olandır; ve **فَعْلاناً** olabilir; böyle olursa bu bâbdan olmaz; zikredilecektir.
Mukâyîsü’l-luğa:
(**شحن**) **الشين** ve **الحاء** ve **النون** iki ayrı asıldır; ikisinden biri doldurmaya delalet eder, diğeri uzaklığa.
Birincisi, onların sözü: **شَحَنْتُ السّفينةَ**; onu doldurduğunda. Ve bâbdandır: falan ağlamak için **أشحن**; ona hazırlanmış olduğunda; sanki onun için toplanmış gibi.
İkincisine gelince: **الشَّحْن** kovmadır; denir: onları **شَحَنَ**; onları kovduğunda. Ve şiddetli ekşiliği olan şeye denir: “O, sinekleri mutlaka **يَشْحَن**”; yani onları kovar. Ve bâbdandır **الشَّحْناء**; o, düşmanlıktır. Ve düşman **مشاحِنٌ**; yani uzaklaştıran. Ve düşmanlık uzaklaşmadır.
el-Kâmûsü’l-muhît:
**شَحَنَ** gemiyi, **كمَنَعَ**: onu doldurdu; ve kovdu; ve felce uğrattı; ve uzaklaştırdı. Ve şehri: onu doldurdu; **كأَشْحَنَها** gibi.
Ve köpekler **تَشْحُنُ**; **كتَنْصُرُ** ve **تَعْلَمُ** ve **تَمْنَعُ**: kovalamayı uzaklaştırdı ve hiçbir şey avlamadı. Ve **الشِّحْنَةُ** (kesre ile): binek hayvanları için, onların gündüzünü ve gecesini yetecek yemden ikame edilen şeydir. Ve beldede: sultan tarafından onu zapt için kendisinde yeterlilik bulunan kimse. Ve düşmanlık: **كالشَّحْناءِ** gibi. Ve atlardan bağlı birlik. Ve onunla **شاحَنَهُ**: ona buğzetti. Ve **أشْحَنَ**: ağlamaya hazırlandı. Ve kılıcı: onu kınına soktu; ve onu çekti; zıttır. Ve onun için bir okla: onu atmak için ona hazırlandı. Ve hadiste zikredilen “**المُشاحِنُ**”: bid‘at sahibi, cemaatı terk eden kimsedir. Ve **مَرْكَبٌ شاحِنٌ**: **مَشْحُونٌ**; tıpkı “**كاتِمٍ**”in “**المَكْتُومِ**” için olması gibi.
Ve ona karşı **شَحِنَ**; **كفرحَ**: kin tuttu. Ve **المُشْحَئِنُّ**; **كمُشْمَعِلٍّ**: öfkelenen.
Tâcü’l-ʿarûs:
( **شحن السفينة كمنع** ) onu **شحنا** ile yükler ( onu doldurdu ) ve onun bütün teçhizatını tamamladı; ve ondan, Yüce Allah’ın sözü: **في الفلك المشحون**; yani dolu olan. ( ve ) **شحن** **شحنا** ( kovdu ve felce uğrattı ); denir: geçti, onları **يشحنهم**; yani onları kovar, onları felce uğratır ve onları örter. ( ve ) **شحن** **شحنا** ( uzaklaştırdı ); Ezherî dedi: Bir bedevînin şöyle dediğini işittim: **أشحن** senden falanı; yani onu uzaklaştır ve uzak tut. ( ve ) **شحن** ( şehri ) atlarla **شحنا** ( onu doldurdu ) onlarla; ( **كاشحنها** gibi ). ( ve ) köpekler **شحنت** ( **الكلاب تشحن كتنصر وتعلم وتمنع** ) **شحنا** ve **شحونا** ( kovalamayı uzaklaştırdı ve hiçbir şey avlamadı ); o hâlde o, **كلب شاحن**’dir; çoğulu **الشواحن**’dir. Tırmâh, avı ve köpekleri vasfederek dedi:
تودع بالاعراس كل عملس * من المطعمات الصيد غير الشواحن
Ve **الشواجن** (ج ile) diye de rivayet edilir; İbn Sîde onun manasında tekellüfe girdi. ( ve **الشحنة** kesre ile: ikame edilen şeydir ) ve Tehzîb’de: “ikame edilen şey” ( binek hayvanları için, onların gündüzünü ve gecesini yetecek yemden ) o, onların **شحنتها**’dır; Ezherî’den nakletti. ( ve ) **الشحنة** ( beldede ); Tehzîb’de: ve **شحنة الكورة** ( içlerinde olan kimse ); Tehzîb’de: ( içlerinde olanlar ) ( onu zapt için yeterlilik ) sultan ( tarafından ); Tehzîb’de: velilerden. İbn Berrî dedi: Avâmın **الشحنة** hakkında “o emirdir” sözü yanlıştır. ( ve ) **الشحنة** ( düşmanlık ) nefis onunla dolar ( **كالشحناء** gibi ); ve ondan hadis: “Ancak bir adam ki onunla kardeşi arasında **شحناء** vardı.” ( ve ) **الشحنة** ( atlardan bağlı birlik ); bu, dilde asıldır; sonra avâm onu bunların üzerindeki emir için kullandı. ( ve onunla **شاحنه** ) **مشاحنةً** ( ona buğzetti ); ve denildi: savaşın altındaki sövme ve ayıplamadır. ( ve ) adam, ve denildi: çocuk, **اشحن** ( ağlamaya hazırlandı ); aynı şekilde **اجهش**. Ve denildi: ağlamayı karşılama sırasında gözyaşı istemektir. Râgıb dedi: **الاشحان** onun nefsinin, ağlamaya hazırlanması için dolmasıdır. İbn Berrî, Ebû Kılâbe el-Hüzellî’ye ait olarak şu beyti okudu:
إذ عارت النبل والتف اللغوف واذ * سلوا السيوف وقد همت باشحان
( ve ) **اشحن** ( kılıcı: onu kınına soktu ); İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **سيوف مشحنة**; yani kınlarında kılınmış. Ve Ebû Kılâbe’nin zikredilen sözünü okudu:
* سلوا السيوف عراة بعد اشحان *
Ve Cevherî’nin rivayeti burada: “**وقد همت باشحان**”; İbn Berrî’nin okuduğu gibi; ve Ezherî onu “**عراة بعد اشحان**” diye rivayet etti. ( ve ) Sığânî, bazılarından nakletti: **اشحن السيف** ( onu çekti ) kınından; o hâlde o ( zıttır ). ( ve ) **اشحن** ( onun için bir okla ): ( onu atmak için ona hazırlandı ); Sığânî’den. ( ve hadiste zikredilen **المشاحن** ) yani Şa‘bân’ın yarı gecesi hadisi: Allah her beşere bağışlar; müşrik yahut **مشاحنا** hariç. Ve Ebû Sa‘îd hadisi: Muhammed b. Îsâ b. Hibbân yoluyla: “O gecede Allah müşriğe de **مشاحن**’e de bakmaz.” Ve İmam Ahmed Müsned’inde, Ebû Lehîa hadisiyle senediyle Abdullah b. Ömer’den: “Ancak iki kişiye: **مشاحن** ve can katiline.” Ve Ebû’d-Derdâ hadisi: “Ancak müşriğe yahut Allah’ın haram kıldığı canı öldürene yahut **مشاحن**’e.” Ve Abdurrahman b. Selâm’dan senediyle Osman b. Ebî’l-Âs’a kadar: “Ancak ferciyle kazanan zina eden kadına yahut âşâra yahut onunla kardeşi arasında **شحناه** bulunan adama.” Ve Kâsım b. Muhammed’den, babasından, dedesinden: “Ancak kalbinde **شحناه** olan yahut Allah’a müşrik olan kimseye.” Ve ondan başka bir rivayette de: “Kâfir yahut kalbinde **شحناء** olan adam hariç.” Onu, muradın düşmanlık eden olduğu şeklinde tefsir ettiler; ancak Evzâ‘î, muradın ( bid‘at sahibi, cemaatı terk eden ) ümmetten ayrılan olduğunu söyledi; onu İbnü’l-Mübârek ondan rivayet etti. Ve Evzâ‘î’den bir rivayette: “**المشاحن** adamla konuşmayan değildir; **المشاحن** kalbinde Resûlullah’ın ashabına karşı **شحناء** bulunan kimsedir.” Ve Umeyr b. Hânî’den rivayet edildi: İbn Sevbân’a **المشاحن** hakkında sordum; dedi ki: O, Nebî’sinin sünnetini terk eden, ümmetine dil uzatan, onların kanlarını döken kimsedir. ( ve **مركب شاحن** ) yani ( **مشحون** ); Kurâ‘dan. ( “**كاتم**”in “**المكتوم**” için olması gibi ). Ve ona karşı **شحن عليه كفرح**: **شحنا** ( kin tuttu ); o, **الشحناء**’dır. ( ve **المشحئن كمشمعل المتغضب** ): İbn Düreyd’den; **كالمشحئن** gibi. * Ve bunun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **الشحن** şiddetli koşudur; ve **التشاحن** **الشحناء** düşmanlığından tefâ‘uldür. Ve şiddetli ekşiliği olan şeye denir: “O, sinekleri **يشحن**”; yani onları kovar. Ve **الشيحان** uzun olandır; **فيعال** vezninde **الشحن**’dan; yahut **فعلان** vezninde **شاح**’tan; böyle olursa bu bâbdan olmaz; İbn Sîde’den. Ve **الشحنة** (kesre ile): geminin onunla yüklendiği şeydir. Ve Ebû’l-Abbâs Ahmed b. Ebî Tâlib b. Ebî’n-Nu‘aym b. **الشحنة** (kesre ile): meşhur bir muhaddistir. Ve Benû **الشحنة** el-Hanefîler: onlardan es-Serî b. Abdilberr; ve asılları bilinir; denir ki onların büyük dedeleri Halep’te **شحنة** idi. Ve **شحن السقاء كفرح**: yıkanmayı terk etmekten kokusu değişti; İbn Düreyd’den. Ve Kusemâme Abdurrahman b. Ömer b. **شحانة** el-Harrânî: bilinen bir muhaddistir; İbnü’l-Huristânî’den semâ etti. Ve el-Muhît’te: onunla **شاحنه**: onunla karıştı ve onunla müzakere etti. Sığânî dedi: Bu bir tashîftir; doğrusu, sîn-i mühmel ile olandır.
