# شحن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%AD%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شحن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: شحن

قال الله تعالى: في الفُلك المَشْحُونِ؛ أَي المملوء. الشَّحْنُ: مَلْؤُكَ السفينة وإِتْمامُك جِهازَها كله. شَحَنَ السفينة يَشْحَنُها شَحْناً: مَلأَها، وشَحَنَها ما فيها كذلك. والشِّحْنَةُ: ما شَحَنها. وشَحَنَ البلدَ بالخيل: ملأَه. وبالبلد شِحْنةٌ من الخيل أَي رابطة. قال ابن بري: وقول العامَّة في الشِّحْنةِ إنه الأَمير غلط. وقال الأَزهري: شِحْنةُ الكورَة مَنْ فيهم الكفاية لضبطها من أَولياء السلطان؛ وقوله: تأَطَّرْنَ بالميناءِ ثم تَرَكْنَه،
وقد لَجَّ من أَحْمالِهِنَّ شُحُونُ
قال ابن سيده: يجوز أَن يكون مصدر شَحَنَ، وأَن يكون جمع شِحْنة نادراً. ومَرْكَبٌ شاحِنٌ أَي مَشْحُون؛ عن كراع، كما قالوا سِرٌّ كاتِمٌ أَي مكتوم. وشَحَنَ القومَ يَشْحَنُهم شَحْناً: طردهم. ومَرَّ يَشْحَنُهم أَي يَطْرُدهم ويَشُلُّهم ويَكسَؤُهم، وقد شَحَنه إذا طرده. الأَزهري: سمعت أَعرابياً يقول لآخر: اشْحَنْ عنك فلاناً أَي نَحِّه وأَبْعِدْه. والشَّحْنُ: العَدْوُ الشديد. وشَحَنَتِ الكلابُ تَشْحَنُ وتَشْحُنُ شُحُوناً: أَبْعَدتِ الطَّرَد ولم تَصِد شيئاً؛ قال الطرماح يصف الصيد والكلاب: يُوَدِّعُ بالأَمْراسِ كلَّ عَمَلَّسٍ
من المُطْعِماتِ الصَّيْدَ، غيرِ الشَّواحِنِ.
والشاحِنُ من الكلاب: الذي يُبْعِدُ الطَّرِيدَ ولا يصيد. الأَزهري: الشِّحْنة ما يُقامُ للدوابّ من العَلَف الذي يكفيها يومها وليلتها هو شِحْنَتها. والشَّحْناء: الحقد. والشَّحْناء: العداوة، وكذلك الشحِْنه، بالكسر، وقد شَحِنَ عليه شَحْنَاً وشاحَنَه، وعَدُوٌّ مُشاحِنٌ. وشاحَنَه مُشاحنةً: من الشَّحْناء، وآحَنَه مُؤَاحَنة: من الإِحْنةِ، وهو مُشاحِنٌ لك. وفي الحديث: يغفر الله لكل بَشَرٍ ما خلا مُشْرِكاً أَو مُشاحِناً؛ المُشاحِنُ: المُعادي. والتَّشاحُنُ: تفاعل من الشَّحْناء العداوة؛ وقال الأَوزاعي: أَراد بالمُشاحن ههنا صاحِبَ البِدْعة والمُفارِقَ لجماعة الأُمَّة، وقيل: المُشاحَنةُ ما دون القتال من السَّبِّ، والتَّعايُر من الشَّحْناءِ مأْخوذ، وهي العداوة، ومن الأَول: إلا رجلاً كان بينه وبين أَخيه شَحْناء أَي عداوة. وأَشْحَنَ الصبيُّ، وقيل: الرجلُ، إِشْحاناً وأَجْهَشَ إِجْهاشاً: تَهيأَ للبكاء، وقيل: هو الاسْتِعْبارُ عند استقبال البكاء؛ قال الهذلي:
وقد هَمَّتْ بإِشْحانِ
الأَزهري: ابن الأَعرابي سيوف مُشْحَنة في أَغمادِها؛ وأَنشد: إذ عارَتِ النَّبْلُ والتَفَّ اللُّفُوفُ، وإِذْ
سَلُّوا السُّيُوفَ عُراةً بعدَ إِشْحانِ
وهذا البيت أَورده ابن بري في أَماليه متمماً لما أَورده الجوهري في قوله: وقد هَمَّتْ بإِشْحانِ، مستشهداً به على أَجْهَشَ الصَّبيُّ إذا تهيأَ للبكاء، فقال الهُذَلي: هو أَبو قِلابَة؛ والبيت بكماله:
إذ عارَتِ النَّبْلُ والتَفَّ اللُّفوفُ، وإِذْ
سلُّوا السيوف، وقد هَمَّت بإشْحانِ
وقد أَورده الأَزهري:
إذا عارَتِ النَّبلُ والتَّفَّ اللُّفوفُ، وإذْ
سَلُّوا السيوف عراة بعد إِشحانِ
قال ابن سيده: والشِّيحان والشَّيْحان الطويل، وقد يكون فَعْلاناً فيكون من غير هذا الباب، وسيُذْكر.

### Türkçe

Allah Teâlâ dedi ki: “dolu gemide”; yani doldurulmuş. **الشَّحْنُ**:
senin gemiyi doldurman ve onun bütün teçhizatını tamamlamandır. **شَحَنَ** gemiyi **يَشْحَنُها**
**شَحْناً**: onu doldurdu; ve **شَحَنَها** içindekini de yine öyle (doldurdu). Ve **الشِّحْنَةُ**: onun doldurduğu şeydir.
Ve **شَحَنَ** beldeyi atlarla: onu doldurdu. Ve beldede atlardan bir **شِحْنةٌ** vardır; yani bir bağlı (birlik). İbn
Berrî dedi ki: Avâmın **الشِّحْنةِ** hakkında “o emirdir” sözü yanlıştır. Ezherî dedi ki:
**شِحْنةُ** kûre: onu zapt etmek için içlerinde yeterlilik bulunan, sultanın velîlerinden olan kimselerdir; ve onun sözü:
“Limanla kuşandılar, sonra onu terk ettiler,
ve yüklerinden dolular (yükler) coşup taşmıştır.”
İbn Sîde dedi ki: **شَحَنَ**’ın masdarı olması caizdir; ve nadiren **شِحْنة**’nin çoğulu olması da caizdir.
Ve **مَرْكَبٌ شاحِنٌ**: yani **مَشْحُون**; Kurâ‘dan (rivayetle); tıpkı onların “**سِرٌّ كاتِمٌ**” demeleri gibi; yani
**مكتوم**. Ve **شَحَنَ** kavmi **يَشْحَنُهم شَحْناً**: onları kovdu. Ve “geçti, onları **يَشْحَنُهم**”: yani
onları kovar ve onları felce uğratır ve onları örter; ve onu kovduğunda onu **شَحَنه** (denir). Ezherî: Bir
bedevînin bir başkasına şöyle dediğini işittim: “**اشْحَنْ** senden falancayı”; yani onu uzaklaştır ve onu uzak tut.
Ve **الشَّحْنُ**: şiddetli koşudur. Ve köpekler **شَحَنَتِ**; **تَشْحَنُ** ve **تَشْحُنُ شُحُوناً**:
kovalamayı uzaklaştırdı ve hiçbir şey avlamadı; Tırmâh avı ve köpekleri vasfederek dedi ki:
“Her bir çevik olanı, bağlarla uğurlar;
avı yedirenlerden, **الشَّواحِنِ** olmayanları.”
Ve köpeklerden **الشاحِنُ**: avı uzaklaştıran ve avlamayan kimsedir. Ezherî:
**الشِّحْنة**: hayvanlar için, onların gününü ve gecesini yetecek yemden ikame olunan şeydir; o, onun **شِحْنَتها**’sıdır.
Ve **الشَّحْناء**: kindir. Ve **الشَّحْناء**: düşmanlıktır; ve aynı şekilde **الشحِْنه**,
kesre ile; ve ona karşı **شَحِنَ عليه شَحْنَاً** ve onunla **شاحَنَه**; ve **عَدُوٌّ مُشاحِنٌ**.
Ve onunla **شاحَنَه مُشاحنةً**: **الشَّحْناء**’dandır; ve onu **آحَنَه مُؤَاحَنة**: **الإِحْنةِ**’dendir; ve o, sana karşı **مُشاحِنٌ**’dir.
Ve hadiste: “Allah her beşere, müşrik veya **مُشاحِناً** hariç, mağfiret eder”;
**المُشاحِنُ**: düşmanlık eden kimsedir. Ve **التَّشاحُنُ**: **الشَّحْناء** düşmanlığından tefâ‘uldür; ve Evzâ‘î dedi ki:
Burada **المُشاحن** ile bid‘at sahibini ve ümmetin cemaatinden ayrılanı kastetti; ve denildi ki:
**المُشاحَنةُ**: savaşın altındaki, sövmeden olan şeydir; ve **التَّعايُر** **الشَّحْناءِ**’dan alınmıştır;
ve o, düşmanlıktır; ve birinciden: “Ancak bir adam ki onunla kardeşi arasında **شَحْناء** vardı”; yani düşmanlık.
Ve çocuk **أَشْحَنَ**; ve denildi ki: adam, **إِشْحاناً** ve **أَجْهَشَ إِجْهاشاً**:
ağlamaya hazırlandı; ve denildi ki: ağlamayı karşılamada **الاسْتِعْبارُ**’dır;
Huzelî dedi ki:
“Ve **إِشْحانِ** ile niyetlendi.”
Ezherî: İbnü’l-A‘râbî: kınlarında **مُشْحَنة** kılıçlar; ve inşad etti:
“Oklar ödünç alındığında ve sargılar sarıldığında, ve
kılıçları çıplak olarak çektiklerinde, **إِشْحانِ**’dan sonra.”
Bu beyti İbn Berrî, Emâlî’sinde, Cevherî’nin “ve **إِشْحانِ** ile niyetlendi” sözünde zikrettiğini tamamlayıcı olarak,
çocuğun ağlamaya hazırlandığında **أَجْهَشَ** (denmesine) delil getirerek zikretti; Huzelî’nin ise Ebû Kılâbe olduğunu söyledi;
ve beytin tamamı:
“Oklar ödünç alındığında ve sargılar sarıldığında, ve
kılıçları çektiklerinde; ve **إِشْحانِ** ile niyetlenmişti.”
Ve Ezherî onu şöyle zikretti:
“Oklar ödünç alındığında ve sargılar sarıldığında, ve
kılıçları çıplak olarak çektiklerinde, **إِشحانِ**’dan sonra.”
İbn Sîde dedi ki: Ve **الشِّيحان** ve **الشَّيْحان** uzundur; ve **فَعْلاناً** da olabilir;
o hâlde bu bâbdan olmayan (bir şey) olur; ve zikredilecektir.
