# شحو — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%88/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%AD%D9%88/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شحو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AD%D9%88.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شحو

: ( و ( *!شَحا ) فلانٌ *!يَشْحُو *!شَحْواً : ( فَتَحَ فاهُ ) .
وفي الصِّحاحِ : *!شَحا فاهُ شحْواً : فَتَحَهُ ، ( *!كأشْحَى .
( و ) شَحا فُوهُ يَشْحُو : ( انْفَتَحَ ) ، يتعدَّى ولا يتعدَّى ؛ كما في الصِّحاحِ .
ولا يقالُ : *!أَشْحَى فُوهُ ، عن ابنِ الأعرابي .
( *!والشَّحْوَةُ : الخَطْوَةُ ) . يقالُ : فَرَسٌ بَعِيدُ الشَّحْوَةِ : أَي بعيدُ الخَطْوةِ ؛ نقلَهُ الجوهريُّ .
( *!وتَشَحَّى عليه : بَسَطَ لِسانَه فيه ) ؛ قالَهُ أبو سعيدٍ ؛ وأَصْلُه التَّوسُّع في كلِّ شيءٍ .
( و ) جاءَتْ ( خَيْلٌ *!شَواحِي ) : أَي

( فاتِحاتٌ أَفْواهَها ) ؛ كما في الصِّحاح .
وفي الأساسِ : جاءَتِ الخَيْلُ *!شَواحِي ، أَي فَواغِرُ .
( *!والشَّحا ) ، مَقْصور : ( الواسِعُ من كلِّ شيءٍ .
( و ) *!شَحا : ( ماءٌ ) بالبادِيَةِ .
قالَ الفرَّاءُ : شَحا : ماءَةٌ لبعضِ العَرَبِ ، يُكْتَبُ بالياءِ ، وإن شِئْتَ بالألفِ لأنَّه يقالُ شَحَيْتُ *!وشَحَوْتُ ولا تُجْرِيها ، تقولُ : هذه شَحا ، فاعْلَم .
وقال ابنُ الأعرابيِّ : سَجا ، بالسِّيْن والجيمِ : اسْمُ بِئْرٍ ، وقد تقدَّمَ .
( *!والشَّحْواءُ : البئْرُ الواسِعةُ ) الَّرأْسِ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!شَحا فَاهُ *!يَشْحاهُ *!شَحْواً : لُغَةٌ في *!يَشْحُوه ؛ عن الكِسائي ؛ قالَ : والمَصْدَرُ واحِدٌ .
*!وشَحَى فَاهُ *!تَشْحِيةً ، *!وشَحَّى فُوهُ أَيْضاً يتعدَّى ولا يتعدَّى ، ولا يقالُ *!أَشْحَى فُوهُ .
وجاءَنا *!شاحِياً : أَي في غيرِ حاجَةٍ .
*!وشَحا *!شَحْواً : أَي خَطَا خَطْواً .
وجاءَنا *!شاحِياً : أَي خاطِياً ؛ ومنه حديثُ عليَ ، وذكَرَ فِتْنةً ، قالَ لعمَّار : ( *!لتَشْحُوَنَّ فيها *!شَحْواً لا يُدْرِكُكَ الرَّجُل السريعُ ) ، يُريدُ أَنَّك تَسْعَى فيها وتَتَقدَّمُ .
ويقالُ أَيْضاً : *!شَحا فيه إذا أَمْعَنَ وتوسَّع .
وناقَةٌ *!شَحْواءُ : واسِعَةُ الخَطْوِ .
وفي الحديثِ : ( كان للنبيِّ صلى الله عليه وسلم فَرَسٌ يقالُ له الشَّحاءُ ) ، هكذا رُوِيَ بالمدِّ وفُسِّر بأنَّه الواسِعُ الخَطْوِ ؛ قالَهُ ابنُ الأثيرِ .
*!وشَحَا اللَّجَامُ فَمَ الدابَّةِ .
وشَحا الحِمارُ فَاهُ للنَّهِيقِ .
وأَقْبَلَتِ الخيْلُ شاحِياتٍ ، *!كالشَّواحِي ؛ كذا في المُحْكم .
*!والشَّواحِي : هذه الخَشَباتُ العِظامُ كالأَساطِين ، هكذا اسْتَعْمله العامَّةُ ،

ولم أَرَ له ذِكْراً في اللّغةِ فليُنْظَر .
ومن المجازِ : إناءٌ واسِعُ *!الشَّحْوةِ : أَي الجَوْفِ .
ورجُلٌ بعِيدُ *!الشَّحْوةِ في مقَاصِدِه .

### Türkçe

: ( Ve ( **شَحا** ) falan **يَشْحُو** **شَحْواً**: ( ağzını açtı ) .
Ve Sıhâh’ta: **شَحا فاهُ شحْواً**: onu açtı, ( **كأشْحَى** .
( Ve ) **شَحا** ağzı **يَشْحُو**: ( açıldı ) ; geçişli olur ve geçişsiz olur; Sıhâh’ta olduğu gibi.
Ve denilmez: **أَشْحَى فُوهُ**; İbnü’l-A‘râbî’den.
( **والشَّحْوَةُ**: adım ) . Denilir: uzak **الشَّحْوَةِ** bir at: yani uzak adımlı; onu Cevherî nakletti.
( **وتَشَحَّى عليه**: onun içinde dilini yaydı ) ; bunu Ebû Saîd söyledi; ve aslı her şeyde genişlemedir.
( Ve ) geldi ( **خَيْلٌ شَواحِي** ): yani

( ağızlarını açanlar ) ; Sıhâh’ta olduğu gibi.
Ve Esâs’ta: geldi atlar **شَواحِي**, yani ağzını açanlar.
( **والشَّحا** ) , maksûr: ( her şeyden geniş olan .
( Ve ) **شَحا**: ( bir su ) çölde.
Ferrâ dedi: **شَحا**: bazı Arapların “su”sudur, yâ ile yazılır; ve istersen elif ile, çünkü denilir: **شَحَيْتُ** ve **شَحَوْتُ**; ve onu i‘râb ettirmezsin; dersin: bu **شَحا**; öyleyse bil.
Ve İbnü’l-A‘râbî dedi: **سَجا**, sîn ve cîm ile: bir kuyunun adıdır; ve daha önce geçti.
( **والشَّحْواءُ**: geniş kuyu ) başlı.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**شَحا فَاهُ** **يَشْحاهُ** **شَحْواً**: **يَشْحُوه**’da bir lugattır; Kisâî’den; dedi: ve mastar birdir.
Ve **شَحَى فَاهُ** **تَشْحِيةً**, ve **شَحَّى فُوهُ** da; geçişli olur ve geçişsiz olur; ve denilmez **أَشْحَى فُوهُ**.
Ve bize **شاحِياً** geldi: yani bir ihtiyaç içinde olmaksızın.
Ve **شَحا** **شَحْواً**: yani bir adım attı, adım atış.
Ve bize **شاحِياً** geldi: yani hata eden; ve ondan Ali’nin hadisi: bir fitneyi zikretti, Ammâr’a dedi: ( **لتَشْحُوَنَّ فيها شَحْواً لا يُدْرِكُكَ الرَّجُل السريعُ** ) , senin onda koştuğunu ve öne geçtiğini murad ediyor.
Ve ayrıca denilir: **شَحا فيه**; derinleştirdiği ve genişlediği zaman.
Ve bir dişi deve **شَحْواءُ**: adımı geniş.
Ve hadiste: ( Nebî صلى الله عليه وسلم’in bir atı vardı, ona **الشَّحاءُ** denilirdi ) , böylece med ile rivayet olundu ve adımı geniş olan diye tefsir olundu; bunu İbnü’l-Esîr söyledi.
Ve **شَحَا** gem, binitin ağzını.
Ve eşek, anırmak için ağzını **شَحا**.
Ve atlar **شاحِياتٍ** olarak geldiler, **كالشَّواحِي** gibi; Muhkem’de böyledir.
Ve **الشَّواحِي**: sütunlar gibi bu büyük tahta parçalarıdır; avam onu böyle kullanmıştır,

ve onun için lugatte bir zikre rastlamadım; öyleyse bakılsın.
Ve mecazdandır: **الشَّحْوةِ**’si geniş bir kap: yani iç boşluğu.
Ve bir adam, maksatlarında **الشَّحْوةِ**’si uzak.
