# شخب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AE%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%AE%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شخب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AE%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: شخب

الشَّخْبُ والشُّخْبُ: ما خَرَجَ مِن الضَّرْعِ مِن اللَّبن إِذا احْتُلِبَ؛ والشَّخْبُ، بالفتح، المصدر. وفي المثل: شُخْبٌ في الإِناءِ وشُخْبٌ في الأَرض؛ أَي يُصِـيبُ مَرَّة ويُخْطِـئُ أُخرى. والشُّخْبةُ: الدُّفْعة، منه، والجمع شِخابٌ؛ وقيل الشُّخْبُ، بالضم، من اللبن: ما امْتَدَّ منه حين يُحْلَبُ متصلاً بين الإِناءِ والطُّبْـيِ. شَخَبَه شَخْباً، فانْشَخَبَ. وقيل: الشَّخْبُ صوتُ اللَّبنِ عند الـحَلبِ. شَخَبَ اللبنُ، يَشْخُبُ ويَشْخَبُ؛ ومنه قول الكميت: وَوَحْوَحَ في حِضْنِ الفَتاةِ ضَجِـيعُها، *  ولمْ يَكُ، في النُّكْدِ الـمَفالِـيتِ، مَشْخَبُ والأُشْخُوبُ: صوتُ الدِّرَّة. يقال: إِنها لأُشْخُوب الأَحالِـيلِ. وفي حديث الـحَوض: يَشْخُبُ فيه مِـيزابانِ من الجنة؛ والشَّخْبُ: الدَّمُ؛ وكل ما سالَ، فقد شَخَبَ. وشَخَبَ أَوداجَه دَماً، فانشَخَبَت: قطَعَها فسالتْ؛ ووَدَجٌ شَخِـيبٌ: قُطِـعَ، فانْشَخَبَ دَمُه؛ قال الأَخطل: جادَ القِلالُ له بذاتِ صُبابةٍ *  حَمْراء، مِثْلِ شَخِـيبةِ الأَوداجِ قال: وقد يكون شَخِـيبة، هنا، في معنى مَشْخُوبةٍ، وثبتت الهاء فيهما، كما تثبُت في الذَّبيحةِ، وفي قولهم: بئسَ الرَّمِـيَّةُ الأَرْنَبُ. وانْشَخَبَ عِرْقُه دَماً إِذا سال؛ وقولهم عُروقُه تَنْشخِبُ دماً أَي تتفَجَّر.
وفي الحديث: يُبْعَثُ الشَّهِـيدُ يوم القيامة وجُرْحُه يَشْخُب دَماً. الشَّخْبُ: السَّيَلانُ، وأَصلُ الشَّخْبِ، ما يخرج من تحت يدِ الحالِبِ، عند كل غَمْزَةٍ وعَصْرَة لضَرعِ الشاةِ. وفي الحديث: انَّ الـمَقْتولَ يجيءُ يوم القيامة، تَشْخُب أَوداجُه دَماً. والحديث الآخر: فأَخَذَ مشاقِصَ، فقَطَع بَراجِمَه، فشَخَبَت يداهُ حتى ماتَ. والشِّخابُ: اللبَنُ، يمانِـيةٌ، واللّه أَعلم.

### Türkçe

**الشَّخْبُ** ve **الشُّخْبُ**: sağım yapıldığında memeden çıkan süttür; ve **الشَّخْبُ**, fetha ile, mastardır. Meselde: “Kapta **شُخْبٌ** ve yerde **شُخْبٌ**”; yani bir defa isabet eder, başka bir defa ıskalar. Ve **الشُّخْبةُ**: ondan (yani sütten) bir itiş/defa; çoğulu **شِخابٌ**’dur. Ve denildi ki: **الشُّخْبُ**, damme ile, sütten: sağıldığında ondan uzayıp kap ile meme ucu arasında bitişik olarak devam eden şeydir. Onu **شَخَبَه** **شَخْباً** (şöyle yaptı), derken o da **فانْشَخَبَ** (akıp fışkırdı). Ve denildi ki: **الشَّخْبُ** sağım sırasında sütün sesidir. **شَخَبَ** süt, **يَشْخُبُ** ve **يَشْخَبُ**; bundan Kümeyt’in sözü:

Ve kızın kucağında onun yatanı “vahvah” etti, * ve uğursuzlukta, yoksunluklarda, **مَشْخَبُ** olmadı.

Ve **الأُشْخُوبُ**: sütün sağılma sesi. Denir: “Şüphesiz o, **أُشْخُوب** **الأَحالِـيلِ**’dir.”

Ve havuz hadîsinde: “Cennetten iki oluk onda **يَشْخُبُ** (akıp dökülür)”; ve **الشَّخْبُ**: kandır; ve her ne akarsa, muhakkak **شَخَبَ**. Ve onun şah damarlarını kan olarak **شَخَبَ** (akıttı), derken **فانشَخَبَت**: onları kesti de aktı; ve **وَدَجٌ شَخِـيبٌ**: kesildi, derken kanı **فانْشَخَبَ**; Ahtal dedi:

Küpçükler ona bir yudumlukla cömert davrandı, * kırmızı, şah damarlarının **شَخِـيبةِ**’si gibi.

Dedi ki: ve burada **شَخِـيبة** bazen **مَشْخُوبةٍ** mânasında olur; ve her ikisinde de **هاء** sabit kılındı; tıpkı **الذَّبيحةِ**’de sabit kaldığı gibi ve onların sözünde: “Ne kötü atılan şey: tavşan.”

Ve damarı kan olarak **انْشَخَبَ**; yani aktığında; ve onların sözü: “Onun damarları kan olarak **تَنْشخِبُ**”; yani fışkırır.

Ve hadîste: “Şehit kıyamet günü diriltilir, yarası kan olarak **يَشْخُب**.”

**الشَّخْبُ**: akmadır; ve **الشَّخْبِ**’in aslı, koyunun memesini her sıkış ve sıkma sırasında sağanın elinin altından çıkan şeydir. Ve hadîste: “Öldürülen kimse kıyamet günü gelir, şah damarları kan olarak **تَشْخُب**.” Ve diğer hadîs: “Derken ok uçları aldı, parmak boğumlarını kesti, elleri kan olarak **فشَخَبَت** ta ki öldü.”

Ve **الشِّخابُ**: süttür; Yemenîcedir; Allah daha iyi bilir.
