# شخت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AE%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%AE%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شخت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AE%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شخت

الشخت، بعد الشين خاء: هو الدقيق الضامر من الأصل لا هزالا أي: لا من الهزال، هكذا قيده في لسان العرب وغيره من الأمهات، فلا عبرة بقول شيخنا: هذا القيد خلت عنه الدواوين المشورة. وقيل: الشخت: هو الدقيق من كل شيء، حتى إنه يقال للدقيق العنق والقوائم: شخت منهم من يحرك الخاء؛ وأنشد:
  أقاسيم جزأهـا صـانـع                      فمنها النبيل ومنها الشخت

  والأنثى شختة. وج شخات، بالكسر.وقد شخت، ككرم، شخوتة، فهو شخت، وشخيت. وفي حديث عمر، رضي الله عنه، قال للجني:  إني أراك ضئيلا شخيتا  . الشخت، والشخيت: النحيف الجسم، الدقيقة. يقال للحطب الدقيق: شخت. ويقال: إنه لشخت الجزارة: إذا كان دقيق القوائم؛ قال ذو الرمة:
  شخت الجزارة مثل البيت سائره                      من المسوح خدب شوقب خشب وإنه لشخت العطاء: أي قليله. والشخيت كسكيت، وكريم: الغبار الساطع، كالشختيت فعليل من الشخت الذي هو الضاوي الدقيق. وقيل: هو فارسي معرب، أنشد ابن الأعرابي:
  وهي تثير الساطع الشختيتا وروي: الشخيتا. والذي رواه يعقوب: السخيتا والسختيتا، لأن العجم تقول: سخت، كذا في اللسان. ومن المجاز: زيد شخت الخلق: أي دنيه. كذا في الأساس. والتشخيت: الإبلاغ، نقله الصاغاني:

### Türkçe

**الشخت**، **بعد الشين خاء**: o, aslî olarak ince, zayıf olandır; zayıflıktan (dolayı) değil; yani: zayıflıktan (kaynaklanan) değil. Bunu Lisânü’l-ʿArab’da ve diğer ana (kaynak)larda böyle kaydetmiştir; şu hâlde şeyhimizin sözüne itibar yoktur: “Bu kayıt meşhur divanlarda ondan hâlîdir.” Denildi ki: **الشخت**: her şeyden ince olandır; hatta ince boyunlu ve (ince) bacaklı için: “onlardan **شخت**” denir. Onlardan kimisi **الخاء**’yı harekeler; ve şu beyit okunmuştur:
  أقاسيم جزأهـا صـانـع                      فمنها النبيل ومنها الشخت

Dişisi **شختة**’dir. Çoğulu **شخات**’tır, kesre ile. Ve **شخت** oldu; **كرم** gibi; **شخوتة** (oldu); o hâlde o **شخت**’tir; ve **شخيت**. Ömer’in hadîsinde, Allah ondan razı olsun, cine dedi ki: “Şüphesiz ben seni zayıf, **شخيتا** görüyorum.” **الشخت** ve **الشخيت**: bedenince ince, narin olandır. İnce odun için: **شخت** denir. Ve denir ki: “Şüphesiz o, **شخت الجزارة**’dır”: bacakları ince olduğunda. Zü’r-Rumme dedi ki:
  شخت الجزارة مثل البيت سائره                      من المسوح خدب شوقب خشب وإنه لشخت العطاء: yani onun azı. Ve **الشخيت**; **سكيت** ve **كريم** gibi: parlayan tozdur; **الشختيت** gibi; **الشخت**’ten (türetilmiş) فعليل’dir; ki o, sönük (zayıf), ince olandır. Denildi ki: o, Arapçalaştırılmış Farsçadır. İbnü’l-Aʿrâbî şu beyiti okudu:
  وهي تثير الساطع الشختيتا وروي: الشخيتا. Yaʿkūb’un rivayet ettiği: **السخيتا** ve **السختيتا**’dır; çünkü Acemler: **سخت** der; Lisân’da böyledir. Mecazdan: “Zeyd **شخت الخلق**”tur: yani onun aşağısıdır. Esâs’ta böyledir. Ve **التشخيت**: ulaştırma (tamamına erdirme)dir; bunu es-Sağânî nakletti:
