# شخر — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AE%D8%B1/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%AE%D8%B1/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AE%D8%B1.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: شخر

باب الخاء والشين والراء معهما
خ ش ر، خ ر ش، ش خ ر، ش ر خ مستعملات
خشر:
الخُشارةُ من الشعير ما لم يكتنز، إنما هو كالسحالة والنخالة، مما لا لبَّ فيه، قال:
أنتم خُشار خُشار		وليس خز كخَيْشِ
خرش: الخَرْشُ بالأظفار في الجسد كله. وتَخارَشَ الكلاب والسنانير: مزق بعضها بعضاً.
والخِراشُ: سمة مستطيلة كاللذعة الخفيفة، وثلاثة أَخْرِشةٍ، وبعيرٌ مَخْروشٌ.
والخِرْشاءُ: قشر البضةِ الداخل، وجمعه: الخَراشيُّ، وهو الغِرْقيءُ. والخِرشاء جُلَيْدَة تعلو اللَّبَنَ.
وبين القوم خراشة، أي: تبعةٌ يطلب بها بعضهم بعضاً.
وخَرَشتُ البعيرَ بالمحجنة، أي: نَخَسْتُه. وقد خَرَشْتُه واخْترشته وخرّشته.
شخر: شَخَر الحمار يَشْخِرُ شخيراً، وهو صوته من الحلق، ويقال: هو من منخره، والنخير في الأنف.
والشَّخِيرُ: ما تحات من الجبل بالأقدام والقوائم، قال:
بنطفةِ بارقٍ في رأس نيقٍ		منيفٍ دونها منه شَخِـيرُ
والشَّخيرُ: رفع الصوت بالنفير ورجل شِخِّير نفير.
والشِّخِّير: هو الكثير الشَّخير.
شرخ: شَرْخا الرحل: آخرته وواسطته، ويقال: قادمته وآخرته، قال:
كأنه بين شَرْخَيْ رحل ساهـمةٍ		حرف إذا ما استرق الليل مأمومُ
وشَرْخا السهم: زنمتا فوقهِ، وهما اللذان الوترُ بينهما.
والشَّرْخُ: نتاج كل سنةٍ من أولادِ الإبل.
قال ذو الرمة:
سبحلاً أبا شَرْخَيْن أحيا بناتهِ		مقاليتها فهي اللباب الحبائسُ
والشّارِخُ: الحدث من الناس، قال الأعشى:
وما إن أرى الدهر في صرفه		يغادر من شـارِخٍ أو يفـنْ
شَرْخُ الشباب: أولهُ. شَرَخَ ناب البعير، إذا شق البضعة وخرج. شَرَخَ الناب يَشْرُخُ شُرُوخاً، قال:
على بازلٍ لم يخنها الضراب		وقد شَرَخَ الناب منها شُرُوخا

### Türkçe

باب **الخاء** ve **الشين** ve **الراء** onlarla birlikte

**خ ش ر**، **خ ر ش**، **ش خ ر**، **ش ر خ** kullanılagelenlerdir

**خشر**:
**الخُشارةُ** arpadan (olan) şeydir ki birikmiş değildir; ancak o, **السحالة** ve **النخالة** gibidir; içinde öz bulunmayan şeylerdendir, dedi ki:
Siz **خُشار** **خُشار**sınız		ve **خَيْشِ** gibi ipek değildir

**خرش**:
**الخَرْشُ** tırnaklarla bedenin tamamında (olan) çizmedir. Köpekler ve kediler **تَخارَشَ**: birbirlerini parçaladı.
Ve **الخِراشُ**: hafif bir yanık izi gibi uzunlamasına bir dağlamadır; ve üç **أَخْرِشةٍ**; ve **مَخْروشٌ** deve.
Ve **الخِرْشاءُ**: yumurtanın iç kabuğu; onun çoğulu: **الخَراشيُّ**; ve o **الغِرْقيءُ**dur. Ve **الخِرشاء** süte yükselen bir ince dericiktir.
Ve kavim arasında **خراشة** (vardır), yani: birbiriyle (hakkında) birbirlerini talep ettikleri bir takip/borç.
Ve deveyi **خَرَشتُ** onu **المحجنة** ile, yani: onu **نَخَسْتُ**. Ve onu **خَرَشْتُ** ve **اخْترشته** ve **خرّشته**.

**شخر**:
Eşek **شَخَر** **يَشْخِرُ** **شخيراً**; ve o, boğazdan olan sesidir; ve denilir ki: o, burun deliğindendir; ve **النخير** burundadır.
Ve **الشَّخِيرُ**: ayaklarla ve ayaklarla (hayvanların ayaklarıyla) dağdan dökülen şeydir, dedi ki:
**بنطفةِ بارقٍ في رأس نيقٍ**		**منيفٍ دونها منه شَخِـيرُ**
Ve **الشَّخيرُ**: **النفير** ile sesi yükseltmektir; ve **شِخِّير** adam (yani) **نفير**.
Ve **الشِّخِّير**: o, çok **الشَّخير** (yapan)dır.

**شرخ**:
Binek semerinin iki **شَرْخا**sı: onun sonu ve ortasıdır; ve denilir ki: onun önü ve sonu, dedi ki:
**كأنه بين شَرْخَيْ رحل ساهـمةٍ**		**حرف إذا ما استرق الليل مأمومُ**
Ve okun iki **شَرْخا**sı: onun üstündeki iki çıkıntısıdır; ve onlar, kirişin aralarında olduğu iki şeydir.
Ve **الشَّرْخُ**: her senenin develerin yavrularından olan doğumudur.
Zû’r-Rumme dedi ki:
**سبحلاً أبا شَرْخَيْن أحيا بناتهِ**		**مقاليتها فهي اللباب الحبائسُ**
Ve **الشّارِخُ**: insanlardan genç olan, el-A‘şâ dedi ki:
**وما إن أرى الدهر في صرفه**		**يغادر من شـارِخٍ أو يفـنْ**
**شَرْخُ الشباب**: onun başlangıcıdır. Devenin azı dişi **شَرَخَ**, (yani) et parçasını yardı ve çıktı, (olduğu zaman). Azı diş **شَرَخَ** **يَشْرُخُ** **شُرُوخاً**, dedi ki:
**على بازلٍ لم يخنها الضراب**		**وقد شَرَخَ الناب منها شُرُوخا**
