# شذر — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B0%D8%B1/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B0%D8%B1/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B0%D8%B1.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: شذر

شذّر النَّظْمَ
2 شذّر النَّظْمَ ذ , inf. n. تَشْذِيرٌ, He divided the strung beads with other beads. (O. [See شَذْرٌ, below.]) ― -b2- Hence, by way of comparison, (TA,) شذّر كَلَامَهُ بِشِعْرٍ (tropical:) [He interspersed his language with poetry]: but this is post-classical. (O, TA.) ― -b3- شذّر بِهِ He rendered him notorious, or infamous: or made him to hear what was bad, evil, abominable, or foul: (O, TA:) and in like manner شتّر به. (TA.)

تشذّر
5 تشذّر ذ It (a people, or party, TA, or a collected body, K, and a flock of sheep or a herd of goats, TA) dispersed, or became dispersed, (A, K, TA,) and went in every direction. (TA.) ― -b2- تشذّر بِالثَّوْبِ He turned back the extremity of the garment between his legs, and stuck it in the part where it was bound round his waist, behind. (S, K.) And تشذّر بِالذَّنَبِ He put the tail between his thighs, making it to cleave to his belly. (S, TA.) ― -b3- Hence, (TA,) تشذّر فَرَسَهُ He mounted his horse from behind. (S, K.) ― -b4- Also, تشذّر, He prepared himself for fight, (S, K, TA,) and for a charge, or an assault; he equipped, or accoutred, himself for it. (TA.) ― -b5- He threatened; (S, A, K;) and became angered: (K:) A 'Obeyd says, I doubt not its being with ذ; but some, he adds, say تشزّر, with ز. (S.) [See a verse of Lebeed cited among the exs. of the preposition بِ.] ― -b6- He was, or became, brisk, lively, or sprightly. (K.) ― -b7- He hastened to do a thing; (TS, K, TA;) or in a thing, or an affair. (So in some copies of the K.) ― -b8- تشذّروا فِى الحَرْبِ i. q. تَطَاوَلُوا [app. as meaning They behaved overbearingly in war]: (S, K:) or تَشَذُّرٌ signifies the protracting of war. (KL.) ― -b9- تشذّرت النَّاقَةُ The she-camel pastured upon herbage (K, TA) that rejoiced her, (TA,) and she shook her head by reason of joy thereat. (K, TA.) And The she-camel drew together her two sides, and raised her tail. (TA.) ― -b10- And تشذّر السَّوْطُ The whip inclined, and became in motion. (K.)

شَذْرٌ
شَذْرٌ ذ Pieces of gold that are picked up from the mine (S, A, K) without the melting, or smelting, (S, K,) of the ore: (S:) n. un. with ة: (S, K:) and pl. شُذُورٌ. (A.) And Beads made of gold to form divisions between pearls and jewels: (TA:) or beads by means of which other beads of a string are divided: (K:) or small pearls: (S, K:) or small things of gold, like the heads of ants, which are affixed to a [ring of the kind called] خَوْق: (Sh:) or, as some say, green beads: (Har p. 600:) n. un. with ة. (K.) -A2- شذر [app. شَذْرٌ] signifies [also, like تَشَذُّرٌ,] Briskness, liveliness, or sprightliness: and quickness in an affair. (Ham. p. 54.)

تَفَرَّقُوا شَذَرَ مَذَرَ
تَفَرَّقُوا شَذَرَ مَذَرَ ذ , and شِذَرَ مِذَرَ, They [dispersed, or became dispersed, or] went, or went away, in every direction: (S, L, K:) it is not said of a people coming: (L:) the م in مذر is sometimes changed into ب; or, accord. to some, بذر is the original, being from التَّبْذِيرُ; but MF thinks that مذر is the original, as it is only an imitative sequent, in which no regard is had to the meaning of “ dispersion. ” (TA.)

شَوْذَرٌ
شَوْذَرٌ ذ A [garment of the kind called] مِلْحَفَة: an arabicized word; (S, K;) from the Pers. جَادَرْ [or چَادَرْ or چَادِرْ]. (S.) And i. q. اـِتْبٌ; (A, K, TA;) i. e. A [garment of the kind called] بُرْد, which is slit [in the middle], and worn by a woman, who throws it upon her neck, [putting her head through the slit;] having neither sleeves nor an opening at the bosom: (TA:) or [a garment] like the صِدَار, [which is said by some to be the same as the اـِتْب,] worn by a young woman: (Har p. 55:) a garment which a woman wears beneath her ثَوْب: (Fr:) a certain garment which a woman and a girl wear, extending to the extremity of the upper half of the arm. (Lth.) [The modern چادر of Persia and El-'Irلk seems to be generally what is commonly called in Egypt a “ milلyeh, ” correctly “ mulلنh ” (مُلَآءَة), figured and described in my work on the Modern Egyptians: or, in some instances, a similar covering of plain white, or dark blue, cotton; the former of which is now called in Egypt an “ izلr. ” (See Dozy's “ Dict. des Noms des Vêtements chez les Arabes, ” pp. 216-219.)]

شِيذَارَةٌ
شِيذَارَةٌ ذ A very jealous man; (K;) as also شِنْذَارَةٌ and شِبْذَارَةٌ. (TA.)

المُتَشَذِّرُ
المُتَشَذِّرُ ذ The lion: (K:) because of his briskness, or quickness to act, or readiness to leap. (TA.)

### Türkçe

شذّر النَّظْمَ
2 **شذّر النَّظْمَ** ذ , mastar ismi **تَشْذِيرٌ**, Dizilmiş boncukları başka boncuklarla böldü. (O. [Aşağıdaki **شَذْرٌ**’e bak.]) ― -b2- Bundan dolayı, benzetme yoluyla, (TA,) **شذّر كَلَامَهُ بِشِعْرٍ** (mecaz:) [sözünü şiirle aralara serpiştirdi]: fakat bu, klasik-sonrasıdır. (O, TA.) ― -b3- **شذّر بِهِ** Onu şöhretli (kötü şöhretli), yahut rezil yaptı: yahut ona kötü, şer, iğrenç, yahut pis olanı işittirdi: (O, TA:) ve aynı şekilde **شتّر به**. (TA.)

تشذّر
5 **تشذّر** ذ O (bir kavim, yahut bir fırka, TA, yahut toplanmış bir topluluk, K, ve koyun sürüsü yahut keçi sürüsü, TA) dağıldı, yahut dağılmış oldu, (A, K, TA,) ve her yöne gitti. (TA.) ― -b2- **تشذّر بِالثَّوْبِ** Elbisenin ucunu iki bacağı arasından geri çevirdi ve onu, beline bağlandığı yerin arkasında, oraya soktu. (S, K.) Ve **تشذّر بِالذَّنَبِ** Kuyruğu iki uyluğu arasına koydu; onu karnına yapışır kılarak. (S, TA.) ― -b3- Bundan dolayı, (TA,) **تشذّر فَرَسَهُ** Atına arkadan bindi. (S, K.) ― -b4- Ayrıca, **تشذّر**, savaş için hazırlandı, (S, K, TA,) ve bir hücum, yahut bir saldırı için; ona kendini donattı, yahut teçhizatlandı. (TA.) ― -b5- Tehdit etti; (S, A, K;) ve öfkelendi: (K:) A ‘Obeyd der ki: onun ذ ile olduğundan şüphe etmem; fakat bazıları, diye ekler, **تشزّر**, ز ile, der. (S.) [ب edatının örnekleri arasında zikredilen Lebeed’in bir beytine bak.] ― -b6- Çevik, canlı, yahut şen idi, yahut oldu. (K.) ― -b7- Bir şeyi yapmaya acele etti; (TS, K, TA;) yahut bir şeyde, yahut bir işte. (K’nın bazı nüshalarında böyle.) ― -b8- **تشذّروا فِى الحَرْبِ** i. q. **تَطَاوَلُوا** [görünüşe göre “savaşta zorbalık ettiler” mânasında]: (S, K:) yahut **تَشَذُّرٌ** savaşın uzatılmasını ifade eder. (KL.) ― -b9- **تشذّرت النَّاقَةُ** Dişi deve, onu sevindiren, (TA,) otlak üzerinde otladı (K, TA) ve bundan dolayı sevinç sebebiyle başını salladı. (K, TA.) Ve dişi deve iki yanını topladı ve kuyruğunu kaldırdı. (TA.) ― -b10- Ve **تشذّر السَّوْطُ** Kırbaç eğildi ve hareket hâlinde oldu. (K.)

شَذْرٌ
**شَذْرٌ** ذ Maden ocağından, cevherin eritilmesi yahut izabesi olmaksızın, (S, K,) toplanan altın parçaları: (S:) tekili ة iledir: (S, K:) ve çoğulu **شُذُورٌ**. (A.) Ve incilerle mücevherler arasında bölmeler oluşturmak için altından yapılmış boncuklar: (TA:) yahut bir dizinin diğer boncuklarının kendileriyle bölündüğü boncuklar: (K:) yahut küçük inciler: (S, K:) yahut karınca başları gibi küçük altın şeyler ki [**خَوْق** denilen türden] bir yüzüğe iliştirilir: (Sh:) yahut bazılarına göre yeşil boncuklar: (Har p. 600:) tekili ة iledir. (K.) -A2- **شذر** [görünüşe göre **شَذْرٌ**] [ayrıca, **تَشَذُّرٌ** gibi,] çeviklik, canlılık, yahut şenlik; ve bir işte sürat mânasına gelir. (Ham. p. 54.)

تَفَرَّقُوا شَذَرَ مَذَرَ
**تَفَرَّقُوا شَذَرَ مَذَرَ** ذ , ve **شِذَرَ مِذَرَ**, Onlar [dağıldılar, yahut dağılmış oldular, yahut] her yöne gittiler, yahut gidip uzaklaştılar: (S, L, K:) gelen bir kavim hakkında söylenmez: (L:) **مذر**’deki **م** bazen **ب**’ye çevrilir; yahut bazılarına göre **بذر** asıldır, **التَّبْذِيرُ**’den olmak üzere; fakat MF, **مذر**’in asıl olduğunu düşünür; zira o, sadece taklitî bir ardıl (sequent)tir; onda “dağılma” mânasına itibar edilmez. (TA.)

شَوْذَرٌ
**شَوْذَرٌ** ذ Bir [**مِلْحَفَة** denilen türden] elbise: Arapçalaştırılmış bir kelime; (S, K;) Farsça **جَادَرْ** [yahut **چَادَرْ** yahut **چَادِرْ**]’den. (S.) Ve i. q. **اـِتْبٌ**; (A, K, TA;) yani ortası yarılmış olan ve bir kadının giydiği, onu boynunun üzerine attığı [başını yarıktan geçirerek;] ne kolları ne de göğüste bir açıklığı bulunan [**بُرْد** denilen türden] bir elbise: (TA:) yahut genç bir kadının giydiği, bazılarınca **اـِتْب** ile aynı olduğu söylenen **صِدَار** gibi [bir elbise]: (Har p. 55:) bir kadının **ثَوْب**’unun altında giydiği bir elbise: (Fr:) bir kadın ve bir kızın giydiği, üst kolun yarısının ucuna kadar uzanan belirli bir elbise. (Lth.)

شِيذَارَةٌ
**شِيذَارَةٌ** ذ Çok kıskanç bir adam; (K;) bunun gibi **شِنْذَارَةٌ** ve **شِبْذَارَةٌ** da. (TA.)

المُتَشَذِّرُ
**المُتَشَذِّرُ** ذ Aslan: (K:) çevikliği, yahut fiile sürati, yahut sıçramaya hazır oluşu sebebiyle. (TA.)
