# شذر — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B0%D8%B1/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B0%D8%B1/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B0%D8%B1.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: شذر

ش ذ ر
شذر
استعمل منه : شذر .
شذر : قال الليث : الشَّذْرُ : قِطَعٌ من ذَهَبٍ ، الواحدة شَذْرَةٌ ، تُلْقَطُ من المعدن من غير إذَابَة الحِجَارة ، ومما يُصاغُ من الذّهب فرائد يْفَصَّل بها اللُّؤلؤ والجَوْهر .
وقال ابن دريد : الشَّذْرُ : خَرَزٌ يُفَصَّلُ به النّظم ، وأنشد :
شَذْرَةَ وَادٍ ورَأَيْتُ الزُّهَرَهْ
وقال شمر : الشَّذْرُ هَناتٌ كأنها رؤوس النَّمْل من الذّهب ، يُجْعَلُ في الخَوْق .
وفي حديث علي رضي الله عنه ، أنَّ سليمان بن صُرَد قال : بلغني عن أمير المؤمنين : ( ذَرْوٌ من قَوْلٍ تَشَذّرَ لِي به من شتْمٍ وإيعاد ) .
قال أبو عُبيد : والتَّشَذُّرُ التَّوَعُّدُ والتّهَدُّد .
وقال لبيد :
غُلْبٌ تَشَذّرُ بالذُّحُل كأَنَّها
جِنُّ البَدِيِّ رَواسِياً أَقْدامُها
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : تَشَذَّرَ فلانٌ وتَقَتَّرَ ، إذا تَشَمَّر وتَهَيَّأَ للحملة ، وقال : شَذّرَ به ، وشَتَّر به ، إذا سَمَّع به .
وقال الليث : التّشذُّر ، من النشاط والتَّسَرُّع إلى الأمر .
يقال : للقوم في الحرب إذا تَصَاوَلُوا : تَشَذّرُوا ، وتَشذّرَت النَّاقة ، إذا رَأَتْ رِعْياً يَسرُّها فحركت رأسها مَرَحاً وفَرَحاً .
وقال أبو عُبيد ، قال الكسائيّ : التَّشَذُّرُ بالثوب : هو الاسْتِثْفَارُ به .
قال : وقال العدبَّسُ الكِنَانيّ : الشّوْذَرُ : الإتْبُ .
وأنشد :
مْنْفَرِجٌ عن جانبَيْه الشَّوْذَرُ
وقال الفراء : الشَّوْذَرُ : هو الذي تلبسه المرأة تحت ثَوبها .
وقال الليث : الشَّوْذَرُ : ثوب تَخَبَّأُ به المرأةُ والجارية إلى طرف عَضُدِها .

### Türkçe

ش ذ ر
**شذر**
Ondan kullanılan: **شذر**.
**شذر**: Leys dedi: **الشَّذْرُ**: altından parçalar; bir tanesi **شَذْرَةٌ**; taşların eritilmesi olmaksızın madenden toplanır; ve altından dökülen şeylerden, onunla inci ve cevherin ayrıldığı gerdanlık taneleri.

İbn Düreyd dedi: **الشَّذْرُ**: onunla dizinin ayrıldığı boncuk; ve inşad etti:
**شَذْرَةَ وَادٍ ورَأَيْتُ الزُّهَرَهْ**

Şemmer dedi: **الشَّذْرُ**: altından, sanki karınca başları gibi olan birtakım şeyler; **الخَوْق** içine konulur.

Ali رضي الله عنه hadîsinde, Süleyman b. Surad’ın dediği: Müminlerin emîrinden bana ulaştı: (Sövme ve tehditten bana onunla parçalanıp ayrılan sözden bir saçılma).

Ebû Ubeyd dedi: ve **التَّشَذُّرُ** tehdit etme ve gözdağı vermedir.

Lebîd dedi:
**غُلْبٌ تَشَذّرُ بالذُّحُل كأَنَّها**
**جِنُّ البَدِيِّ رَواسِياً أَقْدامُها**

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Falan **تَشَذَّرَ** ve **تَقَتَّرَ**, yani sıvadı ve hücuma hazırlandı; ve dedi: onunla **شَذّرَ** etti ve onunla **شَتَّر** etti, yani onunla (hakkında) duyurdu.

Leys dedi: **التّشذُّر**; canlılıktan ve işe aceleyle yönelmekten.

Denir: savaşta kavim için, birbirleriyle vuruştuklarında: **تَشَذّرُوا**; ve deve **تَشذّرَت**; yani onu sevindiren bir otlak gördüğünde başını sevinç ve ferahla hareket ettirdi.

Ebû Ubeyd dedi, Kisâî dedi: elbiseyle **التَّشَذُّرُ**: onunla **الاسْتِثْفَارُ**dır.

Dedi: ve el-‘Adabbes el-Kinânî dedi: **الشّوْذَرُ**: **الإتْبُ**.

Ve inşad etti:
**مْنْفَرِجٌ عن جانبَيْه الشَّوْذَرُ**

Ferrâ dedi: **الشَّوْذَرُ**: kadının elbisesinin altında giydiği şeydir.

Leys dedi: **الشَّوْذَرُ**: kadının ve cariyenin onunla, pazusunun ucuna kadar gizlendiği bir elbise.
