# شذو (ش-ذ-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B0%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B0%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ذ - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B0%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الشين والذال و ا و ي ء معهما
ش ذ و، ش و ذ مستعملان
شذو:
الشَّذا: ذبابُ الكلب. وشذاةُ الرجل: جرأته وحَّدَّته ويقال للجائع إذا اشتد جوعه: قد ضرم شذاه.
والشَّذا: ضربُ من السُّفن، واحدها: شذاةٌ.
ورجلٌ عازم الشّذا، أي: شديد البأس.
شوذ:
المشوذ: العمامة: وجمع المشوذ: مشاوذ روي عن النبي صلى الله عليه: أنه بعث سريّة فأمرهم أن يمسحوا على المشاوذ والتّساخين.
قال حماس: لغتنا: المشمذ والجميع: المشامذ، والمساخن، ولا أعرف التّساخين، أي: الخفاف.

##### Türkçe

باب **الشين** ve **الذال** ve **ا** ve **ي** ve **ء** onlarla birlikte

**ش ذ و**، **ش و ذ** kullanımdadırlar.

**شذو**:
**الشَّذا**: köpeğin sineğidir. Ve erkeğin **شذاةُ**’si: onun cüreti ve keskinliğidir. Ve şiddetli acıktığı zaman aç olana denilir: “Onun **شذاه**’si tutuştu.”
Ve **الشَّذا**: gemilerden bir türdür; onun teki: **شذاةٌ**’dir.
Ve “**الشّذا**’sı azimli bir adam”, yani: şiddetli yiğitlik sahibi.

**شوذ**:
**المشوذ**: sarıktır. Ve **المشوذ**’un çoğulu: **مشاوذ**. Nebî’den -Allah’ın salâtı onun üzerine olsun- rivayet olundu: “O, bir seriyye gönderdi de onlara **المشاوذ** ve **التّساخين** üzerine mesh etmelerini emretti.”
Hammâs dedi: “Bizim lugatımız: **المشمذ**; ve hepsi: **المشامذ** ve **المساخن**’dir. Ve ben **التّساخين**’i bilmem”; yani: mestler.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B0%D9%88/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ش ذ و
السفيهُ وأذاه كالكَلْبِ وشَذَاه وهو ذِبّانه‏.‏
ومن المجاز‏:‏ لقيت منه الأذى والشـذا وضرمـت شذاتـه واضطرمـت إذا اشتـدّت أذاتـه‏.‏
قـال الطرماح‏:‏ لعل حلومكم تأوي إليكم إذا شمرت واضطرمت شذاتي وقال‏:‏ ضرم الشذاة على الحمي - ر إذا غدا صخب الصلاصل وضرم شذاه إذا اشتد جوعه‏.‏
ونامت شذاته وماتت شذاتـه إذا كفـي شـرّه والأصـل شـذا الكلب‏:‏ ذبابه وهو مؤذ‏.‏

##### Türkçe

ش ذ و
Akılsız ve onun eziyeti, köpek gibidir; ve **شَذَاه**ı: onun sinekleridir.

Mecazdan: Ondan eziyeti ve **الشـذا**yı gördüm; ve onun **شذاتـه**sini alevlendirdim ve **اضطرمـت** (alevlendi) — onun **أذاتـه**si şiddetlendiği zaman.

طرماح dedi ki:
“Belki sizin hilmleriniz, **شذاتي**m alevlenip tutuştuğu zaman size sığınır.”
Ve dedi ki:
“**الشذاة**yı **الحمي** üzerine alevlendirdi — **ر** —, **الصلاصل**in gürültüsü sabahleyin gittiği zaman; ve onun **شذاه**ı alevlendi, açlığı şiddetlendiği zaman.”

Ve onun **شذاته**si uyudu ve onun **شذاتـه**si öldü; onun şerri giderildiği zaman. Asıl olan: **شـذا الكلب**: onun sineğidir; ve o eziyet edicidir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B0%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و ( *!الشَّذْوُ : المِسْكُ ) نَفْسُه ؛ عن ابنِ الأعرابي .
وظاهِرُ المصنِّفِ أَنَّه بالفتْحِ ، ورأَيْته مَضْبوطاً في نسخِ المُحْكم بالكْسرِ ؛ وأَنْشَدَ :
إنَّ لكَ الفَضْلَ على صُحْبَتي
والمَسْكُ قد يَسْتَصْحِبُ الرَّامِكاحتى يظلَّ الشَّذْوُ من لوْنِه
أَسْودَ مَضْنوناً به حالِكا

( أَو رِيحُه ) ؛ كما في التَّهذيبِ .
ونقلَهُ الصَّاغاني عن الأَصْمعي وأَنْشَدَ البَيْتينِ وهُما لخلفِ بنِ خليفَةَ الأَقْطَعِ .
( أَو لَوْنُه .
( *!والشَّذَا ) ، مَقْصوراً : ( شَجَرٌ للمَساويكِ ) ينبُتُ بالسَّراةِ وله صمغٌ .
( و ) أَيْضاً : ( الجَرَبُ ) ؛ عن ابنِ سِيدَه .
( و ) أَيْضاً : ( المِلْحُ ) ؛ نقلَهُ الجوهريُّ .
وفي المُحْكم : *!الشَّذَاةُ : القِطْعَةُ من المِلْح ، جَمْعُها *!شَذاً .
( و ) أَيْضاً : ( قُوَّةُ ذَكاءِ الَّرائحةِ ) .
ونَصّ الفرَّاء : شدَّةُ ذَكاءِ الرِّيح ؛ كما في التَّهْذيبِ ، زادَ في المُحْكَم الطَّيِّبة .
وفي الصِّحاح : حدَّةُ ذَكاءِ الرائحةِ .
( و ) *!الشَّذَا : ( ضَرْبٌ من السُّفُنِ ) ؛ الواحِدَةُ *!شَذاةٌ ؛ عن اللَّيْث ؛ ونقلَهُ الزجَّاجي في أَمالِيه .
قال الأزهري : ولكنَّه ليسَ بعربيَ صَحِيحٍ .
وفي المِصْباح : *!الشَّذاوَاتُ سُفُنٌ صِغارٌ كالزَّبازبِ ، الواحِدَةُ *!شَذاوَةٌ .
( و ) *!الشَّذا ؛ ( ذُبابُ الكَلْبِ ) ، ويَقَعُ على البَعيرِ ، الواحِدَةُ *!شَذاةٌ ؛ كَذا في الصِّحاحِ .
( أَو عامٌّ ) ، وهو ذُبابٌ أَزْرقُ عَظِيمُ يَقَعُ على الدَّواب فيُؤُذِيها .
( و ) *!الشَّذا : ( الأذَى ) والشَّرُّ . يقالُ : آذَيْتُ *!وأَشَذَيْتُ ، كما في الصِّحاح .
( و ) *!الشَّذا : ( ة بالبَصْرَةِ ، منها ) : أَبو بكْرٍ ( أحمدُ بنُ نَصْرِ ) بنِ مَنْصورٍ ( *!الشَّذائِيُّ المُقْرِىءُ ) الكاتِبُ ، كَتَبَ عنه عبدُ الغنيِّ ابنُ سعيدٍ .
( وأَبو الطيِّبِ محمدُ بنُ أَحمدَ *!الشَّذائِيُّ الكاتِبُ ) ، كتَبَ عنه أَبو سعْدٍ الماليني .
( و ) *!الشَّذا : ( كِسَرُ العُودِ ) الذي يَتَطَيَّبُ بهِ وأَنْشَدَ الجوهريُّ لابنِ الإِطْنابة :
إذا ما مَشَتْ نادى بما في ثِيابِها
ذكيُّ *!الشَّذا والمَنْدَليُّ المُطَيّرُ ( و ) *!الشَّذاةُ ، ( بهاءٍ : بَقِيَّةُ القوَّةِ ) والشدَّةِ ، جَمْعُه *!شَذَواتٌ *!وشَذاً ؛

وأَنْشد الجوهريُّ للراجزِ :
فاطِمَ رُدِّي لي شَذاً من نَفْسِي
وما صَريمُ الأَمْرِ مثلُ اللَّبْسِ ( و ) *!الشَّذَاةُ : الرَّجُلُ ( السَّيِّءُ الخلقِ ) الحَديدُ المَزاجِ الذي يُؤذِي بشرِّه ، وفي بعضِ النُّسخِ الشيءُ الخَلَقُ ، وهو غَلَطٌ .
( *!وشَذا ) *!يَشْذُو *!شَذَاً : إذا ( آذَى .
( و ) أَيْضاً : ( تَطَيَّبَ بالمِسْكِ ) ، وهو *!الشَّذْوُ .
( *!وأَشْذَاهُ عنه ) *!إشْذاءً : ( نَحَّاهُ وأَقْصاهُ ) ، أَي أَبْعَدَه عنه .
( و ) من المجازِ : ( *!شَذا بالخَبَرِ ) شَذْواً : إذا ( عَلِمَ به فأَفْهَمَهُ ) .
ونَصُّ التكْملَةِ : شَذَّى بالخَبَرِ ، وضَبَطَه بالتَّشْديدِ .
( ويوسُفُ بنُ أَيُّوبَ بنِ *!شاذِي ) بنِ يَعْقوب بنِ مَرْوان ( السُّلْطانُ ) المَلِكُ الناصِرُ ( صلاحُ ) الدُّنيا و ( الدِّينِ ) ، قدَّسَ الله سرَّه ، وأَولادُه وأَحْفادُه ( وأَقارِبُهُ حَدَّثُوا ) ؛ وأَمَّا السُّلْطان صلاحُ الدِّين بنَفْسه فإنَّه وُلِدَ بتِكْرِيت سَنَة 532 ، وسَمِعَ بمِصْر مِن الإِمام أَبي الحَسَنِ عليِّ بنِ إبراهيم بنِ المسلم الأَنْصارِي المَعْروف بابنِ بنْتِ أَبي سَعْد ، والعلاَّمَة ابن برِّي النّحوي ، وأَبي الفَتْح الصَّابوني ، وبالإِسْكَنْدريَّة مِن أَبي طاهِرً السّلَفي وأَبي الطاهِرِ بنِ عَوْف ، وبدِمَشْق مِن أَبي عبدِ اللَّهِ محمدِ بنِ عليِّ بنِ صدقَةَ وشيخِ الشيوخِ أَبي القاسِمِ عبدِ الرحيم بنِ إسْمعيل النَّيْسابُورِي وأبي المعالِي القطب مَسْعود بنِ محمودٍ النَّيْسابُورِي والأمير أَبي المُظفَّر أُسامَة بنِ مُنْقَذٍ الكِناني ، وحَدَّثَ بالقدسِ سَمِعَ منه الحافِظُ أَبو المَواهِبِ الحُسَيْنُ بنُ صعرى وأَبو محمدٍ القاسمُ بنُ عليِّ بن عَسَاكِر الدِّمَشْقيَّان ، والفَقِيهان أَبو محمدٍ

عبدُ اللَّطِيف بنُ أَبي النَّجيب السَّهروردي وأبو المَحاسِنِ يوسفُ بنُ رافِع بنِ شدَّادٍ وغيرُهُم ، تُوفي سَنَة 589 بدِمَشْق .
وإخْوَتُه : سيفُ الإِسْلام طَغْتَكِين بنُ أَيُّوب سَمِعَ من أَبي طاهِرٍ السَّلَفي بالإِسْكَنْدريَّة ، وشَمْسُ الدِّيْن نُورَانْشاه بنُ أَيُّوب سَمِعَ ابنَ يَحْيَى الثَّقَفي وخرجت له مَشْيخةٌ ، حَدَّث عنه الدمياطي .
وأَمَّا أَوْلادُه : فالأَفْضل عليٌّ ، والعَزيرُ عُثْمان سَمِعا مِن السَّلفي مع والدِهِما ، والمُفَضّلُ مُوسَى سَمِعَ مِن ابن بَرِّي ، والمشمّرُ خضر سَمِعَ بمِصْرَ وحدَّثَ ، والأعزُّ يعْقوب حَدَّثَ بالحَرَمَيْن ، والجوادُ أَيُّوبُ رَوَتْ بنْتُه نَسَب خاتون عن إبراهيم بنِ خلِيلٍ ، والأَشْرفُ محمدٌ سَمِعَ الغيلانيات على ابنِ طبرزد ومعه ابْناه أَبو بكْرٍ ومحمودٌ ؛ والزَّاهرُ دَاوُد رَوَى البَرزاليُّ عن ابْنِه أرْسلان ، والمحْسنُ أَحمدُ عن ابنِ طبرزد ، وحَنْبلُ المكبِّر حَدَّثَ عنه المنْذري وأَوْلادُه محمدُ وعليٌّ وفاطِمَةُ رَوَوْا عن ابنِ طبرزد ، وأَمَّا بورِي ونصرَةُ الدِّيْن إبراهيمُ فقد ذَكَرَهما المصنِّفُ في مَوْضِعِهما ؛ فهؤلاء أَولادُ صَلاح الدِّيْن يوسُفَ .
وأَمَّا أَولادُ عمِّه شِيركُوه : فالمُؤيِّدُ يوسفُ بنُ شاذِي بنِ دَاوُدَ سَمِعَ على الحجار والفَخْر بن النجاري ومعه أُخْته شَرَف خاتون وبنْتها ملكة ، وابنُ عَمِّه عيسَى بنُ محمدِ بنِ إبراهيم وموسَى بنُ عُمَرَ بنِ موسَى .
وأَمَّا أَولادُ أَخيه شهنشاه بن أَيُّوب فمنهم : الملكُ الحافِظُ محمدُ بنُ شَهَنْشاه بن بَهْرام شَاه رَوَى عن الزبيدي

وعنه الحافِظُ الذهبيُّ ، ومن ولدِه : محمدُ بنُ محمدِ بن أَبي بكْرٍ سَمِعَ ابنَ العِمَاد بنِ كثيرٍ وعنه ابنُ موسَى الحافِظُ ورَفِيقه الآبي .
وأَمَّا أَولادُ أَخِيه العَادِل أَبي بكْرٍ : فالمعزُّ يَعْقوب رَوى عنه الدمياطي ، والأَشْرَفُ موسَى عن ابنِ طبرزد وستُّ الشَّام مؤنسة خاتون المحدِّثَةُ المعَمِّرَةُ خرجت لها ثمانيات .
وفي أَوْلادِه وأَحْفادِه كثْرَةٌ سَمِعَ غالِبُهم وحَدَّثَ ، وقد أَلَّفْتُ في بيانِ أَنْسابِهم ومَسْموعاتِهم ومَرْوِيَّاتهم رِسالَةً في حَجْم كراَّسَيْن سَمِّيتها : ( تَرْوِيح القُلُوب بذِكْرِ بَني أَيُّوب ) ، فمن أَرَادَ الزِّيادَةَ فليُراجِعْها .
( ومحمدُ بنُ *!شاذِي : بُخارِيٌّ مُحدِّثٌ ) نزلَ الشَّاش ورَوَى عن محمدِ بنِ سلامٍ ، وعنه سعيدُ بنُ عصمَةَ الشَّاشِي .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!شَذا كلِّ شيءٍ : حَدُّه .
*!والشَّذَاةُ : الحِدَّةُ .
وقال اللَّيْث : *!شَذاةُ الرَّجُلِ شِدَّتُه وجَرْأَتُه .
ويقالُ للجائِعِ إذا اشْتَدَّ جُوعُه : ضَرِمَ *!شَذاهُ ، نقلَهُ الجوهريُّ عن الخليلِ .
*!وأَشْذى الرَّجُل : آذَى .
*!والشَّذا : المِسْكُ ؛ عن ابن جنِّي .
ويقالُ : إنِّي لأَخْشَى شَذاةَ فلانٍ ، أَي شرَّه .

##### Türkçe

( Ve ( **الشَّذْوُ**: misk ) bizzat kendisi; İbnü’l-A‘râbî’den.
Musannifin zâhiri, onun fetha ile olduğudur; onu **المحكم** nüshalarında kesra ile ضبط edilmiş gördüm; ve inşâd etti:
Şüphesiz senin, arkadaşlığım üzerine faziletin vardır
ve misk, **الرَّامِكاحتى**’yı yoldaş edinir; ta ki **الشَّذْوُ** onun renginden
kapkara, onunla kıskanılmış, koyu karanlık olsun

( Veya kokusu ); **التهذيب**’de olduğu gibi.
Onu **الصَّاغاني** **الأَصْمعي**’den nakletti ve iki beyti inşâd etti; ikisi de Halef b. Halîfe el-Akṭa‘ındır.
( Veya rengi.
( **الشَّذَا** ), makṣûr olarak: ( misvaklar için bir ağaç ) **السَّراة**’de biter ve onun zamkı vardır.
( Ve ) ayrıca: ( uyuz ); İbn Sîde’den.
( Ve ) ayrıca: ( tuz ); onu Cevherî nakletti.
**المحكم**’de: **الشَّذَاةُ**: tuzdan parça; çoğulu **شَذاً**.
( Ve ) ayrıca: ( kokunun keskinliğinin kuvveti ).
Ferrâ’nın nassı: rüzgârın kokusunun keskinliğinin şiddeti; **التهذيب**’de olduğu gibi; **المحكم**’de “hoş”u artırdı.
**الصحاح**’ta: kokunun keskinliğinin keskinliği.
( Ve ) **الشَّذَا**: ( gemilerden bir tür ); tekili **شَذاةٌ**; Leys’ten; ve Zaccâcî onu **أماليه**’sinde nakletti.
Ezherî dedi: fakat o sahih Arapça değildir.
**المصباح**’ta: **الشَّذاوَاتُ** küçük gemilerdir, **الزَّبازبِ** gibi; tekili **شَذاوَةٌ**.
( Ve ) **الشَّذا**; ( köpek sineği ), deve üzerine konar; tekili **شَذاةٌ**; **الصحاح**’ta böyledir.
( Veya umumîdir ), ve o, hayvanlara konup onlara eziyet eden büyük mavi bir sinektir.
( Ve ) **الشَّذا**: ( eziyet ) ve şer. Denir ki: **آذَيْتُ** ve **أَشَذَيْتُ**; **الصحاح**’ta olduğu gibi.
( Ve ) **الشَّذا**: ( Basra’da bir yer, ondan ): Ebû Bekr (Ahmed b. Nasr) b. Mansûr ( **الشَّذائِيُّ المُقْرِىءُ** ) kâtip; Abdülganî İbn Saîd ondan yazdı.
( Ve Ebû’t-Tayyib Muhammed b. Ahmed **الشَّذائِيُّ** kâtip ); Ebû Sa‘d el-Mâlînî ondan yazdı.
( Ve ) **الشَّذا**: ( öd ağacının kırıkları ) ki onunla güzel koku sürünülür; Cevherî, İbnü’l-İṭnâbe’den inşâd etti:
Ne zaman yürürse, elbiselerinde olanla nida eder:
**الشَّذا**’sı keskin kokulu ve uçurucu **المَنْدَليُّ**

( Ve ) **الشَّذاةُ**, (hâ ile): ( kuvvetin bakiyesi ) ve şiddet; çoğulu **شَذَواتٌ** ve **شَذاً**;

Cevherî, recez söyleyenden inşâd etti:
Fâtım, bana nefsimden bir **شَذاً** geri ver
ve işin kesinliği, karışıklık gibi değildir

( Ve ) **الشَّذَاةُ**: ( kötü huylu ) sert mizaçlı, şerriyle eziyet eden adam; bazı nüshalarda “eski şey”dir; bu yanlıştır.
( **وشَذا** ) **يَشْذُو** **شَذَاً**: ( eziyet etti )ği zaman.
( Ve ) ayrıca: ( misk ile güzel koku sürdü ); o da **الشَّذْوُ**’dur.
( **وأَشْذَاهُ عنه** ) **إشْذاءً**: ( onu uzaklaştırdı ve defetti ); yani onu ondan uzaklaştırdı.
( Ve ) mecazdan: ( **شَذا بالخَبَرِ** ) şezven: ( onu bildi de onu ona anlattı )ği zaman.
**التكْملَة**’nin nassı: “şeddeli ضبط ederek” **شَذَّى بالخَبَرِ**.
( Ve Yûsuf b. Eyyûb b. **شاذِي** ) b. Ya‘kūb b. Mervân (sultan) el-Melik en-Nâsır (Salâh) ed-dünyâ ve (ed-dîn); Allah sırrını takdis etsin; ve oğulları, torunları (ve akrabaları rivayet ettiler); fakat Sultan Salâh ed-Dîn’in kendisi, 532 yılında Tikrît’te doğdu; ve Mısır’da, İmam Ebü’l-Hasen Alî b. İbrâhîm b. el-Müslim el-Ensârî’den, İbn Bint Ebî Sa‘d diye ma‘rûf olandan, ve allâme İbn Berrî en-nahvî’den, ve Ebü’l-Feth es-Sâbûnî’den semâ‘ etti; İskenderiye’de Ebû Tâhir es-Selefî’den ve Ebü’t-Tâhir b. Avf’tan; Dımaşk’ta Ebû Abdillâh Muhammed b. Alî b. Sadaḳa’dan, ve şeyhu’ş-şüyûh Ebü’l-Kāsım Abdurrahîm b. İsmâ‘îl en-Nîsâbûrî’den, ve Ebü’l-Me‘âlî el-Ḳuṭb Mes‘ûd b. Mahmûd en-Nîsâbûrî’den, ve emir Ebü’l-Muzaffer Üsâme b. Münḳız el-Kinânî’den; ve Kudüs’te hadis rivayet etti; ondan hâfız Ebü’l-Mevâhib el-Hüseyn b. Sa‘râ ve Ebû Muhammed el-Kāsım b. Alî b. Asâkir ed-Dımaşkîyân, ve iki fakih Ebû Muhammed

Abdüllatîf b. Ebî’n-Necîb es-Sühreverdî ve Ebü’l-Mehâsin Yûsuf b. Râfi‘ b. Şeddâd ve başkaları semâ‘ ettiler; 589 yılında Dımaşk’ta vefat etti.
Ve kardeşleri: Seyfü’l-İslâm Tağtekîn b. Eyyûb, İskenderiye’de Ebû Tâhir es-Selefî’den semâ‘ etti; ve Şemsü’d-dîn Nûrânşâh b. Eyyûb, İbn Yahyâ es-Sekafî’yi semâ‘ etti ve onun için bir meşyeha çıkarıldı; ondan ed-Dimyâtî rivayet etti.
Ve oğullarına gelince: el-Efdal Alî ve el-Azîr Osman, babalarıyla birlikte es-Selefî’den semâ‘ ettiler; ve el-Mufaddal Mûsâ, İbn Berrî’den semâ‘ etti; ve el-Muşemmir Hıḍr, Mısır’da semâ‘ etti ve rivayet etti; ve el-A‘azz Ya‘kūb, Haremeyn’de rivayet etti; ve el-Cevâd Eyyûb, kızı Neseb Hâtûn İbrâhîm b. Halîl’den rivayet etti; ve el-Eşref Muhammed, İbn Ṭaberzed üzerinde el-Gaylâniyyât’ı semâ‘ etti, onunla birlikte iki oğlu Ebû Bekr ve Mahmûd; ve ez-Zâhir Dâvûd, el-Berzelî onun oğlu Arslan’dan rivayet etti; ve el-Muḥsin Ahmed, İbn Ṭaberzed’den; ve Ḥanbel el-Mükebbir, ondan el-Münẓirî rivayet etti; ve oğulları Muhammed, Alî ve Fâtıma, İbn Ṭaberzed’den rivayet ettiler; fakat Bûrî ve Nuṣratü’d-dîn İbrâhîm’e gelince, musannif onları kendi yerlerinde zikretti; işte bunlar Salâh ed-Dîn Yûsuf’un oğullarıdır.
Ve amcası Şîrkûh’un oğullarına gelince: el-Müeyyed Yûsuf b. Şâzî b. Dâvûd, el-Ḥaccâr ve el-Faḫr b. en-Neccârî üzerine semâ‘ etti; onunla birlikte kız kardeşi Şeref Hâtûn ve onun kızı Melike; ve amcaoğlu Îsâ b. Muhammed b. İbrâhîm ve Mûsâ b. Ömer b. Mûsâ.
Ve kardeşi Şehnşâh b. Eyyûb’un oğullarına gelince, onlardan: el-Melik el-Ḥâfıẓ Muhammed b. Şehnşâh b. Behrâm Şâh, ez-Zübeydî’den rivayet etti.

Ve ondan hâfız **الذهبي**; ve onun evlâdından: Muhammed b. Muhammed b. Ebî Bekr, İbnü’l-ʿİmâd b. Kesîr’i dinledi; ve ondan hâfız İbn Mûsâ ve refîki **الآبي** (rivayet etti).

Ve amma kardeşi el-ʿÂdil Ebû Bekr’in evlâdı: el-Muʿizz Yaʿkûb, ondan ed-Dimyâtî rivayet etti; ve el-Eşref Mûsâ, İbn Tabrzed’den (rivayet etti); ve Sittü’ş-Şâm Müʾnise Hâtûn, muhaddise, uzun ömürlü; onun için “semaniyyât” çıkarıldı.

Ve onun evlâdı ve torunlarında çokluk vardır; onların çoğu dinledi ve hadis rivayet etti. Ve ben onların neseblerini, dinlediklerini ve rivayet ettiklerini beyan etmekte iki kurrâse hacminde bir risâle telif ettim; onu: ( **تَرْوِيح القُلُوب بذِكْرِ بَني أَيُّوب** ) diye adlandırdım; artık ziyadeyi isteyen onu müracaat etsin.

(Ve Muhammed b. **شاذِي**: Buhârî, muhaddis) eş-Şâş’a indi ve Muhammed b. Selâm’dan rivayet etti; ve ondan Saʿîd b. ʿIsme eş-Şâşî (rivayet etti).

Ve ona istidrâk olunan şeylerdendir:
**شَذا** her şeyin: onun sınırı.
Ve **الشَّذَاةُ**: keskinlik.
El-Leys dedi: **شَذاةُ الرَّجُلِ** onun şiddeti ve cesaretidir.
Şiddetli açlıkla açlığı arttığında aç olana denir: **ضَرِمَ شَذاهُ**; onu el-Cevherî, el-Halîl’den nakletti.
Ve **أَشْذى الرَّجُل**: eziyet etti.
Ve **الشَّذا**: misk; İbn Cinnî’den.
Ve denir: “Ben falanın **شَذاةَ**sinden korkarım”; yani onun şerrinden.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B0%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

شَذَا
شَذَا ذ , aor. شَذُوَ : see 4. -A2- Also He perfumed himself (تَطَيَّبَ) with musk, (K, TA,) which is termed شَذْوٌ, or, as in copies of the M, شِذْوٌ. (TA.) ― -b2- And شَذَا بِالخَبَرِ, (K, TA,) inf. n. شَذْوٌ; or, accord. to the Tekmileh, بالخبر ↓ شذّى, there written with teshdeed; (TA;) (tropical:) He knew the information, or story, and made it known, or understood. (K, TA.)

2 شَذَّوَ see the preceding paragraph.

اشذى
4 اشذى ذ He annoyed, molested, harmed, or hurt: or he did what annoyed, molested, harmed, or hurt: syn. آذى: (S, Msb, TA:) and (TA) so ↓ شَذَا, (K,) aor. شَذُوَ , inf. n. شَذًا, (TA,) or شَذْوٌ. (TK [accord. to which the latter verb is trans.].) ― -b2- And اشذاهُ عَنْهُ, (K,) inf. n. اـِشْذَآءٌ, (TA,) He put aside, or away, and removed far off, him, or it, from him, or it. (K, TA.)

شَذًا
شَذًا ذ Annoyance, molestation, harm, or hurt; or a thing that annoys, molests, &c.: (S, Msb, K:) and evil, or mischief; (S, Msb;) as also ↓ شَذَاةٌ; as in the saying اـِنِّى لَأَخْشَى شَذَاةَ فُلَانٍ i. e. [Verily I fear, or dread,] the evil, or mischief, of such a one. (TA.) ― -b2- Dog-flies; (S, K;) which also sometimes light upon the camel: (S:) or flies in general: (K:) or large blue flies that light upon beasts, and annoy, or molest, or hurt, them: (TA:) n. un. ↓ شَذَاةٌ. (S. [It is said in the Msb that شَذًا, of which the n. un. is شَذَاةٌ, is also with kesr (i. e. ↓ شِذًا); but in what sense is not specified.]) One says of him who is vehemently hungry, ضَرِمَ شَذَاهُ [lit. His flies have become vehemently hungry, or burning with hunger]. (S.) ― -b3- And [app. because of the annoyance that it occasions,] Mange, or scab: (ISd, K:) and so شَدًا. (K in art. شدو.) ― -b4- And [app. because of its pungency,] Salt: (S, K:) said in the M to be pl. [but properly coll. gen. n.] of ↓ شَذَاةٌ, which signifies a piece of salt. (TA.) ― -b5- See also شَذْوٌ. ― -b6- Also Fragments of aloes-wood (S, * K, * TA) with which one perfumes himself. (TA. [The same is also indicated in the S.]) ― -b7- And Sharpness, (S,) or strength, (Fr, T, K,) of pungency of odour; (Fr, T, S, K;) accord. to the M, of sweet odour. (TA.) ― -b8- See also شَذَاةٌ. ― -b9- Also The extremity of anything: (TA:) and so شَدًا. (K and TA in art. شدو.) -A2- And A sort of trees, (S, K,) used for مَسَاوِيك [i. e. sticks with which the teeth are cleansed], (K,) growing in the Sarلh (السَّرَاة) and having gum. (TA.) -A3- And A sort of ships or boats: (Lth, S, K:) n. un. ↓ شَذَاةٌ: (Lth, S:) [or] ↓ شَذَاوَةٌ signifies one of a sort of small ships, or boats, like those called زَبَازِبُ [pl. of زَبْزَبٌ]: and its pl. is شَذَاوَاتٌ. (Msb.)

شِذًا
شِذًا ذ : see the next preceding paragraph.

شَذْوٌ
شَذْوٌ ذ , so accord. to the K, but written in copies of the M with kesr [i. e. ↓ شِذْوٌ], (TA,) Musk; (IAar, K, TA;) as also ↓ شَذًا: (IJ, TA:) or the odour thereof: (As, T, Sgh, K:) or the colour thereof. (K.)

شِذْوٌ
شِذْوٌ ذ : see the next preceding paragraph.

شَذَاةٌ
شَذَاةٌ ذ : see شَذًا, in three places. ― -b2- Also Sharpness. (TA.) ― -b3- And Strength, and boldness, of a man. (Lth, TA.) ― -b4- [Or] A remnant of strength: (S, K:) pl. شَذَوَاتٌ (TA) and [coll. gen. n.] ↓ شَذًا. (S, * TA. [See also شَدًا, in art. شدو.]) -A2- As an epithet applied to a man, (TA,) Evil in disposition, (K, TA,) sharp in temperament, that annoys, or molests, or hurts, by his evil, or mischief: in some of the copies of the K, الشَّىْءُ الخَلَقُ is erroneously put for السَّىِّءُ الخُلُقِ. (TA.) -A3- See again شَذًا, last sentence.

شَذَاوَةٌ
شَذَاوَةٌ ذ : see شَذًا, last sentence.

##### Türkçe

**شَذَا**
**شَذَا** ذ , muzâri‘ **شَذُوَ**: 4.’e bak. -A2- Ayrıca misk ile ( **تَطَيَّبَ** ) koku sürdü; (K, TA,) buna **شَذْوٌ** denir; yahut M’nin nüshalarında olduğu üzere **شِذْوٌ**. (TA.) ― -b2- Ve **شَذَا بِالخَبَرِ**, (K, TA,) mastar **شَذْوٌ**; yahut Tekmileh’e göre **شذّى بالخبر**, orada teşdîd ile yazılmıştır; (TA;) (mecazen:) haberi, yahut kıssayı bildi ve onu bilinir kıldı, yahut anlaşıldı kıldı. (K, TA.)

**2 شَذَّوَ** önceki paragrafa bak.

**اشذى**
**4 اشذى** ذ Birini rahatsız etti, eziyet etti, zarar verdi, yahut incitti: yahut rahatsız eden, eziyet eden, zarar veren, yahut inciten bir şey yaptı: eş anlamlısı **آذى**: (S, Msb, TA:) ve (TA) bunun gibi ↓ **شَذَا**, (K,) muzâri‘ **شَذُوَ** , mastar **شَذًا**, (TA,) yahut **شَذْوٌ**. (TK [buna göre son fiil müteaddîdir].) ― -b2- Ve **اشذاهُ عَنْهُ**, (K,) mastar **اـِشْذَآءٌ**, (TA,) onu, yahut onu, ondan, yahut ondan, uzaklaştırdı, kenara koydu ve çok uzağa giderdi. (K, TA.)

**شَذًا**
**شَذًا** ذ Rahatsız etme, eziyet, zarar, yahut incitme; yahut rahatsız eden, eziyet eden vb. bir şey: (S, Msb, K:) ve kötülük, yahut fesat; (S, Msb;) bunun gibi ↓ **شَذَاةٌ**; **اـِنِّى لَأَخْشَى شَذَاةَ فُلَانٍ** sözünde olduğu gibi; yani [Şüphesiz ben korkarım, yahut çekinirim,] falanın kötülüğünden, yahut fesadından. (TA.) ― -b2- Köpek sinekleri; (S, K;) ki bunlar bazen deve üzerine de konarlar: (S:) yahut genel olarak sinekler: (K:) yahut hayvanların üzerine konan ve onları rahatsız eden, eziyet eden, yahut inciten iri mavi sinekler: (TA:) tekili ↓ **شَذَاةٌ**. (S. [Msb’de **شَذًا**’nın, tekili **شَذَاةٌ** olanın, kesra ile de olduğu (yani ↓ **شِذًا**) söylenir; fakat hangi mânâda olduğu belirtilmemiştir.]) Şiddetli aç olan kimse hakkında **ضَرِمَ شَذَاهُ** denir [lafzen: Onun sinekleri şiddetle acıkmış, yahut açlıktan yanar olmuştur]. (S.) ― -b3- Ve [görünüşe göre verdiği rahatsızlıktan dolayı,] uyuz, yahut kabuk: (ISd, K:) ve bunun gibi **شَدًا**. (K, madde **شدو**’da.) ― -b4- Ve [görünüşe göre keskinliğinden dolayı,] tuz: (S, K:) M’de bunun, ↓ **شَذَاةٌ**’nın çoğulu olduğu söylenmiştir [fakat aslında cem‘î cins ismidir]; **شَذَاةٌ** bir parça tuz demektir. (TA.) ― -b5- Ayrıca **شَذْوٌ**’a bak. ― -b6- Ayrıca kişinin kendisiyle koku sürdüğü öd ağacı kırıntıları. (S, * K, * TA) (TA. [Aynısı S’de de işaret edilmiştir.]) ― -b7- Ve kokunun keskinliğinin keskinliği, (S,) yahut kuvveti, (Fr, T, K,) ; (Fr, T, S, K;) M’ye göre tatlı kokunun. (TA.) ― -b8- Ayrıca **شَذَاةٌ**’a bak. ― -b9- Ayrıca herhangi bir şeyin ucu, nihayeti: (TA:) ve bunun gibi **شَدًا**. (K ve TA, madde **شدو**’da.) -A2- Ve dişlerin temizlendiği çubuklar yani **مَسَاوِيك** için kullanılan bir tür ağaç, (S, K,) (K,) **السَّرَاة**’da yetişir ve zamkı vardır. (TA.) -A3- Ve bir tür gemiler yahut kayıklar: (Lth, S, K:) tekili ↓ **شَذَاةٌ**: (Lth, S:) [yahut] ↓ **شَذَاوَةٌ**, **زَبَازِبُ** denilenlere [**زَبْزَبٌ**’in çoğulu] benzer küçük gemilerden yahut kayıklardan birini ifade eder: bunun çoğulu **شَذَاوَاتٌ**’tır. (Msb.)

**شِذًا**
**شِذًا** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**شَذْوٌ**
**شَذْوٌ** ذ , K’ye göre böyledir; fakat M’nin nüshalarında kesra ile yazılmıştır [yani ↓ **شِذْوٌ**], (TA,) misk; (IAar, K, TA;) bunun gibi ↓ **شَذًا**: (IJ, TA:) yahut onun kokusu: (As, T, Sgh, K:) yahut onun rengi. (K.)

**شِذْوٌ**
**شِذْوٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**شَذَاةٌ**
**شَذَاةٌ** ذ : üç yerde **شَذًا**’ya bak. ― -b2- Ayrıca keskinlik. (TA.) ― -b3- Ve bir adamın kuvveti ve cesareti. (Lth, TA.) ― -b4- [Yahut] kuvvetten bir kalıntı: (S, K:) çoğulu **شَذَوَاتٌ** (TA) ve [cem‘î cins ismi] ↓ **شَذًا**. (S, * TA. [Ayrıca madde **شدو**’da **شَدًا**’ya bak.]) -A2- Bir adama sıfat olarak, (TA,) tabiatça kötü, (K, TA,) mizacı keskin, kötülüğü yahut fesadı ile rahatsız eden, eziyet eden, yahut inciten: K’nin bazı nüshalarında **الشَّىْءُ الخَلَقُ**, yanlışlıkla **السَّىِّءُ الخُلُقِ** yerine konmuştur. (TA.) -A3- Yine **شَذًا**’ya, son cümleye bak.

**شَذَاوَةٌ**
**شَذَاوَةٌ** ذ : **شَذًا**’ya, son cümleye bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B0%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَذَا
شَذَا U ( n. ac. شَذْو 1 ),
a.  Smelt of musk.

b.  see IV (a) .

أَشْذَوَ
أَشْذَوَ IV ,
a.  Harmed, molested.

b.  [ acc. &  'An ], Removed from; repelled.

شَذْو
شَذْو [ 1 ],
a.  Musk; smell or colour of musk.

شَذًا
شَذًا [ 4A ],
a.  Evil, mischief, harm, annoyance.

b.  Pungency of an odour.

c.  Tree of which tooth-picks are made.

##### Türkçe

شَذَا
**شَذَا** U (isim-aksiyon **شَذْو** 1),
a. Misk kokusu aldı.

b. IV (a)’ya bak.

أَشْذَوَ
**أَشْذَوَ** IV,
a. Zarar verdi, eziyet etti.

b. [acc. & 'An], -den uzaklaştırdı; defetti.

شَذْو
**شَذْو** [1],
a. Misk; miskin kokusu veya rengi.

شَذًا
**شَذًا** [4A],
a. Kötülük, fesat, zarar, rahatsızlık.

b. Bir kokunun keskinliği.

c. Diş çöpü yapılan ağaç.
