# شرب (ش-ر-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B1%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: İçecek

- Harfler: ش - ر - ب
- Kur'an'da: 39 geçiş · 34 ayet · 24 sîga
- 12 sözlük

## Sîgalar (24)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [وَاشْرَبُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%B4%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A8%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَافْعَلُوا | Ve için | 6 | 6 | [2:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/2:60.md) |
| [شَرَابٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D8%B4%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%A8%D9%8C.md) | فَعَالٌ | İçecek | 4 | 4 | [6:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/6:70.md) |
| [لِلشَّارِبِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D9%84%D9%90%D9%84%D8%B4%D9%8E%D9%91%D8%A7%D8%B1%D9%90%D8%A8%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | لِلْفَاعِلِينَ | İçenler için | 3 | 3 | [16:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/16:66.md) |
| [تَشْرَبُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%B4%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A8%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | تَفْعَلُونَ | İçersiniz | 2 | 2 | [23:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/23:33.md) |
| [شَرَابًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D8%B4%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%A8%D9%8B%D8%A7.md) | فَعَالًا | İçecek | 2 | 2 | [76:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/76:21.md) |
| [فَشَارِبُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D9%81%D9%8E%D8%B4%D9%8E%D8%A7%D8%B1%D9%90%D8%A8%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | فَفَاعِلُونَ | Hemen İçenler | 2 | 2 | [56:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/56:54.md) |
| [مَشْرَبَهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B4%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A8%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | مَفْعَلَهُمْ | Onların su içme yeri | 2 | 2 | [2:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/2:60.md) |
| [يَشْرَبُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B4%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A8%D9%8F.md) | يَفْعَلُ | İçer | 2 | 2 | [76:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/76:6.md) |
| [الشَّرَابُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8E%D9%91%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%A8%D9%8F.md) | الْفَعَالُ | İçecek | 1 | 1 | [18:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/18:29.md) |
| [شَرَابُهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D8%B4%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%A8%D9%8F%D9%87%D9%8F.md) | فَعَالُهُ | Onun içeceği | 1 | 1 | [35:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/35:12.md) |
| [شَرِبَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D8%B4%D9%8E%D8%B1%D9%90%D8%A8%D9%8E.md) | فَعِلَ | İçti | 1 | 1 | [2:249](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/2:249.md) |
| [شُرْبَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D8%B4%D9%8F%D8%B1%D9%92%D8%A8%D9%8E.md) | فُعْلَ | İçmek | 1 | 1 | [56:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/56:55.md) |
| [شِرْبٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D8%B4%D9%90%D8%B1%D9%92%D8%A8%D9%8C.md) | فِعْلٌ | Su payı | 1 | 1 | [26:155](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/26:155.md) |
| [شِرْبٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D8%B4%D9%90%D8%B1%D9%92%D8%A8%D9%8D.md) | فِعْلٍ | Su payı | 1 | 1 | [54:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/54:28.md) |
| [شِرْبُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D8%B4%D9%90%D8%B1%D9%92%D8%A8%D9%8F.md) | فِعْلُ | Su payı | 1 | 1 | [26:155](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/26:155.md) |
| [فَشَرِبُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D9%81%D9%8E%D8%B4%D9%8E%D8%B1%D9%90%D8%A8%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَفَعِلُوا | İçtiler | 1 | 1 | [2:249](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/2:249.md) |
| [وَأُشْرِبُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8F%D8%B4%D9%92%D8%B1%D9%90%D8%A8%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَأُفْعِلُوا | Onlara içirildi | 1 | 1 | [2:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/2:93.md) |
| [وَاشْرَبِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%B4%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A8%D9%90%D9%8A.md) | وَافْعَلِي | Ve iç | 1 | 1 | [19:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/19:26.md) |
| [وَشَرَابٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B4%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%A8%D9%8C.md) | وَفَعَالٌ | Ve içecek | 1 | 1 | [38:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/38:42.md) |
| [وَشَرَابٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B4%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%A8%D9%8D.md) | وَفَعَالٍ | Ve içecek | 1 | 1 | [38:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/38:51.md) |
| [وَشَرَابِكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B4%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%A8%D9%90%D9%83%D9%8E.md) | وَفَعَالِكَ | Ve senin içeceğin | 1 | 1 | [2:259](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/2:259.md) |
| [وَمَشَارِبُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D9%88%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B4%D9%8E%D8%A7%D8%B1%D9%90%D8%A8%D9%8F.md) | وَمَفَاعِلُ | Ve içme yerleri | 1 | 1 | [36:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/36:73.md) |
| [وَيَشْرَبُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%B4%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A8%D9%8F.md) | وَيَفْعَلُ | Ve içer | 1 | 1 | [23:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/23:33.md) |
| [يَشْرَبُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B4%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A8%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يَفْعَلُونَ | İçerler | 1 | 1 | [76:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/76:5.md) |

## Mücavir kökler — 62 mücavir (279 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [أكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%83%D9%84.md) — 11 ortak ayet · G² 50 · Ekel pas demektir
2. [سقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 29 · Sakiy: Kaba konmuş sudur
3. [هنأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%86%D8%A3.md) — 3 ortak ayet · G² 27 · “Hena” hurma salkımı demektir
4. [حمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 22 · Hümem kömür demektir
5. [لبن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 21 · Süt demektir
6. [موه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%87.md) — 5 ortak ayet · G² 19 · Su
7. [عين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D9%86.md) — 5 ortak ayet · G² 19 · Ayn göz, “evya” göze demektir
8. [سوغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%BA.md) — 2 ortak ayet · G² 17 · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir
9. [لذذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B0%D8%B0.md) — 2 ortak ayet · G² 17 · “Rezak” tatlı üzüm
10. [فجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 14 · Fecr Yarık demektir
11. [برد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 14 · Gocuk demektir
12. [حلي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 12 · Hilye takı demektir
13. [صوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%88%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · “Sume” damga demektir
14. [طعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · Yiyecek demektir
15. [بيض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D8%B6.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Biid yumurta demektir
16. [عصو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Asân
17. [لحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Et
18. [حجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Taş demektir
19. [لبس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · “Lebas” kurulup gerilmiş ser yay, eğilmiş sert ağaç…
20. [ثمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%85%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Meyve demektir
21. [ثني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Sena yaka demektir
22. [بطن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B7%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Batın karın demektir
23. [عشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · “On” demektir
24. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 6 ortak ayet · G² 7 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
25. [قطع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Kesinlikle keseceğim
26. [بشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir
27. [ضرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Örnek verdi
28. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 6 ortak ayet · G² 4 · Hufre, çukur demektir
29. [شكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Sütle dolu memedir
30. [بأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Bes besese dağınık taşlar demektir
31. [ألم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Ürrem, erm çakıl taşları, azı dişi demektir
32. [حيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Uyanık yılan demektir
33. [سجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…
34. [ليس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Bu kelime “late”den dönüşmüştür
35. [بغي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Buğa boğa demektir
36. [قرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir
37. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 5 ortak ayet · G² 2 · “Yemm” durgun akan su demektir
38. [نهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
39. [رزق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B2%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Üzüm demektir
40. [دنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%86%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür
41. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
42. [وعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · “Va’id” yağmur bulutu demektir
43. [موسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Musa
44. [لقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır
45. [مثل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
46. [نفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B3.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
47. [خرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%AC.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
48. [كثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Kesr(sin ile) kırık demektir
49. [رأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
50. [نور](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Ateş demektir
51. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 4 ortak ayet · G² 1 · Beyn topraktaki yarık demektir
52. [عمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
53. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Su yosunudur
54. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 8 ortak ayet · G² 1 · Kevn, tepe demektir
55. [وقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…
56. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 5 ortak ayet · G² 0 · Dağın sivri noktası demektir
57. [نزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · “Nezle” konaklama yeri demektir
58. [حقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
59. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 0 · Hayvanların ön ayaklarına denir
60. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Zalimler

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | شرب |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [ورد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%AF.md), [نهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D9%84.md), [سقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D9%8A.md), [جرع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%B9.md) |
| Zıt Kök | [ظمأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%85%D8%A3.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Sıvı bir maddenin çiğnenmeksizin doğrudan boğazdan geçirilerek bünyeye çekilmesi ve içe nüfuz etmesi |
| Çekirdek Özet 2 | Canlılığın temel gereksinimi olan suyun alınması, nimet ve azap içecekleri üzerinden ontolojik durumun ve amellerin karşılığının tecessüm etmesi, bir sevgi veya fikrin kalbe tümüyle işlemesi |
| Çekirdek Özet 3 | Bünyeye dahil edilen ve içselleştirilen maddî veya mânevî girdinin şahsiyeti, hukuki statüyü ve nihai akıbeti doğrudan belirleyen bir dönüşüm unsuru olması |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca fiziksel su tüketimine indirgenerek içe işleme, özümseme, hisse/pay ve zihinsel-kalbî nüfuz boyutlarının göz ardı edilmesi |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| شر | Yayılma, açığa çıkma, yarılma, dağılma ve dışa doğru uzanma ([شرح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%AD.md), [شرع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%B9.md), [شرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%82.md), [شري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%8A.md)) | ب | Yayılma ve açılma hareketini içeriye doğru yönlendirip bir kap veya beden dâhiline hapsederek sıvının bünye içine nüfuz etmesi anlamını oluşturmuştur. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ش | Diş; ısırma, parçalama, keskinlik | Dudak ve diş hattından geçen, sıvı akışını sınırlandıran veya yönlendiren başlangıç temasını simgeler. |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Sıvının baş, ağız ve boğaz bölgesinden aşağıya doğru iniş hareketini ve canlı bünyenin merkezine yönelişini temsil eder. |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Dışarıda olan akışkan maddenin kapalı bir mahalle, mideye veya iç bünyeye alınarak orada yerleşmesini ifade eder. |
| شرب | Dışarıdaki akışkanın ağız ve baş açıklığından geçirilerek iç mekâna ve bünyeye hapsedilmesi | Sıvı bir maddenin dış âlemden alınıp bedenin veya bir nesnenin derinliklerine nüfuz ettirilerek onun ayrılmaz bir parçası kılınması hareketidir. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Çiğnemeye gerek kalmaksızın akışkan bir sıvının ağız yoluyla boğazdan geçirilip bedene alınması; devenin veya davarın suya kandırılması ve hurma diplerine su birikmesi için açılan havuzcuk. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şairi el-A‘şâ içki ve meclis bağlamında kökü topluluk ve içiş haliyle anmıştır: فقلتُ للشَّرب في درنا وقد ثَمِلُوا / شِيمُوا وكيف يَشِيم الشارب الثملُ |
| Erken Arapça kullanım | Hüzeyl kabilesi şairi Ebû Züeyb el-Hüzelî bulutların denizden su çekişini bu kökle tasvir etmiştir: شَرِبنَ بماءِ البحرِ، ثم تَرَفَّعَتْ / مَتى حَبَشِـيَّاتٍ، لَـهُنَّ نئِـيجُ |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab.

### Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde شرب kökü, özellikle Orta ve Güney Sami kollarında sıvı tüketimi ve içme eylemini ifade eden arkaik bir kök olarak yer alır. Batı Sami sahasında İbranice ve Aramice gibi dillerde su içme eylemi için daha ziyade *š-t-y* (İbranice *šātāh* שָׁתָה) kökü yaygınlık kazanmışken, Arapça ve bazı Güney Sami lehçelerinde شرب kökü hem genel akışkan alımını hem de sıvının dokuya veya kalbe nüfuz etmesini içine alacak biçimde semantik çekirdeğini korumuştur. Akatçada doğrudan bu kökle düzenli bir fonetik ses denkliği gösteren bir içme fiili yer almamakta, içme eylemi *šatû* kökü ile karşılanmaktadır. Arapçada kök, sadece biyolojik bir yutma hareketini değil; boyanın kumaşa, suyun toprağa veya sevginin kalbe sinmesini de kapsayacak biçimde fiziksel ve metaforik bir emilim matrisine genişlemiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lane’s Lexicon.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | شرب fiili ve türevleri | Çiğnenmeyen her türlü akışkanın yutulması, kumaşın rengi emmesi, devenin su nöbeti ve hisse anlamlarına genişlemiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami ve Arapça ortaklığı | Kuzeybatı Sami dillerindeki yaygın *š-t-y* karşısında, sıvının içe nüfuz etmesi nüansıyla belirginleşen bir Güney-Arapça ortak mirasıdır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik hipotezleri | Sıvıyı içine çekme, emme ve ıslanma ekseninde bazı Çadik ve Kuşitik formlarla kıyaslanmışsa da düzenli ses denkliği sınırlıdır. | Muhtemel |

Kaynak: David Cohen, Lisān al-ʿArab, Lane’s Lexicon.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| شرب | Anlamlı | İçmek, nüfuz etmek, pay | Sıvının içe çekilmesi, su nöbeti ve hissesi. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| [شبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D8%B1.md) | Anlamlı | Karışlamak, bağışta bulunmak | Bir şeyi karış ile ölçmek veya birine ihsanda bulunup pay vermek. | Kur'an'da geçmez; ölçü ve taksim yönüyle hedef kökteki «şirb/hisse» ile kavramsal yakınlık taşır. |
| [رشب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B4%D8%A8.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilişte anlamlı bir kök kaydı bulunmamaktadır. | Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydı. |
| [ربش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%B4.md) | Anlamlı | Alacalık, renklilik | Bir nesnenin veya hayvanın üzerinde farklı renklerin birbirine karışması. | Kur'an'da geçmez; boyanın dokuya karışması yönüyle hedef kökün «işrâb» manasıyla kesişir. |
| [بشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B1.md) | Anlamlı | Soymak, müjdelemek, beşer | Derinin açığa çıkması, sevinçten yüzün parlaması ve insan nesli. | Kur'an'da geçer; dış yüzeyin ortaya çıkışı iken hedef kök içeri nüfuz edişi gösterir. |
| [برش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B4.md) | Anlamlı | Noktalı ve alacalı olmak | Deride veya tende beneklerin, lekelerin bulunması durumu. | Kur'an'da geçmez; renklerin ve lekelerin iç içe geçmesi bağlamında dolaylı yakınlık. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| شرب | Merkez | Sıvı tüketimi ve içe alma | Sıvının çiğnenmeksizin doğrudan bünyeye çekilmesi, emilmesi ve içine nüfuz etmesi. | Genel içme fiili ve su hissesi. |
| [ورد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%AF.md) | Komşu | Suya varma ve yönelme | Su kaynağına doğru bizzat hareket etmeyi ve oraya ulaşmayı ifade eder; içmenin kendisini değil suya erişimi bildirir. | Kaynağa iniş ve varış eylemidir. |
| [نهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D9%84.md) | Komşu | İlk yudumu alma | Susuzluğu gidermek için suyun başına varıp içilen ilk yudum veya ilk içiş safhasıdır. | İkinci içiş olan «‘alel» öncesi ilk içmedir. |
| [سقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D9%8A.md) | Komşu | İçirme ve sulama | Sıvıyı bir başkasına sunma, aktarma veya bir araziyi/hayvanı su ile doyurma eylemidir; fail dışarıdan verendir. | Dıştan gelen besleme ve içirme eylemidir. |
| [جرع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%B9.md) | Komşu | Yudumlama ve zorla yutma | Sıvının parça parça, boğazdan güçlükle veya tane tane yudumlar halinde geçirilmesidir. | Zorlanarak ve tadından hoşlanmayarak içmedir. |
| [ظمأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%85%D8%A3.md) | Zıt | Susuzluk ve hararet | Bedenin suya şiddetle ihtiyaç duyması, iç hararetinin artması ve nemsiz kalması halidir. | Sıvı yokluğu ve susama durumudur. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | شرب | İçmek, içine çekmek, pay | Sıvıyı çiğnemeden yutma, bir fikrin veya boyanın içine işlemesi ve su sırası/hissesi. | Kesin |
| Latince | bibere, potare, imbibere | İçmek, emmek | Bibere genel içmeyi, potare doymayı veya içkiyi, imbibere ise bir sıvıyı veya fikri bütünüyle içine çekip özümsemeyi karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | drink, imbibe, absorb | İçmek, özümsemek | Drink fiziksel tüketimi verirken, imbibe ve absorb kökün kalbe/dokuya nüfuz etme ve içselleştirme boyutunu tam yansıtır. | Güçlü |
| Almanca | trinken, saufen, aufsaugen | İçmek, emmek | Trinken standart içme eylemini, saufen hayvanların içişini ve aşırılığı, aufsaugen ise sıvının veya bilginin bünyeye emilişini ifade eder. | Güçlü |
| Fransızca | boire, imbiber, absorber | İçmek, içine çekmek | Boire genel eylemi karşılar; imbiber bir sıvının dokunun içine işlemesini, absorber ise bünyeye katılmasını eksiksiz verir. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ, تَشْرَبُونَ | Biyolojik gereksinim ve imtihan vesilesi olarak içmek | Dünyevî su tüketimi ve nehir imtihanında irade denemesi bağlamı (Bakara [2:249](https://lisan.digital/tr/ayet/2:249.md), Vâkıa [56:68](https://lisan.digital/tr/ayet/56:68.md)). |
| مَشْرَبَهُمْ, لَهَا شِرْبٌ | Hukuki hak, su hissesi ve içme mahalli | Toplumsal düzen, kabilelerin hak taksimi ve mûcize deveye ayrılan su nöbeti bağlamı (Bakara [2:60](https://lisan.digital/tr/ayet/2:60.md), Şuarâ [26:155](https://lisan.digital/tr/ayet/26:155.md), Kamer [54:28](https://lisan.digital/tr/ayet/54:28.md)). |
| شَرَابًا طَهُورًا, لِلشَّارِبِينَ | Uhrevî mükâfat ve arınma içeceği | Cennet ehlinin lezzeti, saflığı ve manevi huzuru temsil eden içecekleri bağlamı (İnsan [76:21](https://lisan.digital/tr/ayet/76:21.md), Sâffât [37:46](https://lisan.digital/tr/ayet/37:46.md), Muhammed [47:15](https://lisan.digital/tr/ayet/47:15.md)). |
| شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ, شُرْبَ الْهِيمِ | Uhrevî ceza, azap ve giderilemeyen doyumsuzluk | Cehennem ehlinin iradeleri dışında içmeye zorlandıkları kaynar su ve susuzluk illetine tutulmuş develer gibi doymadan içişleri (En'âm [6:70](https://lisan.digital/tr/ayet/6:70.md), Kehf [18:29](https://lisan.digital/tr/ayet/18:29.md), Vâkıa [56:54](https://lisan.digital/tr/ayet/56:54.md)-55). |
| وَأُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ | Zihinsel ve kalbî nüfuz, özümseme ve saplantı | Bir inancın veya put sevgisinin kalbin tüm hücrelerine işlemesi ve kişiliği kuşatması bağlamı (Bakara [2:93](https://lisan.digital/tr/ayet/2:93.md)). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Rızık nazariyesi, uhrevî mükâfat ve cezanın mahiyeti | Haram maddelerin rızık sayılıp sayılmayacağı ve cennet/cehennem içeceklerinin hakikati veya temsili oluşu. | İçilen nesnenin kulun varoluşsal niteliğini ve ebedî karşılığını belirlemesi. |
| Fıkıh | Hukukî su hakları (şirb hakkı), taharet ve haram içecekler | Ortak su kaynaklarının mülkiyeti, nöbeti (şirb), sulama önceliği ve aklı gideren içkilerin tüketim haddi. | Hisseli mülkiyet, su tahsisi ve tüketimi yasaklanan sıvıların sınırları. |
| Tefsir | Mecaz ve istiare tahlilleri, eskatolojik sahneler | Bakara [2:93](https://lisan.digital/tr/ayet/2:93.md)'teki buzağı sevgisinin kalbe içirilmesi istiaresi ve cennet/cehennem içeceklerinin tasviri. | Suyun bedene sirayeti gibi mânevî hallerin ve inançların insan benliğine işlemesi. |
| Hadis | Âdâb-ı muâşeret, teşrik günleri ve su dağıtımı | Ayakta veya tek nefeste içmeme uyarısı, teşrik günlerinin yeme-içme günleri oluşu ve umuma açık suyun engellenmesi yasağı. | Tüketim ölçüsü, itidal, nimetin idraki ve kamuya ait su kaynaklarının dokunulmazlığı. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kalbî ve ruhî beslenme | İnancın içselleştirilmesi | Arınma veya sapma | Mânevî girdinin (hidayet veya şirk) kalbin dokusuna nüfuz ederek kişiliği bütünüyle şekillendirmesi. | Kesin |
| İlmi | Biyolojik ve ekolojik döngü | Sıvı emilimi ve hidrolojik pay | Canlılığın sürdürülmesi | Hücre düzeyinde ozmotik emilim ve doğadaki su döngüsünün canlılar arasında dağıtımı. | Güçlü |
| Siyasi | Kamu düzeni ve kaynak yönetimi | Su hisselerinin taksimi (şirb) | Adaletin ve barışın tesisi | Kıt kaynak olan suyun kabileler veya topluluklar arasında çatışmayı önleyecek hukuki kurallarla paylaştırılması. | Kesin |
| İktisadi | Üretim altyapısı ve tüketim | Sulama hakkı ve temel tüketim | Sürdürülebilir refah | Tarımsal üretimin esası olan su nöbetinin mülkiyete ve ticarete konu olması, temel tüketim maddesi niteliği. | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Ozmoz ve kılcallık (kapilarite) | Bir sıvının yarı geçirgen bir zardan derişim farkıyla geçerek bir ortama tümüyle yayılması ve homojen biçimde nüfuz etmesi hadisesidir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | İçselleştirme ve asimilasyon | Bireyin dışarıdan gelen kültürel, fikrî veya ideolojik unsurları sorgusuzca özümseyip kendi benliğinin ve kimliğinin ayrılmaz bir parçası kılması sürecidir. | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün sadece susuzluğu gidermek amacıyla yapılan mekanik bir eyleme (su içmeye) veya gündelik içecek tüketimine indirgenmesi. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök; fiziksel su ihtiyacından hukuki su nöbeti ve hissesine (şirb), oradan cennet arınmasına, cehennem doyumsuzluğuna ve bir inancın kalbin kılcal damarlarına kadar işlemesine (işrâb) uzanan çok katmanlı bir emilim ve nüfuz sürecini ifade eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Bakara [2:93](https://lisan.digital/tr/ayet/2:93.md) gibi ayetlerde geçen kalbe nüfuz etme boyutunun kavranamaması; cennet ve cehennem içeceklerinin amel-ceza ilişkisindeki tecessüm edici rolünün sıradan bir menü tasviri sanılması; hukuki su hakkı (şirb) ayetlerinin toplumsal adalet boyutunun ıskalanması. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Maddî olan ile mânevî olanın nasıl iç içe geçtiğini; bedene giren bir sıvının biyolojik tesirinden kalbe giren bir fikrin ontolojik dönüşümüne kadar «içe nüfuz etme» ve «pay alma» yasasını açıkladığı için temel önemdedir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İmtihan sahnelerinde irade ölçümünün yapıldığı ayetlerde (Bakara [2:249](https://lisan.digital/tr/ayet/2:249.md)); kaynak paylaşımı ve adalet bildiren kıssalarda (Şuarâ [26:155](https://lisan.digital/tr/ayet/26:155.md), Kamer [54:28](https://lisan.digital/tr/ayet/54:28.md), Bakara [2:60](https://lisan.digital/tr/ayet/2:60.md)); eskatolojik mükâfat ve ceza tasvirlerinde (İnsan [76:21](https://lisan.digital/tr/ayet/76:21.md), Vâkıa [56:54](https://lisan.digital/tr/ayet/56:54.md)-55) ve kalbî saplantı tahlillerinde (Bakara [2:93](https://lisan.digital/tr/ayet/2:93.md)). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tüketim eyleminin sadece biyolojik bir zorunluluk olduğu zannını yıkar; bireyin içine aldığı, özümsediği ve hisse edindiği her şeyin onun ahlakını, bilincini ve nihai kaderini inşa eden bir içselleşme süreci olduğunu ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Sıvı bir maddenin boğazdan geçirilerek bünyeye alınması, bir nesnenin sıvıyı çekip içine hapsetmesi ve suyun nöbetleşe payı.
- Soyut anlam: Bir fikrin, inancın veya duygunun zihne ve kalbe sızarak benliğin ayrılmaz bir parçası haline gelmesi, içselleştirilmesi.
- Sistematik karşılık: Dışsal bir girdinin alıcı bir sistem tarafından emilerek sistemin iç dengesini, kimliğini veya akıbetini dönüştüren temel nüfuz mekanizması.
- LaTeX modeli: $$S(t+1) = S(t) \oplus \int_{0}^{t} \alpha \cdot \Phi(\tau) \, d\tau$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $S(t)$, alıcı sistemin (insan bedeni, kalbi veya toplumsal yapı) $t$ anındaki mevcut durumunu temsil eder. $\Phi(\tau)$, sisteme dışarıdan sunulan akışkan girdiyi (su, içecek, inanç, sevgi veya azap) gösterir. $\alpha$ katsayısı, sistemin o girdiyi emme, nüfuz ettirme ve özümseme kapasitesini (geçirgenliğini) ifade eder. $\oplus$ operatörü, emilen girdinin sistemle mekanik olarak birleşmeyip onun dokusuna işleyerek sistemi niteliksel bir değişime uğrattığını ($S(t+1)$) sembolize eder.

## Geçtiği ayetler (34 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/2:60.md) — مَشْرَبَهُمْ · وَاشْرَبُوا

وَإِذِ اسْتَسْقَى مُوسَى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ كُلُوا وَاشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

Meal (IK): Hani, bir vakit Musa, kavmi için su arayınca; asanla taşa vur, demiştik de, taştan oniki çeşme fışkırmış, her zümre su alacağı yeri öğrenmişti. Allah’ın rızkında yeyin, için, yalnız yeryüzünde bozgunculuk yaparak, karışıklık çıkarmayın.

### [Bakara 2:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/2:93.md) — وَأُشْرِبُوا

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاسْمَعُوا قَالُوا سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَأُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ قُلْ بِئْسَمَا يَأْمُرُكُمْ بِهِ إِيمَانُكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Hani; size verdiğimiz şeyi kuvvetle tutun ve dinleyin, diye Tur’u tepenize dikmiş ve sizden misak almıştık. İşittik ve karşı geldik dediler ve küfürleri yüzünden buzağı sevgisi kalblerine sindirildi. Eğer inananlardansanız, inancınız size ne kötü şey emrediyor? de.

### [Bakara 2:187](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/2:187.md) — وَاشْرَبُوا

أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتَانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ وَلَا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

Meal (IK): Oruç gecesi kadınlarınıza yaklaşmak size helal kılındı. Onlar sizin için, siz de onlar için bir elbisesiniz. Sizin nefislerinize hıyanet eder olduğunuzu Allah bildi de tevbenizi kabul edip, sizi bağışladı. Artık onlara yaklaşın ve Allah’ın hakkınızda yazdığını isteyin. Sizin için şafağın beyaz ipliği, siyah ipliğinden seçilinceye kadar yeyin, için sonra geceye kadar orucu tamamlayın. Mescidlerde i’tikafta bulunduğunuz zaman, kadınlarınıza yaklaşmayın. Bu Allah’ın hudududur. Sakın onlara yaklaşmayın. İşte Allah ayetlerini insanlara, korunsunlar diye böyle açıklar.

### [Bakara 2:249](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/2:249.md) — شَرِبَ · فَشَرِبُوا

فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِالْجُنُودِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ فَلَمَّا جَاوَزَهُ هُوَ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ قَالُوا لَا طَاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالَ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلَاقُو اللَّهِ كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): Talut orduyla birlikte ayrılıp çıktığı vakit dedi ki: Allah, sizi bir ırmakla deneyecektir. Kim ondan içerse benden değildir. Kim de ondan tatmazsa şüphesiz ki bendendir. Eliyle bir avuç alanlar başka. Derken onlardan birazı müstesna olmak üzere hepsi de ondan içiverdiler. Talut ve beraberindeki mü’minler ırmağı geçtikleri vakit; bizim bugün Calut ve ordusuna karşı gücümüz yoktur, dediler. Mutlaka Allah’a kavuşacaklarını bilenlerse dediler ki: Nice az topluluk, Allah’ın izniyle pek çok topluluğu yenmiştir. Allah sabredenlerle beraberdir.

### [Bakara 2:259](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/2:259.md) — وَشَرَابِكَ

أَوْ كَالَّذِي مَرَّ عَلَى قَرْيَةٍ وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّى يُحْيِي هَذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا فَأَمَاتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ وَانْظُرْ إِلَى حِمَارِكَ وَلِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنَّاسِ وَانْظُرْ إِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوهَا لَحْمًا فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Yahut altı üstüne gelmiş bir kasabaya uğrayan kimse gibisini görmedin mi? Allah, bunu ölümünden sonra nasıl diriltecek? dedi. Bunun üzerine Allah, onu yüz sene ölü bıraktı, sonra diriltti. Na kadar kaldın? dedi. O da: Bir gün veya bir günden daha az kaldım, dedi. Hayır, yüz yıl kaldın. Öyle iken yiyeceğine içeçeğine bak; henüz bozulmamış, bir de merkebine bak. Hem seni insanlara bir ibret kılacağız. Kemiklere bak, onları nasıl birleştirip yerli yerine koyuyor ve sonra onlara nasıl et giydiriyoruz? dedi. Bu hal ona apaçık belli olunca: Artık Allah’ın herşeye Kadir olduğunu biliyorum, dedi.

### [En'am 6:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/6:70.md) — شَرَابٌ

وَذَرِ الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَعِبًا وَلَهْوًا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَذَكِّرْ بِهِ أَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌ بِمَا كَسَبَتْ لَيْسَ لَهَا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيٌّ وَلَا شَفِيعٌ وَإِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لَا يُؤْخَذْ مِنْهَا أُولَئِكَ الَّذِينَ أُبْسِلُوا بِمَا كَسَبُوا لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَعَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ

Meal (IK): Bırak o dinlerini oyun ve eğlence edinenleri; dünya hayatının aldattığı kimseleri. Sen, onunla öğüy ver ki Allah’tan başka dostu ve şefaatçısı olmayan bir kimse; kazandığından ötürü yok olmasın. O, bütün varını fidye olarak verse de kabul olunmaz. İşte onlar, kazandıklarından ötürü yok olanlardır. Küfür edegeldiklerinden dolayı onlara, kaynar sudan içecek ve elim bir azab vardır.

### [Araf 7:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/7:31.md) — وَاشْرَبُوا

يَابَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ

Meal (IK): Ey ademoğulları; her mescide güzel elbiselerinizi giyinerek gidin; yeyin için ama israf etmeyin. Çünkü O; israf edenleri sevmez.

### [Araf 7:160](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/7:160.md) — مَشْرَبَهُمْ

وَقَطَّعْنَاهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أَسْبَاطًا أُمَمًا وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

Meal (IK): Biz, onları on iki oymağa, ümmetlere ayırdık. Kavmi ondan su istediği zaman Musa’ya vahyettik ki: Asanı taşa vur. Ondan on iki pınar fışkırdı. Herkes içeceği yeri belledi. Ve onların üzerine bulutla gölge yaptık. Onlara kudret helvası ve bıldırcın indirdik. Size rızık olarak verdiklerimizin temiz ve güzel olanlarından yeyin. Onlar bize zulmetmediler, ancak kendilerine zulmediyorlardı.

### [Yunus 10:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/10:4.md) — شَرَابٌ

إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا إِنَّهُ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ بِالْقِسْطِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَعَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ

Meal (IK): Hepinizin dönüşü O’nadır. Allah’ın vaadi haktır. Doğrusu O, yaratmaya başlar, sonra iman edip iyi amel işleyenlere adaletle karşılık vermek için onu tekrar eder. Küfredenlere de; küfreder olmalarından dolayı kaynar sudan bir içki ve elem verici bir azab vardır.

### [Nahl 16:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/16:10.md) — شَرَابٌ

هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً لَكُمْ مِنْهُ شَرَابٌ وَمِنْهُ شَجَرٌ فِيهِ تُسِيمُونَ

Meal (IK): O’dur size semadan su indiren, ondan içersiniz. Ve hayvanları otlattığınız bitki de onunla biter.

### [Nahl 16:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/16:66.md) — لِلشَّارِبِينَ

وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِهِ مِنْ بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَبَنًا خَالِصًا سَائِغًا لِلشَّارِبِينَ

Meal (IK): Sizin için hayvanlarda da ibret vardır. Onların karınlarındaki fışkı ile kan arasından; size, içenlerin boğazından kolaylıkla geçen dupduru bir süt içiririz.

### [Nahl 16:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/16:69.md) — شَرَابٌ

ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِهَا شَرَابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

Meal (IK): Sonra her tür üründen ye. Sonra da Rabbının işlemen için gösterdiği yoldan yürü. Karınlarından insanlara şifa olan, renkleri çeşit çeşit bir içecek çıkar. Bunda düşünen bir kavim için şüphesiz bir ayet vardır.

### [Kehf 18:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/18:29.md) — الشَّرَابُ

وَقُلِ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ شَاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَمَنْ شَاءَ فَلْيَكْفُرْ إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلظَّالِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا وَإِنْ يَسْتَغِيثُوا يُغَاثُوا بِمَاءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرَابُ وَسَاءَتْ مُرْتَفَقًا

Meal (IK): De ki: Gerçek, Rabbınızdandır. İsteyen inansın, isteyen inkar etsin. Şüphesiz ki zalimler için, duvarları kendilerini çepeçevre kuşatmış bir ateş hazırlamışızdır. Onlar feryad edip yardım dilediklerinde, erimiş maden gibi yüzleri kavuran bir su kendilerine sunulur. O, ne kötü içecek ve ne kötü duraktır.

### [Meryem 19:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/19:26.md) — وَاشْرَبِي

فَكُلِي وَاشْرَبِي وَقَرِّي عَيْنًا فَإِمَّا تَرَيِنَّ مِنَ الْبَشَرِ أَحَدًا فَقُولِي إِنِّي نَذَرْتُ لِلرَّحْمَنِ صَوْمًا فَلَنْ أُكَلِّمَ الْيَوْمَ إِنْسِيًّا

Meal (IK): Ye, iç, gözün aydın olsun. İnsanlardan birini görecek olursan; ben Rahman’ a oruç adadım. Onun için bugün hiç bir kimseyle konuşmayacağım, de.

### [Müminun 23:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/23:33.md) — وَيَشْرَبُ · تَشْرَبُونَ

وَقَالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِهِ الَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِلِقَاءِ الْآخِرَةِ وَأَتْرَفْنَاهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا مَا هَذَا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يَأْكُلُ مِمَّا تَأْكُلُونَ مِنْهُ وَيَشْرَبُ مِمَّا تَشْرَبُونَ

Meal (IK): Onun kavminden; kendilerine dünya hayatında rızık verdiğimiz halde küfr ederek ahirete kavuşmayı yalanlayan ileri gelenler dediler ki: Bu, sizin gibi bir beşerden başka bir şey değildir. Sizin yediklerinizden yiyor, içtiklerinizden içiyor.

### [Şuara 26:155](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/26:155.md) — شِرْبٌ · شِرْبُ

قَالَ هَذِهِ نَاقَةٌ لَهَا شِرْبٌ وَلَكُمْ شِرْبُ يَوْمٍ مَعْلُومٍ

Meal (IK): Dedi ki: İşte şu devedir. Su içme hakkı; belirli bir gün onun ve belirli bir gün sizindir.

### [Fatır 35:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/35:12.md) — شَرَابُهُ

وَمَا يَسْتَوِي الْبَحْرَانِ هَذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ سَائِغٌ شَرَابُهُ وَهَذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَمِنْ كُلٍّ تَأْكُلُونَ لَحْمًا طَرِيًّا وَتَسْتَخْرِجُونَ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْكَ فِيهِ مَوَاخِرَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meal (IK): İki deniz bir olmaz. Şu; çok tatlıdır, susuzluğu keser içilmesi kolaydır. Şu ise tuzludur, acıdır. Her birinden taze et yersiniz ve giyeceğiniz süs eşyası çıkarırsınız. O’nun lutfundan aramanız ve şükretmeniz için gemilerin yara yara gittiklerini görürsünüz.

### [Yasin 36:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/36:73.md) — وَمَشَارِبُ

وَلَهُمْ فِيهَا مَنَافِعُ وَمَشَارِبُ أَفَلَا يَشْكُرُونَ

Meal (IK): Onlarda kendileri için faydalar ve içecekler vardır. Hala şükretmezler mi?

### [Saffat 37:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/37:46.md) — لِلشَّارِبِينَ

بَيْضَاءَ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ

Meal (IK): Ki bembeyazdır, içenlere zevk verir.

### [Sad 38:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/38:42.md) — وَشَرَابٌ

ارْكُضْ بِرِجْلِكَ هَذَا مُغْتَسَلٌ بَارِدٌ وَشَرَابٌ

Meal (IK): Vur ayağını yere. İşte yıkanacak ve içilecek soğuk bir su.

### [Sad 38:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/38:51.md) — وَشَرَابٍ

مُتَّكِئِينَ فِيهَا يَدْعُونَ فِيهَا بِفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ وَشَرَابٍ

Meal (IK): Orada tahtlara yaslanmış olarak birçok meyveler ve içecekler isterler.

### [Muhammed 47:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/47:15.md) — لِلشَّارِبِينَ

مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيهَا أَنْهَارٌ مِنْ مَاءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَأَنْهَارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى وَلَهُمْ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَمَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ كَمَنْ هُوَ خَالِدٌ فِي النَّارِ وَسُقُوا مَاءً حَمِيمًا فَقَطَّعَ أَمْعَاءَهُمْ

Meal (IK): Muttakilere vaadolunan cennetin misali: İçinde bozulmayan sudan ırmaklar, tadı değişmeyen sütten ırmaklar, içenlere zevk veren şaraptan ırmaklar ve süzme baldan ırmaklar vardır. Orada meyvelerin her çeşidi onlarındır. Ve Rabblarından mağfiret de vardır. Hiç bu; ateşte temelli kalan ve bağırsaklarını parça parça edecek kaynar su içirilen kimseler gibi midir?

### [Tur 52:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/52:19.md) — وَاشْرَبُوا

كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): İşlediklerinize karşılık afiyetle yeyin, için.

### [Kamer 54:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/54:28.md) — شِرْبٍ

وَنَبِّئْهُمْ أَنَّ الْمَاءَ قِسْمَةٌ بَيْنَهُمْ كُلُّ شِرْبٍ مُحْتَضَرٌ

Meal (IK): Onlara, suyun aralarında taksim olunduğunu da haber ver. Her biri su nöbetinde hazır bulunsun.

### [Vakıa 56:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/56:54.md) — فَشَارِبُونَ

فَشَارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ

Meal (IK): Üstüne de içeceksiniz o kaynar sudan.

### [Vakıa 56:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/56:55.md) — فَشَارِبُونَ · شُرْبَ

فَشَارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ

Meal (IK): Susamış develerin suya saldırışı gibi içeceksiniz.

### [Vakıa 56:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/56:68.md) — تَشْرَبُونَ

أَفَرَأَيْتُمُ الْمَاءَ الَّذِي تَشْرَبُونَ

Meal (IK): Söyleyin Bana şimdi, içmekte olduğunuz suyu;

### [Hakka 69:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/69:24.md) — وَاشْرَبُوا

كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا أَسْلَفْتُمْ فِي الْأَيَّامِ الْخَالِيَةِ

Meal (IK): Geçmiş günlerde peşinen işlediklerinize karşılık afiyetle yeyin, için.

### [İnsan 76:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/76:5.md) — يَشْرَبُونَ

إِنَّ الْأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِنْ كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا

Meal (IK): Şüphesiz iyiler, kafur katılmış dolu bir kaseden içerler.

### [İnsan 76:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/76:6.md) — يَشْرَبُ

عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللَّهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفْجِيرًا

Meal (IK): Bu; yalnız Allah’ın kullarının, taşıra taşıra içebileceği bir pınardır.

### [İnsan 76:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/76:21.md) — شَرَابًا

عَالِيَهُمْ ثِيَابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا

Meal (IK): Üzerlerinde ince, yeşil ipekli ve parlak atlastan elbiseler vardır. Gümüşten bileziklerle süslenmişlerdir. Rabbları onlara tertemiz bir içecek içirmiştir.

### [Mürselat 77:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/77:43.md) — وَاشْرَبُوا

كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): İşlediklerinize karşılık afiyetle yeyin, için.

### [Nebe 78:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/78:24.md) — شَرَابًا

لَا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا

Meal (IK): Orada serinlik ve içecekler tadamayacaklardır.

### [Mutaffifun 83:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/ayet/83:28.md) — يَشْرَبُ

عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ

Meal (IK): Bir pınar ki; gözdeler ondan içerler.

## Sözlükler (12)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الشين والراء والباء معهما
ش ر ب، ش ب ر، ب ر ش، ب ش ر، ر ب ش مستعملات شرب: شَرِبَ شَرْباً وشُرباً. والشِّرب: وقت الشُّرب. والمَشْرَب: الوجه الذي يُشرَب منه، ويكون مَوْضِعاً ومَصْدراً، قال:
ويُدعى ابنُ مَنْجوف أمامي كأنّـه		خَصِيٌّ أتى للماء من غير مَشْرب
والمَشْرَبُ: الشُّرْبُ نفْسُه، والشرابُ: اسمٌ لما يُشرَبُ، وكل شيءٍ لا يُمضَغ فإنه يُقال فيه: يُشرب.
ورجلٌ شَروبٌ: شديد الشُّرب. وماءٌ شَروبٌ: فيه مُلوحة، ولا يُمتنَعُ من شربه.
والشَّريبُ: كلُّ ما يُشرَب. وشَريبُك: الذي يشرب معك. والشَّرِيبُ: المولَعُ بالشّراب، معروفاً به. والشّرّابُ: الكثيرُ الشُّرب الشديدُهُ. والمِشْرَبةُ: إناءٌ يُشرَب به.
والمَشْرَبة: الغُرفة، وهي عند العامّة: المَشْرَبة التي يكون في صُفَّة.
والمَشْرَبة: أرضٌ ليّنة لا يزال فيها نبت أخْضَر ريّان، قال:
بلادٌ بها عَزُّوا مَعَدّاً وغَيْرَهـا		مشارِبها عَذْبٌ وأعلامُها ثَمْلُ
يعني بالمشارب ههنا: الماء. وبالثّمل: جمع ثمال.
ولكُلّ نَجيزةٍ من الشَّجَر شَرَبَّة في بعض اللغات، والجميع: الشَّرَبّات والشَّرائب. وكلّ أرضٍ كثيرة الشجر: تُسمّى شَرَبّة، مشدّدة الباء.
والشاربةُ: قومٌ مسْكَنُهُمْ على ضَفَّة النهر، وهم الذين لهم ماء ذلك النهر.
والشاربان: تجتمعهما السَّبَلة. والشاربان أيضاً: ما طال من ناحيتي السَّبَلة، ومنه سُمّيَ السيف، وبعض يُسمّي السَّبَلة كُلّها شارباً واحداً، وليس بصواب.
والشَّواربُ: عروقٌ مُحْدِقةٌ بالحُلقوم، وفيها يقع الشرق، ويقال: بل هي عُروقٌ تأخذُ الماء ومنها يَخرُجُ الرِّيق.
وحمارٌ صَخِبُ الشَّوارِب، أي: شَديدُ النَّهيق.
والإشرابُ: لونٌ قد أُشرِبَ من لَوْن.. يقال أُشْرِب فُلانٌ حُبَّ فلان، أي: خالط قلبه.
والصِّبْغُ يَتَشَرَّب في الثّوب، والثَّوْب يَتَشَرّبُهُ، أي: يتنشّقُهُ.
واشْرَأَبَّ الرجل، إذا رفع عُنُقَه لينظر، قال ذو الرُّمّة:
ذكرتُكِ أَنْ مرّتْ بنا أمّ شادنٍ		أمام المَطايا تَشْرَئِبُّ وتَسْنَحُ
شبر: الشِّبْر: الاسم، والشَّبْرُ: الفِعْل. شَبَرْتُه شَبْراً بِشِبْري.
يقال: هذا أشْبَرُ من هذا، أي: أوسع منه شِبراً، وأنا أَشْبرُه.
وأعطاها شَبْرَها، أي: حقّها في النّكاح.
والشَّبَرُ: القُربات. وهو شيءُ يُعطيه النذارى بعضُهم بعضاً يتقرّبون به، قال عديّ:
إذْ أتاني خَبَرٌ من مُـنْـعِـمٍ		لم أَخُنْهُ والذي أَعْطى الشَّبَرْ
بشر: البَشَر: الإنسانُ الواحد رجلاً كان أو امرأة. هو بَشَرٌ وهي بشر وهما بشر، وهم بَشَرٌ، لا يُثَنَّى ولا يُجمع، قال:
معاويَ إننا بشرٌ فأَسْجِحْ		فلَسْنا بالجِبال ولا الحَديدا
والبَشَرَةُ: أعلى جِلْد الوَجْه والجَسَد من الإنسان، وهو البَشَر إذا جَمَعْتَه، وإذا عَنَيْتَ به الّون والرِّقَّةُ، وجَمْعُ الجَمْعِ: أَبْشارٌ، ومنه اشتُقَّتْ مباشرةُ الرجل المرأة لنَضامِّ أبشارهما. ومُباشَةُ الأَمْر: أن تحْضُرَهُ بنفسك.
والبَشْرُ، بجَزْمِ الشين: قَشْرُك البَشَرَة عن الجِلْد، وقد يقال لجميع الجُلود: بَشَرْتُه إذا قشرت عنه قِشْرَته التي يَنْبُت فيها الشَّعْر، والقطعة منه بَشْرة.
والبِشارةُ: ما بُشِّرْتَ به. والبَشِيرُ: المُبشِّر بخيرٍ أو شرٍّ. والبُشارة: حقُّ ما يُعطى على ذلك، والبَشْرى: الاسم. والبَشارةُ: الجَمالُ. وامرأةٌ بشيرة، قال الأعشى:
ورأتْ بأنْ الشَّيبَ جا		نَبَهُ البَشاشة والبَشارَهُ
والبِشارة: تباشُرُ القوم بأمْرٍ.
وبَشَّرْتُهُ فأبْشَرَ وتَبَشَّرَ واسْتَبْشَر، ولغة: بَشَرْته أبْشُرُه.
وتَباشيرُ الصُّبْحِ: أوائلُهُ وأوائل كُلّ أمْر. ولم أسمعْ له فِعلاً.
واستبشرَ القوم: تَباشروا.
والمُبَشِّراتُ: الرياح تهبُّ بالسحاب والغَيْث.
برش: البَرَشُ، والبُرْشَةُ: لون مختلط بنقطة حمْراء وأُخرى سَوْداء، أو غَبْراء، أو نحو ذلك.
وشاةٌ بَرْشاء: في وَجْهها نقطٌ مُخنَلِفة، ورجلٌ أبْرش. وسُمّي جَذيمة الأبرش الذي أصابه حَرْق فبقي فيه من أثر الحَرْق نقطٌ سُودٌ وحُمْرٌ، فقيل: جَذيمة الأبْرش، وهو ملكٌ من مُلوك اليَمَن.
ربش: الأَرْبَشُ: لغة في الأَبْرَش. ويُقال: مكانٌ أَرْبَشُ: للكثير النَّبْتِ المختلِف.

##### Türkçe

باب **الشين** و**الراء** و**الباء** معهما
**ش ر ب**، **ش ب ر**، **ب ر ش**، **ب ش ر**، **ر ب ش** kullanımdadır. **شرب**: **شَرِبَ** **شَرْباً** ve **شُرباً**. Ve **الشِّرب**: içme vakti. Ve **المَشْرَب**: kendisinden içilen yön; hem yer hem mastar olur, dedi ki:
Ve önümde İbn Menjûf diye çağrılır, sanki o		kısırdır; suya, bir **مَشْرب** olmaksızın gelmiştir
Ve **المَشْرَبُ**: bizzat içmenin kendisi. Ve **الشرابُ**: içilen şeye isimdir. Ve çiğnenmeyen her şey hakkında “içilir” denir.
Ve **شَروبٌ** bir adam: içmesi şiddetli. Ve **شَروبٌ** bir su: onda tuzluluk vardır; onu içmekten kaçınılmaz.
Ve **الشَّريبُ**: içilen her şey. Ve **شَريبُك**: seninle birlikte içen kimse. Ve **الشَّرِيبُ**: içkiye düşkün olan, onunla tanınmış olan. Ve **الشّرّابُ**: çok içen, içmesi şiddetli olan. Ve **المِشْرَبةُ**: kendisiyle içilen kap.
Ve **المَشْرَبة**: oda; ve avam katında: bir sundurmada bulunan **المَشْرَبة**.
Ve **المَشْرَبة**: yumuşak bir toprak; onda daima yeşil, suya kanmış bitki bulunur, dedi ki:
Ülkeler ki orada Ma‘add’ı ve başkasını aziz kıldılar		**مشارِب**’leri tatlıdır ve alametleri **ثَمْل**’dür
Burada **المشارب** ile kastı: sudur. Ve **الثّمل** ile: **ثمال**’ın çoğulu.
Ve ağaçtan her bir **نَجيزة** için bazı dillerde **شَرَبَّة** vardır; hepsi: **الشَّرَبّات** ve **الشَّرائب**. Ve ağacı çok olan her toprak: **شَرَبّة** diye adlandırılır; **الباء** şeddelidir.
Ve **الشاربةُ**: meskenleri nehir kıyısında olan bir kavim; onlar o nehrin suyuna sahip olanlardır.
Ve **الشاربان**: **السَّبَلة** onları bir araya getirir. Ve **الشاربان** ayrıca: **السَّبَلة**’nin iki yanından uzayan şeydir; bundan dolayı kılıca ad verilmiştir. Ve bazısı **السَّبَلة**’nin tamamına tek bir **شارب** adını verir; doğru değildir.
Ve **الشَّواربُ**: gırtlağı kuşatan damarlar; boğulma (yutkunurken takılma) onda vuku bulur. Ve denilir ki: bilakis onlar, suyu alan ve onlardan tükürüğün çıktığı damarlardır.
Ve **صَخِبُ الشَّوارِب** bir eşek: yani anırması şiddetli.
Ve **الإشرابُ**: bir renkten içirilmiş (katılmış) bir renk... denilir: falan, falanın sevgisiyle **أُشْرِبَ**; yani kalbine karıştı.
Ve boya elbisede **يَتَشَرَّب**; ve elbise onu **يَتَشَرّبُهُ**; yani onu içine çeker.
Ve adam **اشْرَأَبَّ**, boynunu kaldırıp bakınca; Zû’r-Rumme dedi ki:
Seni andım; Ümmü Şâdin yanımızdan geçince		bineklerin önünde **تَشْرَئِبُّ** eder ve görünür

**شبر**: **الشِّبْر**: isimdir; **الشَّبْرُ**: fiildir. Onu, **شَبْراً** kendi **بِشِبْري** ile ölçtüm.
Denilir: bu, bundan daha **أشْبَرُ**dur; yani ondan bir **شِبْر** daha geniştir; ve ben onu **أَشْبرُه**.
Ve ona **شَبْرَها**sını verdi; yani nikâhta hakkını.
Ve **الشَّبَرُ**: yakınlıklar (yaklaştırıcı hediyeler). O, adak sahiplerinin birbirlerine yakınlaşmak için verdikleri bir şeydir; ‘Adiyy dedi ki:
Bana Mün‘im’den bir haber geldiğinde		ona ihanet etmedim; ve **الشَّبَرْ**’ı veren (kimseye de)

**بشر**: **البَشَر**: tek insan; erkek de olsa kadın da. O **بَشَر**’dır, o (kadın) da **بشر**’dir; ikisi de **بشر**’dir; onlar da **بَشَر**’dır; tesniye edilmez ve cem‘ edilmez, dedi ki:
Muâviye, biz **بشر**iz; öyleyse yumuşak davran		çünkü biz ne dağlarız ne de demiri
Ve **البَشَرَةُ**: insanın yüz ve beden derisinin üst kısmı; o, onu topladığında **البَشَر**’dır; ve onunla renk ve inceliği kastettiğinde; cem‘in cem‘i: **أَبْشارٌ**. Ondan, erkeğin kadınla temas etmesi türetilmiştir; çünkü iki **أبشار**’larının birbirine bitişmesi sebebiyledir. Ve **مُباشَةُ الأَمْر**: ona bizzat kendinle hazır bulunmandır.
Ve **البَشْرُ**, **الشين**’in cezmiyle: **البَشَرَة**’yi deriden soyman. Ve bütün deriler için de denilebilir: onda kılın bittiği kabuğunu soyduğumda “onu **بَشَرْتُه**” denir; ondan bir parça: **بَشْرة**.
Ve **البِشارةُ**: kendisiyle müjdelendiğin şey. Ve **البَشِيرُ**: hayırla veya şerle müjdeleyen. Ve **البُشارة**: bunun üzerine verilen şeyin hakkı (ücreti). Ve **البَشْرى**: isimdir. Ve **البَشارةُ**: güzelliktir. Ve **بشيرة** bir kadın; el-A‘şâ dedi ki:
Gördü ki ak saç		onun yanına **البَشاشة** ve **البَشارَهُ** geldi
Ve **البِشارة**: kavmin bir iş ile sevinçleşmesi.
Ve onu **بَشَّرْتُهُ**; o da **فأبْشَرَ** ve **تَبَشَّرَ** ve **اسْتَبْشَر**. Ve bir lehçe: onu **بَشَرْته**; onu **أبْشُرُه**.
Ve **تَباشيرُ الصُّبْحِ**: onun evvelleri ve her işin evvelleri. Onun için bir fiil işitmedim.
Ve kavim **استبشرَ**: **تَباشروا** ettiler.
Ve **المُبَشِّراتُ**: bulut ve yağmurla esen rüzgârlardır.

**برش**: **البَرَشُ** ve **البُرْشَةُ**: kırmızı bir nokta ve başka bir siyah, yahut toz rengi, yahut buna benzer bir noktayla karışık bir renktir.
Ve **بَرْشاء** bir koyun: yüzünde farklı noktalar vardır. Ve **أبْرش** bir adam. Ve yanık isabet edip de yanığın eserinden onda siyah ve kırmızı noktalar kaldığı için Cezîme el-Ebraş diye adlandırıldı; “**جَذيمة الأبْرش**” denildi; o, Yemen krallarından bir kraldır.

**ربش**: **الأَرْبَشُ**: **الأَبْرَش** hakkında bir lehçedir. Ve denilir: **أَرْبَشُ** bir yer: çok ve çeşitli bitki için.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

شَرِبَ الماءَ وغيره شُرْباً وشَرْباً وشِرْباً. وقرئ: "فَشارِبونَ شَُِرْبَ الهِيمِ" بالوجوه الثلاثة. قال أبو عبيدة: الشَرْبُ بالفتح مصدرٌ، وبالخفض والرفع اسمانِ من شَرِبت. والتَشْرابُ: الشُرْبُ. والشَرْبَةُ من الماء: ما يُشْرَبُ مرة. والشَرْبَةُ أيضاً: المَرَّةُ الواحدة من الشرب. والشِرْبُ بالكسر: الحظُّ من الماء. وفي المثل: آخِرها أقلَّها شِرْباً. وأصله في سَقْي الإبل، لأنّ آخرها يَرِدُ وقد نزِفَ الحوضُ. والشَرْبُ: جمع شاربٍ، ثم يجمع الشَرْبُ على شُروبٍ. وقال الأعشى:
هو الواهبُ المُسْمِعاتِ الشُروبَ بين الحرير وبين الكَتَـنْ
والمِشْرَبَةُ بالكسر: إناء يُشْرَبُ فيه. والمَشْرَبَةُ بالفتح: الغُرْفَةُ، وكذلك المَشْرُبَةُ والمشارب: العَلالِيَ. والشِرِّيبُ: المُولَعُ بالشراب، مثل الخِميرِ. والمَشْرَبَةُ، كالمَشْرَعَةِ، وفي الحديث: "ملعون من أحاط على مَشْرَبَةٍ". والمَشْرَبُ: الوجهُ الذي يُشْرَبُ منه، ويكون موضعاً ويكون مصدراً. أبو عبيدة: يقال ماءٌ مشروبٌ وشَريب للذي بينا لمِلح والعَذْبِ. والشَريبَةُ من الغنم: التي تُصْدِرُها إذا رَوِيَتْ فَتَتْبَعُها الغَنَمْ. وشَريبُكَ: الذي يُشارِبُكَ ويورد إبلَه مع إبلك. وتقول: شَرَّبَ مالي وأكَّله، أي أطعمه الناسَ. و:ظل مالي يُؤَكَّلُ ويُشَرَّبُ، أي يرعى كيف شاء. وشَرَّبْتُ القِرْبَةَ، أي جَعَلْتُ فيها وهي جديدةٌ طِيناً وماءً، ليطيبَ طعمها. والشَرَبَةُ، بالتحريك: حَوض يُتَّخَذُ حول النخلة تَتَرَوَّى منه، والجمع شَرَبٌ وشَرَباتٌ. قال زهير:
يَخْرُجْنَ من شَرَباتٍ ماؤُها طَحِلٌعلى الجُذوعِ يَخَفْنَ الغَمَّ والغَرَقا
والشوارب: مجاري الماء في الحَلأْقِ. وحِمارٌ صَخِبَ الشَوارب من هذا، أي شديد النَهيق. وقد طَرَّ شاربُ الغلام، وهما شاربان، والجمع شوارب.
 أبو عبيد: أَشْرَبْتُ الإبل حتَّى شَرِبَتْ. وتقول: أَشْرَبْتَني ما لم أشربْ، أي ادَّعَيْتَ عليَّ ما لم أفعل. والإشراب: لونٌ قد أِشْرِبَ من لون آخَر. يقال أُشْرِبَ الأبيضُ حمرةً، أي عَلاهُ ذلك. وفيه شُرْبَةٌ من حُمْرَةٍ، أي إشْرابٌ. ويقال أيضاً عنده شُرْبَةٌ من ماءٍ، أي مقدار الرِيِّ، ومثله الحُسْوَةُ والغُرْفة واللُقمة. وأُشْرِبَ في قلبه حُبَّهُ، أي خالطَه، ومنه قوله تبارك وتعالى: "وَأُشْرِبوا في قلوبهم العِجْلَ" أراد حُبَّ العِجْلِ، فحذف المضاف وأقام المضاف إليه مقامه. والشاربةُ: القومُ على ضفة النهْر ولهم ماؤه. ورجلٌ أُكَلَةٌ شُرَبَةٌ: كثير الأكل والشُرْبِ. وتَشَرَّبَ الثوبُ العَرَقَ، أي نَشِفَهُ. واشْرَأَبَّ للشيء اشرئباباً: مَدَّ عُنُقَهُ لينظر. والشُرَأْبيبَةُ، بضم الشين: اسمٌ من اشرأبَّ، كالقُشَعْريرَةِ من اقشعرَّ. ويقال: ما زال فلان على شَرَبَّةٍ واحدة، أي على أمر واحد.

##### Türkçe

**شَرِبَ** suyu ve başkasını **شُرْباً** ve **شَرْباً** ve **شِرْباً** (olarak) içti. Ve (şöyle) okundu: “فَشارِبونَ شَُِرْبَ الهِيمِ” üç vecih ile. Ebû Ubeyde dedi: **الشَرْبُ** fetha ile bir mastardır; cer ve ref‘ ile ise **شَرِبت**’ten iki isimdir. Ve **التَشْرابُ**: **الشُرْبُ**’dür. Ve sudan **الشَرْبَةُ**: bir defa içilen şeydir. Ve **الشَرْبَةُ** ayrıca: içmeden bir tek defadır. Ve **الشِرْبُ** kesra ile: sudan paydır. Ve meselde: “آخِرها أقلَّها شِرْباً”. Aslı deve sulamadadır; çünkü sonuncusu varır ve havuz tükenmiş olur. Ve **الشَرْبُ**: **شاربٍ**’in cem‘idir; sonra **الشَرْبُ** **شُروبٍ** üzerine cem‘ edilir. A‘şâ dedi:
هو الواهبُ المُسْمِعاتِ الشُروبَ بين الحرير وبين الكَتَـنْ

Ve **المِشْرَبَةُ** kesra ile: içinde içilen kaptır. Ve **المَشْرَبَةُ** fetha ile: odadır; ve كذلك **المَشْرُبَةُ** ve **المشارب**: yüksek odalardır. Ve **الشِرِّيبُ**: içkiye düşkün olan, **الخِميرِ** gibi. Ve **المَشْرَبَةُ**; **المَشْرَعَةِ** gibi; ve hadiste: “ملعون من أحاط على مَشْرَبَةٍ”. Ve **المَشْرَبُ**: kendisinden içilen yüz/cihettir; yer olur ve mastar olur. Ebû Ubeyde: tuzlu ile tatlı arasında olan (su) için, açıkladığımız üzere, **ماءٌ مشروبٌ** ve **شَريب** denir. Ve koyundan **الشَريبَةُ**: (koyun) suya kandığında onu geri döndürdüğün, sonra koyunun onu takip ettiği (koyun)dur. Ve **شَريبُكَ**: seninle birlikte içen ve develerini develerinle birlikte suya getiren kimsedir. Ve dersin: **شَرَّبَ** malımı ve **أكَّله**; yani insanlara onu yedirdi. Ve: “ظل مالي يُؤَكَّلُ ويُشَرَّبُ”; yani dilediği gibi otlar. Ve **شَرَّبْتُ القِرْبَةَ**; yani yeni iken içine çamur ve su koydum; tadı hoş olsun diye. Ve **الشَرَبَةُ** hareke ile: hurma ağacının etrafında, ondan kanılsın diye yapılan havuzdur; cem‘i **شَرَبٌ** ve **شَرَباتٌ**. Züheyr dedi:
يَخْرُجْنَ من شَرَباتٍ ماؤُها طَحِلٌعلى الجُذوعِ يَخَفْنَ الغَمَّ والغَرَقا

Ve **الشوارب**: **الحَلأْقِ**’ta su mecralarıdır. Ve “**حِمارٌ صَخِبَ الشَوارب**” bundan (dolayıdır); yani anırması şiddetli. Ve oğlanın **شاربُ**’u bitmiştir; ikisi **شاربان**dır; cem‘i **شوارب**.

Ebû Ubeyd: develeri **أَشْرَبْتُ**; ta ki **شَرِبَتْ**. Ve dersin: “**أَشْرَبْتَني** ما لم أشربْ”; yani yapmadığım şeyi bana isnat ettin. Ve **الإشراب**: başka bir renkten **أِشْرِبَ** edilmiş bir renktir. Denir: **أُشْرِبَ** beyaza kızıllık; yani o ona üstün geldi. Ve onda kızıllıktan bir **شُرْبَةٌ** vardır; yani bir **إشْرابٌ**. Ve ayrıca denir: onun yanında sudan bir **شُرْبَةٌ** vardır; yani kanma miktarı; ve benzeri **الحُسْوَةُ** ve **الغُرْفة** ve **اللُقمة**’dır. Ve kalbine onun sevgisi **أُشْرِبَ**; yani ona karıştı; ve ondan, yüce ve mübarek sözüdür: “وَأُشْرِبوا في قلوبهم العِجْلَ”; **حُبَّ العِجْلِ**’i murad etti; muzâfı hazfetti ve muzâfun ileyhi onun makamına ikame etti. Ve **الشاربةُ**: nehrin kıyısında olan ve suyu kendilerinin olan kavimdir. Ve “adam **أُكَلَةٌ شُرَبَةٌ**”: yemeği ve içmeyi çok olan. Ve elbise teri **تَشَرَّبَ**; yani onu emdi. Ve bir şeye **اشْرَأَبَّ** **اشرئباباً**: bakmak için boynunu uzattı. Ve **الشُرَأْبيبَةُ**, şînin zammı ile: **اشرأبَّ**’dan bir isimdir; **اقشعرَّ**’dan **القُشَعْريرَةِ** gibi. Ve denir: falan kimse hâlâ bir tek **شَرَبَّةٍ** üzerindedir; yani bir tek iş üzerindedir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ش ر ب
شرب ، شبر ، رشب ، ربش ، بشر ، برش : أَهمل الليث : رشب .
( رشب ) : وروى أبو العباس ، عن عمرو ، عن أبيه ، أنه قال : الْمراشِبُ : جَعْوُ رُؤوسِ الخُروس ، والجَعْوُ : الطِّين ، والْخُروسُ : الدّنَان .
شرب : الحرانيّ ، عن ابن السكيت ، قال : الشَّرْب : مَصْدَر شَرِبْتُ أَشْرَبُ شَرْباً وشُرْباً ، قال : والشَّرْبُ أيضاً : الْقومُ يَجتَمعون على الشَّراب .
وقال الفراء : حدثني الكسائيّ عن يحيى بن سعيد الأُمويّ ، قال : سمعت ابن جُريج يَقْرَأ : ( فشاربون شرب الهيم ) ( الواقعة : 55 ) . فذكرتُ ذلك لجعفر بن محمد ، فقال : وليست كذلك ، إنَّما هي : ( فَشَارِبُونَ شُرْبَ ( .
وقال الفراء : وسائرُ القراء يَقْرءون برَفْع الشِّين .
وقال ابن السكيت : الشِّرْبُ : الماءُ بِعَيْنه يُشْرَبُ ، والشِّرْبُ : النَّصِيبُ من الْمَاءِ ، قال : والشَّرَبُ : جمع الشَّرَبَة ، وهي كالْحُوَيْض حول النخلة ، تُملأُ ماءً فتكون رِيّ النَّخْلَة .
وقال الليث : يقال : شَرِبَ شَرْبَاً وشُرْباً ، والشِّرْبُ وَقْتُ الشُّرْب ، والْمشرَبُ : الْوجْهُ الذي يُشْرَبُ مِنه ويكون مَوْضِعاً ،
ومَصْدراً ، وأنشد :
ويُدْعَى ابْنُ مَنْجُوفٍ أَمامِي كَأَنَّه
خَصِيٌّ أَتَى لِلْماءِ من غير مَشْربِ
أي من غَيْر وَجْهِ الشُّرْبِ .
والْمَشرَبُ : الشُّرْبُ نَفْسُه ، والشَّرَابُ : اسم لما يُشْرَب وكل شيء لا يُمضَغ فإِنَّه يقال فيه يُشْرَب ، ورجل شَرُوبٌ : شَديدُ الشُّرب ، وقَوْمٌ شُرُبٌ .
أبو عُبيد ، عن أَبِي زَيْد : الماءُ الشَّرِيبُ : الذي ليْسَ فيه عُذُوبَة ، وقد يَشْرَبُه النَّاس على ما فيه ، والشَّرُوبُ : الذي ليس فيه عُذُوبةٌ ، ولا يَشْرَبُه الناس إلا عند الضَّرورة ، وقد يشربه الْبَهائم .
وقال الأُمويّ : الماء الشَّروب : الذي يُشْرَب ، والْمَأْجُ : الماءُ الملحُ ، وأنشدنا لابن هَرْمة :
فإنّك كالْقَرِيحَة عام تُمْهَى
شَرُوبُ الماءِ ثم تَعودُ مَأْجَا
وقال الليث : ماءُ شَرِيبٌ وشَرُوبٌ : فيه مَرارَة ومُلوحَةٌ ولم يمْتَنِعْ من الشُّرب .
والشَّرِيب : صاحبُك الذي يَسْقِي إِبله معك ، والشَّرِيبُ : المولَعُ بالشَّراب ، والشَّرَّابُ : الكثيرُ الشُّرْب ، قال : والْمُشْرِبُ : العَطْشان . يقال : اسْقِني فإني مُشْرِب ، والمُشْرِبُ : الذي عَطشَتْ إِبِلُه أيضاً . قال ذلك ابنْ الأعرابيّ .
وقال غيره : رَجُلٌ مُشْرِبٌ : قد شَرِبَتْ إِبِلُهُ ، ورجل مُشْرِبُ : حان لإِبِله أنْ تَشْرَب ، وهذا عند صاحبه من الأضداد .
وقال الزَّجاج في قول الله جلَّ وعزَّ : ( وَأُشْرِبُواْ فِى قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ ) ( البقرة : 93 ) معناه : سُقُوا حُبَّ العِجْلِ ، فحذف الحبّ وأُقيمَ العجلُ مكانَه .
وقال الفراء : العربُ تقول : أَكَّلَ فلانٌ مالِي وشَرَّبَه ، أي أطْعمهُ الناسَ وسقاهم به ، قال : وسَمِعْتهم يقولونُ : كُلُّ ما لي يُؤكَّلُ ويُشَرَّبُ ، أي يرْعَى كيفَ شَاء ، ورَجُلٌ مُشْرَبٌ حُمْرَةً ، وإنَّه لَمُسْتَقَى الدّم مثله . قال : وأَشْرَبَ إبِلَه : جعل لكُلِّ جَمَلٍ قِرِيناً ، ويقول أحدهم لناقَته : لأَشْرِبَنَّكِ الحبالَ والنُّسُوع ، أي لأقْرِنَنَّكِ بها ، وماء شَرُوبٌ ، وطَعِيمٌ بمعنى واحد .
أبو عبيد : مَشْرَبَةٌ ومَشْرُبَةٌ للغُرْفَة .
وفي الحديث : أَنَّ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) كان في مَشْرُبَةٍ له ، أي في غُرْفَة ، وجمعها مَشَارِب ، ومَشْرُباتٌ .
والشَّوارب : مَجاري الماء في الحَلْق ، ويقال للحمار إذا كان كثير النَّهْق : إنَّه لَصَخِبُ الشَّوارِب .
وقال أبو ذؤيب :
صَخِبُ الشَّوارِبِ لا يزالُ كأَنَّه
عَبْدُ لآلِ أبِي رَبِيعَة مُسْبَعُ
وقال ابن دريد : الشَّوارِبُ : عُروقٌ في باطِنِ الحَلْق .
وقال الليث : الشَّارِبَةُ هُم القومُ الذين مَسْكَنُهم على ضَفَّة النَّهر ، وهم الذين لهم ماءُ ذلك النَّهْر .
والشَّاربان : تجمعهما السَّبَلَة ، والشَاربان أيضاً : ما طال من ناحية السَّبَلَة ، وبذلك سُمِّيَ شَارِبا السَّيْف ، وبعضهم يسمي السَّبَلَة كلَّها شَارِباً واحداً ، وليس بصَواب .
قال : والشَّوارِبُ : عروقٌ مُحْدِقَةٌ بالحُلْقُوم ، يقال فيها يقع الشَّرَقُ ، ويقال : بل هي عُروقٌ تَأْخُذُ الماء ، ومنها يَخْرُجُ الرِّيق .
قال : وأَشْرَبْتُ الخيلَ ، أي جعلتُ الحِبالَ في أَعْناقِها ، وأنشد :
يا آلَ وَرْدٍ اشْرِبُوها الأقْرانْ
ويقال للزَّارع إذا خرج قَصَبُه : قد شرِبَ الزَّرع في القَصَب .
وقال ابن شميل : الشاربان في السَّيف : أَسْفَل القائم ، أَنْفانِ طويلان ، أحدهما من هذا الجانِبُ ، والآخر من هذا الجانب ، والغاشِيَةُ ما تحت الشاربين ، والشَّارِب والغاشية يكونان من حديدٍ وفِضَّةٍ وأدَمٍ .
وقال الليث : الْمشْرَبَةُ : إناءٌ يُشْرَبُ فيه ، والْمَشرَبَةُ : أرْضٌ لَيِّنة ، لا يزال فيها نَبْتٌ أَخْضَرَ رَيّان .
قال : ويقال لكل نَحيزَةٍ من الشجر : شرَبَّةٌ في بعض اللُّغات . والجميع الشرَبَّات والشرائِبُ والشرابيبُ .
قال : والأشرابُ : لونٌ قد أُشرِبَ من لَوْن ، والصِّبْغُ يَتَشرَّبُ في الثَّوب ، والثَّوْبُ يَتَشَرَّبُه ، أي يَتَنَشفُه .
أبو عُبَيد : شرَّبْتُ القِرْبَةَ بالشِّين إذا كانت جَديدةً ، فجعل فيها طِيناً لِيَطيبَ طَعْمُها .
وقال القطامي :
ذَوَارِفُ عَيْنَيْهَا من الْحَفْلِ بالضُّحَى
سُجُومٌ كَتَنْضَاحِ الشِّنانِ المْشرَّبِ
وأما تشريبُ القِرْبة فأَنْ يُصَبَّ فيها الماء لتَنْسَدَّ خُروزُها .
وقالت عائشة : ( اشرَأَبَّ النِّفاق وارْتَدَّت العَرب ) .
قال أبو عُبيد : معنى اشرأَبَّ ارْتَفَعَ وعَلا ، وكل رافِعِ رأسَهُ مُشرئِبّ .
وفي حديث مرفوع : ( يُنادي يومَ القيامة مُنادٍ : يا أهل الجنة ، ويا أهل النار ، فيشرئِبُّون لصَوْته ) .
وأنشد قول ذي الرمة :
ذَكَرْتُكَ إنْ مَرَّتْ بنا أمُّ شادِنٍ
أَمام المطايا تَشرَئِبُّ وَتَسْنَحُ
يصف الظَّبْيَة ، ورفعَها رأسها .
وقال أبو عُبيد : قال الكسائيّ : ما زال على شَرَبَّةٍ واحدة ، أي على أَمْرٍ واحد .
اللِّحيانيّ : طَعامٌ مَشْرَبةٌ ، إذا كان يُشْرَبُ عليه الماء ، كما قالوا شَرَابٌ مَسْهَفَةٌ
وجاءت الإبل وبها شَرَبةٌ شَدِيدَةٌ ، أي عطش وقد اشْتَدَّتْ شَرَبَتُها ، وطعامٌ ذو شَرَبَةٍ إذا كان لا يُرَوى فيه من الماءِ . ويقال فيه شُرْبَةٌ من الْحُمرَةِ ، إذا كان مُشْرَباً حُمْرَةً .
أبو عَمرو : شَرَّبَ قَصَبُ الزَّرْع ، إذا صارَ الماءُ فيه .
عَمرو ، عن أبيه : الشَّرْبُ : الفَهْمُ ، وقد شَرَبَ يَشْرُبُ شَرْباً ، إذا فَهِمَ ، ويقال للبليد : احْلُبْ ثم اشْرُبْ ، أي ابْرُكْ ثم افْهَمْ ، وحَلَبَ ، إذا بَرَك .
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : الشُّرْبُبُ : الْغَمْلَى من النبات ، والشُّرْبُبُ : اسم وادٍ بِعَيْنِه . قال : والشَّارِبُ : الضَّعْفُ في جميع الحيوان .
يقال : إنَّ في بَعيرك شاربَ خَوَر ، أي ضَعْفاً ، قال : وشَرِبَ ، إذا رَوَى ، وشَرِبَ إذا عَطَش ، وشَرِبَ ، إذا ضَعُفَ بعيرُه .
شبر : قال الليث : الشِّبْرُ : الاسم ، والشَّبْرُ : الفِعْل ، يقال : شَبَرْتُه شَبْراً بِشِبْرِي .
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : سَبَرَ وشَبَرَ ، إذا قَدَّرَ ، وشَبَرَا أيضاً إذا بَطِر . يقال : قَصَّرَ الله شِبْرَه وشَبْرَه ، أي قصَّر الله عُمْرَه وطُولَه .
سلمة ، عن الفَراء : الشَّبْرُ القَدُّ . يقال : ما أَطْولَ شَبْرَهُ ، أي قَدَّه ، وفلانٌ قَصيرٌ الشَّبْر . قال : والشَّبَرُ العَطِيَّة .
وقال الليث : الشَّبَرُ القُرْبان ، وهو شيءٌ يُعْطيه النّصارى بعضُهم لبعض يَتَقَرَّبون به .
وقال عدي :
إذا أَتَانِي نَبَأٌ منْ مُنْعِمٍ
لَمْ أَخُنْهُ والذي أَعْطَى الشَّبَرْ
وفي الحديث : النّهْي عن شَبْر الْجَمَل ، معناه : النّهْي عن أَخْذ الكِرَاءِ على ضِرَاب الْفَحْل ، وهو مثل النّهْي عن عَسْبِ الفَحْل ، وأَصل العَسْبِ والشَّبْرِ : الضِّراب . ومنه قول يَحْيَى بن يَعْمَر لرَجل خاصَمَتْه امرأته إليه تطلُب مَهْرَها : أَإِنْ سَأَلْتكَ ثمنَ شَكْرِها وشَبْرِكَ أَنْشَأْتَ تَطُلُّها ، وتَضْهَلُهَا ؟ . فشَكْرُها : بُضْعُها ، وشَبْرُه : وَطْؤُه إياها .
وقال الليث : أَعْطَاهَا شبْرَها ، أي حَقَّ النِّكاح .
ابن السكّيت : شبَرْتُ فلاناً مالاً ، وأَشْبَرْتُه ، إذا أَعْطَيْتَه .
وقال أوس :
وأَشبَرِنَيها الْهَالِكِيُّ كأَنَّها
غَدِيرٌ جَرَتْ في مَتْنِهِ الرِّيحُ سَلْسَلُ
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : الشَّبَرَةُ : العَطِيَّةُ ، شبَرْتُهُ وأَشْبَرْتُه وشبّرْتُه : أَعْطَيْتَه ، وهو الشَّبْرُ ، وقد حُرِّك في الشِّعر .
قال : والشَّبْرَةُ : الْقامَةُ تكونُ قصيرةً وطَويلة .
وقال شمِر في حديث يحيى بن يعمر :
الشَّبْرُ : ثَوابُ البُضْعِ من مَهْرٍ وعُقْر .
قال : وشَبْرُ الجَمَلِ : ثوابُ ضِرَابِه .
قال : ورَوى أحمد بن عَبْدَة ، عن ابن المبارك ؛ أنه قال : الشَّكْرُ : القُوت ، والشَّبْرُ : الجِمَاعُ .
وقال شَمِر : القُبُلُ : يقال له : الشَّكْرُ ، وأنشد :
صَنَاعٌ بإشفاها حَصَانٌ بشَكْرِها
جَوَادٌ بِقُوتِ الْبَطْنِ والعِرْقُ زاخِرُ
ثعلب ، عن ابن الإعرابيّ قال : المَشْبُورَةُ المرأةُ السَّخِيَّةُ الكريمة .
عَمرو عن أبيه : قال : الشِّبْرُ الحَيّة ، وقِبالُ الشِّسْعِ : الحَيِّة .
وقال أبو سَعيد : المَشابِرُ : حُزُوزٌ في الذِّراع التي يُتَبَايَعُ بها ، منها حَزُّ الشِّبْرِ ، وحَزُّ نِصْف الشِّبر ، ورُبْعِه ، كلُّ حَزِّ منها صَغُرَ أو كَبُرَ مَشْبَرٌ .
والشَّبُّور : شيءٌ يُنْفَخُ فيه ، وليس بعربي صحيح .
بشر : الحرانيّ ، عن ابن السّكّيت : البَشْرُ بَشْرُ الأديم ، وهو أنْ يُؤْخَذَ باطنه بشَفْرَةٍ ، يقال : بَشَرْتُ الأديمَ أبْشُرُه بَشْراً .
قال : والبَشَرُ : جَمْعُ بَشَرَةٍ . وهي ظَاهِرُ الجِلْد : والبَشَرُ أيضاً : الخَلْقُ ، يقع على الأُنثى والذّكر ، والواحد والاثنين والجميع يقال : هي بَشَرٌ ، وهو بَشَرٌ ، وهُمَا بشَرٌ وهم بَشرٌ .
وقال الليث : الْبَشَرةُ أَعْلَى جِلْدَةِ الوجْه والجَسَد من الإنسان ، ويعني به اللَّون والرِّقّة ، ومنه اشْتُقّتْ مُبَاشَرَةُ الرَّجُلِ المرأةَ لِتَضامِّ أبشَارِهِما . ومُبَاشَرَةُ الأمر : أنْ تَحْضُرَهُ بنَفْسِك .
أبو عبيد ، عن الأصمعيّ : رجلٌ مُؤْدَمٌ مُبْشَرٌ ، وهوالذي قد جمع لِيناً وشِدَّةً مع المعرفة بالأمور .
قال : وأصْلُهُ من أدَمَةِ الجِلد وبَشرَتِهِ ، فالْبَشَرَةُ ظاهِره ، وهو مَنْبَتُ الشَّعر .
قال : والأَدَمَةُ باطِنُه ، وهو الذي يلي اللَّحم . قال : والذي يُرادُ منه أنه قد جمع لِينَ الأدَمَةِ ، وخُشونَة البَشَرَة ، وجَرَّب الأمور .
وقال أبو زيد : من أمثالهم : إنَّما يُعاتَبُ الأدِيمُ ذو البَشَرة . أي يُعَادُ في الدِّباغ ، يقول : إنَّما يُعاتَبُ من يُرْجَى ومن له مُسْكةُ عقل ، وفلانَةٌ مؤدمةٌ مُبْشَرَةٌ ، إذا كانت تامَّة في كلِّ وجْه .
وقال جلَّ وعزَّ : ( إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ ) ( آل عمران : 45 ) وقُرِيء ( يَبْشُرُكَ ) .
قال الفراء : كأَنَّ المُشَدَّدَ منه على بِشَارات البُشراءِ ، وكأَنَّ المُخَفَّفَ من جهة الأفراح والسرور ، وهذا شيء كان المَشْيَخَةُ يقولونه .
قال : وقال بعضهم : أَبْشَرْتُ ، ولعلَّها لغةٌ
حجازية . سمعت سُفيان بن عُيَيْنَة يذكرها : فَلْيُبْشِرْ ، قال : وبَشِرْتُ لغةٌ رواها الكسائيّ ، يقال : بَشِرَني بوجهٍ حَسَنٍ يَبْشَرُني ، وأنشد :
وإذا رَأَيْتَ الباهِشِين إلى النَّدى
غُبْراً أكُفُّهُمُ بقَاعٍ مُمْحِلِ
فأَعِنْهُمُ وابْشَرْ بما بَشِرُوا به
وإذا هُمُ نَزَلوا بضَنْكٍ فانْزِلِ
وقال الزَّجاجُ : معنى يَبشَرُك يَسُرُّك ويُفْرِحُك . بَشَرْتُ الرّجلَ أَبَشرُهُ ، إذا فَرَّحتَه ، وبِشرَ يبْشَرُ ، إذا فرح .
قال : ومعنى يَبْشُرُكَ من البِشَارّة ، قال : وأصل هذا كله أنَّ بَشرَةَ الإنسانَ تنْبَسِطُ عند السرور ، ومن هذا قولهم : فلان يَلْقَاني بِبِشْرٍ ، أي بوجهٍ مُنْبَسِطٍ عند السرور .
وأخبرني المنذريّ ، عن ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ ، قال : يقال : بشَرْتُه ، وبشَّرتُه ، وبَشِرْتُهُ ، وأَبْشَرْتُه ، قال : وبَشِرتُ بكذا ، وبَشرْتُ ، وأبشرْتُ ، إذا فرحتَ به ، ورجل بشيرُ الوجه . إذا كان جميلَه ، وامرأة بشيرة الوجه .
أبو عُبيد ، عن الفراء ، قال : البَشَارَةُ : الجمالُ . قال الأعشى :
ورأت بأنّ الشيبَ جا
نَبَه البشاشَةَ والبَشارَة
وقال الليث : البِشَارَةُ : ما بُشِّرتَ به ، والبشيرُ : الذي يُبشِّرُ القوم بأَمرٍ خيرٍ أو شَرّ ، والبُشَارَةُ : حَقُّ ما يُعطَى من ذلك ، والبُشرَى الاسم ، ويقال : بشرْتُهُ فأبشرَ ، واسْتَبشر ، وتَبشَّر .
وتباشِيرُ الصُّبْح : أوائلُه .
وقال لبيد :
قَلّما عَرَّسَ حتى هِجْتُهُ
بالتّباشير من الصُّبْحِ الأوَلْ
والتّباشيرُ : طرائقُ ضوء الصُّبح في اللَّيل .
وقال الليث : يقال للطَّرائق التي تراها على وَجه الأرض من آثار الرِّياح التي تَهُبُّ بالسحاب إذا هي جرَّته : التَّباشير . ويقال لآثار جنب الدابة من الدبر : التباشير وأنشد :
نِضْوَةُ أسْفَارٍ إذا حُطَّ رَحْلُها
رأيْت بكَفّيْها تَبَاشِيرَ تَبْرُقُ
والمُبشراتُ : الرِّياحُ التي تهُبُّ بالسحاب والغَيْث .
غيره : بَشرَ الجرادُ الأرضَ يبشُرها ، إذا أكل ما عليها .
أبو عُبيد ، عن أبي زيد : أبشرَت الأرض ، إذا أخْرَجَت نباتها ، وما أحسن بشرَةَ الأرض .
وقال أبو زياد والأحمر : ما أَحْسَنَ
مَشرَتَها .
وقال أبو الهيْثم : مَشرَتَها ، بالتَّثْقِيل .
وقال أبو خيرة : مَشرَتُها : وَرَقُها .
وقال اللحيانيّ : نَاقَةٌ بشِيرَةٌ ، ليست بمَهْزولة ولا سَمِينَة .
وحُكِيَ عن أبي هلال قال : هي التي ليست بالكريمة ولا الخَسيسة . ويقال : أَبشرَت النَّاقَةُ ، إذا لَقِحَتْ فكأنها بَشَّرَتْ باللِّقاح .
وقال الطِّرِمَّاح :
عَنْسَلٌ تَلوِي إذَا أَبْشرَتْ
بِخَوافِي أَخْدَرِيّ سُخَام
أبو العباس ، عن ابن الأعرابيّ ، قال : هُم الْبُشَارُ ، والْقُشَارُ والخُشَارُ : لِسُقَّاطِ النَّاس .
أبو زَيد : أَبشرتِ الأرضُ إبشاراً ، إذا بُذَرِتْ فخرج بَذْرها ، فيُقال عند ذلك : ما أَحْسَنَ بَشَرَةَ الأرض .
وأَبْشرْتُ الأَدِيمَ فهو مُبْشَرٌ ، إذا ظَهَرَتْ بَشَرَتُه الّتي تَلِي اللّحم وآدمْتُه ، إذا أظْهرتَ أَدَمَتهُ التي يَنْبُت عليها الشعرَ .
ابن الأعرابيّ : الْمبشورَةُ : الْجارِيَةُ الحَسَنَةُ الخَلْق واللَّوْن ، وما أَحْسَنَ بَشرَهَا
برش : قال اللّيْث : الأَبْرشُ : الذي فيه أَلْوانٌ وخَلْط ، والْبُرشُ الجميع . وحية بَرْشَاءُ بمنزلة الرَّقْشَاء ، والْبَرِيشُ مِثْله .
وقال رؤبة :
وتركتْ صاحبتي تَفْرِيشي
وأَسْقَطَتْ من مُبْرِمٍ بَرِيشِ
أي فيه أَلوان ، وكان جَذيمَةُ الملك أَبْرَص ، فلقبه العرب الأَبْرَش ، كراهِيَةً للفظ الأبْرص .
أبو عُبيدة : في شِياتِ الخيل مما لا يُقال له بَهيم ، ولا شيَةَ له : الأَبْرَش ، والأَنْمر ، والأَشيَم ، والمْدَنَّر ، والأبْقَع ، والأبْلَق ، فالأَبْرشُ : الأَرْقَط ، والأَنْمر : أنْ تكونَ به بُقْعةٌ بيضاء ، وأخرى أيّ لَونٍ كانَ . قال : والأَشيَم : أن يكون به شامٌ في جَسده ، والْمُدَنَّرُ : الذي له نُكَتٌ فوق الْبَرَش .
ربش : أبو العباس ، عن ابن الأعرابيّ : أرْمَشَ الأْرضُ وأَرْبَش ، وأَنْقَدَ ، إذا أوْرَق وتَفَطَّر ، وأرضٌ رَبشاءُ وَبَرشاءُ : كثيرةُ العُشب مُخْتَلِفٌ أَلوانُها ، ومكانٌ أرْبشٌ وأَبْرَشٌ مختلفُ اللَّون .
وقال اللّحيانيّ : بِرْذَوْنٌ أَرْبشٌ وأَبْرَشٌ .
وقال الكسائيّ : سَنَةٌ رَبشاءُ ورَمْشاءُ وبَرْشاء : كثيرة العُشب .

##### Türkçe

ش ر ب
**شرب** ، **شبر** ، **رشب** ، **ربش** ، **بشر** ، **برش** : **الليث** ihmal etti: **رشب** .

( **رشب** ) : **أبو العباس** rivayet etti, **عمرو**’dan, babasından; dedi ki: **الْمراشِبُ**: **الخُروس** başlarının **جَعْو**’udur; **الجَعْو**: çamurdur; **الْخُروس**: küplerdir.

**شرب** : **الحرانيّ**’nin **ابن السكيت**’ten (rivayetiyle), dedi ki: **الشَّرْب**: “**شَرِبْتُ أَشْرَبُ**”un mastarıdır; **شَرْباً** ve **شُرْباً** (şeklinde). Dedi ki: **الشَّرْبُ** ayrıca: **الشَّراب** üzerine toplanan kavimdir.

**الفراء** dedi: **الكسائيّ** bana haber verdi, **يحيى بن سعيد الأُمويّ**’den; dedi ki: **ابن جُريج**’i şöyle okurken işittim: ( **فشاربون شرب الهيم** ) ( **الواقعة : 55** ). Bunu **جعفر بن محمد**’e zikrettim; dedi ki: öyle değildir; ancak o: ( **فَشَارِبُونَ شُرْبَ** (’dır).

**الفراء** dedi: diğer okuyucuların tamamı **الشِّين**’in رفع’ıyla okurlar.

**ابن السكيت** dedi: **الشِّرْبُ**: bizzat içilen su; **الشِّرْبُ**: sudan paydır. Dedi ki: **الشَّرَبُ**: **الشَّرَبَة**’nin cemidir; o, hurma ağacının etrafındaki küçük havuz gibidir; suyla doldurulur da hurma ağacının sulanması olur.

**الليث** dedi: “**شَرِبَ**” denir: **شَرْبَاً** ve **شُرْباً**. **الشِّرْبُ**: içme vaktidir. **الْمشرَبُ**: kendisinden içilen yön ve bir yer olur,
ve mastar olur. Şu beyit okunmuştur:
ويُدْعَى ابْنُ مَنْجُوفٍ أَمامِي كَأَنَّه
خَصِيٌّ أَتَى لِلْماءِ من غير مَشْربِ
yani: içme yönü olmaksızın.

**الْمَشرَبُ**: bizzat içmenin kendisidir. **الشَّرَابُ**: içilen şeyin adıdır; çiğnenmeyen her şeye “içilir” denir. **شَرُوبٌ** adam: içmesi şiddetli (çok içen). **شُرُبٌ** kavim.

**أبو عُبيد**’in **أَبِي زَيْد**’den (rivayetiyle): **الماءُ الشَّرِيبُ**: içinde tatlılık olmayan sudur; insanlar, onda olan hâli üzere onu içebilir. **الشَّرُوبُ**: içinde tatlılık olmayan ve insanlar onu ancak zaruret anında içen sudur; hayvanlar onu içebilir.

**الأُمويّ** dedi: **الماء الشَّروب**: içilen sudur. **الْمَأْجُ**: tuzlu sudur. **ابن هَرْمة**’den bize okundu:
فإنّك كالْقَرِيحَة عام تُمْهَى
شَرُوبُ الماءِ ثم تَعودُ مَأْجَا

**الليث** dedi: **ماءُ شَرِيبٌ** ve **شَرُوبٌ**: onda acılık ve tuzluluk vardır; içmekten men etmemiştir.

**الشَّرِيب**: senin arkadaşın; seninle birlikte develerini sulayan. **الشَّرِيبُ**: içkiye düşkün olan. **الشَّرَّابُ**: çok içen. Dedi ki: **الْمُشْرِبُ**: susuz olandır. “Bana su ver; çünkü ben **مُشْرِب**’im” denir. **المُشْرِبُ**: develeri de susamış olan kimsedir. Bunu **ابنْ الأعرابيّ** söyledi.

Başkası dedi: **مُشْرِبٌ** adam: develeri içmiş olan. **مُشْرِبُ** adam: develerinin içme vakti gelmiş olan. Bu, sahibinin yanında zıt anlamlılardandır.

**الزَّجاج** Allah’ın sözü hakkında dedi: ( **وَأُشْرِبُواْ فِى قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ** ) ( **البقرة : 93** ) manası: buzağı sevgisi içirildi; sevgi hazfedildi ve buzağı onun yerine ikame edildi.

**الفراء** dedi: Araplar der: “Falanca benim malımı **أَكَّلَ** ve **شَرَّبَه**”; yani onu insanlara yedirdi ve onunla suladı. Dedi ki: onları şöyle derken işittim: “Bütün malım yedirilir ve içirilir”; yani nasıl isterse otlatılır. Ve: **مُشْرَبٌ حُمْرَةً** adam; o, onun gibi kanı çekilmiş (kırmızıya boyanmış)tır. Dedi ki: “Develerini **أَشْرَبَ**”: her deveye bir eş yaptı. Onlardan biri dişi devesine der: “Mutlaka sana ipleri ve kayışları **لأَشْرِبَنَّكِ**”; yani seni onlarla eşleştireceğim. **ماء شَرُوبٌ** ve **طَعِيمٌ** bir manadadır.

**أبو عبيد**: oda için **مَشْرَبَةٌ** ve **مَشْرُبَةٌ**.

Hadiste: Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) kendisine ait bir **مَشْرُبَة**’de idi; yani bir odada. Cemi: **مَشَارِب** ve **مَشْرُباتٌ**.

**الشَّوارب**: boğazdaki su yollarıdır. Eşeğe, çok anırıyorsa, “o, **الشَّوارِب**’i gürültülü olandır” denir.

**أبو ذؤيب** dedi:
صَخِبُ الشَّوارِبِ لا يزالُ كأَنَّه
عَبْدُ لآلِ أبِي رَبِيعَة مُسْبَعُ

**ابن دريد** dedi: **الشَّوارِبُ**: boğazın iç tarafındaki damarlardır.

**الليث** dedi: **الشَّارِبَةُ**: meskenleri nehir kıyısında olan kavimdir; o nehrin suyu kendilerine ait olanlardır.

**الشَّاربان**: **السَّبَلَة** onları toplar. **الشَاربان** ayrıca: **السَّبَلَة** tarafında uzayan şeydir; bununla kılıcın **شَارِبا**’sı adlandırıldı. Bazıları **السَّبَلَة**’nin tamamına tek bir **شَارِب** adını verir; doğru değildir.

Dedi ki: **الشَّوارِبُ**: gırtlağı kuşatan damarlardır; onda **الشَّرَقُ** vuku bulur denir. Ve denir ki: bilakis onlar suyu alan damarlardır; tükürük onlardan çıkar.

Dedi ki: “Atlara **أَشْرَبْتُ**”; yani ipleri boyunlarına koydum. Şu beyit okunmuştur:
يا آلَ وَرْدٍ اشْرِبُوها الأقْرانْ

Ve ekinciye, kamışı çıktığında, “ekin kamışta **شرِبَ**” denir.

**ابن شميل** dedi: kılıçtaki **الشاربان**: dik duran kısmın altıdır; iki uzun burun; biri bu taraftan, diğeri bu taraftan. **الغاشِيَةُ**: iki **الشاربين**’in altındaki şeydir. **الشَّارِب** ve **الغاشية** demirden, gümüşten ve deriden olur.

**الليث** dedi: **الْمشْرَبَةُ**: içinde içilen kaptır. **الْمَشرَبَةُ**: yumuşak bir arazidir; onda daima yeşil, suya kanmış bitki bulunur.

Dedi ki: ağaçtan her bir çıkıntıya bazı lehçelerde **شرَبَّةٌ** denir. Hepsi: **الشرَبَّات** ve **الشرائِبُ** ve **الشرابيبُ**.

Dedi ki: **الأشرابُ**: bir renkten içirilmiş (katılmış) bir renktir. Boya elbiseye **يَتَشرَّبُ**; elbise onu **يَتَشَرَّبُه**; yani onu emer.

**أبو عُبَيد**: yeni olduğunda kırbayı **بالشِّين** ile **شرَّبْتُ**; içine tadı hoş olsun diye çamur koydum.

**القطامي** dedi:
ذَوَارِفُ عَيْنَيْهَا من الْحَفْلِ بالضُّحَى
سُجُومٌ كَتَنْضَاحِ الشِّنانِ المْشرَّبِ

Kırbanın **تشريبُ**’i ise: içine su dökülmesidir; ta ki dikiş delikleri tıkansın.

**عائشة** dedi: ( **اشرَأَبَّ النِّفاق وارْتَدَّت العَرب** ).

**أبو عُبيد** dedi: **اشرأَبَّ**’ın manası: yükseldi ve yüceldi. Başını kaldıran her şey **مُشرئِبّ**’dir.

Merfû bir hadiste: ( Kıyamet günü bir münadi nida eder: “Ey cennet ehli, ey cehennem ehli”; onun sesine doğru **فيشرئِبُّون** ).

**ذي الرمة**’nin sözü okundu:
ذَكَرْتُكَ إنْ مَرَّتْ بنا أمُّ شادِنٍ
أَمام المطايا تَشرَئِبُّ وَتَسْنَحُ
ceylanı vasfeder; başını kaldırması.

**أبو عُبيد** dedi: **الكسائيّ** dedi: “O, tek bir **شَرَبَّةٍ** üzerinde durmaya devam etti”; yani tek bir iş üzerinde.

**اللِّحيانيّ**: **طَعامٌ مَشْرَبةٌ**; eğer üzerine su içiliyorsa; “**شَرَابٌ مَسْهَفَةٌ**” dedikleri gibi.

Develer geldi; onlarda şiddetli bir **شَرَبةٌ** vardı; yani susuzluk; ve onların **شَرَبَتُها** şiddetlendi. Ve **ذو شَرَبَةٍ** yiyecek: eğer onda su ile kanılmazsa. Ve onda “kırmızılıktan bir **شُرْبَةٌ** vardır” denir; eğer kırmızılığa **مُشْرَباً** ise.

**أبو عَمرو**: ekinin kamışı **شَرَّبَ**; eğer su onun içinde olduysa.

**عَمرو**’dan, babasından: **الشَّرْبُ**: anlayıştır. **شَرَبَ يَشْرُبُ شَرْباً**; eğer anladıysa. Ve ahmağa: “Sağ, sonra **اشْرُبْ**”; yani çök, sonra anla, denir. Ve “**حَلَبَ**”: eğer çöktüyse.

**ثعلب**’in **ابن الأعرابيّ**’den (rivayetiyle): **الشُّرْبُبُ**: bitkiden **الْغَمْلَى**’dır. **الشُّرْبُبُ**: bizzat bir vadinin adıdır. Dedi ki: **الشَّارِبُ**: bütün hayvanda zayıflıktır.

“Senin devenin içinde gevşeklikten bir **شاربَ** vardır”; yani zayıflık. Dedi ki: **شَرِبَ**: eğer kandıysa. **شَرِبَ**: eğer susadıysa. **شَرِبَ**: eğer devesi zayıfladıysa.

**شبر** : **الليث** dedi: **الشِّبْرُ**: isimdir; **الشَّبْرُ**: fiildir. “Onu, benim **شِبْرِي** ile **شَبْراً** ölçtüm” denir.

**ثعلب**’in **ابن الأعرابيّ**’den (rivayetiyle): **سَبَرَ** ve **شَبَرَ**: eğer ölçtüyse. **شَبَرَا** da: eğer azdıysa. “Allah onun **شِبْرَه**’ini ve **شَبْرَه**’ini kısaltsın”; yani Allah onun ömrünü ve boyunu kısaltsın, denir.

**سلمة**’nin **الفَراء**’dan (rivayetiyle): **الشَّبْرُ**: boydur. “Onun **شَبْرَهُ** ne uzundur”; yani boyu. Ve falanca **قَصيرٌ الشَّبْر**. Dedi ki: **الشَّبَرُ**: عطية’dir.

**الليث** dedi: **الشَّبَرُ**: قربان’dır; Hristiyanların birbirlerine yakınlaşmak için birbirlerine verdikleri bir şeydir.

**عدي** dedi:
إذا أَتَانِي نَبَأٌ منْ مُنْعِمٍ
لَمْ أَخُنْهُ والذي أَعْطَى الشَّبَرْ

Hadiste: devenin **شَبْر**’inden nehiy; manası: erkeğin çiftleşmesi üzerine kira almanın yasaklanmasıdır; bu, erkeğin **عَسْب**’inden nehiy gibidir. **العَسْب** ve **الشَّبْر**’in aslı: çiftleşmedir. Ondandır: **يَحْيَى بن يَعْمَر**’in, karısı ona mehir talebiyle husumet getiren bir adama sözü: “Eğer senden onun **شَكْرِها**’sının ve senin **شَبْرِكَ**’inin bedelini istesem, sen onu **تَطُلُّها** ve onu **تَضْهَلُهَا** mı kılarsın?”; onun **شَكْرُها**’sı: onun cinsel organıdır; onun **شَبْرُه**: onunla cinsel birleşmesidir.

**الليث** dedi: ona **شبْرَها**’sını verdi; yani nikâh hakkını.

**ابن السكّيت**: falancaya mal olarak **شبَرْتُ** ve **أَشْبَرْتُه**; eğer ona verdiysem.

**أوس** dedi:
وأَشبَرِنَيها الْهَالِكِيُّ كأَنَّها
غَدِيرٌ جَرَتْ في مَتْنِهِ الرِّيحُ سَلْسَلُ

**ثعلب**’in **ابن الأعرابيّ**’den (rivayetiyle): **الشَّبَرَةُ**: عطiye’dir. **شبَرْتُهُ** ve **أَشْبَرْتُه** ve **شبّرْتُه**: ona verdim; o, **الشَّبْرُ**’dür; şiirde harekelenmiştir.

Dedi ki: **الشَّبْرَةُ**: kısa ve uzun olabilen boy-pos’tur.

**شمِر** yahyâ b. ya‘mer hadisi hakkında dedi: **الشَّبْرُ**: mehir ve **عُقْر**’dan cinsel organın sevabıdır.

Dedi ki: devenin **شَبْرُ**’ü: onun çiftleşmesinin sevabıdır.

Dedi ki: **أحمد بن عَبْدَة**’nin **ابن المبارك**’ten rivayet ettiğine göre; o dedi ki: **الشَّكْرُ**: azıktır; **الشَّبْرُ**: cinsel birleşmedir.

**شَمِر** dedi: **القُبُلُ**’e **الشَّكْرُ** denir. Şu beyit okundu:
صَنَاعٌ بإشفاها حَصَانٌ بشَكْرِها
جَوَادٌ بِقُوتِ الْبَطْنِ والعِرْقُ زاخِرُ

**ثعلب**’in **ابن الإعرابيّ**’den: **المَشْبُورَةُ**: cömert, kerim kadındır.

**عَمرو** babasından: dedi ki: **الشِّبْرُ**: yılandır. **قِبالُ الشِّسْعِ**: yılandır.

**أبو سَعيد** dedi: **المَشابِرُ**: alışverişte kullanılan koldaki çentiklerdir; ondan **حَزُّ الشِّبْرِ** ve **حَزُّ نِصْف الشِّبر** ve onun **رُبْعِه** çentiği. Her bir çentik, küçük veya büyük olsun, **مَشْبَرٌ**’dir.

**الشَّبُّور**: içine üflenen bir şeydir; sahih Arapça değildir.

**بشر** : **الحرانيّ**’nin **ابن السّكّيت**’ten (rivayetiyle): **البَشْرُ**: derinin **بَشْرُ**’üdür; o, iç tarafının bir bıçakla alınmasıdır. “Deriyi **بَشَرْتُ**; onu **أبْشُرُه**; **بَشْراً**” denir.

Dedi ki: **البَشَرُ**: **بَشَرَةٍ**’nin cemidir; o, derinin dışıdır. **البَشَرُ** ayrıca: خلق’tır; dişiye ve erkeğe, bire, ikiye ve topluluğa kullanılır. “O **بَشَرٌ**’dir; o **بَشَرٌ**’dir; ikisi **بشَرٌ**’dir; onlar **بَشرٌ**’dir” denir.

**الليث** dedi: **الْبَشَرةُ**: insanın yüz ve bedeninin üst derisidir; bununla renk ve inceliği kasteder. Ondan, erkeğin kadına **مُبَاشَرَةُ**’si türetildi; iki **أبشَار**’ın birbirine yapışması sebebiyle. Bir işin **مُبَاشَرَةُ**’si: ona bizzat kendinle حاضر olmandır.

**أبو عبيد**’in **الأصمعيّ**’den (rivayetiyle): **مُؤْدَمٌ مُبْشَرٌ** adam: işlerin bilgisiyle birlikte yumuşaklık ve sertliği toplamış olandır.

Dedi ki: aslı, derinin **أدَمَة**’sinden ve onun **بَشرَتِهِ**’ndendir. **الْبَشَرَةُ**: onun dışıdır; o, saçın bittiği yerdir.

Dedi ki: **الأَدَمَةُ**: onun içidir; etin bitişiğidir. Dedi ki: bununla murat: **الأَدَمَة**’nin yumuşaklığını, **البَشَرَة**’nin pürüzlülüğünü toplamış ve işleri tecrübe etmiş olmasıdır.

**أبو زيد** dedi: onların darb-ı mesellerindendir: “Ancak **الأدِيمُ ذو البَشَرة** kınanır”; yani tabaklamada tekrar edilir. Der ki: ancak umulan ve akıldan bir payı olan kınanır. Ve falanca kadın **مؤدمةٌ مُبْشَرَةٌ**’dir; eğer her yönden tam ise.

Aziz ve celil olan dedi: ( **إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ** ) ( **آل عمران : 45** ) ve ( **يَبْشُرُكَ** ) diye de okunmuştur.

**الفراء** dedi: sanki şeddeli olanı, müjdelemelerin **بِشَارات**’ı üzerinedir; sanki hafif olanı, sevinç ve sürur cihetindendir. Bu, şeyhlerin söyledikleri bir şeydi.

Dedi ki: bazıları dedi: **أَبْشَرْتُ**; belki de Hicaz lehçesidir. **سُفيان بن عُيَيْنَة**’yi onu zikrederken işittim: **فَلْيُبْشِرْ**. Dedi ki: **بَشِرْتُ**; **الكسائيّ**’nin rivayet ettiği bir lehçedir. “Bana güzel bir yüzle **بَشِرَني**; bana **يَبْشَرُني**” denir. Şu beyit okundu:
وإذا رَأَيْتَ الباهِشِين إلى النَّدى
غُبْراً أكُفُّهُمُ بقَاعٍ مُمْحِلِ
فأَعِنْهُمُ وابْشَرْ بما بَشِرُوا به
وإذا هُمُ نَزَلوا بضَنْكٍ فانْزِلِ

**الزَّجاجُ** dedi: **يَبشَرُك**’ün manası: seni sevindirir ve seni ferahlatır. “Adamı **بَشَرْتُ**; onu **أَبَشرُهُ**”; eğer onu sevindirdiysem. Ve **بِشرَ يبْشَرُ**; eğer sevindiyse.

Dedi ki: **يَبْشُرُكَ**’ün manası **البِشَارّة**’dendir. Dedi ki: bunun hepsinin aslı: insanın **بَشرَة**’sinin sevinçte yayılmasıdır. Bundan onların sözü: “Falanca beni **بِبِشْرٍ** ile karşılar”; yani sevinçte yayılmış bir yüzle.

Bana **المنذريّ** haber verdi, **ثعلب**’den, **ابن الأعرابيّ**’den; dedi ki: “**بشَرْتُه**”, “**بشَّرتُه**”, “**بَشِرْتُهُ**”, “**أَبْشَرْتُه**” denir. Dedi ki: “Şununla **بَشِرتُ**” ve “**بَشرْتُ**” ve “**أبشرْتُ**”; eğer onunla sevindiysen. **بشيرُ الوجه** adam: eğer yüzü güzel ise. Ve **بشيرة الوجه** kadın.

**أبو عُبيد**’in **الفراء**’dan (rivayetiyle): **البَشَارَةُ**: güzelliktir. **الأعشى** dedi:
ورأت بأنّ الشيبَ جا
نَبَه البشاشَةَ والبَشارَة

**الليث** dedi: **البِشَارَةُ**: kendisiyle müjdelendiğin şeydir. **البشيرُ**: kavmi hayır veya şer bir işle müjdeleyen kimsedir. **البُشَارَةُ**: bunun karşılığında verilen şeyin hakkıdır. **البُشرَى**: isimdir. “Onu müjdeledim de o sevindi; **اسْتَبشر** etti ve **تَبشَّر** etti” denir.

**وتباشِيرُ الصُّبْح**: onun evvelleridir.

**لبيد** dedi:
قَلّما عَرَّسَ حتى هِجْتُهُ
بالتّباشير من الصُّبْحِ الأوَلْ

**التّباشيرُ**: gecede sabah ışığının çizgileridir.

**الليث** dedi: bulutla sürüklenirken rüzgârların eserlerinden yer yüzünde gördüğün çizgilere **التَّباشير** denir. Ve hayvanın yanının, arka taraftan olan izlerine **التباشير** denir. Şu beyit okundu:
نِضْوَةُ أسْفَارٍ إذا حُطَّ رَحْلُها
رأيْت بكَفّيْها تَبَاشِيرَ تَبْرُقُ

**المُبشراتُ**: bulutla ve yağmurla esen rüzgârlardır.

Başkası: çekirge yeri **بَشرَ** eder; onu **يبشُرها**; eğer üzerindekini yediyse.

**أبو عُبيد**’in **أبي زيد**’den (rivayetiyle): yer **أبشرَت**; eğer bitkisini çıkardıysa. “Yerin **بشرَة**’si ne güzeldir.”

**أبو زياد** ve **الأحمر** dedi: “Onun **مَشرَتَها**’sı ne güzeldir.”

**أبو الهيْثم** dedi: **مَشرَتَها**; teşdîd ile.

**أبو خيرة** dedi: **مَشرَتُها**: onun yaprağıdır.

**اللحيانيّ**: **نَاقَةٌ بشِيرَةٌ**: zayıf da değil, semiz de değil.

**أبو هلال**’den nakledildi: o, ne soylu ne de aşağı olanıdır. Ve “dişi deve **أَبشرَت**”; eğer gebe kaldıysa; sanki gebelikle müjdelemiş gibi.

**الطِّرِمَّاح** dedi:
عَنْسَلٌ تَلوِي إذَا أَبْشرَتْ
بِخَوافِي أَخْدَرِيّ سُخَام

**أبو العباس**’ın **ابن الأعرابيّ**’den (rivayetiyle): onlar **الْبُشَارُ** ve **الْقُشَارُ** ve **الخُشَارُ**’dır: halkın döküntüleri için.

**أبو زَيد**: yer **إبشاراً** ile **أَبشرتِ**; eğer ekildiyse ve tohumu çıktıysa; o vakit “yerin **بَشَرَة**’si ne güzeldir” denir.

Deriyi **أَبْشرْتُ**; o **مُبْشَرٌ**’dür; eğer etin bitişiğindeki **بَشَرَتُه** ortaya çıktıysa. Ve onu **آدمْتُه**; eğer üzerinde saç biten **أَدَمَتهُ**’ni ortaya çıkardıysan.

**ابن الأعرابيّ**: **الْمبشورَةُ**: yaratılışı ve rengi güzel cariyedir. “Onun **بَشرَهَا**’sı ne güzeldir.”

**برش** : **اللّيْث** dedi: **الأَبْرشُ**: içinde renkler ve karışım olan. **الْبُرشُ**: hepsi. **بَرْشَاءُ** yılan: **الرَّقْشَاء** menzilesindedir. **الْبَرِيشُ**: onun gibidir.

**رؤبة** dedi:
وتركتْ صاحبتي تَفْرِيشي
وأَسْقَطَتْ من مُبْرِمٍ بَرِيشِ
yani: onda renkler vardır. **جَذيمَةُ الملك** **أَبْرَص** idi; Araplar, **الأَبْرص** lafzından hoşlanmadıkları için ona **الأَبْرَش** lakabını verdiler.

**أبو عُبيدة**: atların alâmetlerinde, “**بَهيم**” denmeyen ve “alâmeti yok” denmeyenlerden: **الأَبْرَش** ve **الأَنْمر** ve **الأَشيَم** ve **المْدَنَّر** ve **الأبْقَع** ve **الأبْلَق**. **الأَبْرشُ**: **الأَرْقَط**’tır. **الأَنْمر**: onda bir beyaz benek ve başka bir benek; hangi renk olursa olsun. Dedi ki: **الأَشيَم**: bedeninde benler olmasıdır. **الْمُدَنَّرُ**: **الْبَرَش**’ın üstünde noktaları olan.

**ربش** : **أبو العباس**’ın **ابن الأعرابيّ**’den (rivayetiyle): yer **أرْمَشَ** ve **أَرْبَش** ve **أَنْقَدَ**; eğer yapraklandı ve çatladıysa. **رَبشاءُ** ve **بَرشاءُ** yer: otu çok, renkleri farklı olandır. **أرْبشٌ** ve **أَبْرَشٌ** yer: rengi farklı olandır.

**اللّحيانيّ** dedi: **بِرْذَوْنٌ أَرْبشٌ** ve **أَبْرَشٌ**.

**الكسائيّ** dedi: **سَنَةٌ رَبشاءُ** ve **رَمْشاءُ** ve **بَرْشاء**: otu çok olan (yıl).

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الشين والراء وما يثلثهما)
(شرز) الشين والراء والزّاء أصلٌ يدلُّ على خلافِ الخَير، في جميع فروعهِ: من هلاك، ومنازَعة وغير ذلك. ومن ذلك قول العرب للعدوّ: أَشْرزَه الله، أي أهلكَه. ورماه بِشَرْزةٍ، أي مَهلكة. ويقال إنَّ المشارَزة كالمصاحبة والمنازعة. والمشارِز: الرجل السيِّئ الخلُق، الشَّديد الخَلْق.
ومن الباب : أَشْرزت [الشيء([1])]، إِذا قطعتَه فلم تصلْه.
(شرس) الشين والراء والسين أصلٌ قريبٌ من الذي قبله. من ذلك الشَّرْس: شِدّة الدَّعْكِ للشّيء. يقال شرَسْتُهُ شَرساً. والشَّريس: الشَّكِس الكثير الخِلاف([2]). ويقال تَشَارَسَ القومُ، إِذا تَعَادَوا([3]). ويقال إنَّ الشِّرْس نبتٌ بَشِع الطّعم. والأشرس: الرَّجُل الجريء على القتال. ويقال إن الشِّراس الرِّباق([4]).
(شرص) الشين والراء والصاد ما أحسب فيه شيئاً * صحيحاً، لأنِّي لا أرى قياسَهَ مطّرِداً. على أنَّهم يقولون إن الشِّرْصَتَيْن([5]): ناحيتا النّاصية مما رقَّ فيه الشَّعَر. ويقال لكلِّ ضخمٍ رِخْو: شِرْواص([6]). ويقال إنَّ الشَّرَص الغَلْظَ من الأرض.
(شرط) الشين والراء والطاء أصلٌ يدلُّ على عَلَمٍ وعلامة، وما قارب ذلك من عَلَم. من ذلك الشَّرَط العَلاَمة. وأشراط الساعة: علاماتُها. ومن ذلك الحديث حين ذكر أشراط الساعة، وهي علاماتها. وسمِّي الشُّرَط لأنّهم جعلوا لأنفسهم عَلامةً يُعرَفون بها. ويقولون: أَشرَطَ فلاَنٌ نفسَه للهَلكة، إِذا جعلَها عَلَمَاً للهلاك. ويقال أَشْرَطَ من إِبله وغنمه، إِذا أعدَّ منها شيئاً للبيع. قال الشاعر:([7])
فأَشْرَطَ فيها نفسَه وهو مُعْصِمٌ *** وألقى بأسبابٍ لـه وتوكُّلا
ومن الباب شَرْط الحاجم، وهو معلومٌ، لأنَّ ذلك علامةٌ وأَثَر. ويقال إنَّ أشراطَ السّاعة أوائِلُها. ومن الباب الشّريط، وهو خَيط يُرْبَق به البَهْم. وإِنّما سمِّي بذلك لأنَّها إذا رُبِطَتْ به صار لذلك أَثَر. ومن الباب الشَّرَط، وهو المَسِيل الصَّغير يجيء من قدر عشر أذرع، وسمِّي بذلك لأنَّه أثّر في الأرض كَشَرْط الحاجم.
ومن الباب الشَّرَطانِ : نجمانِ يقال إنَّهما قرنا الحَمَل، وهما مَعْلَمانِ مُشْتَهِران. ويقال جملٌ شِرواطٌ، أي ضَخْم. وإِنّما سُمِّيَ شِرواطاً لأنَّه إِذا كان مع إِبل تبيَّن كأنَّه عَلَم. قال حسّانٌ:
في نَدَامَى بيضِ الوجوهِ كرامٍ  *** نُبِّهُوا بعد هَجْعَةِ الأَشراطِ([8])ففيه أقوال: قال قوم: أراد به الشّرَطينِ والثالثَ بين يديهما، ويكون على هذا قول من سمّى الثلاثة أشراطاً([9]). قال العجاج:
* من باكِرِ الأشراطِ أشْرَاطِيُّ([10]) *
وقال قوم: أراد بالأشراط الحَرَس. ويقال: الأشراط سِفْلة القوم. قال الشاعر:
أشاريط من أَشْراطِ أشراطِ طَيِّئٍ *** وكانَ أبوهُم أَشْرَطاً وابنَ أَشْرَطا([11])ومن ذلك شَرَط المِعْزَى، وهي رُذَالُها، في قول جرير:
ترى شَرَطَ المِعْزَى  مُهورَ نسائِهمْ *** وفي شَرَط المِعزَى لهُنَّ مُهورُ([12])وقال قوم: اشتقاق الشُّرَط من هذا لأنَّهم رُذَال. وقال آخرون: إِنَّما سُمُّوا شرَطاً لأنَّهم جَعَلوا لأنفسهم علامةً يُعرَفون بها، فأمَّا الشَّرَط التي هي الرُّذَال فإنّ وجهَ القياس فيها أنَّها تُشْرَط، أي تقدّم أبداً للنّوائب قبل الجُبار، فهي كالذي قُلْنَاهُ في قوله: "فأشرط فيها نَفْسَه"، أي جعلها عَلَماً للهلاك.
(شرع) الشين والراء والعين أصلٌ واحدٌ، وهو شيءٌ يُفتَح في امتدادٍ يكون فيه. من ذلك الشّريعة، وهي مورد الشَّارِبة الماء. واشتُقّ من ذلك الشِّرْعة في الدِّين، والشَّريعة. قال الله تعالى: ﴿لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجَاً﴾  [المائدة 48]، وقال سبحانه: ﴿ثُمَّ جَعَلْنَاكَ عَلَى شَرِيعَةٍ مِنَ الأَمْرِ﴾  [الجاثية 18]. وقال الشَّاعر في شريعة الماء:
ولمَّا رأتْ أنَّ الشَّرِيعة همُّها *** وأنَّ البياضَ من فرائِصها دامِي([13])
ومن الباب: أشرعت الرُّمَح نحوه إشراعاً. ورَّبما قالوا في هذا شَرَعْت. والإبْل الشُّرُوع: التي شَرَعَت ورَوِيَت. ويُقال أشرعْتُ طريقاً، إِذا أنفذتَه وفتحتَه، وشرعت أيضاً. وحِيتانٌ شُرَّع: تَخفِض رؤوسَها تشرب([14]). وشَرَعْت الإِبلَ، إِذا أمكنتَها من الشّريعة. هذا هو الأصل ثم حُمِل عليه كلُّ شيءٍ يُمدُّ في رفعةٍ وغير رفعة. من ذلك الشِّرَع، وهي الأوتار، واحدتها شِرْعة، والشراع جمع الجمع. قال الشاعر:
* كما ازدهرت قَينةٌ بالشِّراع([15]) *
ومن ذلك شِرَاع السَّفينة، وهو ممدودٌ في علوٍّ،  وشُبّه بذلك عنقُ البعير فقيل شرَعَ البعيرُ عنقَه. وقد مَدَّ شِراعَه إذا رفَعَ عُنقَه. وقيل في التَّفسير في قولـه تعالى: ﴿إِذْ تَأْتِيهِمْ حِيتَانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعاً﴾ [الأعراف 163]: إِنّها الرافعةُ رؤوسَها، ومنه قولهم: رُمْحٌ شُرَاعيٌّ، أي طويل، في قول الهُذَليّ([16]). ومن الفتح الذي ذكرناه أوّلاً روايةُ ابنِ السِّكّيت: شرعت الإهاب، إِذا شقَقتَ ما بين رِجلَيه.
(شرف) الشين والراء والفاء أصلٌ يدلُّ على علوٍّ وارتفاع. فالشَّرَف: *العُلُّوّ. والشريف([17]): الرجل العالي. ورجلٌ شريفٌ من قوم أشراف، يقال إِنَّه جمعٌ نادر، كحبيب وأحباب، ويتيم وأيتام. ويقال للذي غَلَبَهُ غيرُه بالشَّرَف مشروف. ويقال استشرفتُ الشّيءَ، إِذا رفعتَ بصرك تنظرُ إليه. ويقال للأنوف الأشراف، الواحدُ شرف. والمَشْرَف([18]): المكان تُشرِف عليه وتعلوه. ومشارف الأرض: أعاليها. والمشرفيّة: منسوبة إلى مَشَارف الشام. ويقال إنَّ الشُّرْفَة: خِيار المال، واشتقاقه من الشُّرْفة التي تُشَرَّفُ بها القصور، والجمع شُرَف. والمُستشرِف من الخيل: العظيم الطَّويل. قال الخليل: سهمٌ شارف: دقيق طويل، وأُذُنٌ شَرْفاءُ: طويلةُ القُوف([19]). ومَنْكِبٌ أشرفُ:عالٍ. فأَمَّا النّاقة الشَّارفُ فهي المُسِنَّة الهَرِمَة من الإِبل، وهذا ممكنٌ  أن يكون من العلوّ في السّنّ. وذُكِر عن الخليل أنَّ السَّهْم الشارف من هذا، وهو الذي طال [عهدُهُ] بالصِّيان([20]) فانتكث عَقَبُهُ وريشُهُ. قال أوس:
يُقلِّبُ سَهماً راشَهُ بمناكِبٍ  *** ظُهَارٍ لُؤامٍ فهو أعجفُ  شارفُ([21])ويزعمون أن شُرَيْفَاً أطولُ جَبَلٍ في الأرض.
(شرق) الشين والراء والقاف أصلٌ واحدٌ يدلُّ على إضاءةٍ وفتحٍ. من ذلك شَرَقَت الشّمسُ، إذا طلعت. وأشرقت، إذا أضاءت. والشُّرُوق: طُلوعها. ويقولون: لا أفعل ذلك ما ذرَّ شارقٌ، أي طَلَعَ، يُرَاد بذلك طُلُوع الشمس. وأيّام التَّشْريق سمِّيت بذلك لأنَّ لحوم الأضاحِي تُشرَّق فيها للشَّمس. وناسٌ يقولون: سمِّيت بذلك لقولهم: "أشرِقْ ثَبِير، لكيما نُغير". والمَشْرِقَانِ: مَشْرِقَا الصَّيفِ والشِّتاء. والشَّرْق: المَشْرِق. وقال قوم: إنَّ اللحمَ الأحمرَ يُسمَّى شَرْقاً.  فإنْ كان صحيحاً فلأنَّه من حُمرته كأنه مُشْرِق.
ومن قياس هذا الباب: الشّاةُ الشّرقاء: المشقوقة الأُذُن، وهو من الفَتح الذي وصفناه.
ومما شذَّ عن هذا الباب قولهم: شَرِقَ بالماء، إِذا غَصَّ به شَرَقَاً. قال عديّ:
لو بِغَيْرِ الماءِ حَلْقِي شَرِقٌ *** كنتُ كالغَصَّانِ بالماء اعتصارِي([22])
(شرك) الشين والراء والكاف أصلانِ، أحدُهما يدلُّ على مقارنَة وخِلاَفِ انفراد، والآخر يدلُّ على امتدادٍ واستقامة.
فالأول الشِّرْكة، وهو أن يكون الشيءُ بين اثنين لا ينفردُ به أحدهما. ويقال شاركتُ فلاناً في الشيء، إذا صِرْتَ شريكه. وأشركْتُ فلاناً، إذا جعلتَه شريكاً لك. قال الله جلَّ ثناؤهُ في قِصَّةِ موسى: ﴿وَأَشْرِكْهُ في أَمْرِي﴾ [طه 32]. ويقال في الدُّعاء: اللهم أشرِكْنا في دعاء المؤمنين، أي اجعلنا لهم شركاءَ في ذلك، وشَرِكتُ الرَّجُلَ في الأمرِ أشْرَكُه.
وأمّا الأصل الآخر فالشرَك: لَقَم الطّريق، وهو شِرَاكُه أيضاً. وشِرَاك النَّعْل مشبَّه بهذا. ومنه شَرَكُ الصّائِدِ، سمِّي بذلك لامتداده.
(شرم) الشين والراء والميم أصلٌ واحدٌ لا يُخْلف، وهو يدلُّ على خَرْقٍ في الشيء ومَزْق. من ذلك قولُهم: تشرّم الشيء، إذا تمزّق. ومنه الحديث: "أَنَّهُ أُتِيَ بِمُصْحَفٍ قد تَشَرَّمتْ حواشيه". ومن الباب الشّرِيم، وهي المرأة المُفْضاة. والشَّرْم: قَطْعٌ من الأرنبة، وقَطْعٌ من ثَفْر النَّاقة([23]). والشَّارم: السهم الذي يَشرِمُ جانبَ الغَرَض. ويقال شَرَم له من ماله، إِذا قَطَع له من ماله قطعةً قليلة. والشَّرْم يقال إِنّه لُجَّة في البحر. وسَمِعت مَن يقول إِن الشَّرْمَ كالخَرْق في جانب البحر، كالمدخَل إلى البحر. وهذا أقيَسُ من القول الأوّل. قال:
تَمنّيتُ مِنْ حُبِّي بُثينَة أنّنا  *** على رَمَثٍ في الشَّرْمِ ليس لنا وَفْرُ([24])ويقال عُشْب شَرْمٌ، إِذا شُرِمَ أعلاه، أي أُكِل.
(شري) الشين والراء والحرف المعتل أصولٌ ثلاثة: أحدها يدلُّ على تعارضٍ من الاثنين في أمرين أخذاً وإِعطاءً مُمَاثَلةً، والآخر نبتٌ، و*الثالث هَيْجٌ في الشيء وعلُوّ.
فالأوّل قولهم: شَرَيت الشيء واشتريتُه، إِذا أخذتَه من صاحبه بثَمنه. وربما قالوا: شَريتُ: إِذا بعتَ. قال الله تعالى: ﴿وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ﴾ [يوسف 20]. ومما يدلُّ على المماثلة قولهم: هذا شَرْوَى هذا، أي مِثْلُهُ. وفُلاَنٌ شَروَى فلانٍ. ومنه حديث شريح في قوسٍ كَسَرَها رجلٌ لرجُل فقال شُريح: "شَرواها" أي مثلُها. وأشراء الشيء: نواحيه، الواحد شَرىً، وسمِّي بذلك لأنَّه كالنّاحية الأخرى. والشِّرَى مقصور، يقال شَرَى الشيءَ شِرىً. وأمَّا النَّبْت فالشّرْيُ، يقال إِنّه الحنظل. ويقولون الشَّرْية: النَّخْلة التي تنبُت من النَّواة. قال رُؤبة:
* وشرية في قرية *
والشَّرَى : موضع كثير الدّغَل والأُسْدِ. قال:
أسودُ شَرَى لاقت أُسودَ خفِيَّةٍ *** تَسَاقَوْا على حَرْدٍ دِماءَ الأساوِدِ([25]) والشِّريان من شجر القِسِيّ.
والأصل الثالث: قولهم شَرِيَ الرّجلُ شَرَىً، إِذا استُطِيرَ غَضَبَاً، ويقال شَرِيَ البعيرُ في سيرهِ شَرىً، إِذا أسرع. وشَرِي البرقُ، إِذا استطار. قال الشاعر:
أصاحِ تَرَى البرقَ لم يغتمضْ *** يموتُ فُواقاً ويَشْرَى فُواقا([26])ويقال استشرى الرجُل، إِذا لجَّ في الأمر. ويقال شَرِي زِمامُ النّاقة يَشْرى شَرىً، إِذا كثُر اضطرابُهُ. ويقولون: "كلُّ مُجْرٍ في الخَلاءِ يَشْرَى"([27]).
(شرب) الشين والراء والباء أصلٌ واحد منقاسٌ مطّرد، وهو الشُّرب المعروف، ثمّ يُحمل عليه ما يقاربُه مجازاً وتشبيهاً. تقول: شربت الماءَ أشرَبُهُ شَرْباً، وهو المصدر. والشُّرْب الاسم. والشَّرب: القوم الذين يَشْرَبون. والشِّرب: الحظُّ من الماء. قال الشاعر([28]) في الشَّرْب:
فقلتُ للشَّرب في درنا وقد ثَمِلُوا  *** شِيمُوا وكيف يَشِيم الشارب الثملُ
والشَّرَبَة: ماءٌ يجمع حول النَّخلة يكون منها شُربها، والجمع شَرَبٌ. والمَشْرَبة: الموضع الذي يَشْرب منه النّاس، وفي الحديث: "ملعونٌ من أَحاطَ على مَشْرَبةٍ". والمَشْرَب: الوجه الذي يُشرب منه، ويكون موضعاً ويكون مصدراً. والشَّريب: الذي يُشارِبُكَ. ويقال أَشْرَبتَنِي ما لم أَشْرَبْ، أي ادَّعيتَ عليَّ شُربَه، وهذا مَثَلٌ، وذلك إِذا ادَّعَى عليه ما لم يفعَلْه. وماء شَروبٌ وشَريبٌ، إذا صلَح أن يُشْرَبَ وفيه بعضُ الكراهة. والإشراب: لونٌ قد أُشْرِبَ من لَون، يقال: [فيه([29])] شُرْبَةُ حُمْرةٍ. ويقال أُشْرِبَ فلانٌ حبَّ فلانٍ، إِذا خالطَ قلبه. قال الله جلَّ ثناؤه: ﴿وَأُشْرِبُوا في قُلُوبِهِمُ العِجْلَ﴾  [البقرة 93]، قال المفسرون حُبَّ العِجْل. قال الشيباني: الشَّرْب الفَهْم، يقال شَربَ يَشْرُب شَرْباً، إِذا فَهِم. ويقال اسْمَع ثم اشْرُبْ([30]). والشاربة: القوم يكونون على ضَفّةِ نهر، ولهم ماؤُه. وشارب الإنسان معروف، ويجمع على شواربَ. والشَّوارب أيضاً: عروقٌ مُحدقةٌ بالحُلْقوم. وحمارٌ صَخِب الشَّوارب من هذا، إِذا كان شديدَ النَّهيقِ. والشارب في السيف([31]).
وأمّا اشرأبَّ فليس ببعيدٍ أن يكون من هذا القياس كأنّه كالمتهيِّئ للشُّرب، فيمدُّ عنقَه لـه. ثم يقاس على ذلك فيقال اشرأبّ لينظر شُرَأْبِيبَةً. وإنمّا زيدت الهمزةُ فرقاً بين المعنيين. وشَرَبَّةُ: مكان.
(شرث) الشين والراء والثاء أصلٌ واحدٌ، وهو الشَّرَث، وهو غِلظ الأصابع والكَفّيْن.
(شرج) الشين والراء والجيم أصلٌ منقاس يدُلُّ على اختلاطٍ ومُداخَلة. من ذلك الشَّرَجُ وهي العُرَى، سُمِّيت بذلك لأنّها تتداخل. ويقال شَرَجْتُ اللَّبنَ ، إِذا نضَدْته. ويقال شَرَّجْتُ الشرابَ، إِذا مَزَجْتَه. ويقال: إنَّ الشَّريجة القوسُ يكون عودُها لونَين. ويقال تَشَرَّجَ اللّحمُ باللّحمِ، إِذا تداخَلاَ. هذا هو الأصل. قولهم: أصبَحَ الناسُ في هذا الأمر شَرْجَيْنِ، فيُظَنُّ  أنّهم أصبحوا فِرْقَين. وهذا كذا يقال، وهو يرجع إلى المعنى الذي ذكرناه؛  لأنهم إذا اختلفوا اختلَطَ * الرّأيُ  والكلامُ وصارت مراجعاتٌ، كما قال زُهير:
رَدَّ القِيانُ جِمَالَ الحيِّ فاحتملوا  *** إلى الظهيرة أمرٌ بينَهمْ لَبِكُ([32])وأمّا شَرَج الوادي فمنفَسَحُه، والجمع أشراج.
(شرح) الشين والراء والحاء أُصَيْلٌ يدلُّ على الفتح والبيان. من ذلك شرحت الكلام وغيرَهُ شَرْحاً، إِذا بيَّنتَه. واشتقاقهُ من تشريح اللحم.
(شرخ) الشين والراء والخاء أصلان: أحدهما رَيْعان الشيء، وذلك يكون في النّتاج في غالب الأمر. والآخَر يدلُّ على تساوٍ في شيئين متقابلين.
فالأوّل شَرخ الشّباب: أوّلُه ورَيْعانه. وشَرخُ كلِّ سنةٍ: نِتاجها من أولاد الأنعام. وقد شَرَخَ نابُ البعيرِ، إذا شقَّ البَضْعة وخرج. وقال الشاعر([33]):
إنَّ شَرخَ الشَّبابِ والشَّعَرَ الأسـ *** ـودَ ما لم يُعَاصَ كان جُنونا
والأصل الآخر: الشَّرْخانِ، يقال لآخِرةِ الرّحْل وواسطتِه شَرخانِ. وَشَرْخَتَا السَّهمِ: زَنَمَتَا فُوقِه([34])،  و[هو([35])] موضِعُ الوتر بينهما.
(شرد) الشين والراء والدال أصلٌ واحدٌ، وهو يدلُّ على تنفيرٍ وإِبعاد، وعلى نِفَارٍ وبُعدٍ، في انتشار. وقد يقال للواحد([36]). من ذلك شَرَد البعيرُ شُرودا. وشَرّدْتُ الإبلَ تشريداً أُشرِّدُهَا. ومنه قوله جلَّ ثناؤه:﴿فَشَرِّدْ بِهِمْ مَنْ خَلْفَهُمْ﴾  [الأنفال 57]، يريد نكِّل بهم وسَمِّع. وهو ذلك المعنى، أنَّ المُذْنِب إذا أَذْنَبَ وعُوقِبَ عليه، فقد شُرِّدَ بتلك العقوبة غيرُهُ، لأنَّه يحذرُ مثلَ ما وقع بالمذْنِبِ فَيَشْرُد عن الذَّنْبِ وَينْكُلُ. والله أعلم.
--------------ــ
([1]) التكملة من المجمل. وقبلها في الأصل: "شرزت"، صوابه من المجمل.
([2]) ويقال: "شرس" و"أشرس" أيضاً.
([3]) في الأصل:" تهادوا"، صوابه من المجمل واللسان.
([4]) كذا وردت الكلمة بضبطها في الأصل. فإن صحت كانت جمع ربق، بالكسر، وهو الحبل والحلقة  يشد بها الغنم الصغار.
([5]) في الأصل:" الصرشصتين"، صوابه في المجمل واللسان.
([6]) ذكرت في القاموس، ولم تذكر في اللسان.
([7]) هو أوس بن حجر. ديوانه 21 واللسان (شرط، عصم).
([8]) ديوان حسان 235 واللسان (شرط). وفي الديوان: "خفقة الأشراط".
([9]) في المجمل: "وعلى ذلك تأويل من يسمي تلك الثلاثة أشراطاً".
([10]) ديوان العجاج 69 واللسان (شرط).
([11]) أنشده في اللسان (شرط).
([12]) ديوان جرير 266 واللسان (شرط).
([13]) البيت لامرئ القيس، وليس في ديوانه، هو في معجم البلدان، في رسم (ضارج) مع قصة تتعلق به.
([14]) في المجمل: "والحيتان الشرع: الرافعة رؤوسها، ويقال بل الخافضة".
([15]) سبقت قطعة منه في (زهر)، وتمام إنشاده في الحواشي.
([16]) هو قول ساعدة بن جُؤَيَّة:
أنحى عليها شُرَاعيَّاً فغادرها  *** لدى المزاحِفِ تلَّى في نضوخ دمِ
 ([17]) في الأصل: "والشرف"، صوابه في المجمل.
([18]) ضبطت في اللسان بضم الميم، من أشرف. وضبطت في المجمل بفتحها.
([19]) قوف الأذن، بضم القاف، أعلاها، أو مستدار سمها. وفي الأصل: "الفوق"، تحريف. وفي المجمل: "طويلة" فقط.
([20]) الصيان والصيانة والصون والحفظ بمعنى. وفي الأصل: "بالصبيان"، صوابه في المجمل. وفي اللسان:
(11: 74): "بالصيانة". وكلمة "عهده" من المجمل.
([21]) ديوان أوس بن حجر 16 واللسان (شرف).
([22]) اللسان (عصر، شرق)، والحيوان ( 5: 138، 593)،  والأغاني (2: 24).
 ([23]) في الأصل: "من فقر الناقة"، تحريف. وفي المجمل: "قطع الأرنبة وثفر الناقة".
([24]) البيت لأبي صخر الهذلي من قصيدة في بقية أشعار الهذليين 93، وأمالي القالي (1: 148). ويروى: "على رمث في البحر".
([25]) هو الأشهب بن رميلة، كما في البيان (2: 242)، والكامل 33، 348 والعقد (1: 53)، واللسان (حرد). وانظر الحيوان (4: 245).
([26]) البيت في اللسان (شرى).
([27]) المعروف: "كل مجر في الخلاء يسر". انظر الحيوان (1: 88/ 4: 207).
([28]) هو الأعشى، ديوانه 43، وشرح القصائد العشر للتبريزي 283، وقد سبق في (شيم).
([29])  التكملة من المجمل. وفي اللسان (1: 473): "وفيه شربة من حمرة، أي إشراب".
([30]) في اللسان: "ويقال للبليد: احلب ثم اشرب، أي ابرك ثم افهم. وحلب، إذا برك".
([31]) في اللسان: "الشاربان في السيف أسفل القائم، أنفان طويلان، أحدهما من هذا الجانب والآخر من هذا الجانب".
([32]) ديوان زهير  164 واللسان (لبك). واللبك: المختلط.
([33]) هو حسان بن ثابت. ديوانه 413 واللسان (شرخ)، والحيوان: (3: 108 / 6: 244).
([34]) في الأصل: "وشرختا السهم زينا فوقه". صوابه من المجمل، ونحوه في اللسان.
([35]) التكملة من المجمل.
([36]) كذا وردت هذه الجملة، وأراها مقحمة.

ـ

##### Türkçe

(Şîn, râ ve bunların üçüncülendiği şeyler bâbı)
(**شرز**) **الشين** ve **الراء** ve **الزّاء**; bütün dallarında hayrın zıddına delâlet eden bir asıldır: helâk, münâzaa ve bunun dışındakilerden. Bundan olarak Arapların düşman için sözü: “**أَشْرزَه الله**”, yani onu helâk etti. Ve onu **بِشَرْزةٍ** ile attı, yani bir helâk edici şeyle. Ve denilir ki **المشارَزة**; **المصاحبة** ve **المنازعة** gibidir. Ve **المشارِز**: kötü huylu, yaratılışı sert adamdır.

Bâbdan: **أَشْرزت [الشيء]**; onu kesip de birleştirmediğin zaman.

(**شرس**) **الشين** ve **الراء** ve **السين**; kendinden öncekinin yakın bir aslıdır. Bundan: **الشَّرْس**; şey için ovmanın şiddetidir. “Onu **شرَسْتُهُ شَرساً**” denilir. Ve **الشَّريس**: çokça muhalefet eden inatçı. Ve denilir: **تَشَارَسَ القومُ**; birbirlerine düşman oldukları zaman. Ve denilir ki **الشِّرْس**; tadı çirkin bir bitkidir. Ve **الأشرس**: savaşmaya cüretkâr adamdır. Ve denilir ki **الشِّراس**: **الرِّباق**.

(**شرص**) **الشين** ve **الراء** ve **الصاد**; onda sahih bir şey bulunduğunu sanmıyorum; çünkü kıyasının düzenli yürüdüğünü görmüyorum. Şu var ki onlar derler ki **الشِّرْصَتَيْن**: saçın inceldiği yerden perçemin iki yanı. Ve her iri yumuşak için denilir: **شِرْواص**. Ve denilir ki **الشَّرَص**: yerin kalın olanı.

(**شرط**) **الشين** ve **الراء** ve **الطاء**; bir alâmet ve işarete, ve alâmetten ona yakın olana delâlet eden bir asıldır. Bundan **الشَّرَط**: işarettir. Ve **أشراط الساعة**: onun alâmetleridir. Bundan, hadîs: kıyametin **أشراط**’ını zikrettiği vakit; o, onun alâmetleridir. Ve **الشُّرَط** diye adlandırıldı; çünkü kendileri için, onunla tanındıkları bir alâmet yaptılar. Ve derler: “**أَشرَطَ** falan kimse nefsini helâke”, onu helâk için bir alâmet kıldığı zaman. Ve denilir: “**أَشْرَطَ** devesinden ve koyunundan”, onlardan satış için bir şey hazırladığı zaman. Şair dedi ki:
فأَشْرَطَ فيها نفسَه وهو مُعْصِمٌ *** وألقى بأسبابٍ لـه وتوكُّلا

Bâbdan: **شَرْط الحاجم**; o bilinir; çünkü bu bir alâmet ve izdir. Ve denilir ki **أشراطَ السّاعة**: onun evvelleridir. Ve bâbdan **الشّريط**; o, kuzuya bağlanan iptir. Ancak bununla adlandırıldı; çünkü onunla bağlandıkları zaman bunun bir izi olur. Ve bâbdan **الشَّرَط**; o, yaklaşık on arşın miktarından gelen küçük sel yatağıdır; ve bununla adlandırıldı; çünkü yerde, hacamatçının **شَرْط**’u gibi iz bıraktı.

Ve bâbdan **الشَّرَطانِ**: iki yıldızdır; denilir ki onlar Koç’un iki boynuzudur; ve onlar meşhur iki alâmettir. Ve denilir: **جملٌ شِرواطٌ**, yani iri. Ancak **شِرواطاً** diye adlandırıldı; çünkü develerle beraber olduğu zaman, sanki bir alâmetmiş gibi belirginleşir. Hassân dedi ki:
في نَدَامَى بيضِ الوجوهِ كرامٍ  *** نُبِّهُوا بعد هَجْعَةِ الأَشراطِ
Bunda sözler vardır: Bir kavim dedi: bununla **الشّرَطينِ**’i ve ikisinin önündeki üçüncüyü kastetti; buna göre bu, üçüne **أشراطاً** adını verenin sözüdür. el-Accec dedi ki:
* من باكِرِ الأشراطِ أشْرَاطِيُّ *
Bir kavim dedi: **الأشراط** ile **الحَرَس**’ı kastetti. Ve denilir: **الأشراط** kavmin aşağı tabakasıdır. Şair dedi ki:
أشاريط من أَشْراطِ أشراطِ طَيِّئٍ *** وكانَ أبوهُم أَشْرَطاً وابنَ أَشْرَطا
Bundan: **شَرَط المِعْزَى**; o, onun rezilleridir; Cerîr’in sözünde:
ترى شَرَطَ المِعْزَى  مُهورَ نسائِهمْ *** وفي شَرَط المِعزَى لهُنَّ مُهورُ
Bir kavim dedi: **الشُّرَط**’un اشتقاق’ı bundan; çünkü onlar rezillerdir. Başkaları dedi: ancak **شرَطاً** diye adlandırıldılar; çünkü kendileri için, onunla tanındıkları bir alâmet yaptılar. Ama reziller olan **الشَّرَط**’a gelince, onda kıyasın yönü şudur: o **تُشْرَط** edilir, yani her zaman musibetler için zorbanın önüne geçirilir; bu, “فأشرط فيها نَفْسَه” sözünde söylediğimiz gibidir; yani onu helâk için bir alâmet kıldı.

(**شرع**) **الشين** ve **الراء** ve **العين**; tek bir asıldır; o, içinde bir uzanışta açılan bir şeydir. Bundan **الشّريعة**; o, su içenlerin suya varma yeridir. Ve bundan dinde **الشِّرْعة** ve **الشَّريعة** türetildi. Allah تعالى dedi: ﴿لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجَاً﴾ [المائدة 48] ve سبحانه dedi: ﴿ثُمَّ جَعَلْنَاكَ عَلَى شَرِيعَةٍ مِنَ الأَمْرِ﴾ [الجاثية 18]. Şair su şeriatı hakkında dedi:
ولمَّا رأتْ أنَّ الشَّرِيعة همُّها *** وأنَّ البياضَ من فرائِصها دامِي

Bâbdan: mızrakları ona doğru **أشرعت**; **إشراعاً**. Ve bazen bunda “**شَرَعْت**” dediler. **الإبْل الشُّرُوع**: şeriata girip kanmış olanlar. Ve denilir: “Bir yolu **أشرعْتُ**”, onu geçirip açtığın zaman; ve **شرعت** da. Ve **حِيتانٌ شُرَّع**: başlarını indirir, içerler. Ve “Develeri **شَرَعْت**”, onları şeriata imkânlı kıldığın zaman. Bu asıldır; sonra bunun üzerine, yükseklikte ve yükseklik dışındaki bir uzatılan her şey taşındı. Bundan **الشِّرَع**; o, kirişlerdir; tekili **شِرْعة**; ve **الشراع** cem‘u’l-cem‘dir. Şair dedi ki:
* كما ازدهرت قَينةٌ بالشِّراع *
Bundan **شِرَاع السَّفينة**; o, yüksekte uzatılmıştır; ve bununla devenin boynu benzetildi; “deve boynunu **شرَعَ** etti” denildi. Ve boynunu kaldırdığı zaman “**مَدَّ شِراعَه**” denildi. Ve tefsirde, Allah تعالى’nın sözü hakkında: ﴿إِذْ تَأْتِيهِمْ حِيتَانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعاً﴾ [الأعراف 163]: o, başlarını kaldıranlardır; ve bundan onların sözü: “**رُمْحٌ شُرَاعيٌّ**”, yani uzun; Hüzeli’nin sözünde. Ve ilk zikrettiğimiz açmadan: İbnü’s-Sikkît’in rivayeti: “Deriyi **شرعت**”, iki bacağı arasını yardığın zaman.

(**شرف**) **الشين** ve **الراء** ve **الفاء**; yükseklik ve yükselmeye delâlet eden bir asıldır. **الشَّرَف**: yüksekliktir. Ve **الشريف**: yüksek adamdır. Ve bir kavimden **أشراف** olan **شريف** adam; denilir ki bu, nadir bir cem‘dir; **حبيب** ve **أحباب** gibi, **يتيم** ve **أيتام** gibi. Ve başkası onu şerefte yenen kimseye **مشروف** denilir. Ve “Şeyi **استشرفتُ**”, ona bakmak için gözünü kaldırdığın zaman. Ve burunlara **الأشراف** denilir; tekili **شرف**. Ve **المَشْرَف**: üzerine çıkıp yükseldiğin yer. Ve **مشارف الأرض**: onun yüksekleridir. Ve **المشرفيّة**: Şam’ın **مَشَارف**’ına nisbetlidir. Ve denilir ki **الشُّرْفَة**: malın seçkinidir; ve onun اشتقاق’ı, sarayların onunla yükseltildiği **الشُّرْفة**’dendir; cem‘i **شُرَف**. Ve atlardan **المُستشرِف**: büyük uzun olandır. Halîl dedi: **سهمٌ شارف**: ince uzun; ve **أُذُنٌ شَرْفاءُ**: **القُوف**’u uzun. Ve **مَنْكِبٌ أشرفُ**: yüksek. Ama **النّاقة الشَّارفُ**; o, develerden yaşlı ihtiyar olan dişi devedir; bu, yaşta yükseklikten olması mümkündür. Ve Halîl’den zikredildi ki **السَّهْم الشارف** bundandır; o, **بالصِّيان** ile [**عهدُهُ**] uzamış olandır; böylece topuğu ve tüyü bozulmuştur. Evs dedi ki:
يُقلِّبُ سَهماً راشَهُ بمناكِبٍ  *** ظُهَارٍ لُؤامٍ فهو أعجفُ  شارفُ
Ve iddia ederler ki **شُرَيْفَاً** yeryüzündeki en uzun dağdır.

(**شرق**) **الشين** ve **الراء** ve **القاف**; aydınlanma ve açılmaya delâlet eden tek bir asıldır. Bundan: güneş **شَرَقَت**; doğduğu zaman. Ve **أشرقت**; aydınlattığı zaman. Ve **الشُّرُوق**: onun doğuşudur. Ve derler: “Bir **شارقٌ** zerrettiği müddetçe bunu yapmam”, yani doğdu; bununla güneşin doğuşu kastedilir. Ve **أيام التَّشْريق** bununla adlandırıldı; çünkü kurban etleri onda güneşe karşı **تُشرَّق** edilir. Ve bir topluluk der: bununla adlandırıldı; onların sözü için: “**أشرِقْ ثَبِير، لكيما نُغير**”. Ve **المَشْرِقَانِ**: yazın ve kışın iki doğuş yeri. Ve **الشَّرْق**: doğu. Ve bir kavim dedi: kırmızı et **شَرْقاً** diye adlandırılır. Eğer sahih ise, onun kızıllığından; sanki aydınlanmış gibidir.

Bu bâbın kıyasından: **الشّاةُ الشّرقاء**: kulağı yarık olan koyun; bu, tasvir ettiğimiz açmadandır.

Bu bâbdan şâz olan: onların sözü “**شَرِقَ بالماء**”, onunla boğulduğu zaman; **شَرَقَاً**. Adiyy dedi ki:
لو بِغَيْرِ الماءِ حَلْقِي شَرِقٌ *** كنتُ كالغَصَّانِ بالماء اعتصارِي

(**شرك**) **الشين** ve **الراء** ve **الكاف** iki asıldır: biri, tek başına olmamanın zıddı olarak beraberliğe delâlet eder; diğeri, uzama ve doğruluğa delâlet eder.

Birincisi **الشِّرْكة**’dir; o, şeyin iki kişi arasında olmasıdır; ikisinden biri onunla tek başına olmaz. Ve denilir: “Falanla şeyde **شاركتُ**”, onun ortağı olduğun zaman. Ve “Falanı **أشركْتُ**”, onu kendine ortak kıldığın zaman. Allah جلَّ ثناؤه Musa kıssasında dedi: ﴿وَأَشْرِكْهُ في أَمْرِي﴾ [طه 32]. Ve duada denilir: “Allah’ım, bizi müminlerin duasına **أشرِكْنا**”, yani bizi bunda onlara ortaklar kıl. Ve “Erkeği işte **شَرِكتُ**; onu **أشْرَكُه**.”

Diğer asla gelince: **الشرَك**; yolun kıvrımıdır; onun **شِرَاكُه** da. Ve **شِرَاك النَّعْل** buna benzetilmiştir. Ve ondan **شَرَكُ الصّائِدِ**; uzamasından dolayı bununla adlandırıldı.

(**شرم**) **الشين** ve **الراء** ve **الميم**; değişmeyen tek bir asıldır; o, şeyde bir yırtık ve parçalanmaya delâlet eder. Bundan onların sözü: “Şey **تشرّم** etti”, parçalandığı zaman. Ve ondan hadîs: “Ona, kenarları **تَشَرَّمتْ** olmuş bir mushaf getirildi.” Ve bâbdan **الشّرِيم**; o, **المُفْضاة** kadındır. Ve **الشَّرْم**: burun ucundan bir kesik, ve dişi devenin **ثَفْر**’inden bir kesiktir. Ve **الشَّارم**: hedefin yanını kesen oktur. Ve denilir: “Malından ona **شَرَم** etti”, malından ona az bir parça kestiği zaman. Ve **الشَّرْم** denilir ki denizde bir girdaptır. Ve “**الشَّرْم** denizin yanında bir yırtık gibidir; denize giriş gibi” diyen kimseyi işittim. Bu, birinci sözden daha kıyaslıdır. Dedi ki:
تَمنّيتُ مِنْ حُبِّي بُثينَة أنّنا  *** على رَمَثٍ في الشَّرْمِ ليس لنا وَفْرُ
Ve denilir: **عُشْب شَرْمٌ**; üstü **شُرِمَ** olduğu zaman, yani yenildi.

(**شري**) **الشين** ve **الراء** ve illetli harf; üç asıldır: birincisi, iki taraftan iki işte alma ve verme olarak bir benzerlikle karşılıklı olmayı gösterir; diğeri bitkidir; üçüncüsü şeyde bir coşma ve yükselmedir.

Birincisi onların sözü: “Şeyi **شَرَيت** ve **اشتريتُه**”, onu sahibinden bedeliyle aldığın zaman. Ve bazen “**شَريتُ**” dediler: sattığın zaman. Allah تعالى dedi: ﴿وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ﴾ [يوسف 20]. Benzerliğe delâlet edenlerden onların sözü: “Bu, bunun **شَرْوَى**’sıdır”, yani onun mislidir. Ve falan kimse falanın **شَروَى**’sıdır. Ve ondan Şurayh’ın hadîsi: bir adam bir adamın yayını kırdı; Şurayh dedi: “**شَرواها**”, yani onun misli. Ve **أشراء** şey: onun yanlarıdır; tekili **شَرىً**; bununla adlandırıldı; çünkü o, öteki yan gibi. Ve **الشِّرَى** maksûrdur; “Şeyi **شَرَى**; **شِرىً**” denilir. Bitkiye gelince: **الشّرْيُ**; denilir ki o, **الحنظل**’dır. Ve derler **الشَّرْية**: çekirdekten biten hurma fidanı. Ru’be dedi:
* وشرية في قرية *
Ve **الشَّرَى**: çalılığı ve aslanı çok bir yerdir. Dedi ki:
أسودُ شَرَى لاقت أُسودَ خفِيَّةٍ *** تَسَاقَوْا على حَرْدٍ دِماءَ الأساوِدِ
Ve **الشِّريان** yay ağacındandır.

Üçüncü asıl: onların sözü “Adam **شَرِيَ**; **شَرَىً**”, öfkeden savrulduğu zaman. Ve denilir: “Deve yürüyüşünde **شَرِيَ**; **شَرىً**”, hızlandığı zaman. Ve “Şimşek **شَرِي**”, savrulduğu zaman. Şair dedi ki:
أصاحِ تَرَى البرقَ لم يغتمضْ *** يموتُ فُواقاً ويَشْرَى فُواقا
Ve denilir: “Adam **استشرى** etti”, işte inatla ısrar ettiği zaman. Ve denilir: “Dişi devenin yuları **شَرِي**; **يَشْرى شَرىً**”, onun çalkantısı çoğaldığı zaman. Ve derler: “**كلُّ مُجْرٍ في الخَلاءِ يَشْرَى**”.

(**شرب**) **الشين** ve **الراء** ve **الباء**; ölçülü, düzenli yürüyen tek bir asıldır; o, bilinen içmedir; sonra ona, mecaz ve benzetme olarak ona yakın olan taşınır. “Suyu içtim; onu **أشرَبُهُ شَرْباً**” dersin; o, masdardır. Ve **الشُّرْب** isimdir. Ve **الشَّرب**: içen topluluktur. Ve **الشِّرب**: sudan paydır. Şair **الشَّرْب** hakkında dedi:
فقلتُ للشَّرب في درنا وقد ثَمِلُوا  *** شِيمُوا وكيف يَشِيم الشارب الثملُ
Ve **الشَّرَبَة**: hurma ağacının çevresinde toplanan, onun içmesi olan sudur; cem‘i **شَرَبٌ**. Ve **المَشْرَبة**: insanların içtiği yer; hadîste: “**مَشْرَبةٍ** üzerine çeviren mel’undur.” Ve **المَشْرَب**: içilen yön; yer olur ve masdar olur. Ve **الشَّريب**: seninle içişen kimsedir. Ve denilir: “Bana içmediğim şeyi **أَشْرَبتَنِي**”, yani onun içilmesini bana isnat ettin; bu bir meseldir; bu, yapmadığı şeyi ona isnat ettiği zamandır. Ve **ماء شَروبٌ** ve **شَريبٌ**: içilmeye elverişli olduğu ve onda bir miktar kerihlik bulunduğu zaman. Ve **الإشراب**: bir renkten içirilmiş bir renktir; denilir: [onda] **شُرْبَةُ حُمْرةٍ** vardır. Ve denilir: “Falan kimseye falanın sevgisi **أُشْرِبَ**”, kalbine karıştığı zaman. Allah جلَّ ثناؤه dedi: ﴿وَأُشْرِبُوا في قُلُوبِهِمُ العِجْلَ﴾ [البقرة 93]; müfessirler: buzağı sevgisi, dediler. Şeybânî dedi: **الشَّرْب** anlayıştır; “**شَربَ يَشْرُب شَرْباً**”, anladığı zaman. Ve “Dinle sonra **اشْرُبْ**” denilir. Ve **الشاربة**: bir nehir kıyısında olan topluluktur; ve onun suyu onlarındır. Ve insanın **شارب**’ı bilinir; **شواربَ** üzerine cem‘ olunur. Ve **الشَّوارب** da: gırtlağı kuşatan damarlardır. Ve bu, **حمارٌ صَخِب الشَّوارب**’dır; anırması şiddetli olduğu zaman. Ve kılıçta **الشارب**.

Ama **اشرأبَّ**; bundan kıyastan olması uzak değildir; sanki içmeye hazırlanır gibi; onun için boynunu uzatır. Sonra bunun üzerine kıyas edilir; “Bakmak için **اشرأبّ** etti; **شُرَأْبِيبَةً**” denilir. Ancak iki mânâ arasında ayırım için hemze artırıldı. Ve **شَرَبَّةُ**: bir yerdir.

(**شرث**) **الشين** ve **الراء** ve **الثاء**; tek bir asıldır; o, **الشَّرَث**’tir; o da parmakların ve iki avucun kalınlığıdır.

(**شرج**) **الشين** ve **الراء** ve **الجيم**; karışma ve iç içe girmeye delâlet eden ölçülü bir asıldır. Bundan **الشَّرَجُ**; o, halkalardır; iç içe girdikleri için bununla adlandırıldı. Ve “Sütü **شَرَجْتُ**”, onu üst üste dizdiğin zaman. Ve “İçeceği **شَرَّجْتُ**”, onu karıştırdığın zaman. Ve denilir: **الشَّريجة**; yayıdır; onun çubuğu iki renk olur. Ve denilir: “Et etle **تَشَرَّجَ** etti”, birbirine girdiği zaman. Bu asıldır. Onların sözü: “İnsanlar bu işte **شَرْجَيْنِ** olarak sabahladı”; onların iki fırka sabahladıkları sanılır. Bu böyle denilir; ve zikrettiğimiz mânâya döner; çünkü ihtilâf ettikleri zaman görüş ve söz karışır ve karşılıklı dönüşler olur; Züheyr’in dediği gibi:
رَدَّ القِيانُ جِمَالَ الحيِّ فاحتملوا  *** إلى الظهيرة أمرٌ بينَهمْ لَبِكُ
Ama vadinin **شَرَج**’ı: onun genişleyip açılan yeridir; cem‘i **أشراج**.

(**شرح**) **الشين** ve **الراء** ve **الحاء**; açma ve beyana delâlet eden küçük bir asıldır. Bundan: sözü ve başkasını **شَرَحْت**; **شَرْحاً**, onu açıkladığın zaman. Ve onun اشتقاق’ı etin parçalanmasındandır.

(**شرخ**) **الشين** ve **الراء** ve **الخاء** iki asıldır: biri, şeyin tazeliği; bu, çoğu zaman doğumda olur. Diğeri, karşılıklı iki şeyde eşitliğe delâlet eder.

Birincisi: **شَرخ الشّباب**; onun evveli ve tazeliği. Ve her senenin **شَرخُ**’u: davar yavrularından onun doğumudur. Ve devenin azı dişi **شَرَخَ** etti; eti yarıp çıktığı zaman. Şair dedi ki:
إنَّ شَرخَ الشَّبابِ والشَّعَرَ الأسـ *** ـودَ ما لم يُعَاصَ كان جُنونا
Diğer asıl: **الشَّرْخانِ**; semerin sonuna ve ortasına **شَرخانِ** denilir. Ve okun **شَرْخَتَا**’sı: **فُوقِه**’nin iki çıkıntısıdır; ve [o], ikisi arasındaki kiriş yeridir.

(**شرد**) **الشين** ve **الراء** ve **الدال**; tek bir asıldır; ürkütme ve uzaklaştırmaya, ve yayılma içinde kaçış ve uzaklığa delâlet eder. Ve tekil için de denilmiş olabilir. Bundan: deve **شَرَد** etti; **شُرودا**. Ve “Develeri **شَرّدْتُ**; **تشريداً**; **أُشرِّدُهَا**.” Ve ondan, Allah جلَّ ثناؤه’nun sözü: ﴿فَشَرِّدْ بِهِمْ مَنْ خَلْفَهُمْ﴾ [الأنفال 57]; yani onlarla ibret ver ve duyur, demek ister. Ve o, o mânâdır: çünkü suçlu suç işleyip de onun üzerine cezalandırıldığı zaman, o ceza ile başkası **شُرِّدَ** edilmiş olur; çünkü suçluya olanın benzerinden sakınır; böylece günahtan **يَشْرُد** eder ve geri durur. Ve Allah daha iyi bilir.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الشرب: تناول كل مائع، ماء كان أو غيره. قال تعالى في صفة أهل الجنة: ﴿وسقاهم ربهم شرابا طهورا﴾ [الإنسان/21]، وقال في صفة أهل النار: ﴿لهم شراب من حميم﴾ [يونس/4]، وجمع الشراب أشربة، يقال: شربته شربا وشربا. قال عز وجل: ﴿فمن شرب منه فليس مني﴾ - إلى قوله - ﴿فشربوا منه﴾ (الآية: ﴿فمن شرب منه فليس مني، ومن لم يطعمه فإنه مني إلا من اغترف غرفة بيده فشربوا منه﴾ سورة البقرة: آية 249)، وقال: ﴿فشاربون شرب الهيم﴾ [الواقعة/55]، والشرب: النصيب منه (قال ابن مالك في مثلثه:
والشاربون قيل فيهم شرب *** وكل حظ من شراب شرب
وشرب وإن تشأ فشرب *** جمع شروب مكثر الشراب) قال تعالى: ﴿هذه ناقة لها شرب ولكم شرب يوم معلوم﴾ [الشعراء/155]، وقال: ﴿كل شرب محتضر﴾ [القمر/28]. والمشرب المصدر، واسم زمان الشرب، ومكانه. قال تعالى: ﴿قد علم كل أناس مشربهم﴾ [البقرة/60]. والشريب: المشارب والشراب، وسمي الشعر الذي على الشفة العليا، والعرق الذي في باطن الحلق شاربا، وجمعه: شوارب؛ لتصورهما بصورة الشاربين، قال الهذلي في صفة عير:
*صخب الشوارب لا يزال كأنه*
(شطر بيت للهذلي، وقد تقدم عجزه في مادة (سبع). وهو في مجمع البلاغة للراغب 1/105)
وقوله تعالى: ﴿وأشربوا في قلوبهم العجل﴾ [البقرة/93]، قيل: هو من قولهم: أشربت البعير أي: شددت حبلا في عنقه، قال الشاعر:
*فأشربتها الأقران حتى وقصتها **بقرح وقد ألقين كل جنين*
(البيت لأحد اللصوص من بني أسد.
وهو في البصائر 3/305؛ ومعجم البلدان 4/321؛ واللسان وعمدة الحفاظ: شرب.
وقرح: سوق وادي القرى)
فكأنما شد في قلوبهم العجل لشغفهم، وقال بعضهم (هو الفراء في معاني القرآن 1/61) : معناه: أشرب في قلوبهم حب العجل، وذلك أن من عادتهم إذا أرادوا العبارة عن مخامرة حب، أو بغض، استعاروا له اسم الشراب، إذ هو أبلغ إنجاع في البدن (في مخطوطتي المحمودية: أبلغ منجاع)، ولذلك قال الشاعر:
*تغلغل حيث لم يبلغ شراب ** ولا حزن ولم يبلغ سرور*
(البيت لعبد بن عبد الله بن عتبة، أحد فقهاء المدينة، وهو في البصائر 3/306؛ وشرح الحماسة للتبريزي 3/298؛ ومجمع البلاغة 1/479)
ولو قيل: حب العجل لم يكن له المبالغة، [فإن في ذكر العجل تنبيها أن لفرط شغفهم به صارت صورة العجل في قلوبهم لا تنمحي] (ما بين [ ] نقله الزركشي في البرهان 3/148) وفي مثل: أشربتني ما لم أشرب (انظر: المجمل 2/528)، أي: ادعيت علي ما لم أفعل. *** شرح

- أصل الشرح: بسط اللحم ونحوه، يقال: شرحت اللحم، وشرحته، ومنه: شرح الصدر أي: بسطه بنور إلهي وسكينة من جهة الله وروح منه. قال تعالى: ﴿رب اشرح لي صدري﴾ [طه/25]، وقال: ﴿ألم نشرح لك صدرك﴾ [الشرح/1]، ﴿أفمن شرح الله صدره﴾ [الزمر/22]، وشرح المشكل من الكلام: بسطه وإظهار ما يخفى من معانيه.

##### Türkçe

- **الشرب**: her türlü akışkanı, su olsun veya başkası olsun, içmek. Yüce Allah cennet ehlinin sıfatı hakkında dedi ki: ﴿وسقاهم ربهم شرابا طهورا﴾ [الإنسان/21]; ve cehennem ehlinin sıfatı hakkında dedi ki: ﴿لهم شراب من حميم﴾ [يونس/4]. **الشراب**’ın çoğulu **أشربة**’dir. Denilir: **شربته** **شربا** ve **شربا**. Aziz ve Celil olan dedi ki: ﴿فمن شرب منه فليس مني﴾ - şu söze kadar - ﴿فشربوا منه﴾ (âyet: ﴿فمن شرب منه فليس مني، ومن لم يطعمه فإنه مني إلا من اغترف غرفة بيده فشربوا منه﴾ Bakara sûresi: âyet 249). Ve dedi ki: ﴿فشاربون شرب الهيم﴾ [الواقعة/55]. Ve **الشرب**: ondan paydır (İbn Mâlik üçlü (müselles)inde dedi ki:
والشاربون قيل فيهم شرب *** وكل حظ من شراب شرب
وشرب وإن تشأ فشرب *** جمع شروب مكثر الشراب)
Yüce Allah dedi ki: ﴿هذه ناقة لها شرب ولكم شرب يوم معلوم﴾ [الشعراء/155]; ve dedi ki: ﴿كل شرب محتضر﴾ [القمر/28]. Ve **المشرب**: mastardır; ve içmenin zaman adı ve yeri. Yüce Allah dedi ki: ﴿قد علم كل أناس مشربهم﴾ [البقرة/60]. Ve **الشريب**: içilecek yerler ve içecektir. Üst dudağın üzerindeki kıla ve boğazın iç tarafındaki damara **شاربا** adı verildi; onun çoğulu: **شوارب**; ikisinin, içenlerin sureti üzere tasavvur edilmesinden dolayı. Hüzeylî bir yaban eşeğinin sıfatında dedi ki:
*صخب الشوارب لا يزال كأنه*
(Hüzeylî’ye ait bir beytin yarısıdır; onun ikinci yarısı (سبع) maddesinde daha önce geçti. Râgıb’ın Mecmaʿu’l-belâğa’sında 1/105’tedir.)
Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿وأشربوا في قلوبهم العجل﴾ [البقرة/93]; denildi ki: bu, onların “**أشربت** deveyi” sözündendir; yani: boynuna bir ip sıktım. Şair dedi ki:
*فأشربتها الأقران حتى وقصتها **بقرح وقد ألقين كل جنين*
(Beyit, Benî Esed’den hırsızlardan birine aittir.
Basâir’de 3/305; Muʿcemu’l-buldân’da 4/321; Lisân ve ʿUmdetu’l-huffâz’da: **شرب** maddesindedir.
Ve **قرح**: Vâdî’l-Kurâ vadisinin pazarıdır.)
Sanki onların kalplerinde, ona olan aşırı düşkünlüklerinden dolayı, buzağı sıkıca bağlanmıştır. Ve bazısı dedi ki (o, Meʿânî’l-Kur’ân’da Ferrâ’dır 1/61): manası: buzağı sevgisi onların kalplerine içirildi; şu da var ki onların âdetlerindendir: bir sevginin yahut bir buğzun karışmasını ifade etmek istediklerinde, ona içecek adını ödünç alırlar; çünkü o, bedende en ileri derecede nüfuz edicidir (Mahmûdiyye nüshamda: en ileri derecede nüfuz ediciden daha ileri). Bunun için şair dedi ki:
*تغلغل حيث لم يبلغ شراب ** ولا حزن ولم يبلغ سرور*
(Beyit, Medine fakihlerinden biri olan Abd b. Abdillâh b. ʿUtbe’nindir; Basâir’de 3/306; Tebrîzî’nin Şerhu’l-Hamâse’sinde 3/298; Mecmaʿu’l-belâğa’da 1/479’dedir.)
Ve eğer “buzağı sevgisi” denilseydi, onda mübalağa olmazdı; [çünkü buzağının zikrinde, ona olan aşırı düşkünlüklerinden dolayı buzağı suretinin kalplerinde silinmez hâle geldiğine bir uyarı vardır] ([ ] arasındakini Zerkâşî el-Burhân’da 3/148 nakletti). Ve şu meselde: “**أشربتني** ما لم **أشرب**” (bak: el-Mucmel 2/528), yani: yapmadığım şeyi bana isnat ettin. *** **شرح**

- **أصل الشرح**: et ve benzerini yaymak; denilir: **شرحت** eti, ve **شرحته**. Ondandır: **شرح الصدر**; yani: onu ilâhî bir nurla, Allah tarafından bir sekînetle ve O’ndan bir ruh ile yaymak. Yüce Allah dedi ki: ﴿رب اشرح لي صدري﴾ [طه/25]; ve dedi ki: ﴿ألم نشرح لك صدرك﴾ [الشرح/1]; ﴿أفمن شرح الله صدره﴾ [الزمر/22]. Ve sözden müşkili **شرح** etmek: onu yaymak ve manalarından gizli olanı ortaya çıkarmaktır.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ش ر ب
شرب الماء والعشل والدواء‏.‏
ورجل شروب وشريب وهو مـن الشـرب‏.‏
وسقانـي بالمشربـة وهي الإناء وهذا مشرب القوم ومشربتهم ومنه قيل للغرفة‏:‏ المشربة لأنهم كانوا يشربون فيها وهي مشاربهم‏.‏
وطعام ذو مشربة‏:‏ من أكله شرب عليه‏.‏
وهو شريبي‏:‏ لمن يشاربك‏.‏
وماء شروب‏:‏ يصلح للشرب مع بعض كراهة وله شرب من الماء‏.‏
ومررت بالشاربة وهـم الذيـن مسكنهم على ضفة النهر‏.‏
ومن المجاز‏:‏ قول ذي الرمة‏:‏ إذا الركب راحوا راح فيها تقاذف إذا شربت ماء المطيّ الهواجر و ‏"‏ أشربتنـي ما لم أشرب ‏"‏ إذا ادّعى عليه ما لم يفعل‏.‏
وأشرب الثوب حمرة وفيه شربة من الحمرة‏.‏
وأشرب حب كذا ‏"‏ وأشربوا في قلوبهم العجل بكفرهم ‏"‏‏.‏
وقال زهير‏:‏ فصحوت عنها بعد حب داخل والحـب يشربـه فؤادك داء وشرب ما ألقى عليه شرباً إذا فهمه يقال‏:‏ اسمع ثم اشرب‏.‏
والثوب يتشرب الصبغ‏:‏ يتنشفه‏.‏
ويقـول الرجل لناقته‏:‏ لأشربنك الحبال والنسوع‏.‏
وأشربوا إبلكم الأقران‏:‏ أدخلوها فيها وشدّوها بها‏.‏
قال‏:‏ فأشربتها الأقـران حتـى أنختهـا بقرح وقد ألقين كل جنين وقال أبو النجم‏:‏ يرتـج منهـا تحـت كـفّ الذائـق مآكـم أشربـن بالمناطـق وشرب السنبل الدقيق إذا جرى فيه ويقال للسنبل حينئذ‏:‏ شارب قمح بالإضافة‏.‏
وأكل فلان سألتني عن أناس هلكـوا شرب الدهر عليهم وأكل وسمعت من يقول‏:‏ رفع يده فأشربها الهواء ثم قال بها على قذالي‏.‏
وقال الراعي‏:‏ إذا شرب الظمءُ الأداوى ونضبت ثمائلها حتى بلغـن العزاليـا ذهبـت بقايـا مائهـا‏.‏
وللسيـف شاربان وهما الأنفان في أسفل قائمه‏.‏
واشرأب له إذا رفع رأسه كالمقامح عند الشرب‏.‏
ويقال للمنكر الصوت‏:‏ سخب الشوارب يشبه بالحمار وهـي عـروق الحلقوم‏.‏
قال أبو ذؤيب‏:‏ صخب الشوارب لايـزال كأنـه عبد لآل أبي ربيعة مسبع

##### Türkçe

ش ر ب
**شرب** suyu, balı ve ilacı (içti).
Ve (bir) adam **شروب** ve **شريب**tir; o, içmeden (olan)dır.
Ve bana **بالمشربة** ile içirdi; o, kaptır. Ve bu, kavmin **مشرب**’idir ve onların **مشربتهم**’idir. Ve ondan dolayı odaya: **المشربة** denildi; çünkü onlar onun içinde içerlerdi; ve o, onların **مشاربهم**’idir.
Ve **طعام ذو مشربة**: onu yiyen, onun üzerine içti (yemekten sonra su içti).
Ve o, **شريبي**’dir: seninle içişen (içki arkadaşlığı eden) kimse için.
Ve **ماء شروب**: bir miktar kerahatle birlikte içmeye elverişlidir; ve onun su(da)n bir **شرب**’ı vardır.
Ve **الشاربة**’den geçtim; ve onlar, meskenleri nehrin kıyısı üzerinde olan kimselerdir.
Ve mecazdan: ذي الرمة’nin sözü:
إذا الركب راحوا راح فيها تقاذف
إذا شربت ماء المطيّ الهواجر
Ve “**أشربتني ما لم أشرب**”: yapmadığı şeyi onun aleyhine iddia ettiği zaman.
Ve elbiseye kızıllık **أشرب** etti; ve onda kızıllıktan bir **شربة** vardır.
Ve “**أشرب حب كذا**” ve “**وأشربوا في قلوبهم العجل بكفرهم**”.
Ve زهير dedi:
فصحوت عنها بعد حب داخل
والحـب يشربـه فؤادك داء
Ve **شرب**: üzerine attığını, onu anlayınca **شرباً** (olarak) (içti); denilir: “dinle, sonra **اشرب**.”
Ve elbise boyayı **يتشرب** eder: onu emer.
Ve adam, devesine der: “**لأشربنك الحبال والنسوع**.”
Ve “**أشربوا** develerinize **الأقران**”: onları onun içine sokun ve onunla bağlayın.
Dedi:
فأشربتها الأقـران حتـى أنختهـا
بقرح وقد ألقين كل جنين
Ve أبو النجم dedi:
يرتـج منهـا تحـت كـفّ الذائـق
مآكـم أشربـن بالمناطـق
Ve ince başak, içinde akınca **شرب** eder; ve o vakit başağa, izafetle **شارب قمح** denilir.
Ve falan yedi: “bana helâk olmuş insanlar hakkında sordun; zaman onların üzerine **شرب** etti ve yedi.” Ve, “elini kaldırdı da onu havaya **أشرب** etti, sonra onunla ensemin üzerine vurdu” diyen kimse(yi) işittim.
Ve الراعي dedi:
إذا شرب الظمءُ الأداوى ونضبت
ثمائلها حتى بلغـن العزاليـا
ذهبـت بقايـا مائهـا‏.‏
Ve kılıcın iki **شاربان**’ı vardır; ve onlar, kabzasının alt tarafındaki iki burundur.
Ve ona **اشرأب** etti: başını, içme esnasında ürkek atlar gibi kaldırdığı zaman.
Ve çirkin sesli olana denilir: **سخب الشوارب**; eşeğe benzetilir; ve o, gırtlağın damarlarıdır.
أبو ذؤيب dedi:
صخب الشوارب لايـزال كأنـه
عبد لآل أبي ربيعة مسبع

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الشَّرْبُ: مصدر شَرِبْتُ أَشْرَبُ شَرْباً وشُرْباً. ابن سيده: شَرِبَ الماءَ وغيره شَرْباً وشُرْباً وشِرْباً؛ ومنه قوله تعالى: فشارِبون عليه من الـحَميمِ فشارِبون شُرْبَ الـهِـيمِ؛ بالوجوه الثلاثة. قال سعيد بن يحيـى الأُموي: سمعت أَبا جريج يقرأُ: فشارِبون شَرْبَ الـهِـيمِ؛ فذكرت ذلك لجعفر بن محمد، فقال: وليست كذلك، إِنما هي: شُرْب الـهِـيمِ؛ قال الفراء: وسائر القراء يرفعون الشين. وفي حديث أَيـّامِ التَّشْريق: إِنها أَيامُ أَكل وشُربٍ؛ يُروى بالضم والفتح، وهما بمعنى؛ والفتح أَقل اللغتين، وبها قرأَ أَبو عمرو: شَرْب الـهِـيمِ؛ يريد أَنها أَيام لا يجوز صَومُها، وقال أَبو عبيدة: الشَّرْبُ، بالفتح، مصدر، وبالخفض والرفع، اسمان من شَرِبْتُ. والتَّشْرابُ: الشُّرْبُ؛ فأَما قول أَبي ذؤيب: شَرِبنَ بماءِ البحرِ، ثم تَرَفَّعَتْ، *  مَتى حَبَشِـيَّاتٍ، لَـهُنَّ نئِـيجُ(1) (1 قوله «متى حبشيات» هو كذلك في غير نسخة من المحكم.)
فإِنه وصفَ سَحاباً شَرِبنَ ماء البحر، ثم تَصَعَّدْنَ، فأَمْطَرْن ورَوَّيْنَ؛ والباء في قوله بماء البحر زائدة، إِنما هو شَرِبنَ ماء البحر؛ قال ابن جني: هذا هو الظاهر من الحالِ، والعُدُولُ عنه تَعَسُّفٌ؛ قال: وقال بعضهم شَرِبنَ مِن ماء البحر، فأَوْقَع الباء مَوْقِـعَ من؛ قال: وعندي أَنه لما كان شَرِبنَ في معنى رَوِينَ، وكان رَوِينَ مما يتعدَّى بالباءِ، عَدَّى شَرِبنَ بالباءِ، ومثله كثير؛ منه ما مَضَى، ومنه ما سيأْتي، فلا تَسْتَوْحِش منه.
والاسم: الشِّرْبةُ، عن اللحياني؛ وقيل: الشَّرْبُ المصدر، والشِّرْبُ الاسم. والشِّرْبُ: الماء، والجمع أَشرابٌ.
والشَّرْبةُ من الماءِ: ما يُشْرَبُ مَرَّةً. والشَّرْبةُ أَيضاً: المرةُ الواحدة من الشُّرْبِ. والشِّرْبُ: الـحَظُّ من الماءِ، بالكسر. وفي المثل: آخِرُها أَقَلُّها شِرْباً؛ وأَصلُهُ في سَقْيِ الإِبل، لأَنَّ آخِرَها يرد، وقد نُزِفَ الحوْضُ؛ وقيل: الشِّرْبُ هو وقتُ الشُّرْبِ. قال أَبو زيد: الشِّرْبُ الـمَوْرِد، وجمعه أَشْرابٌ. قال: والـمَشْرَبُ الماء نَفسُه. والشَّرابُ: ما شُرِب من أَيِّ نوْعٍ كان، وعلى أَيّ حال كان. وقال أَبو حنيفة: الشَّرابُ، والشَّرُوبُ، والشَّرِيبُ واحد، يَرْفَع ذلك إِلى أَبي زيد. ورَجلٌ شارِبٌ، وشَرُوبٌ وشَرّابٌ وشِرِّيبٌ: مُولَع بالشَّرابِ، كخِمِّيرٍ. التهذيب: الشَّرِيبُ الـمُولَع بالشَّراب؛ والشَّرَّابُ: الكثيرُ الشُّرْبِ؛ ورجل شَروبٌ: شديدُ الشُّرْب. وفي الحديث: مَن شَرِبَ الخَمْرَ في الدنيا، لم يَشْرَبها في الآخرة؛ قال ابن الأَثير: هذا من باب التَّعْلِـيقِ في البيان؛ أَراد: أَنه لم يَدْخُلِ الجنَّةَ، لأَنَّ الجنةَ شرابُ أَهلِها الخمْرُ، فإِذا لم يَشْرَبْها في الآخرة، لم يَكن قد دَخَلَ الجنةَ.والشَّرْبُ والشُّرُوبُ: القَوم يَشْرَبُون، ويجْتَمعون على الشَّراب؛ قال ابن سيده: فأَما الشَّرْبُ، فاسم لجمع شارِب، كرَكْبٍ ورَجْلٍ؛ وقيل: هو جمع. وأَما الشُّروب، عندي، فجمع شاربٍ، كشاهدٍ وشُهودٍ، وجعله ابن الأَعرابي جمع شَرْبٍ؛ قال: وهو خطأٌ؛ قال: وهذا مـمَّا يَضِـيقُ عنه عِلْمُه لجهله بالنحو؛ قال الأَعشى: هو الواهِبُ الـمُسْمِعاتِ الشُّرُو * بَ، بَين الـحَريرِ وبَينَ الكَتَنْ وقوله أَنشده ثعلب:
يَحْسَبُ أَطْمَاري عَليَّ جُلُبا، * مِثلَ الـمَنادِيلِ، تُعاطَى الأَشرُبا(1) (1 قوله «جلبا» كذا ضبط بضمتين في نسخة من المحكم.)
يكون جمع شَرْبٍ، كقول الأَعشى:
لها أَرَجٌ، في البَيْتِ، عالٍ، كأَنما * أَلمَّ بهِ، مِن تَجْرِ دارِينَ، أَرْكُبُ فأَرْكُبٌ: جمع رَكْبٍ، ويكون جمع شَارِبٍ وراكِبٍ، وكلاهما نادر، لأَنَّ سيبويه لم يذكر أَن فاعلاً قد يُكَسَّر على أَفْعُلٍ. وفي حديث علي وحمزة، رضي اللّه عنهما: وهو في هذا البيت في شَرْبٍ من الأَنصار؛ الشَّرْبُ، بفتح الشين وسكون الراء: الجماعة يَشْرَبُونَ الخمْر.التهذيب، ابن السكيت: الشِّرْبُ: الماءُ بعَينهِ يُشْرَبُ. والشِّرْبُ: النَّصِـيبُ من الماء. والشَّرِيبةُ من الغنم: التي تُصْدِرُها إِذا رَوِيَتْ، فتَتْبَعُها الغَنمُ، هذه في الصحاح؛ وفي بعض النسخ حاشيةٌ: الصواب السَّريبةُ، بالسين المهملة. وشارَبَ الرَّجُلَ مُشارَبَةً وشِراباً. شَرِبَ معه، وهو شَرِيبـي؛ قال: رُبَّ شَرِيبٍ لكَ ذِي حُساسِ، * شِرابُه كالـحَزِّ بالـمَواسي والشَّرِيبُ: صاحِـبُكَ الذي يُشارِبُكَ، ويُورِدُ إِبلَه معَكَ، وهو شَرِيبُك؛ قال الراجز:
إِذا الشَّرِيبُ أَخَذَتْه أَكَّهْ،  فخلِّه، حتى يَبُكَّ بَكَّهْ وبه فسر ابن الأَعرابي قوله:
رُبَّ شَرِيب لك ذي حُساس
قال: الشَّرِيبُ هنا الذي يُسْقَى مَعَك. والـحُساسُ: الشُّؤْم والقَتْلُ؛ يقول: انتِظارُك إِيَّاه على الحوضِ، قَتْلٌ لك ولإِبلِك. قال: وأَما نحن ففَسَّرْنا الـحُساسَ هنا، بأَنه الأَذَى والسَّوْرةُ في الشَّراب، وهو شَرِيبٌ، فَعِـيلٌ بمعنى مُفاعِل، مثل نَديم وأَكِـيل. وأَشْرَبَ الإِبِلَ فَشرِبَتْ، وأَشْرَبَ الإِبل حتى شَرِبَتْ، وأَشْرَبْنَا نحن: رَوِيَتْ إِبلُنا، وأَشْرَبْنا: عَطِشْنا، أَو عَطِشَت إِبلُنا؛ وقوله: اسْقِنِـي، فإِنَّـنِـي مُشْرِب
رواه ابن الأَعرابي، وفسره بأَنَّ معناه عطشان، يعني نفسه، أَو إِبله. قال ويروى: فإِنَّكَ مُشْرِب أَي قد وجَدْتَ مَن يَشْرَبُ. التهذيب: الـمُشْرِبُ العَطْشان. يقال: اسْقِنِي، فإِنِّي مُشْرِب. والـمُشْرِبُ: الرجُل الذي قد عَطِشَت إِبلُه أَيضاً. قال: وهذا قول ابن الأَعرابي. قال وقال غيره: رَجل مُشْرِبٌ قد شَرِبَت إِبله. ورجل مُشرِبٌ: حانَ لإِبلِه أَن تَشْرَبَ. قال: وهذا عنده من الأَضداد. والـمَشْرَبُ: الماء الذي يُشْرَبُ.
والـمَشْرَبةُ: كالـمَشْرَعةِ؛ وفي الحديث: مَلْعُونٌ ملعونٌ مَن أَحاطَ على مَشْرَبةٍ؛ الـمَشْرَبة، بفتح الراءِ من غير ضم: الموضع الذي يُشْرَبُ منه كالـمَشْرَعةِ؛ ويريد بالإِحاطة تَملُّكَه، ومنعَ غيره منه. والـمَشْرَبُ: الوجهُ الذي يُشْرَبُ منه، ويكون موضعاً، ويكون مصدراً؛ وأَنشد: ويُدْعَى ابنُ مَنْجُوفٍ أَمامي، كأَنه * خَصِـيٌّ، أَتَى للماءِ مِنْ غَيْرِ مَشْرَبِ أَي من غير وجه الشُّرْب؛ والـمَشْرَبُ: شَرِيعةُ النَّهر؛ والـمَشْرَبُ: الـمَشْروبُ نفسُه.
والشَّرابُ: اسم لما يُشْرَبُ. وكلُّ شيء لا يُمْضَغُ، فإِنه يقال فيه: يُشْرَبُ.
والشَّرُوبُ: ما شُرِبَ. والماء الشَّرُوب والشَّريبُ: الذي بَيْنَ العَذْبِ والـمِلْح؛ وقيل: الشَّروب الذي فيه شيء من عُذوبةٍ، وقد يَشْرَبُه الناس، على ما فيه. والشَّرِيبُ: دونه في العُذوبةِ، وليس يَشْرَبُه الناس إِلاّ عند ضرورة، وقد تَشْرَبُه البهائم؛ وقيل: الشَّرِيبُ العَذْبُ؛ وقيل: الماء الشَّرُوب الذي يُشْرَبُ. والمأْجُ: الـمِلْحُ؛ قال ابن هرمة: فإِنَّكَ، بالقَرِيحةِ، عامَ تُمْهى، * شَروبُ الماء، ثم تَعُودُ مَـأْجا قال: هكذا أَنشده أَبو عبيد بالقَرِيحة، والصواب كالقَرِيحةِ. التهذيب أَبو زيد: الماء الشَّريبُ الذي ليس فيه عُذوبةٌ، وقد يَشْرَبُه الناسُ على ما فيه. والشَّرُوبُ: دُونهُ في العُذوبةِ، وليس يَشْرَبُه الناس إِلاّ عند الضَّرُورة. وقال الليث: ماء شَرِيبٌ وشَرُوب فيه مَرارةٌ ومُلُوحة، ولم يمتنع من الشُّرْب؛ وماء شَرُوبٌ وماء طَعِـيمٌ بمعنى واحد. وفي حديث الشورى: جُرْعةٌ شَرُوبٌ أَنْفَع من عَذْبٍ مُوبٍ؛ الشَّرُوبُ من الماءِ: الذي لا يُشْرَب إِلاّ عند الضرورة، يستوي فيه المذكر والمؤَنث، ولهذا وصف به الجُرْعةَ؛ ضرب الحديث مثلاً لرجلين: أَحدهما أَدْوَنُ وأَنفعُ، والآخر أَرفعُ وأَضرُّ. وماءٌ مُشْرِبٌ: كَشَروبٍ. ويقال في صِفَةِ بَعِيرٍ: نِعْمَ مُعَلَّقُ الشَّرْبةِ هذا؛ يقول: يكتفي إِلى منزله الذي يريدُ بشَرْبةٍ واحدة، لا يَحْتاجُ إِلى أُخرى. وتقول: شَرَّبَ مالي وأَكَّـلَه أَي أَطْعَمه الناسَ وسَقاهُم به؛ وظَلَّ مالي يُؤَكَّل ويُشَرَّب أَي يَرْعَى كيف شاءَ. ورجل أُكَلةٌ وشُرَبةٌ، مثال هُمَزةٍ: كثير الأَكل والشُّرب، عن ابن السكيت.
ورجلٌ شَرُوبٌ: شديدُ الشُّرْبِ، وقومٌ شُرُبٌ وشُرَّبٌ.
ويومٌ ذو شَرَبةٍ: شديدُ الـحَرِّ، يُشْرَبُ فيه الماءُ أَكثر مما يُشْرَب على هذا الآخر. وقال اللحياني: لم تَزَلْ به شَرَبَةٌ هذا اليومَ أَي عَطَشٌ. التهذيب: جاءَت الإِبل وبها شَرَبةٌ أَي عطَش، وقد اشْتَدَّتْ شَرَبَتُها؛ وقال أَبو حنيفة: قال أَبو عمرو إِنه لذو شَرَبةٍ إِذا كان كثير الشُّرب. وطَعامٌ مَشْرَبةٌ: يُشْرَبُ عليه الماء كثيراً، كما قالوا: شَرابٌ مَسْفَهةٌ. وطَعامٌ ذو شَرَبة إِذا كان لا يُرْوَى فيه من الماءِ. والـمِشْرَبةُ، بالكسر: إِناءٌ يُشْرَبُ فيه.
والشَّارِبةُ: القوم الذين مسكنهم على ضَفَّة النهر، وهم الذين لهم ماء ذلك النهر. والشَّرَبةُ: عَطَشُ المالِ بعدَ الـجَزءِ، لأَنَّ ذلك يَدْعُوها إِلى الشُّرْب. والشَّرَبةُ، بالتحريك: كالـحُوَيْضِ يُحْفَرُ حولَ النخلةِ والشجرة، ويُمْلأُ ماء، فيكون رَيَّها، فَتَتَرَوَّى منه، والجمع شَرَبٌ وشَرَباتٌ؛ قال زهير:
يَخْرُجْنَ مِن شَرَباتٍ، ماؤها طَحِلٌ، * على الجُذوعِ، يَخَفْنَ الغَمَّ والغَرَقا وأَنشد ابن الأَعرابي:
مِثْلُ النَّخِـيلِ يُرَوِّي، فَرْعَها، الشَّرَبُ
وفي حديث عمر، رضي اللّه عنه: اذْهَبْ إِلى شَرَبةٍ من الشَّرَباتِ، فادْلُكْ رأْسَك حتى تُنَقِّيَه. الشَّرَبة، بفتح الراءِ: حَوْضٌ يكون في أَصل النخلة وحَوْلَها، يُمْلأُ ماء لِتَشْرَبه؛ ومنه حديث جابر، رضي اللّه عنه: أَتانا رسولُ اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، فَعَدَلَ إِلى الرَّبِـيع، فتَطَهَّرَ وأَقْبَلَ إِلى الشَّرَبةِ؛ الرَّبِـيعُ: النهرُ. وفي حديث لَقِـيطٍ: ثم أَشْرَفْتُ عليها، وهي شَرْبةٌ واحدة؛ قال القتيبـي: إِن كان بالسكون، فإِنه أَرادأَن الماء قد كثر، فمن حيث أَردت أَن تشرب شربت، ويروى بالياءِ تحتها نقطتان، وهو مذكور في موضعه. والشَّرَبةُ: كُرْدُ الدَّبْرَةِ، وهي الـمِسْقاةُ، والجمع من كل ذلك شَرَباتٌ وشَرَبٌ.
وشَرَّبَ الأَرضَ والنَّخلَ: جَعَلَ لها شَرَباتٍ؛ وأَنشد أَبو حنيفة في صفة نخل:
مِنَ الغُلْبِ، مِن عِضْدانِ هامةَ شُرِّبَتْ *  لِسَقْيٍ، وجُمَّتْ لِلنَّواضِحِ بِئْرُها وكلُّ ذلك من الشُّرْب.
والشَّوارِبُ مَجاري الماءِ في الـحَلْقِ؛ وقيل: الشَّوارِبُ عُروقٌ في الـحَلْقِ تَشْرَبُ الماء؛ وقيل: هي عُرُوقٌ لاصِقةٌ بالـحُلْقوم، وأَسْفَلُها بالرِّئةِ؛ ويقال: بَل مُؤَخَّرُها إِلى الوَتِـين، ولها قَصَبٌ منه يَخْرُج الصَّوْت؛ وقيل: الشَّوارِبُ مَجاري الماء في العُنُقِ؛ وقيل: شَوارِبُ الفَرَسِ ناحِـيةُ أَوْداجِه، حيث يُوَدِّجُ البَيْطارُ، واحِدُها، في التقدير، شارِبٌ؛ وحِمارٌ صَخِبُ الشَّوارِبِ، مِن هذا، أَي شَديدُ النَّهِـيقِ. الأَصمعي، في قول أَبي ذؤَيب: صَخِبُ الشَّوارِب، لا يَزالُ كأَنـَّه  * عَبْدٌ، لآلِ أَبي رَبِـيعةَ، مُسْبَعُ قال: الشَّوارِبُ مَجاري الماءِ في الـحَلْقِ، وإِنما يريد كَثرةَ نُهاقِه؛ وقال ابن دريد: هي عُرُوقُ باطِن الـحَلْقِ. والشَّوارِبُ: عُرُوقٌ مُحْدِقَةٌ بالـحُلْقُومِ؛ يقال: فيها يَقَعُ الشَّرَقُ؛ ويقال: بل هي عُرُوق تأْخذ الماء، ومنها يَخْرُج الرِّيقُ. ابن الأَعرابي: الشَّوارِبُ مَجاري الماءِ في العين؛ قال أَبو منصور: أَحْسَبُه أَرادَ مَجارِيَ الماءِ في العين التي تَفُور في الأَرض، لا مَجارِيَ ماءِ عين الرأْس. والـمَشْرَبةُ: أَرضٌ لَـيِّـنةٌ لا يَزالُ فيها نَبْتٌ أَخْضَرُ رَيّانُ. والـمَشْرَبةُ والـمَشْرُبَةُ، بالفتح والضم: الغُرْفةُ؛ سيبويه: وهي الـمَشْرَبةُ، جعلوه اسماً كالغُرْفةِ؛ وقيل: هي كالصُّفَّة بين يَدَي الغُرْفةِ. والـمَشارِبُ: العَلاليُّ، وهو في شعر الأَعشى. وفي الحديث: أَن النبي، صلى اللّه عليه وسلم، كان في مَشْرَبةٍ له أَي كان في غُرْفةٍ؛ قال: وجمعها مَشْرَباتٌ ومَشارِبُ. والشارِبانِ: ما سالَ على الفَم من الشَّعر؛ وقيل: إِنما هو الشَّارِبُ، والتثنية خطأٌ. والشَّارِبان: ما طالَ مِن ناحِـيةِ السَّبَلةِ، وبعضهم يُسمِّي السَّبَلةَ كلَّها شارِباً واحداً، وليس بصواب، والجمع شَوارِبُ. قال اللحياني: وقالوا إِنه لَعَظِـيمُ الشَّواربِ. قال: وهو من الواحد الذي فُرِّقَ، فَجُعِلَ كلُّ جزءٍ منه شارِباً، ثم جُمِع على هذا. وقد طَرَّ شارِبُ الغُلامِ، وهما شارِبانِ. التهذيب: الشارِبانِ ما طالَ من ناحِـيةِ السَّبَلةِ، وبذلك سُمِّي شارِبا السيفِ؛ وشارِبا السيفِ: ما اكْـتَنَفَ الشَّفْرةَ، وهو من ذلك. ابن شميل: الشارِبانِ في السيفِ، أَسْفَلَ القائِم، أَنْفانِ طَويلانِ: أَحدُهما من هذا الجانب، والآخَرُ من هذا الجانِب. والغاشِـيةُ: ما تحتَ الشَّارِبَين؛ والشارِبُ والغاشِيةُ: يكونان من حديدٍ وفِضَّةٍ وأَدَمٍ. وأَشْرَبَ اللَّونَ: أَشْبَعَه؛ وكلُّ لَوْنٍ خالَطَ لَوْناً آخَر، فقد أُشْرِبَه. وقد اشْرابَّ: على مِثالِ اشْهابَّ.
والصِّبْغُ يَتَشَرَّبُ في الثوبِ، والثوبُ يَتَشَـرَّبُه أَي يَتَنَشَّفُه. والإِشْرابُ: لَوْنٌ قد أُشْرِبَ من لَونٍ؛ يقال: أُشْرِبَ الأَبيضُ حُمْرةً أَي عَلاه ذلك؛ وفيه شُرْبةٌ من حُمْرَةٍ أَي إِشْرابٌ. ورجُل مُشْرَبٌ حُمْرةً، وإِنه لَـمَسْقِـيُّ الدَّم مثله، وفيه شُرْبةٌ من الـحُمْرةِ إِذا كان مُشْرَباً حُمْرَةً وفي صفته، صلى اللّه عليه وسلم: أَبيضُ مُشْرَبٌ حُمرةً.
(يتبع...)
(تابع... 1): شرب: الشَّرْبُ: مصدر شَرِبْتُ أَشْرَبُ شَرْباً وشُرْباً. ابن سيده:... ... الإِشْرابُ: خَلْطُ لَوْنٍ بلَوْنٍ. كأَنَّ أَحد اللَّوْنَينِ سُقِـيَ اللونَ الآخَرَ؛ يقال: بياضٌ مُشْرَبٌ حُمْرةً مخففاً، وإِذا شُدّد كان للتكثير والمبالغة. ويقال أَيضاً: عنده شُرْبةٌ من ماءٍ أَي مِقدارُ الرِّيِّ؛ ومثله الـحُسْوةُ، والغُرْفةُ، واللُّقْمةُ.
وأُشْرِبَ فلان حُبَّ فلانةَ أَي خالَطَ قَلْبَه. وأُشْرِبَ قلبُه مَحَبَّـةَ هذا أَي حَلَّ مَحَلَّ الشَّرابِ. وفي التنزيل العزيز: وأُشْرِبُوا في قُلوبِهِم العِجْلَ؛ أَي حُبَّ العِجْلِ، فحذَف المضافَ، وأَقامَ المضافَ إِليه مُقامَه؛ ولا يجوز أَن يكون العِجْلُ هو الـمُشْرَبَ، لأَنَّ العِجْل لا يَشْرَبُه القَلْبُ؛ وقد أُشْرِبَ في قَلْبِه حُبّه أَي خالَطَه. وقال الزجاج: وأُشْرِبُوا في قُلوبِهم العِجْلَ بكُفْرِهم؛ قال: معناه سُقُو حُبَّ العِجْلِ، فحذف حُبَّ، وأُقِـيمَ العِجْلُ مُقامَه؛ كما قال الشاعر:
وكَيْفَ تُواصِلُ مَنْ أَصْبَحَتْ  * خَلالَـتُه، كأَبي مَرْحَبِ؟ أَي كَخلالةِ أَبي مَرْحَبٍ.
والثَّوْب يَتَشرَّبُ الصِّبْغَ: يَتَنَشَّفُه. وتَشَرَّبَ الصِّبْغُ فيه: سَرَى. واسْتَشْرَبَتِ القَوْسُ حُمْرةً: اشْتَدَّت حُمْرَتُها؛ وذلك إِذا كانت من الشِّرْبانِ؛ حكاه أَبو حنيفة.
قال بعض النحويين: من الـمُشْرَبةِ حُروف يخرج معها عند الوُقوفِ عليها نحو النفخ، إِلاَّ أَنها لم تُضْغَطْ ضَغْطَ الـمَحْقُورَةِ، وهي الزاي والظاءُ والذال والضاد. قال سيبويه: وبعضُ العرب أَشَدُّ تصويباً من بعض.وأُشْرِبَ الزَّرْعُ: جَرى فيه الدَّقيقُ؛ وكذلك أُشْرِبَ الزَّرْعُ الدَّقيقَ، عَدَّاه أَبو حنيفة سماعاً من العرب أَو الرُّواة. ويقال للزرع إِذا خرج قَصَبُه: قد شَرِبَ الزرعُ في القَصَبِ، وشَرَّبَ قَصَبُ الزرعِ إِذا صارَ الماءُ فيه. ابن الأَعرابي: الشُّرْبُبُ الغَمْلى من النبات. وفي حديث أُحد: انَّ المشركين نزلوا على زَرْعِ أَهلِ المدينةِ، وخَلَّوا فيه ظَهْرهم، وقد شُرِّبَ الزرعُ الدَّقيقَ؛ وفي رواية: شَرِبَ الزرعُ الدقيقَ، وهو كناية عن اشْتِدادِ حَبِّ الزَّرْع، وقُرْبِ إِدْراكِه. يقال: شَرَّبَ قَصَبُ الزرع إِذا صارَ الماءُ فيه؛ وشُرِّبَ السُّنْبُلُ الدَّقيقَ إِذا صارَ فيه طُعْمٌ؛ والشُّرْبُ فيه مستعارٌ، كأَنَّ الدَّقِـيقَ كان ماءً، فَشَرِبَه. وفي خديث الإِفك: لقد سَمِعْتُموه وأُشْرِبَتْه قُلوبُكم، أَي سُقِـيَتْهُ كما يُسْقَى العَطْشانُ الماء؛ يقال: شَرِبْتُ الماءَ وأُشْرِبْتُه إِذا سُقِـيتَه. وأُشْرِبَ قَلْبُه كذا، أَي حَلَّ مَحَلَّ الشَّراب، أَو اخْتَلَطَ به، كَما يَخْتَلِطُ الصِّبغُ بالثوب. وفي حديث أَبي بكر، رضي الله عنه: وأُشْرِبَ قَلْبُه الإِشْفاقَ. أَبو عبيد: وشَرَّبَ القِرْبةَ، بالشين المعجمة، إِذا كانت جديدة، فجعل فيها طيباً وماء، لِـيَطِـيبَ طَعْمُها؛ قال القطامي يصف الإِبل بكثرة أَلبانها: ذَوارِفُ عَيْنَيْها، منَ الـحَفْلِ، بالضُّحَى،  * سُجُومٌ، كتَنْضاحِ الشِّنانِ الـمُشَرَّب هذا قول أَبي عبيد وتفسيره، وقوله: كتَنْضاحِ الشِّنانِ الـمُشَرَّبِ؛ إِنما هو بالسين المهملة؛ قال: ورواية أَبي عبيد خطأ.
وتَشَرَّبَ الثوبُ العَرَقَ: نَشِفَه.
وضَبَّةٌ شَرُوبٌ: تَشْتَهِـي الفحل، قال: وأُراه ضائنةٌ شَرُوبٌ. وشَرِبَ بالرجل، وأَشْرَبَ به: كَذَبَ عليه؛ وتقول: أَشْرَبْتَني ما لم أَشْرَبْ أَي ادَّعَيْتَ عليَّ ما لم أَفْعَلْ.
والشَّرْبةُ: النَّخْلة التي تَنبُتُ من النَّوى، والجمع الشَّرَبَّاتُ، والشَّرائِبُ، والشَّرابِـيبُ(1)
(1 قوله «والجمع الشربَّات والشرائب والشرابيب» هذه الجموع الثلاثة إِنما هي لشربة كجربة أَي بالفتح وشدّ الباء كما في التهذيب ومع ذلك فالسابق واللاحق لابن سيده وهذه العبارة متوسطة أوهمت أنها جمع للشربة النخلة فلا يلتفت إلى من قلد اللسان.). وأَشْرَبَ البعيرَ والدَّابَّةَ الـحَبْلَ: وَضَعَه في عُنُقها؛ قال: يا آلَ وَزْرٍ أَشْرِبُوها الأَقْرانْ
وأَشْرَبْتُ الخَيْلَ أَي جعلت الـحِـبالَ في أَعْناقِها؛ وأَنشد ثعلب: وأَشْرَبْتُها الأَقْرانَ، حتى أَنَخْتُها  * بِقُرْح، وقد أَلقَيْنَ كُلَّ جَنِـينِ وأَشْرَبْتُ إِبلَكَ أَي جَعَلْتُ لكل جَمَلٍ قَريناً؛ ويقول أَحدهم لناقته: لأُشْرِبَنَّكِ الـحِـبالَ والنُّسُوع أَي لأَقْرُنَنَّكِ بها. والشَّارِبُ: الضَّعْفُ، في جميع الحيوان؛ يقال: في بعيرِك شارِبُ خَوَرٍ أَي ضَعْفٌ؛ ونِعْم البعيرُ هذا لولا أَن فيه شارِبَ خَوَرٍ أَي عِرقَ خَوَرٍ. قال: وشَرِبَ إِذا رَوِيَ، وشَرِبَ إِذا عَطِشَ، وشَرِبَ إِذا ضَعُفَ بَعيرُه.
ويقال: ما زالَ فلان على شَرَبَّةٍ واحدةٍ أَي على أَمرٍ واحد. أَبو عمرو: الشَّرْبُ الفهم. وقد شَرَبَ يَشْرُبُ شَرْباً إِذا فَهِمَ؛ ويقال للبليد: احْلُبْ ثم اشْرُبْ أَي ابْرُك ثم افْهَمْ. وحَلَبَ إِذا بَرَكَ.
وشَرِيبٌ، وشُرَيْبٌ، والشُّرَّيْبُ، بالضم، والشُّرْبُوبُ، والشُّرْبُبُ: كلها مواضع. والشُّرْبُبُ في شعر لبيد، بالهاءِ؛ قال: هل تَعْرِفُ الدَّار بسَفْحِ الشُّرْبُبَه؟
والشُّرْبُبُ: اسم وادٍ بعَيْنِه.
والشَّرَبَّةُ: أَرض لَـيِّـنَة تُنْبِتُ العُشْبَ، وليس بها شجر؛ قال زهير:
وإِلاَّ فإِنَّا بالشَّرَبَّةِ، فاللِّوَى،  * نُعَقِّر أُمّاتِ الرِّباع، ونَيْسِرُ وشَرَبَّةُ، بتشديد الباءِ بغير تعريف: موضع؛ قال ساعدة بن جؤَية: بِشَرَبَّةٍ دَمِث الكَثِـيبِ، بدُورِه  * أَرْطًى، يَعُوذُ به، إِذا ما يُرْطَبُ يُرْطَبُ: يُبَلُّ؛ وقال دَمِث الكَثِـيب، لأَنَّ الشُّرَبَّةَ موضع أَو مكان؛ ليس في الكلام فَعَلَّةٌ إِلاَّ هذا، عن كراع، وقد جاءَ له ثان، وهو قولهم: جَرَبَّةٌ، وهو مذكور في موضعه. واشْرَأَبَّ الرجل للشيءِ وإِلى الشيءِ اشْرِئْباباً: مَدَّ عُنُقَه إِليه، وقيل: هو إِذا ارْتَفَعَ وعَلا؛ والاسم: الشُّرَأْبِـيبةُ، بضم الشين، من اشْرَأَبَّ. وقالت عائشة، رضي اللّه عنها: اشْرَأَبَّ النِّفاقُ، وارْتَدَّت العربُ؛ قال أَبو عبيد: اشْرَأَبَّ ارتفعَ وعلا؛ وكلُّ رافِعٍ رأْسَه: مُشْرَئِبٌّ. وفي حديث: يُنادِي منادٍ يومَ القيامةِ: يا أَهلَ الجنةِ، ويا أَهلَ النار، فيَشْرَئِبُّون لصوته؛ أَي يَرْفَعُون رؤُوسهم ليَنْظُروا إِليه؛ وكلُّ رافع رأْسه مشرئبٌّ؛ وأَنشد لذي الرمة يصف الظَّبْيةَ، ورَفْعَها رأْسَها: ذَكَرْتُكِ، إِذْ مَرَّتْ بِنا أُمُّ شادِنٍ،  * أَمامَ الـمَطايا، تَشْرَئِبُّ وتَسْنَحُ قال: اشْرأَبَّ مأْخوذ من الـمَشْرَبة، وهي الغُرْفةُ.

##### Türkçe

**الشَّرْبُ**: **شَرِبْتُ أَشْرَبُ شَرْباً وشُرْباً**’ın mastarıdır. İbn Sîde: **شَرِبَ الماءَ وغيره شَرْباً وشُرْباً وشِرْباً**; bundan da Yüce Allah’ın sözü: **فشارِبون عليه من الـحَميمِ فشارِبون شُرْبَ الـهِـيمِ**; üç vecih ile (okunuşla). Saîd b. Yahyâ el-Ümevî dedi: Ebû Cüreyc’i şöyle okurken işittim: **فشارِبون شَرْبَ الـهِـيمِ**; bunu Ca‘fer b. Muhammed’e zikrettim, dedi ki: Böyle değildir; ancak o: **شُرْب الـهِـيمِ**’dir. Ferrâ dedi: Diğer bütün kurrâ **الشين**’i ref‘ ederler. **أَيـّامِ التَّشْريق** hadîsinde: “Şüphesiz o, yeme ve içme günleridir”; zamme ve fetha ile rivayet olunur ve ikisi de mânâca birdir; fetha iki lugatin daha az olanıdır; Ebû ‘Amr onunla okudu: **شَرْب الـهِـيمِ**; muradı: onun oruç tutulması câiz olmayan günler olduğudur. Ebû ‘Ubeyde dedi: **الشَّرْبُ**, fetha ile, mastardır; cer ve ref‘ ile ise, **شَرِبْتُ**’dan iki isimdir. **التَّشْرابُ**: **الشُّرْبُ**’dür; Ebû Züeyb’in sözüne gelince:

شَرِبنَ بماءِ البحرِ، ثم تَرَفَّعَتْ، *  مَتى حَبَشِـيَّاتٍ، لَـهُنَّ نئِـيجُ(1)
(1 “**متى حبشيات**” sözü, **المحكم**’in birden başka nüshasında da böyledir.)

Şüphesiz o, deniz suyunu içen, sonra yükselen, sonra yağmur yağdıran
ve kandıran bir bulutu vasfetti; **بماء البحر** sözündeki **الباء** zâiddir; ancak o: **شَرِبنَ ماء البحر**’dır. İbn Cinnî dedi: Bu, hâlin zâhir olanıdır; ondan sapmak tekellüftür. Dedi: Bazıları “**شَرِبنَ مِن ماء البحر**” dedi de **الباء**’yı **من**’ın mevkiine koydu. Dedi: Bana göre, **شَرِبنَ** “**رَوِينَ**” mânâsında olunca, **رَوِينَ** de **الباء** ile müteaddî olanlardan olunca, **شَرِبنَ**’i **الباء** ile müteaddî kıldı; bunun benzeri çoktur; ondan geçen geçti, ondan da gelecek gelecek; ondan ürkme.

İsim: **الشِّرْبةُ**, Lihyânî’den; ve denildi ki: **الشَّرْبُ** mastardır, **الشِّرْبُ** isimdir. **الشِّرْبُ**: sudur; cem‘i **أَشرابٌ**’dır.

Sudan **الشَّرْبةُ**: bir defa içilen şeydir. **الشَّرْبةُ** ayrıca: **الشُّرْبِ**’den bir tek defadır.

**الشِّرْبُ**: sudan paydır, kesre ile. Meselde: “Sonu, içmece bakımından en az olanıdır”; aslı deve sulamadadır; çünkü sonuncusu gelir, hâlbuki havuz tükenmiştir. Ve denildi ki: **الشِّرْبُ**, içme vaktidir. Ebû Zeyd dedi: **الشِّرْبُ** su başıdır; cem‘i **أَشْرابٌ**’dır. Dedi: **الـمَشْرَبُ** suyun kendisidir.

**الشَّرابُ**: hangi türden olursa olsun ve hangi hâl üzere olursa olsun içilen şeydir. Ebû Hanîfe dedi: **الشَّرابُ** ile **الشَّرُوبُ** ile **الشَّرِيبُ** birdir; bunu Ebû Zeyd’e yükseltir (ona isnad eder).

**شارِبٌ** olan adam, ve **شَرُوبٌ** ve **شَرّابٌ** ve **شِرِّيبٌ**: içkiye düşkün, **خِمِّيرٍ** gibi. **التهذيب**: **الشَّرِيبُ** içkiye düşkün olandır; **الشَّرَّابُ**: çok içen; **شَروبٌ** adam: içmesi şiddetli olandır. Hadîste: “Kim dünyada şarap içerse, âhirette onu içmez”; İbnü’l-Esîr dedi: Bu, beyanda ta‘lîk babındandır; muradı: onun cennete girmediğidir; çünkü cennetin ehlinin içkisi şaraptır; âhirette onu içmezse, cennete girmiş olmaz. **الشَّرْبُ** ve **الشُّرُوبُ**: içen ve içki üzerinde toplanan kavimdir. İbn Sîde dedi: **الشَّرْبُ**’a gelince, **شارِب** cem‘ine isimdir; **رَكْبٍ** ve **رَجْلٍ** gibi; ve denildi ki: o bir cem‘dir. **الشُّروب** ise, bana göre, **شاربٍ**’in cem‘idir; **شاهدٍ** ve **شُهودٍ** gibi; İbnü’l-A‘râbî onu **شَرْبٍ**’in cem‘i kıldı; dedi ki: bu hatadır; dedi: bu, nahivdeki cehli sebebiyle ilmi kendisine dar gelen şeylerdendir. A‘şâ dedi:

هو الواهِبُ الـمُسْمِعاتِ الشُّرُو * بَ، بَين الـحَريرِ وبَينَ الكَتَنْ

Ve Sa‘leb’in rivayet ettiği, onun okuttuğu sözü:

يَحْسَبُ أَطْمَاري عَليَّ جُلُبا، * مِثلَ الـمَنادِيلِ، تُعاطَى الأَشرُبا(1)
(1 “**جلبا**” sözü, **المحكم**’in bir nüshasında iki zamme ile böyle ضبط edilmiştir.)

**شَرْبٍ**’in cem‘i olur; A‘şâ’nın sözü gibi:

لها أَرَجٌ، في البَيْتِ، عالٍ، كأَنما * أَلمَّ بهِ، مِن تَجْرِ دارِينَ، أَرْكُبُ

Böylece **أَرْكُبٌ**: **رَكْبٍ**’in cem‘idir; ve **شَارِبٍ** ve **راكِبٍ**’in cem‘i de olur; ikisi de nâdirdir; çünkü Sîbeveyh, **فاعل**’in **أَفْعُلٍ** üzerine kırılabileceğini zikretmedi.

Ali ve Hamza hadîsinde, Allah onlardan razı olsun: “O, bu evde Ensâr’dan bir **شَرْبٍ** içindedir”; **الشَّرْبُ**, **الشين**’in fethası ve **الراء**’ın sükûnu ile: şarap içen topluluktur. **التهذيب**’de, İbnü’s-Sikkît: **الشِّرْبُ**: bizzat içilen sudur. **الشِّرْبُ**: sudan nasiptir.

Koyundan **الشَّرِيبةُ**: (koyun) suya kandığında onu geri döndürdüğün, sonra koyunun onu takip ettiği (koyun); bu **الصحاح**’tadır; bazı nüshalarda bir hâşiye: doğrusu **السَّريبةُ**’dir, ihmâl edilmiş **السين** ile. Adamla **شارَبَ**: **مُشارَبَةً** ve **شِراباً**. Onunla içti; ve o benim **شَرِيبـي**’mdir; dedi ki:

رُبَّ شَرِيبٍ لكَ ذِي حُساسِ، * شِرابُه كالـحَزِّ بالـمَواسي

**الشَّرِيبُ**: seninle içişen, develerini seninle birlikte suya getiren arkadaşındır; o senin **شَرِيبُك**’tur; râciz dedi:

إِذا الشَّرِيبُ أَخَذَتْه أَكَّهْ،  فخلِّه، حتى يَبُكَّ بَكَّهْ

İbnü’l-A‘râbî bununla şu sözü tefsir etti:

رُبَّ شَرِيب لك ذي حُساس

Dedi: Buradaki **الشَّرِيبُ**, seninle birlikte sulanan kimsedir. **الـحُساسُ**: uğursuzluk ve öldürmedir; der ki: onu havuz başında beklemen, sana ve develerine öldürmedir. Dedi: Biz ise buradaki **الـحُساسَ**’ı, içkideki eziyet ve taşkınlık diye tefsir ettik; ve o **شَرِيبٌ**’dir; **فَعِـيلٌ**, **مُفاعِل** mânâsında; **نَديم** ve **أَكِـيل** gibi.

Develeri **أَشْرَبَ** etti de içtiler; ve develeri **أَشْرَبَ** etti, ta ki içtiler; ve biz **أَشْرَبْنَا**: develerimiz kandı; ve **أَشْرَبْنا**: susadık; yahut develerimiz susadı. Ve onun sözü:

اسْقِنِـي، فإِنَّـنِـي مُشْرِب

Bunu İbnü’l-A‘râbî rivayet etti ve mânâsını “susamış” diye tefsir etti; yani kendisini, yahut develerini. Dedi: Şöyle de rivayet olunur: **فإِنَّكَ مُشْرِب**; yani içecek kimse bulmuş oldun. **التهذيب**: **الـمُشْرِبُ** susuzdur. Denir: **اسْقِنِي، فإِنِّي مُشْرِب**. **الـمُشْرِبُ**: develeri de susamış olan adamdır. Dedi: Bu, İbnü’l-A‘râbî’nin sözüdür. Dedi: Başkası dedi ki: **مُشْرِبٌ** adam: develeri içmiş olan. Ve **مُشرِبٌ** adam: develerinin içme vakti geldi. Dedi: Bu, onun katında zıtlar babındandır.

**الـمَشْرَبُ**: içilen sudur.

**الـمَشْرَبةُ**: **الـمَشْرَعةِ** gibidir; hadîste: “Lanetlenmiştir, lanetlenmiştir; bir **مَشْرَبةٍ** üzerine kuşatan (çevreleyen) kimse”; **الـمَشْرَبة** ( **الراء**’ın fethasıyla, zammesiz): **الـمَشْرَعةِ** gibi, kendisinden içilen yerdir; kuşatmadan muradı, onu mülk edinmesi ve başkasını ondan men etmesidir.

**الـمَشْرَبُ**: kendisinden içilen yüz/cihet; yer olur, mastar olur; ve şu beyit okunmuştur:

ويُدْعَى ابنُ مَنْجُوفٍ أَمامي، كأَنه * خَصِـيٌّ، أَتَى للماءِ مِنْ غَيْرِ مَشْرَبِ

Yani içme ciheti olmaksızın. **الـمَشْرَبُ**: nehrin şeriatı (suya giriş yeri)dir;
**الـمَشْرَبُ**: içilen şeyin kendisidir.

**الشَّرابُ**: içilen şeye isimdir. Çiğnenmeyen her şey hakkında, onda “içilir” denir.

**الشَّرُوبُ**: içilmiş olan şeydir. **الشَّرُوب** ve **الشَّريبُ** su: tatlı ile tuzlu arasında olan; ve denildi ki: **الشَّروب** içinde bir miktar tatlılık olan, onda olan şeye rağmen insanların içtiği (sudur). **الشَّرِيبُ**: tatlılıkta ondan aşağıdır; insanlar onu ancak zaruret anında içer; hayvanlar onu içebilir. Ve denildi ki: **الشَّرِيبُ** tatlıdır. Ve denildi ki: **الشَّرُوب** su, içilen sudur.

Ve **المأْجُ**: tuzdur; İbn Herme dedi ki:
“Şüphesiz sen, **بالقَرِيحةِ** ile, bir yıl **تُمْهى** olursun, * suyu çok içen, sonra **مَـأْجا** olarak geri dönersin.”
Dedi ki: Ebû Ubeyd onu **بالقَرِيحة** ile böyle inşad etti; doğrusu ise **كالقَرِيحةِ** gibidir. **التهذيب**: Ebû Zeyd: **الماء الشَّريبُ**: içinde tatlılık bulunmayan sudur; insanlar, onda olan şeye rağmen onu içebilirler. Ve **الشَّرُوبُ**: tatlılık bakımından onun altındadır; insanlar onu ancak zaruret anında içer. Leys dedi ki: **ماء شَرِيبٌ** ve **شَرُوب**: onda acılık ve tuzluluk vardır; içmekten men olunmamıştır; ve **ماء شَرُوبٌ** ile **ماء طَعِـيمٌ** tek bir mânâdadır. **وفي حديث الشورى**: “**جُرْعةٌ شَرُوبٌ** **أَنْفَع** من **عَذْبٍ مُوبٍ**”; sudan **الشَّرُوبُ**: ancak zaruret anında içilendir; onda müzekker ve müennes eşit olur; bu yüzden **الجُرْعةَ**yı onunla vasfetti; hadis, iki adam için bir misal vurdu: ikisinden biri daha aşağı ve daha faydalı, diğeri daha yüksek ve daha zararlı. Ve **ماءٌ مُشْرِبٌ**: **كَشَروبٍ** gibidir.

Ve deve sıfatında denir: “**نِعْمَ مُعَلَّقُ الشَّرْبةِ** bu”; der ki: istediği menziline bir tek **شَرْبةٍ** ile yetinir, başka birine ihtiyaç duymaz.

Ve dersin: “**شَرَّبَ** malımı ve **أَكَّـلَه**” yani insanlara onu yedirdi ve onunla onları suladı; ve malım “**يُؤَكَّل** ve **يُشَرَّب**” olarak kaldı, yani dilediği gibi otlar.

Ve bir adam **أُكَلةٌ** ve **شُرَبةٌ**, **هُمَزةٍ** misali: çok yiyen ve çok içen; İbn es-Sikkît’ten.

Ve bir adam **شَرُوبٌ**: içmesi şiddetli; ve bir kavim **شُرُبٌ** ve **شُرَّبٌ**.

Ve **يومٌ ذو شَرَبةٍ**: harareti şiddetli gün; onda su, şu diğerinde içilenden daha çok içilir. Lihyânî dedi ki: “Bugün onda **شَرَبَةٌ** hâlâ sürüp durdu” yani susuzluk. **التهذيب**: develer geldi, onlarda **شَرَبةٌ** vardı yani susuzluk; ve onların **شَرَبَتُها** şiddetlendi. Ebû Hanîfe dedi ki: Ebû Amr dedi: “O, **لذو شَرَبةٍ**dir” eğer çok içen ise.

Ve **طَعامٌ مَشْرَبةٌ**: üzerine su çok içilendir; nitekim dediler: **شَرابٌ مَسْفَهةٌ**.

Ve **طَعامٌ ذو شَرَبة**: eğer onda sudan kanılmaz ise. Ve **الـمِشْرَبةُ** (kesre ile): içinde içilen kaptır.

Ve **الشَّارِبةُ**: meskenleri nehir kıyısında olan kavimdir; onlar, o nehrin suyuna sahip olanlardır.

Ve **الشَّرَبةُ**: **الـجَزءِ**den sonra malın susuzluğudur; çünkü bu, onu içmeye çağırır. Ve **الشَّرَبةُ** (harekeli): hurma ve ağaç etrafına kazılan, suyla doldurulan, onun sulanması olan, ondan kanıp su içtiği, **الـحُوَيْضِ** gibidir; çoğulu **شَرَبٌ** ve **شَرَباتٌ**tır; Züheyr dedi ki:
“**شَرَباتٍ**tan çıkarlar, suyu çamurludur, * kütüklerin üzerinde, gamdan ve boğulmaktan korkarlar.”
İbnü’l-A‘râbî inşad etti:
“Hurmalık gibi: dalını **الشَّرَبُ** sular.”

Ve Ömer’in, Allah ondan razı olsun, hadisinde: “**شَرَبةٍ**den, **الشَّرَباتِ**tan birine git; başını ov ki onu temizleyesin.”

**الشَّرَبة** (râ’nın fethiyle): hurmanın dibinde ve çevresinde olan havuzdur; içine, onun içmesi için su doldurulur; bundan Câbir’in, Allah ondan razı olsun, hadisi: “Allah’ın Resûlü, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, bize geldi; **الرَّبِـيع**e yöneldi; temizlendi ve **الشَّرَبةِ**ye yöneldi”; **الرَّبِـيعُ**: nehirdir. Ve **لَقِـيطٍ** hadîsinde: “Sonra onun üzerine çıktım; o ise tek bir **شَرْبةٌ** idi”; Kuteybî dedi ki: Eğer sükûn ile ise, suyun çoğaldığını kastetti; nereden içmek istersen içtin; ve altı iki noktalı **الياء** ile de rivayet olunur; o, yerinde zikredilmiştir.

Ve **الشَّرَبةُ**: **كُرْدُ الدَّبْرَةِ**dir; o da **الـمِسْقاةُ**dır; bütün bunların cem‘i **شَرَباتٌ** ve **شَرَبٌ**dur.

Ve **شَرَّبَ** yeri ve hurmayı: ona **شَرَباتٍ** yaptı; Ebû Hanîfe, hurma sıfatında inşad etti:
“**الغُلْبِ**den, **عِضْدانِ**dan, **هامةَ**: **شُرِّبَتْ** * sulama için; ve kuyusu, su çekenler için bol kılındı.”

Bütün bunlar **الشُّرْب**dendir.

Ve **الشَّوارِبُ**: boğazdaki su yollarıdır; ve denildi ki: **الشَّوارِبُ** boğazda suyu içen damarlardır; ve denildi ki: onlar, **الـحُلْقوم**a yapışık damarlardır; altı akciğerdedir; ve denilir ki: bilakis onun arkası **الوَتِـين**e kadardır; ve ondan bir kamışı vardır, ses ondan çıkar; ve denildi ki: **الشَّوارِبُ** boyundaki su yollarıdır; ve denildi ki: atın **شَوارِبُ**i, **أَوْداجِه**inin tarafıdır; baytarın **يُوَدِّجُ** ettiği yer; tekili, takdirde, **شارِبٌ**dir; ve **حِمارٌ صَخِبُ الشَّوارِبِ**: bundan, yani anırması şiddetli. Asma‘î, Ebû Züeyb’in sözü hakkında:
“**صَخِبُ الشَّوارِب**; durmadan sanki * Âl-i Ebî Rabîa’ya ait bir köle, yırtıcıya uğramış.”
Dedi ki: **الشَّوارِبُ** boğazdaki su yollarıdır; o, ancak anırmasının çokluğunu ister. İbn Düreyd dedi ki: onlar, boğazın iç tarafının damarlarıdır. Ve **الشَّوارِبُ**: **الـحُلْقُوم**u kuşatan damarlardır; denir ki: **الشَّرَقُ** onda vâki olur; ve denilir ki: bilakis onlar, suyu alan damarlardır; ve onlardan tükürük çıkar. İbnü’l-A‘râbî: **الشَّوارِبُ** gözdeki su yollarıdır. Ebû Mansûr dedi ki: sanırım o, baş gözünün suyunun yollarını değil, yerde fışkıran gözdeki su yollarını kastetti.

Ve **الـمَشْرَبةُ**: yumuşak bir arazidir; onda daima yeşil, suya kanmış bir bitki bulunur. Ve **الـمَشْرَبةُ** ve **الـمَشْرُبَةُ** (fetha ve damme ile): oda (üst kat odası)dır; Sîbeveyh: o, **الـمَشْرَبةُ**dir; onu, **الغُرْفةِ** gibi bir isim yaptılar; ve denildi ki: o, odanın önünde **الصُّفَّة** gibi bir şeydir.

Ve **الـمَشارِبُ**: yüksek odalardır; bu, A‘şâ’nın şiirindedir. Ve hadiste: Peygamberin, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, kendisine ait bir **مَشْرَبةٍ**de olduğu, yani bir odada olduğu; dedi ki: onun cem‘i **مَشْرَباتٌ** ve **مَشارِبُ**dur.

Ve **الشارِبانِ**: ağız üzerine saçtan sarkan şeydir; ve denildi ki: o ancak **الشَّارِبُ**tir; tesniye hatadır. Ve **الشَّارِبان**: **السَّبَلةِ** tarafında uzayan şeydir; bazısı **السَّبَلةَ**nin tamamına tek bir **شارِباً** adını verir; bu doğru değildir; çoğulu **شَوارِبُ**dur.

Lihyânî dedi ki: “Onlar, onun **لَعَظِـيمُ الشَّواربِ** olduğunu söylediler.” Dedi ki: bu, parçalanmış tekilden gelir; onun her parçası **شارِباً** kılındı; sonra bunun üzere cem‘ edildi. Ve oğlanın **شارِبُ**u yeni bitti; ve onlar iki **شارِبانِ**dir. **التهذيب**: **الشارِبانِ**, **السَّبَلةِ** tarafında uzayan şeydir; bununla kılıcın iki **شارِبا**sı adlandırıldı; ve kılıcın iki **شارِبا**sı: **الشَّفْرةَ**yı kuşatan şeydir; o, bundandır. İbn Şümeyl: kılıçta iki **الشارِبانِ**, **القائِم**in altındadır; iki uzun çıkıntıdır: biri bu taraftan, diğeri bu taraftan. Ve **الغاشِـيةُ**: iki **الشَّارِبَين**in altındaki şeydir; ve **الشارِبُ** ile **الغاشِيةُ**: demirden, gümüşten ve deriden olur.

Ve **أَشْرَبَ** rengi: onu doyurdu; her renk, başka bir renkle karışırsa, ona **أُشْرِبَه** olmuştur.

Ve **اشْرابَّ** oldu: **اشْهابَّ** misali üzere.

Ve boya, elbisede **يَتَشَرَّبُ**; elbise de onu **يَتَشَـرَّبُه** yani onu emer.

Ve **الإِشْرابُ**: bir renkten **أُشْرِبَ** edilmiş bir renktir; denir ki: **أُشْرِبَ الأَبيضُ حُمْرةً** yani o, onun üzerine çıktı; ve onda kırmızılıktan bir **شُرْبةٌ** vardır yani bir **إِشْرابٌ**.

Ve bir adam **مُشْرَبٌ حُمْرةً**; ve o, onun gibi elbette **لَـمَسْقِـيُّ الدَّم**dir; ve onda kırmızılıktan bir **شُرْبةٌ** vardır, eğer kırmızılığa **مُشْرَباً** ise. Ve onun, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, sıfatında: “Beyaz, kırmızılığa **مُشْرَبٌ**.”

**الإِشْرابُ**: bir rengin bir renkle karıştırılmasıdır. Sanki iki renkten biri ötekine içirilmiş gibidir; denir ki: **بياضٌ مُشْرَبٌ حُمْرةً** (hafifletilmiş olarak); şeddeli kılınırsa çokluk ve mübalağa içindir.

Ve ayrıca denir: onda sudan bir **شُرْبةٌ** vardır, yani kandırma miktarı; bunun benzeri **الـحُسْوةُ** ve **الغُرْفةُ** ve **اللُّقْمةُ**dur.

Ve “falanca, falancanın sevgisi kendisine içirildi” yani kalbini karıştırdı. Ve “kalbine bunun sevgisi içirildi” yani içeceğin yerine geçti. Aziz tenzilde: “Kalplerine buzağı içirildi”; yani buzağı sevgisi; muzafı hazfetti, muzafun ileyhi onun makamına ikame etti; ve buzağının, içirilenin kendisi olması caiz değildir; çünkü buzağıyı kalp içmez; “kalbine onun sevgisi içirildi” denmiştir, yani ona karıştı. Zecçâc dedi: “Kalplerine buzağı, küfürleri sebebiyle içirildi”; dedi ki: manası, buzağı sevgisinin içirilmesidir; böylece **حُبَّ**’ı hazfetti, **العِجْلُ**’ü onun makamına ikame etti; şairin dediği gibi:
وكَيْفَ تُواصِلُ مَنْ أَصْبَحَتْ  * خَلالَـتُه، كأَبي مَرْحَبِ؟
yani: Ebû Merhab’ın dostluğu gibi.

Ve elbise boyayı içine çeker: onu emer. Ve boya onun içinde çekildi: yayıldı.

Ve yay kızıllığı içine çekti: kızıllığı şiddetlendi; bu, **الشِّرْبانِ**’den olduğu zaman olur; bunu Ebû Hanîfe nakletti.

Bazı nahivciler dedi: **الـمُشْرَبةِ**’den, üzerinde durulduğunda üfleme gibi bir şeyle birlikte çıkan harfler vardır; ancak **الـمَحْقُورَةِ**’nin sıkıştırılması gibi sıkıştırılmamıştır; bunlar **الزاي** ve **الظاءُ** ve **الذال** ve **الضاد**’dır. Sîbeveyh dedi: Arapların bazısı bazısından daha şiddetli tashih edicidir. Ve “ekin içirildi”: ince un onun içinde aktı; aynı şekilde “ekin ince unu içirildi”; bunu Ebû Hanîfe, Araplardan yahut râvilerden işitme olarak müteaddî kıldı.

Ve ekinin kamışı çıktığında ekin için denir: ekin kamışta içti; ve ekinin kamışı, su onun içinde olduğunda **شَرَّبَ** etti. İbnü’l-A‘râbî: **الشُّرْبُبُ** bitkiden **الغَمْلى**dır.

Uhud hadîsinde: müşrikler Medine ehlinin ekinine indiler ve sırtlarını onun içinde bıraktılar; ve ekin ince unu içirilmişti; bir rivayette: ekin ince unu içti; bu, ekin tanesinin şiddetlenmesine ve olgunlaşmasının yaklaşmasına kinayedir.

Denir: ekinin kamışı, su onun içinde olduğunda **شَرَّبَ** etti; ve başak, içinde bir tat olduğunda ince unu içirildi; ve buradaki **الشُّرْبُ** ödünçtür; sanki ince un su idi de onu içti.

İfk hadîsinde: “Onu işittiniz ve kalpleriniz onu içirildi”; yani susuzun su içirilmesi gibi ona içirildi; denir: “Suyu içtim” ve “onu içirdim” yani ona içirdin. Ve “kalbine şöyle içirildi” yani içeceğin yerine geçti; yahut onunla karıştı; boyanın elbiseyle karışması gibi. Ebû Bekir hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Kalbine **الإِشْفاقَ** içirildi.”

Ebû Ubeyd: ve **القِرْبةَ**’yi **شَرَّبَ** etti (mu‘ceme **الشين** ile), yeni olduğunda; içine güzel koku ve su koyar, tadı hoş olsun diye; Katamî çok sütlü oluşlarıyla develeri vasfederken dedi:
ذَوارِفُ عَيْنَيْها، منَ الـحَفْلِ، بالضُّحَى،  * سُجُومٌ، كتَنْضاحِ الشِّنانِ الـمُشَرَّب
Bu, Ebû Ubeyd’in sözü ve tefsiridir; ve onun “**كتَنْضاحِ الشِّنانِ الـمُشَرَّبِ**” sözü; ancak bu, **السين** muhmela iledir; dedi ki: Ebû Ubeyd’in rivayeti hatadır.

Ve elbise teri içine çekti: onu emdi.

Ve **ضَبَّةٌ شَرُوبٌ**: erkeği arzu eder; dedi ki: onu bir koyun dişisi, **شَرُوبٌ** görüyorum.

Ve adam hakkında **شَرِبَ** etti, ve onunla **أَشْرَبَ** etti: ona yalan söyledi; ve dersin: “Bana içmediğim şeyi içirdin” yani yapmadığım şeyi bana isnat ettin.

Ve **الشَّرْبةُ**: çekirdekten biten hurma fidanıdır; çoğulu **الشَّرَبَّاتُ** ve **الشَّرائِبُ** ve **الشَّرابِـيبُ**(1)
(1 “ve çoğulu **الشربَّات** ve **الشرائب** ve **الشرابيب**” sözü: bu üç çoğul ancak **شربة** içindir; **جربة** gibi; yani fetha ile ve **الباء**’nın şeddelenmesiyle, **التهذيب**’de olduğu gibi; bununla beraber İbn Sîde’nin önceki ve sonraki (sözleri) ve bu ibarenin ortada oluşu, onun hurma fidanı olan **الشربة**’nin çoğulu olduğunu vehmettirdi; bu yüzden **اللسان**’ı taklit edene iltifat edilmez.)

Ve deveye ve binek hayvanına ipi **أَشْرَبَ** etti: onu boynuna koydu; dedi ki:
يا آلَ وَزْرٍ أَشْرِبُوها الأَقْرانْ
Ve “atı **أَشْرَبْتُ**” yani ipleri boyunlarına koydum; Sa‘leb inşad etti:
وأَشْرَبْتُها الأَقْرانَ، حتى أَنَخْتُها  * بِقُرْح، وقد أَلقَيْنَ كُلَّ جَنِـينِ
Ve “develerini **أَشْرَبْتُ**” yani her deve için bir **قَريناً** yaptım; ve birisi dişi devesine der: “Sana ipleri ve **النُّسُوع**’u mutlaka içireceğim” yani onları sana mutlaka eşleyeceğim.

Ve **الشَّارِبُ**: bütün hayvanda zayıflıktır; denir: devenin içinde **شارِبُ خَوَرٍ** vardır, yani zayıflık; bu deve ne güzel, içinde **شارِبَ خَوَرٍ** olmasaydı; yani zayıflık damarı.

Dedi ki: **شَرِبَ** etti, doyduğunda; ve **شَرِبَ** etti, susadığında; ve **شَرِبَ** etti, devesi zayıfladığında.

Ve denir: falanca hâlâ bir tek **شَرَبَّةٍ** üzerindedir, yani tek bir iş üzerindedir.

Ebû Amr: **الشَّرْبُ** anlayıştır. Ve **شَرَبَ** eder, **يَشْرُبُ** **شَرْباً** eder, anladığında; ve ahmağa denir: “Sağ, sonra iç” yani çök, sonra anla.

Ve **حَلَبَ** etti, çöktüğünde.

Ve **شَرِيبٌ** ve **شُرَيْبٌ** ve **الشُّرَّيْبُ** (damme ile) ve **الشُّرْبُوبُ** ve **الشُّرْبُبُ**: hepsi yerlerdir. Ve **الشُّرْبُبُ** Lebîd’in şiirinde **الهاءِ** iledir; dedi:
هل تَعْرِفُ الدَّار بسَفْحِ الشُّرْبُبَه؟
Ve **الشُّرْبُبُ**: aynısıyla bir vadinin adıdır.

Ve **الشَّرَبَّةُ**: yumuşak bir arazidir; ot bitirir, onda ağaç yoktur; Züheyr dedi:
وإِلاَّ فإِنَّا بالشَّرَبَّةِ، فاللِّوَى،  * نُعَقِّر أُمّاتِ الرِّباع، ونَيْسِرُ
Ve **شَرَبَّةُ**, **الباءِ**’nın şeddelenmesiyle, tarif olmaksızın: bir yerdir; Sâ‘ide b. Cüeyye dedi:
بِشَرَبَّةٍ دَمِث الكَثِـيبِ، بدُورِه  * أَرْطًى، يَعُوذُ به، إِذا ما يُرْطَبُ
**يُرْطَبُ**: ıslatılır; ve “**دَمِث الكَثِـيب**” dedi; çünkü **الشُّرَبَّةَ** bir yer yahut mekândır; kelâmda bunun dışında **فَعَلَّةٌ** yoktur; Kırâ‘dan; ve onun bir ikincisi gelmiştir; o da onların “**جَرَبَّةٌ**” sözüdür; o, yerinde zikredilmiştir.

Ve adam bir şeye ve bir şeye doğru **اشْرَأَبَّ** etti, **اشْرِئْباباً**: boynunu ona uzattı; ve denildi ki: yükselip yüceldiği zamandır; isim: **الشُّرَأْبِـيبةُ**, **الشين**’in dammesiyle, **اشْرَأَبَّ**’den. Âişe, Allah ondan razı olsun, dedi: “Nifak **اشْرَأَبَّ** etti, Araplar irtidat etti”; Ebû Ubeyd dedi: **اشْرَأَبَّ** yükseldi ve yüceldi; ve başını kaldıran her biri: **مُشْرَئِبٌّ**dür. Bir hadîste: kıyamet günü bir münâdî nida eder: “Ey cennet ehli, ey ateş ehli”; onlar onun sesine **فيَشْرَئِبُّون**; yani başlarını kaldırırlar ki ona baksınlar; ve başını kaldıran her biri **مشرئبٌّ**dür; Zü’r-Rumme’ye, ceylanı ve onun başını kaldırışını vasfederken (ait) inşad etti:
ذَكَرْتُكِ، إِذْ مَرَّتْ بِنا أُمُّ شادِنٍ،  * أَمامَ الـمَطايا، تَشْرَئِبُّ وتَسْنَحُ
Dedi ki: **اشْرأَبَّ** **الـمَشْرَبة**’den alınmıştır; o da **الغُرْفةُ**dur.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ش ر ب * * شَرِبَ * الماء وغيره بالكسر * شُرْباً * بضم الشين وفتحها وكسرها وقرئ ﴿فشاربون شرب الهيم﴾ بالوجوه الثلاثة قال أبو عبيدة * الشَّرْبُ * بالفتح مصدر وبالضم والكسر اسمان و * الشَّرْبَةُ * من الماء ما يشرب مرة وهي المرة من الشرب أيضا و * الشِّرْبُ * بالكسر الحظ من الماء و * الشَّرْبُ * بالفتح جمع * شَارِبٍ * كصاحب وصَحْبٍ و * المِشْرَةُ * بفتح الميم المشرعة وفي الحديث ﴿ملعون من أحاط على مشربة﴾ و * المَشْرَبُ * يكون مصدرا وموضعا و * أُشْرِبَ * في قلبه حبه أي خالطه ومنه قوله تعالى ﴿وأُشْربوا في قلوبهم العجل﴾ أي حب العجل ورجل أُكلة * شُرْبةٌ * بوزن همزة أي كثير الأكل والشرب و * تَشَرَّبَ * الثوب العرق أي نشفه

##### Türkçe

* ش ر ب * **شَرِبَ** suyu ve başkasını kesre ile; **شُرْباً** (şinin dammesiyle, fethasıyla ve kesresiyle). Ve ﴿**فشاربون شرب الهيم**﴾ üç vecih ile okunmuştur. Ebû Ubeyde dedi ki: **الشَّرْبُ** fetha ile mastardır; damme ve kesre ile ise iki isimdir. Ve **الشَّرْبَةُ** sudan bir defa içilen şeydir; o, içmeden de “bir defa”dır. Ve **الشِّرْبُ** kesre ile sudan paydır. Ve **الشَّرْبُ** fetha ile **شَارِبٍ**’in cem‘idir; **صاحب** ve **صَحْبٍ** gibi. Ve **المِشْرَةُ** mimin fethasıyla: **المشرعة**. Hadiste: ﴿**ملعون من أحاط على مشربة**﴾. Ve **المَشْرَبُ** mastar da olur, yer de olur. Ve **أُشْرِبَ** onun kalbinde sevgisi; yani ona karıştı. Ondan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿**وأُشْربوا في قلوبهم العجل**﴾; yani buzağı sevgisi. Ve adam, çok yiyip içen: **شُرْبةٌ**; hemze vezninde. Ve **تَشَرَّبَ** elbise teri; yani onu emdi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

شرب الماء وغيره كسمع يشرب شربا مضبوط عندنا بالرفع، وضبطه شيخنا بالفتح وقال: إنه على القياس، ونقل أيضا أن الفتح أفصح وأقيس. قلت: وسيأتي ما ينافيه. ويثلث، ومنه قوله تعالى: فشاربون شرب الهيم بالوجوه الثلاثة. قال يحيى بن سعيد الأموي: سمعت ابن جريح يقرأ: فشاربون شرب الهيم فذكرت ذلك لجعفر بن محمد، فقال: وليست كذلك، إنما هي شرب الهيم. قال الفراء: وسائر القراء يرفعون الشين. وفي حديث أيام التشريق أنها أيام أكل وشرب يروى بالضم والفتح، وهما بمعنى، والفتح أقل اللغتين وبها قرأ أبو عمرو، كذا في لسان العرب ومشربا بالفتح يكون موضعا ويكون مصدرا، وأنشد:
  ويدعى ابن منجوف أمامي كـأنـه                      خصي أتى للماء من غير مشرب أي من غير وجه الشرب وسيأتي. وتشرابا بالفتح على تفعال يبنى عند إرادة التكثير : جرع ومثله في الأساس، وفي قول أبي ذؤيب في وصف سحاب:
  شربن بماء البحر ثم ترفعت الباء زائدة. وقيل: إنه لما كان شربن بمعنى روين وكان روين مما يتعدى بالباء عدى شربن بالباء. وفي حديث الإفك: لقد سمعتموه وأشربته قلوبكم أي سقيته كما يسقى العطشان الماء. يقال: شربت الماء وأشربته أنا إذا سقيته أو الشرب بالفتح بأو المنوعة للخلاف على الصواب. وسقط من نسخة شيخنا مصدر كالأكل والضرب. وبالضم والكسر: اسمان من شربت لا مصدران، نص عليه أبو عبيدة، والاسم الشربة، بالكسر، عن اللحياني. الشرب بالفتح: القوم يشربون ويجمعون على الشراب. قال ابن سيده: فأما الشرب فاسم لجمع شارب كركب ورجل، وقيل هو جمع كالشروب بالضم. قال ابن سيده: أما الشروب عندي فجمع شارب كشاهد وشهود، وجعله ابن الأعرابي جمع شرب، قال: وهو خطأ، قال: وهذا مما يضيق عنه علمه لجهله بالنحو. قال الأعشى:
  هو الواهب المسمعات الشرو                      ب بين الحرير وبين الكتـن وقوله أنشده ثعلب:
  يحسب أطماري علي جلبـا                      مثل المناديل تعاطى الأشربا

  يكون جمع شرب، وشرب جم  شارب وهو نادر لأن سيبويه لم يذكر أن فاعلا قد يكسر على أفعل، كذا في لسان العرب، ونقله شيخنا فأجحف في نقله، وفيه في حديث علي وحمزة رضي الله عنهما: وهو في هذا البيت في شرب من الأنصار. قيل: الشرب بالفتح المصدر. والشرب بالكسر :الاسم، وقيل هو الماء بعينه يشرب والجمع أشراب كالمشرب بالكسر؛ وهو الماء الذي يشرب، قاله أبو زيد. الشرب بالكسر أيضا: الحظ منه أي الماء. يقال: له شرب من ماء أي نصيب منه، ذكرهما ابن السكيت كذا في التهذيب. الشرب بالكسر: المورد قاله أبو زيد. جمعه أشراب. قيل: الشرب هو وقت الشرب، قال شيخنا: قالوا إنما يدل على الوقت بضرب من المجاز، واختلفوا في علاقته، فتأمل. والشراب: ما شرب، وفي نسخة ما يشرب، من أي نوع كان وعلى أي حال كان، وجمعه أشربة. وقيل: الشراب والعذاب لا يجمعان كما يأتي للمصنف في ن ه ر. وقال أبو حنيفة: الشراب كالشريب والشروب يرفع ذلك إلى أبي زيد. وفي لسان العرب: الشراب: اسم لما يشرب، وكل شيء لا مضغ فيه فإنه يقال فيه يشرب. والشروب: ما شرب. أو هما أي الشروب والشريب: الماء بين العذب والملح. وقيل: الشروب: الذي فيه شيء من العذوبة، وقد يشربه الناس على ما فيه. والشريب: دون العذب وليس يشربه الناس إلا عند الضرورة، وقد تشربه: البهائم، ذكر هذا الفرق ابن قتيبة ونسبه الصاغاني إلى أبي زيد، قلت: فله قولان فيه، وقيل: الشريب العذب، وقيل: الماء الشروب الذي يشرب. المأج: الملح. قال ابن هرمة:
  فإنك بالقريحة عام تمهـى                      شروب الماء ثم تعود مأجا

  هكذا أنشده أبو عبيد بالقريحة، والصواب كالقريحة. وفي التهذيب عن أبي زيد: الماء الشريب: الذي ليس فيه عذوبة، وقد يشربه الناس على ما فيه. والشروب: دونه في العذوبة وليس يشربه الناس إلا عند الضرورة، ومثله حكاه صاحب كتاب المعالم وابن سيده في المخصص والمحكم. وقال الليث: ماء شريب وشروب: فيه مرارة وملوحة ولم يمتنع من الشرب، ومثله قال صاحب الواعي. وماء شروب وماء طعيم بمعنى واحد. وفي حديث الشورى: جرعة شروب أنفع من عذب موب يستوي فيه المذكر والمؤنث، ولهذا وصف به الجرعة. ضرب الحديث مثلا لرجلين أحدهما أدون وأنفع، والآخر أضر وأرفع، كذا في لسان العرب. وعن ابن دريد: ماء شروب، ومياه شروب، وماء مشرب كشروب عن الأصمعي. وأشرب الرجل: سقى إبله. أشرب: عطش بنفسه. يقال: أشربنا أي عطشنا. قال: اسقني فإنني مشرب رواه ابن الأعرابي وفسره بأن معناه عطشان يعني نفسه أو إبله. قال غيره: أشرب: رويت إبله. وعطشت رجل مشرب: قد شربت إبله، ومشرب عطشت إبله، وهما عنده ضد ونسبه الصاغاني إلى الليث. وأشرب الإبل فشربت، وأشرب الإبل حتى شربت. وأشربنا نحن: رويت إبلنا. وأشربنا: عطشنا أو عطشت إبلنا. أشرب الرجل: حان لإبله أن تشرب. من المجاز: أشرب اللون: أشبعه، وكل لون خالط لونا آخر فقد أشربه، وقد اشراب على مثال اشهاب. والإشراب: لون قد أشرب من لون. يقال: أشرب الأبيض حمرة أي إشراب. ورجل مشرب حمرة، مخففا، وإذا شدد كان للتكثير والمبالغة. والشريب: من يستقي أو يستقى معك. وبه فسر ابن الأعرابي قول الراجز:
  رب شريب لك ذي حساس
  شرابه كالحز بالمواسـي الحساس: الشؤم والقتل. يقول: انتظارك إياه على الحوض قتل لك ولإبلك. الشريب: من يشاربك ويورد إبله معك. شارب الرجل مشاربة وشرابا: شرب معه، وهو شريبي. قال الراجز:
  إذا الشريب أخذته أكه
  فخله حتى يبك بكـه

  الشريب كسكيت: المولع بالشراب، ومثله في التهذيب. ورجل شارب وشروب وشريب وشراب: مولع بالشراب. ورجل شروب: شديد الشرب. والشاربة: القوم يسكنون على ضفة، وفي نسخة ضفة بفتح الضاد المعجمة النهر، وهم الذين لهم ماء ذلك النهر. والشربة: النخلة التي تنبت من النوى جمعه شربات. الشربة. بالضم: حمرة في الوجه. يقال: أشرب الأبيض حمرة: علاه ذلك. وفيه شربة من حمرة. ورجل مشرب حمرة، وإنه لمسقي الدم، مثله. وفي صفته صلى الله عليه وسلم أبيض مشرب حمرة وسيأتي بيانه. الشربة : ع ويفتح في الموضع، وجاء ذلك في شعر امرئ القيس، والصحيح أنه الشربة بتشديد الموحدة، وإنما غيرها للضرورة. الشربة: مقدار الري من الماء كالحسوة والغرفة واللقمة. الشربة كهمزة: الكثير الشرب. يقال: رجل أكلة شربة: كثير الأكل والشرب عن ابن السكيت. كالشروب والشراب ككتان. ورجل شروب: شديد الشرب، كما تقدم. الشربة بالتحريك: كثرة الشرب وجمع شارب ككتبة جمع كاتب، نقله الفيومي في المصباح. قال أبو حنيفة: قال أبو عمرو: إنه لذو شربة إذا كان كثير الشرب. الشربة مثل الحويض يحفر حول النخلة والشجرة يملأ ماء يسع ريها فتتروى منه. والجمع شرب وشربات. قال زهير:
  يخرجن من شربات ماؤها طحل                      على الجذوع يخفن الغم والغرقا وأنشد ابن الأعرابي:
  مثل النخيل يروي فرعها الشرب

  وفي حديث عمر رضي الله عنه -اذهب إلى شربة من الشربات فادلك رأسك حتى تنقيه وفي حديث جابر: أتانا رسول الله صلى الله عليه وسلم فعدل إلى الربيع فتطهر وأقبل إلى الشربة. الربيع: النهر. الشربة: كرد الدبرة، وهي المسقاة. والجمع من ذلك كله شربات وشرب. الشربة: العطش. ولم تزل به شربة هذا اليوم أي عطش، قاله اللحياني. وفي التهذيب: جاءت الإبل وبها شربة أي عطش. وقد اشتدت شربتها. وطعام مشربة: يشرب عليه الماء كثيرا. وطعام ذو شربة إذا كان لا يروى فيه من الماء. وفي لسان العرب: الشربة: عطش المال بعد الجزء؛ لأن ذلك يدعوها إلى الشرب. الشربة شدة الحر. يقال: يوم ذو شربة أي شديد الحر يشرب فيه الماء أكثر مما يشرب في غيره. والشوارب: عروق في الحلق تشرب الماء، وهي مجاريه، وقيل: هي عروق لازقة بالحلقوم وأسفلها بالرئة، قاله ابن دريد. ويقال: بل مؤخرها إلى الوتين، ولها قصب منه يخرج الصوت. وقيل: هي مجاري الماء في العنق وهي التي يقع فيها الشرق ومنها يخرج الريق، وقيل: شوارب الفرس: ناحية أوداجه حيث يودج البيطار، واحدها في التقدير شارب. وحمار صخب الشوارب، من هذا، أي شديد النهيق. وفي الأساس، ومن المجاز: يقال للمنكر الصوت: صخب الشوارب، يشبه بالحمار، انتهى. وفي لسان العرب عن ابن الأعرابي: الشوارب: مجاري الماء في العين. قال أبو منصور: أحسبه أراد مجاري الماء في العين التي تفور في الأرض لا مجاري ماء عين الرأس. والشوارب: ما سال على الفم من الشعر. قال اللحياني: وقالوا: إنه لعظيم الشوارب، قال: وهو من الواحد الذي فرق فجعل كل جزء منه شاربا، ثم جمع على هذا. وقد طر شارب الغلام، وهما شاربان، انتهى. وقيل: إنما هو الشارب والتثنية خطأ. وقال أبو علي الفارسي: لا يكاد الشارب يثنى، ومثله قول أبي حاتم. وقال أبو عبيدة: قال الكلابيون: شاربان باعتبار الطرفين والجمع شوارب، نقله شيخنا. وأنشدني الأديب الماهر حسن بن محمد المنصوري بدجوة من لطائف ابن نباتة:
  لقد كنت لي وحدي ووجهك جنتـي                      وكنا وكانت للزمـان مـواهـب
  فعارضني في روض خدك عارض                      وزاحمني في ورد ريقك شـارب والشاربان على ما في التهذيب وغيره: ما طال من ناحية السبلة، أو السبلة كلها شارب واحد. قاله بعضهم، وليس بصواب. من المجاز: أشرب فلان حب فلان كذا في النسخ. وفي غير واحد من الأمهات فلانة أي خالط قلبه. وأشرب قلبه محبة هذا، أي حل محل الشراب. وفي التنزيل: وأشربوا في قلوبهم العجل أي حب العجل، فحذف المضاف وأقيم المضاف إليه مقامه، ولا يجوز أن يكون العجل هو المشرب؛ لأن العجل لا يشربه القلب. وقال الزجاج: معناه أي سقوا حب العجل، فحذف حب وأقيم العجل مقامه، كما قال الشاعر:
  وكيف تواصل من أصبحت                      خلالته كأبـي مـرحـب

  أي كخلاله أبي مرحب وأشرب قلبه كذا أي حل محل الشراب أو اختلط به كما يختلط الصبغ بالثوب. وفي حديث أبي بكر: وأشرب قلبه الإشفاق كذا في لسان العرب. وفي الأساس، ومن المجاز قولهم: رفع يده فأشربها الهواء ثم قال بها على قذالي. من المجاز تشرب الصبغ في الثوب. وتشرب الثوب العرق: نشفه، هكذا في نسختنا. والذي في الأساس ولسان العرب: الثوب يتشرب الصبغ أي يتنشفه، والثوب يشرب الصبغ ينشفه. واستشرب لونه: اشتد. يقال: استشربت القوس حمرة أي اشتدت حمرتها، وذلك إذا كانت من الشريان، حكاه أبو حنيفة. والمشربة بالفتح في الأول والثالث، وتضم الراء: أرض لينة دائمة النبات أي لا يزال فيها نبت أخضر ريان. المشربة، بالوجهين: الغرفة، قال في الأساس: لأنهم يشربون فيها. وعن سيبويه: جعلوه اسما كالغرفة. وفي الحديث أن النبي صلى الله عليه وسلم كان في مشربة له أي كان في غرفة وجمعها مشربات ومشارب. المشربة: العلية. قال شيخنا: هي كعطف التفسير على الغرفة، وهي أشهر من العلية، وعليه اقتصر الفيومي، انتهى. والمشارب: العلالي في شعر الأعشى. المشربة: الصفة، وقيل: هي كالصفة بين يدي الغرفة. المشربة: المشرعة. وفي الحديث: ملعون ملعون من أحاط على مشربة. هي بفتح الراء من غير ضم: الموضع الذي يشرب منه كالمشرعة، ويريد بالإحاطة تملكه ومنع غيره منه. كذا في لسان العرب. ويوجد هنا في بعض النسخ بدل المشرعة المشربة، كأنه يقول: والمشربة بالفتح وكمكنسة أي بالكسر، وهو خطأ لما عرفت. وقد يرد على المصنف بوجهين: أولا أن المشربة بالوجهين إنما هو في معنى الغرفة فقط، وبمعنى أرض لينة وجه واحد وهو الفتح، صرح به غير واحد. وثانيا أن المشربة بالمعنيين الأخيرين إنما هو كالصفة وكالمشرعة لا هما بنفسهما كما أشرنا إلى ذلك، وقد أغفل عن ذلك شيخنا. المشربة كمكنسة وجوز شيخنا فيه الفتح، ونقله عن الفيومي: الإناء يشرب فيه. والشروب: التي تشتهي الفحل. يقال: ضبة شروب إذا كانت كذلك. عن أبي عبيد: شرب تشريبا. تشريب القربة: تطييبها بالطين وذلك إذا كانت جديدة، فجعل فيها طينا وماء ليطيب طعمها، وفي نسخة تطيينها بالنون، وهو خطأ. وشرب به أي الرجل كسمع وأشرب به أيضا: كذب عليه. من المجاز: أشرب إبله إذا جعل لكل جمل قرينا، فيقول أحدهم لناقته: لأشربنك الحبال والنسوع أي لأقرننك بها. أشرب الخيل: جعل الحبال في أعناقها. وأنشد ثعلب:
  وأشربتها الأقران حتى أنختها                      بقرح وقد ألقين كل جنـين

  أشرب فلانا وكذا البعير والدابة الحبل: جعله أي وضعه في عنقه. من المجاز: اشرأب إليه وله اشرئبابا: مد عنقه لينظر، أو هو إذا ارتفع وعلا، وكل رافع رأسه مشرئب، قاله أبو عبيد. والاسم الشرأبيبة بالضم كالطمأنينة.. وقالت عائشة رضي الله عنها اشرأب النفاق، وارتدت العرب. أي ارتفع وعلا، وفي حديث: ينادي يوم القيامة مناد، يا أهل الجنة، ويا أهل النار فيشرئبون لصوته أي يرفعون رءوسهم لينظروا إليه. وكل رافع رأسه مشرئب. وأنشد لذي الرمة يصف الظبية ورفعها رأسها:
  ذكرتك أن مرت بنا أم شادن                      أمام المطايا تشرئب وتسنح قال: اشرأب مأخوذ من المشربة، وهي الغرفة، كذا في لسان العرب. والشربة كجربة قال شيخنا: وفي بعض النسخ كخدبة، بكسر الخاء المعجمة، وفي أخرى بالجيم بدل الخاء، وكلاهما على غير صواب، وعن كراع: ليس في الكلام فعلة إلا هذا أي الشربة، وزيد عليه قولهم: جربه، وقد ذكر في موضعه ولا ثالث لهما بالاستقراء، وهي الأرض اللينة المعشبة أي تنبت العشب لا شجر بها. قال زهير:
  وإلا فإنا بالشربة فاللـوى                      نعقر أمات الرباع ونيسر شربة بتشديد الباء بغير تعريف : ع قال ساعدة بن جؤية:
  بشربة دمث الكثـيب بـدوره                      أرطى يعوذ به إذا ما يرطب يرطب أي يبل. وقال: دمث الكثيب، لأن الشربة موضع أو مكان، قاله ابن سيده في المحكم. وقال الأصمعي: الشربة بنجد. وفي مراصد الاطلاع: الشربة: موضع بين السليلة والربذة وهو بين الخط والرمة وخط الجريب حتى يلتقيا، والخط: مجرى سيلهما، فإذا التقيا انقطعت الشربة، وينتهي أعلاها من القبلة إلى حزن محارب، وقيل: هي فيما بين الزباء والنطوف وفيها هرشى، وهي هضبة دون المدينة، وهي مرتفعة كادت تكون فيما بين هضب القليب إلى الربذة، وقيل: إذا جاوزت النقرة وماوان تريد مكة وقعت في الشربة، وهي أشد بلاد نجد قرا، ومنها الربذة وتنقطع عند أعلى الجريب، وهي من بلاد غطفان، وقيل: هي فيما بين نخل ومعدن بني سليم. قال: وهذه الأقاويل متقاربة. قلت: وكونه في ديار غطفان هو المفهوم من كلام ياقوت في أقر قال:
  وإلى الأمير من الشربة واللوى                      عنيت كل نجـيبة مـحـلال

  الشربة: الطريقة كالمشرب يقال: ما زال فلان على شربة واحدة أي على أمر واحد. من المجاز عن أبي عمرو: الشرب: الفهم. يقال: شرب كنصر يشرب شربا إذا فهم وشرب ما ألقي إليه: فهمه. ويقال للبليد: وحلب إذا برك كما تقدم. شرب كفرح إذا عطش. وشرب إذا روي، ضد. وشرب أيضا إذا ضعف بعيره. شرب وفي نسخة: أو عطشت إبله ورويت عن ابن الأعرابي، وهو ضد، وقد تقدم في أشرب. وشرب بالكسر: ع. شرب بالفتح: ع آخر بقرب مكة حرسها الله تعالى، وفيه كانت وقعة الفجار. وشريب كأمير: موضع و: د بين مكة والبحرين. و شريب أيضا: جبل نجدي في ديار بني كلاب. وشوربان بالضم : ة بكس بفتح الكاف وكسرها مع إهمال السين كما يأتي. وشرب ككتف: موضع قرب مكة المشرفة. وشريب مصغرا وشربب كقنفذ: اسم واد بعينه، هو في شعر لبيد شرببة بالهاء:
  هل تعرف الدار بسفح الشرببه قال الصاغاني: وليس للبيد على هذا الروي شيء. وشربوب وشربة بضمهن وقد تقدم ضبط الأخير بالفتح أيضا، وشربان بالفتح مواضع قد بينا بعضها. ونحيل البقية على معجم ياقوت ومراصد الاطلاع فإنهما قد استوفيا بيانها. والشارب. الضعيف من جميع الحيوان. يقال: في بعيرك شارب، وهو الخور والضعف في الحيوان. وقد شرب كسمع إذا ضعف بعيره. ويقال: نعم هذا البعير لولا أن فيه شارب خور أي عرق خور. من المجاز: الشاربان وهما أنفان طويلان في أسفل قائم السيف أحدهما من هذا الجانب والآخر من هذا الجانب، والغاشية: ما تحت الشاربين، قاله ابن شميل. وفي التهذيب: الشاربان: ما طال من ناحية السبلة، وبذلك سمي شاربا السيف. وشاربا السيف: ما اكتنف الشفرة، وهو من ذلك. من المجاز: أشربتني بتاء الخطاب ما لم أشرب أي ادعيت علي ما لم أفعل وهو مثل ذكره الجوهري والميداني والزمخشري وابن سيده وابن فارس. وذو الشويرب: شاعر اسمه عبد الرحمن أخو بني أبي بكر بن كلاب، كان في زمن عمر بن عبد العزيز. والشربب كقنفذ: الغملي من النبات، وهو ما التف بعضه على بعض، عن ابن الأعرابي. ومما يستدرك عليه: قولهم في المثل: آخرها أقلها شربا. وأصله في سقي الإبل، لأن آخرها يرد وقد نزف الحوض. والشريبة من الغنم: التي تصدرها إذا رويت فتتبعها الغنم، هذه في الصحاح. وفي بعض النسخ حاشية: الصواب السريبة، بالسين المهملة. والمشرب: الوجه الذي يشرب منه. والمشرب: شريعة النهر. ويقال في صفة بعير: نعم معلق الشربة هذا يقول: يكتفي إلى منزله الذي يريد بشربة واحدة لا يحتاج إلى أخرى. وتقول: شرب مالي وأكله أي أطعمه الناس وسقاهم.. وظل مالي يؤكل ويشرب أي يرعى كيف شاء وهو مجاز. وشرب الأرض والنخل: جعل: لها شرابا. وأنشد أبو حنيفة في صفة نخل:
  من الغلب من عضدان هامة شربت                      لسقي وجمت للنواضح بـئرهـا

  وكل ذلك من الشرب. وقال بعض النحويين: من المشربة حروف يخرج معها عند الوقوف عليها نحو النفخ إلا أنها لم تضغط ضغط المحقورة، وهي الزاي والظاء والذال والضاد. قال سيبويه: وبعض العرب أشد تصويتا من بعض. وشربة، بالضم: موضع. قال امرؤ القيس:
  كأني ورحلي فوق أحقب قارح                      بشربة أو طاو بعرنان موجس ويروى بسربة، ويروى بحربة، وقد أشرنا له في السين، والمصنف أهمله في الموضعين. وأبو عمرو أحمد بن الحسن الشورابي، بالضم، الأستراباذي، روى عن عمار بن رجاء، وعنه ابنه أبو أحمد عمرو وعن عمرو هذا أبو سعد الإدريسي. وأبو بكر عبد الرحمن ابن محمود الشورابي، بالفتح، محدث. ومن المجاز: أشرب الزرع: جرى فيه الدقيق، وكذلك أشرب الزرع الدقيق، عداه أبو حنيفة سماعا من العرب أو الرواة. ويقال للزرع إذا خرج قصبه: قد شرب الزرع في القصب، وشرب قصب الزرع إذا صار الماء فيه. وفي حديث أحد أن المشركين نزلوا على زرع أهل المدينة وخلوا فيه ظهورهم وقد شرب الزرع الدقيق. وفي رواية شرب الزرع الدقيق. وهو كناية عن اشتداد حب الزرع وقرب إدراكه. يقال: شرب السنبل الدقيق إذا صار فيه طعم، والشرب فيه مستعار، كأن الدقيق كان ماء فشربه. وتقول للسنبل حينئذ شارب قمح، بالإضافة. كذا في الأساس. والشراب بالكسر: مصدر المشاربة والشرب، بالكسر: وقت الشرب. وقال اللحياني: يقال: طعام مشربة إذا كان يشرب عليه الماء كثيرا، كما قالوا: شراب مسفهة من سفهت الماء إذا أكثرت منه فلم ترو. ومما استدركه شيخنا: شربة أبي الجهم. يقال للشيء اللذيذ الوخيم عاقبته، وذكر لها قصة مع المنصور العباسي نقلا من المضاف والمنسوب للثعالبي، وأنشد:
  تجنب سويق اللوز لا تشربنهفشرب سويق اللوز أودى أبا الجهم

##### Türkçe

**شرب** suyu ve başkasını, **سمع** gibi, **يشرب** **شربا**: bizce raf‘ ile ضبط edilmiştir; şeyhimiz onu fetha ile ضبط etti ve dedi ki: “O kıyasa göredir.” Ayrıca fethanın daha fasih ve daha kıyasî olduğu da nakledildi. Ben dedim ki: Ona aykırı olan şey gelecektir. Ve üç vecihle gelir; ondan Yüce Allah’ın sözü: **فشاربون شرب الهيم** üç vecihle. Yahyâ b. Sa‘îd el-Emevî dedi ki: İbn Cüreyc’i şöyle okurken işittim: **فشاربون شرب الهيم**; bunu Ca‘fer b. Muhammed’e zikrettim, dedi ki: “Öyle değildir; ancak o **شرب الهيم**’dir.” Ferrâ dedi ki: “Diğer bütün kurrâ **الشين**’i raf‘ ederler.” Ve teşrîk günleri hadîsinde: “Onlar yeme ve içme günleridir”; damme ve fetha ile rivayet olunur; ikisi de aynı mânâdadır; fetha iki dilden daha az olanıdır; Ebû ‘Amr onunla okumuştur; Lisânü’l-‘Arab’da böyledir. Ve **مشربا** fetha ile: bir yer olur ve bir masdar olur. Ve şu beyit okunmuştur:
  ويدعى ابن منجوف أمامي كـأنـه                      خصي أتى للماء من غير مشرب

Yani içme yönü olmaksızın; ve gelecektir. Ve **تشرابا** fetha ile, **تفعال** üzere, çokluk kastedildiğinde bina edilir: **جرع**; Esâs’ta da bunun benzeri vardır. Ve Ebû Züeyb’in bir bulutu vasfında sözünde:
  شربن بماء البحر ثم ترفعت

**الباء** ziyadedir. Denildi ki: **شربن** “kandılar” mânâsında olunca, “kandılar” **الباء** ile müteaddî olan şeylerden olduğundan, **شربن** **الباء** ile müteaddî kılındı. Ve ifk hadîsinde: “Onu işittiniz ve kalpleriniz onu **أشربته**” yani onu, susuzun suyu içirilmesi gibi, içirdim. Denir: **شربت الماء** ve **أشربته أنا**: onu içirdim (suladım) demektir. Yahut **الشرب** fetha ile, doğru olan üzere ihtilâf için ayırıcı **أو** ile. Şeyhimizin nüshasından, **كالأكل والضرب** gibi bir masdar düşmüştür. Ve damme ve kesra ile: **شربت**’ten iki isimdir, iki masdar değildir; bunu Ebû ‘Ubeyde açıkça belirtmiştir. İsim **الشربة**’dir; kesra ile; Lihyânî’den. **الشرب** fetha ile: içen kavimdir; **الشراب** üzerine cem‘ ederler. İbn Sîde dedi ki: “**الشرب** ise, **ركب** ve **رجل** gibi, **شارب** cem‘ine isimdir.” Denildi ki: O, damme ile **الشروب** gibi bir cem‘dir. İbn Sîde dedi ki: “**الشروب** ise bence, **شاهد** ve **شهود** gibi, **شارب**’in cem‘idir.” İbnü’l-A‘râbî onu **شرب**’in cem‘i kıldı; dedi ki: “Bu hatadır.” Dedi ki: “Bu, nahiv bilmemesinden dolayı ilmi kendisine dar gelen şeylerdendir.” A‘şâ dedi ki:
  هو الواهب المسمعات الشرو                      ب بين الحرير وبين الكتـن

Ve Sa‘leb’in okuttuğu sözü:
  يحسب أطماري علي جلبـا                      مثل المناديل تعاطى الأشربا

**شرب**’in cem‘i olur. Ve **شرب**: **شارب**’in cem‘idir; bu nadirdir; çünkü Sîbeveyh, **فاعل**’in **أفعل** üzerine kırılabileceğini zikretmemiştir; Lisânü’l-‘Arab’da böyledir. Şeyhimiz onu nakletti de naklinde haksızlık etti. Ve onda, ‘Alî ve Hamza (Allah onlardan razı olsun) hadîsinde: “O, bu evde Ensâr’dan bir **شرب** içindedir.” Denildi ki: **الشرب** fetha ile masdardır. **الشرب** kesra ile: isimdir. Denildi ki: O, bizzat içilen sudur; cem‘i **أشراب**’dır; **المشرب** kesra ile gibi; o, içilen sudur; bunu Ebû Zeyd söyledi. **الشرب** kesra ile ayrıca: ondan pay, yani sudur. Denir: “Onun sudan bir **شرب**’i vardır” yani ondan bir nasibi vardır; ikisini de İbnü’s-Sikkît zikretti; Tehzîb’de böyledir. **الشرب** kesra ile: suya varılan yer (mâverd)dir; Ebû Zeyd söyledi. Cem‘i **أشراب**’dır. Denildi ki: **الشرب** içme vaktidir. Şeyhimiz dedi ki: “Onlar, ancak bir tür mecazla vakte delâlet eder; onun alâkasında ihtilâf ettiler; öyleyse düşün.” **الشراب**: içilen şeydir; bir nüshada: içilen şey, hangi türden olursa olsun ve hangi hâl üzere olursa olsun; cem‘i **أشربة**’dir. Denildi ki: **الشراب** ve **العذاب** cem‘ edilmez; musannifin **ن ه ر**’de geleceği gibi. Ebû Hanîfe dedi ki: **الشراب** **الشريب** ve **الشروب** gibidir; bunu Ebû Zeyd’e yükseltir. Lisânü’l-‘Arab’da: **الشراب** içilen şeye isimdir; çiğneme olmayan her şeye “içilir” denir. **الشروب**: içilen şeydir. Yahut ikisi, yani **الشروب** ve **الشريب**: tatlı ile tuzlu arası sudur. Denildi ki: **الشروب**: içinde bir miktar tatlılık olan; insanlar, onda olan şeye rağmen onu içebilirler. **الشريب**: tatlının altındadır; insanlar onu ancak zaruret anında içerler; onu hayvanlar içebilir; bu farkı İbn Kuteybe zikretti; Sâgânî onu Ebû Zeyd’e nisbet etti. Ben dedim ki: onda onun iki sözü vardır. Denildi ki: **الشريب** tatlıdır. Denildi ki: **الماء الشروب** içilen sudur. **المأج**: tuzludur. İbn Hirma dedi ki:
  فإنك بالقريحة عام تمهـى                      شروب الماء ثم تعود مأجا

Ebû ‘Ubeyd onu **بالقريحة** ile böyle rivayet etti; doğrusu **كالقريحة**’dir. Tehzîb’de Ebû Zeyd’den: **الماء الشريب**: içinde tatlılık olmayan; insanlar onda olan şeye rağmen onu içebilirler. **الشروب**: tatlılıkta ondan aşağıdır; insanlar onu ancak zaruret anında içerler. Bunun benzerini Kitâbü’l-Me‘âlim’in sahibi ve İbn Sîde **المخصص** ve **المحكم**’de hikâye etti. Leys dedi ki: **ماء شريب وشروب**: onda acılık ve tuzluluk vardır ve içmekten kaçınılmaz; bunun benzerini **الواعي**’nin sahibi söyledi. Ve **ماء شروب** ile **ماء طعيم** bir mânâdadır. Şûrâ hadîsinde: “**جرعة شروب** daha faydalıdır; **عذب موب**’dan.” Müzekker ve müennes onda eşit olur; bu yüzden **الجرعة** onunla vasfedildi. Hadîs, iki adam için mesel vurdu: ikisinden biri daha aşağı ve daha faydalı; diğeri daha zararlı ve daha yüksek; Lisânü’l-‘Arab’da böyledir. İbn Düreyd’den: **ماء شروب** ve **مياه شروب** ve **ماء مشرب**; Asma‘î’den **شروب** gibi. **أشرب** adam: develerini suladı. **أشرب**: kendisi susadı. Denir: **أشربنا** yani susadık. Şu söz rivayet edilmiştir: “Bana su ver; çünkü ben **مشرب**’im”; İbnü’l-A‘râbî rivayet etti ve mânâsını “susuz” diye tefsir etti; yani kendisi veya develeri. Başkası dedi ki: **أشرب**: develeri kandı. “**عطشت** adam **مشرب**: develeri içmiştir.” Ve **مشرب**: develeri susamıştır; ikisi onun yanında zıttır; Sâgânî onu Leys’e nisbet etti. Ve **أشرب الإبل فشربت**; ve **أشرب الإبل حتى شربت**. Ve biz **أشربنا**: develerimiz kandı. Ve **أشربنا**: susadık yahut develerimiz susadı. **أشرب** adam: develerinin içme vakti geldi. Mecazdan: **أشرب اللون**: onu doyurdu; her renk başka bir renkle karışırsa onu **أشربه** etmiştir. Ve **اشراب** **اشهاب** misali üzeredir. **الإشراب**: bir renkten **أشرب** edilmiş bir renktir. Denir: **أشرب الأبيض حمرة** yani **إشراب**. Ve **رجل مشرب حمرة**; hafifletilmiş olarak; şeddeli olursa çokluk ve mübalağa içindir. **الشريب**: seninle birlikte su çeken yahut seninle birlikte su çekilen kimsedir. Bununla İbnü’l-A‘râbî, râcizin sözünü tefsir etti:
  رب شريب لك ذي حساس
  شرابه كالحز بالمواسـي

**الحساس**: uğursuzluk ve öldürmedir. Diyor ki: Onu havuz başında beklemen, sana ve develerine öldürmedir. **الشريب**: seninle **يشاربك** olan ve develerini seninle birlikte suya getiren kimsedir. **شارب** adam **مشاربة** ve **شرابا**: onunla birlikte içti; o benim **شريبي**’mdir. Râciz dedi ki:
  إذا الشريب أخذته أكه
  فخله حتى يبك بكـه

**الشريب** كسكيت: içkiye düşkün olan; **التهذيب**’de de böyledir. Ve **رجل شارب وشروب وشريب وشراب**: içkiye düşkün. Ve **رجل شروب**: içmesi şiddetli. Ve **الشاربة**: bir kıyı üzerinde oturan kavim; bir nüshada **ضفة** (nehir) **الضاد** mu‘ceme’nin fethasıyla; ve onlar, o nehrin suyuna sahip olanlardır. Ve **الشربة**: çekirdekten biten hurma fidanı; çoğulu **شربات**. **الشربة**. zamme ile: yüzde kızıllık. Denir: **أشرب الأبيض حمرة**: o onu kapladı. Ve onda kızıllıktan bir **شربة** vardır. Ve **رجل مشرب حمرة**; ve o elbette **مسقي الدم**’dir; benzeri. Ve onun (sallallahu aleyhi ve sellem) sıfatında: beyaz, kızıllıkla **مشرب**; ve onun beyanı gelecektir. **الشربة**: ع ve yerinde fetha ile; bu, İmru’ul-Kays’ın şiirinde gelmiştir; ve sahih olan, onun **الشربة** ( **الموحدة**’nin teşdidiyle) olduğudur; onu ancak zaruret için değiştirmiştir. **الشربة**: sudan kanma miktarı; **الحسوة** ve **الغرفة** ve **اللقمة** gibi. **الشربة** كهمزة: çok içen. Denir: **رجل أكلة شربة**: çok yiyen ve içen; İbnü’s-Sikkît’ten. **الشروب** ve **الشراب** ككتان gibi. Ve **رجل شروب**: içmesi şiddetli; geçtiği gibi. **الشربة** tahrîk ile: içmenin çokluğu; ve **شارب**’in cem‘i, **كتبة** gibi, **كاتب**’in cem‘i; bunu Feyyûmî **المصباح**’da nakletti. Ebû Hanîfe dedi: Ebû Amr dedi: çok içen olunca o elbette **ذو شربة**’dir. **الشربة**: hurma ve ağaç etrafına kazılan, içine su doldurulan, onun sulanmasına yetecek (çukur) **الحويض** gibi; ondan kanar. Cem‘i **شرب** ve **شربات**. Züheyr dedi:
  **يخرجن من شربات ماؤها طحل                      على الجذوع يخفن الغم والغرقا**
İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
  **مثل النخيل يروي فرعها الشرب**

Ömer’in (radıyallahu anh) hadîsinde: “**اذهب إلى شربة من الشربات فادلك رأسك حتى تنقيه**.” Câbir’in hadîsinde: “Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) bize geldi; **الربيع**’e yöneldi; temizlendi; ve **الشربة**’ye geldi.” **الربيع**: nehir. **الشربة**: **كرد الدبرة**; o, **المسقاة**’dır. Ve bütün bunların cem‘i: **شربات** ve **شرب**. **الشربة**: susuzluk. “Bu günün **شربة**’si onda devam etti” yani susuzluk; bunu Lihyânî söyledi. **التهذيب**’de: “Develer geldi; onlarda **شربة** vardı” yani susuzluk. Ve onun **شربة**’si şiddetlendi. **طعام مشربة**: üzerine su çok içilen yemek. Ve **طعام ذو شربة**: onda sudan kanılmayan olunca. **لسان العرب**’da: **الشربة**: paydan sonra malın susuzluğu; çünkü bu onu içmeye çağırır. **الشربة**: sıcağın şiddeti. Denir: **يوم ذو شربة**: sıcağı şiddetli gün; onda su, başkasında içilenden daha çok içilir. Ve **الشوارب**: boğazda suyu içen damarlar; onlar onun yollarıdır. Ve denildi: onlar, gırtlağa yapışık damarlar ve altları akciğerdedir; bunu İbn Düreyd söyledi. Ve denir: bilakis onun arkası **الوتين**’e kadardır; ve ondan sesin çıktığı bir kamışı vardır. Ve denildi: onlar boyunda su yollarıdır; boğulmanın vuku bulduğu yer onlardır; ve onlardan tükürük çıkar. Ve denildi: atın **شوارب**’i: baytarın kan aldığı, boyun damarlarının yanı; birinin takdirde teki **شارب**. Ve **حمار صخب الشوارب**: bundan; yani anırması şiddetli. **الأساس**’ta: ve mecazdan: kötü sesi olana “**صخب الشوارب**” denir; eşeğe benzetilir; bitti. **لسان العرب**’da İbnü’l-A‘râbî’den: **الشوارب**: gözde su yolları. Ebû Mansûr dedi: sanırım o, baş gözünün su yollarını değil, yerde fışkıran pınarın su yollarını kastetti. Ve **الشوارب**: ağız üzerinde saçtan akan şey. Lihyânî dedi: ve dediler: o elbette **لعظيم الشوارب**’dir; dedi: bu, ayrılıp her parçası **شارب** kılınan tekilden; sonra bunun üzerine cem‘ edildi. Ve oğlanın **شارب**’i çıktı; ve onlar iki **شارب**’dir; bitti. Ve denildi: ancak o **الشارب**’dir; tesniye hatadır. Ebû Ali el-Fârisî dedi: **الشارب** neredeyse tesniye edilmez; Ebû Hâtim’in sözü de böyledir. Ebû Ubeyde dedi: Kilâbîler dedi: iki uç itibarıyla **شاربان**; cem‘i **شوارب**; bunu şeyhimiz nakletti. Edebî mâhir Hasan b. Muhammed el-Mansûrî bana, İbn Nebâte’nin **لطائف**’inden, Dacve’de inşâd etti:
  **لقد كنت لي وحدي ووجهك جنتـي                      وكنا وكانت للزمـان مـواهـب**
  **فعارضني في روض خدك عارض                      وزاحمني في ورد ريقك شـارب**
Ve **الشاربان** — **التهذيب** ve başkasında olduğu üzere: **السبلة** tarafının uzayanı; yahut **السبلة**’nin tamamı tek **شارب**’tir; bunu bazıları söyledi; ve doğru değildir. Mecazdan: “Falanca, falancanın sevgisini **أشرب** etti” nüshalarda böyle. Ümmühât’tan birden fazlasında: “falanca (kadın)” yani onun kalbini karıştırdı. Ve “kalbini bunun sevgisiyle **أشرب** etti” yani içecek makamına yerleşti. Ve tenzîlde: “**وأشربوا في قلوبهم العجل**” yani buzağının sevgisi; muzâf hazfedildi ve muzâfun ileyh onun makamına ikame edildi. Ve caiz değildir ki buzağı **المشرب** olsun; çünkü buzağıyı kalp içmez. Zeccâc dedi: manası: buzağının sevgisi içirildi; **حب** hazfedildi ve **العجل** onun makamına ikame edildi; şairin dediği gibi:
  **وكيف تواصل من أصبحت                      خلالته كأبـي مـرحـب**

Yani Ebû Merhab’ın **خلالته**’si gibi. Ve “kalbini bununla **أشرب** etti” yani içecek makamına yerleşti; yahut elbisenin boya ile karışması gibi onunla karıştı. Ebû Bekir hadîsinde: “kalbini korku ile **أشرب** etti” **لسان العرب**’da böyle. **الأساس**’ta: ve mecazdan onların sözü: “elini kaldırdı; onu havaya **أشرب** etti; sonra onunla enseme vurdu.” Mecazdan: boya elbisede **تشرب** etti. Ve elbise teri **تشرب** etti: onu emdi; nüshamızda böyle. **الأساس** ve **لسان العرب**’da olan: elbise boyayı **يتشرب** eder yani onu emer; ve elbise boyayı **يشرب** eder: onu emer. Ve “rengi **استشرب** etti”: şiddetlendi. Denir: “yay kızıllığı **استشربت**” yani kızıllığı şiddetlendi; bu, o **الشريان**’dan olunca; Ebû Hanîfe bunu hikâye etti. Ve **المشربة**: birinci ve üçüncüde fetha ile; ve **الراء** zamme edilir: yumuşak, bitkisi daimî toprak; yani onda daima yeşil, suya kanmış bitki bulunur. **المشربة** iki vecihle: oda; **الأساس**’ta dedi: çünkü onda içerler. Sîbeveyh’ten: onu, oda gibi isim yaptılar. Hadîste: Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) kendisine ait bir **مشربة**’de idi; yani bir odada idi; cem‘i **مشربات** ve **مشارب**. **المشربة**: üst oda. Şeyhimiz dedi: o, oda üzerine tefsir atfı gibidir; ve o, üst odadan daha meşhurdur; Feyyûmî bununla yetindi; bitti. Ve **المشارب**: A‘şâ’nın şiirinde üst odalar. **المشربة**: **الصفة**; ve denildi: o, odanın önünde **الصفة** gibidir. **المشربة**: **المشرعة**. Hadîste: “**ملعون ملعون من أحاط على مشربة**.” O, zammesiz, **الراء**’nın fethasıyladır: **المشرعة** gibi, içilen yer; ve **الإحاطة** ile onun mülk edinilmesini ve başkasının ondan men‘ edilmesini kasteder. **لسان العرب**’da böyle. Ve burada bazı nüshalarda **المشرعة** yerine **المشربة** vardır; sanki diyor ki: **المشربة** fetha ile ve **كمكنسة** yani kesra ile; ve bu, bildiğin üzere hatadır. Ve musannife iki vecihle itiraz edilebilir: birincisi, **المشربة** iki vecihle ancak oda manasındadır; yumuşak toprak manasında ise tek vecih fethadır; bunu birden fazlası açıkça söyledi. İkincisi, **المشربة** son iki manada ancak **كالصفة** ve **كالمشرعة** gibidir; onların bizzat kendileri değildir; buna işaret etmiştik; ve şeyhimiz bunu ihmal etti. **المشربة** **كمكنسة**; şeyhimiz onda fethayı caiz gördü; ve onu Feyyûmî’den nakletti: içinde içilen kap. Ve **الشروب**: erkeği arzulayan (dişi). Denir: **ضبة شروب**: öyle olunca. Ebû Ubeyd’den: **شرب تشريبا**. **تشريب القربة**: onu çamurla hoş kokulu kılmak; bu, yeni olunca; içine çamur ve su konur ki tadı hoş olsun. Bir nüshada **تطيينها** **النون** ile; ve bu hatadır. Ve “onunla **شرب** etti” yani adam; **كسمع**; ve “onunla **أشرب** etti” de: ona karşı yalan söyledi. Mecazdan: “develerini **أشرب** etti”: her deveye bir eş kıldı; onlardan biri dişi devesine der ki: “Seni ipler ve kayışlarla elbette **لأشربنك**” yani seni onlarla eşleyeceğim. “Atları **أشرب** etti”: ipleri boyunlarına koydu. Sa‘leb inşâd etti:
  **وأشربتها الأقران حتى أنختها                      بقرح وقد ألقين كل جنـين**

**أشرب** falancayı ve yine deve ile binek hayvanına ipi: onu (yani) onun boynuna koydu, yani onu onun boynuna yerleştirdi. Mecazdan: **اشرأب** ona ve ona **اشرئبابا**: bakmak için boynunu uzattı; yahut o, yükselip yüceldiği zamandır; ve başını kaldıran her (kimse) **مشرئب**’dir; bunu Ebû Ubeyd söyledi. İsim **الشرأبيبة** (ضم ile) **الطمأنينة** gibi.. Âişe رضي الله عنها dedi ki: **اشرأب** nifak, ve Araplar irtidat etti. Yani yükseldi ve yüceldi. Bir hadiste: kıyamet günü bir münadi nida eder: “Ey cennet ehli, ey cehennem ehli” der; onlar onun sesine **فيشرئبون**; yani ona bakmak için başlarını kaldırırlar. Ve başını kaldıran her (kimse) **مشرئب**’dir. Zü’r-Rumme’nin, ceylanı ve onun başını kaldırışını vasfederken söylediği (şiir) okundu:
  Seni andım; çünkü yanımızdan geçti bir “şâdin”in anası,                      bineklerin önünde; **تشرئب** eder ve görünür
Dedi ki: **اشرأب** **المشربة**’den alınmıştır; o da odadır; **لسان العرب**’da böyledir. Ve **الشربة** **جربة** gibi. Şeyhimiz dedi ki: bazı nüshalarda **خدبة** gibi; **الخاء** **المعجمة**’nin kesresiyle; bir diğerinde **الجيم** ile **الخاء** yerine; ikisi de doğru olmayan üzeredir. Kurrâ‘dan: sözde **فعلة** yoktur, ancak bu; yani **الشربة**; ve buna onların “**جربه**” sözleri eklendi; o kendi yerinde zikredilmiştir; istikra ile üçüncüleri yoktur. Ve o, ot bitiren yumuşak arazidir; yani onda ağaç yok, ot biter. Züheyr dedi ki:
  Yoksa biz **بالشربة**’deyiz; sonra **فاللـوى**’da,                      dört yaşlıların analarını boğazlarız ve kolaylaştırırız
**شربة** (bâ’nın şeddeli oluşuyla) tarif olmaksızın: ع. Sâ‘ide b. Cüeyye dedi ki:
  **بشربة** yumuşak; kum tepeciği onun çevresinde,                      **أرطى**; ıslanacağı zaman ona sığınır
**يرطب** yani ıslanır. Ve dedi ki: “**دمث الكثيب**”; çünkü **الشربة** bir mevki yahut mekândır; bunu İbn Sîde **المحكم**’de söyledi. Asma‘î dedi ki: **الشربة** Necd’dedir. **مراصد الاطلاع**’da: **الشربة**: **السليلة** ile **الربذة** arasında bir mevki; o, **الخط** ile **الرمة** ve **خط الجريب** arasındadır, ta ki ikisi buluşuncaya kadar; ve **الخط**: ikisinin sel yatağıdır; ikisi buluşunca **الشربة** kesilir; ve onun üst tarafı kıble yönünden **حزن محارب**’a kadar biter. Ve denildi ki: o, **الزباء** ile **النطوف** arasındadır; ve onda **هرشى** vardır; o, Medine’nin altında bir tepedir; ve o yüksektir; neredeyse **هضب القليب** ile **الربذة** arasındadır. Ve denildi ki: **النقرة**’yi ve **ماوان**’ı geçip Mekke’yi istediğinde **الشربة**’ye düşersin; ve o, Necd beldelerinin en sert toprağıdır; ve ondan **الربذة**’dir; ve **أعلى الجريب**’de kesilir; ve o, **غطفان** beldelerindendir. Ve denildi ki: o, **نخل** ile **معدن بني سليم** arasındadır. Dedi ki: bu sözler birbirine yakındır. Dedim ki: onun **غطفان** diyarında oluşu, Yâkût’un **أقر**’da sözünden anlaşılandır; dedi ki:
  Emire, **الشربة** ve **اللوى**’dan doğru,                      kastettim her göçen seçkin deveyi

**الشربة**: yol, **المشرب** gibi; denir ki: falan hâlâ tek bir **شربة** üzerindedir; yani tek bir iş üzerindedir. Mecazdan, Ebû Amr’dan: **الشرب**: anlayış. Denir ki: **شرب** ( **نصر** gibi) **يشرب** **شربا**: anladı. Ve **شرب** kendisine atılan şeyi: onu anladı. Ve ahmağa denir: **وحلب**; eğer çökerse; daha önce geçtiği gibi. **شرب** ( **فرح** gibi) eğer susadıysa. Ve **شرب** eğer kandıysa; zıddı. Ve **شرب** ayrıca eğer devesi zayıfladıysa. **شرب** ve bir nüshada: yahut develeri susadı ve kandı; İbnü’l-A‘râbî’den rivayetle; ve o zıddır; ve daha önce **أشرب**’te geçti. **شرب** (kesre ile): ع. **شرب** (fetha ile): Mekke’ye yakın başka bir ع; Allah Teâlâ onu korusun; ve onda **وقعة الفجار** olmuştu. **شريب** ( **أمير** gibi): bir mevki ve: Mekke ile Bahreyn arasında د. Ve **شريب** ayrıca: Benî Kilâb diyarında Necdî bir dağ. **شوربان** (ضم ile): ة; **كس**’de; **الكاف**’ın fethası ve kesresiyle; **السين**’in ihmaliyle; geleceği üzere. **شرب** ( **كتف** gibi): Mekke-i Mükerreme yakınında bir mevki. **شريب** küçültme olarak ve **شربب** ( **قنفذ** gibi): belirli bir vadinin adı; o, Lebîd’in şiirinde **شرببة** (hâ ile):
  Evin yerini tanır mısın **بسفح الشرببه**’de?
Sâgânî dedi ki: Lebîd’in bu kafiye üzere bir şeyi yoktur. Ve **شربوب** ve **شربة** (üçü de ضم ile); ve sonuncunun ضبط’ı fetha ile de daha önce geçti. Ve **شربان** (fetha ile): yerler; bazısını beyan ettik. Geri kalanı Yâkût’un mu‘cemine ve **مراصد الاطلاع**’a havale ederiz; çünkü ikisi de onların beyanını tamamlamıştır. Ve **الشارب**: bütün hayvandan zayıf olan. Denir ki: devenizde **شارب** var; o, hayvanda gevşeklik ve zayıflıktır. Ve **شرب** ( **سمع** gibi) eğer devesi zayıfladıysa. Ve denir ki: bu deve ne güzel; şu var ki onda **شارب** **خور** var; yani gevşek bir damar. Mecazdan: **الشاربان**; ikisi, kılıcın dikinin alt kısmında iki uzun burundur; biri bu taraftan, diğeri bu taraftan. Ve **الغاشية**: **الشاربين**’in altındaki şeydir; bunu İbn Şümeyl söyledi. **التهذيب**’de: **الشاربان**: **السبلة** tarafınca uzayan şeydir; bununla kılıcın iki **شارب**’ı isimlendirildi. Ve kılıcın iki **شارب**’ı: **الشفرة**’yi kuşatan şeydir; ve o bundandır. Mecazdan: **أشربتني** (hitap tâ’sıyla) içmediğim şeyi; yani yapmadığım şeyi üzerime iddia ettin; bu, Cevherî’nin, Meydânî’nin, Zemahşerî’nin, İbn Sîde’nin ve İbn Fâris’in zikrettiği bir meseldir. Ve **ذو الشويرب**: adı Abdurrahman olan bir şair; Benî Ebî Bekr b. Kilâb’ın kardeşi; Ömer b. Abdülazîz zamanında idi. Ve **الشربب** ( **قنفذ** gibi): bitkiden **الغملي**; o, bir kısmı bir kısmına dolanan şeydir; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve ona istidrâk edilenlerdendir: onların meselde sözleri: “Sonu, içmesi en az olanıdır.” Aslı, develeri sulamadadır; çünkü sonuncusu gelir; havuz tükenmişken. Ve koyundan **الشريبة**: kandığında onu çıkarırsın da koyun onu takip eder; bu **الصحاح**’tadır. Bazı nüshalarda haşiye: doğrusu **السريبة**’dir; **السين** **المهملة** ile. Ve **المشرب**: içilen yüz (taraf). Ve **المشرب**: nehrin şeriatı (suya giriş yeri). Ve deve vasfında denir: “Ne güzel **معلق الشربة** bu”; şu demektir: istediği menziline tek bir **شربة** ile yetinir; başka birine ihtiyaç duymaz. Ve dersin: “Malımı içirdi ve yedirdi”; yani insanlara yedirdi ve içirdi.. Ve “Malım yenir ve içilir olarak kaldı”; yani nasıl isterse otlar; ve o mecazdır. Ve **شرب** toprağı ve hurmayı: ona içecek (su) yaptı. Ebû Hanîfe, hurmayı vasfederken (şu beyti) okudu:
  Kalınlardan; iki kolun kalınlarından; bir tepe; **شربت**                      sulamaya; ve su çekenlere kuyusunu hazırladı

Bütün bunların hepsi **الشرب**’dendir. Bazı nahivciler dedi ki: **المشربة**’den, üzerinde durulduğunda onunla birlikte üfleme gibi bir şey çıkan harfler vardır; ancak **المحقورة**’nun sıkıştırması gibi sıkıştırılmamıştır; bunlar **الزاي** ve **الظاء** ve **الذال** ve **الضاد**’dır. Sîbeveyh dedi ki: Bazı Araplar, bazısından daha şiddetli ses çıkarır. Ve **شربة**, zamme ile: yer. İmru’ul-Kays dedi ki:
  Sanki ben ve yük hayvanım, yaşlı bir **أحقب**’ın üzerinde,
  **بشربة**’de yahut **طاو**’da, **بعرنان** ürkek (bir halde).

Ve **بسربة** ile rivayet edilir; ve **بحربة** ile rivayet edilir; ona **السين**’de işaret etmiştik; musannif ise iki yerde de onu ihmal etti. Ve Ebû Amr Ahmed b. el-Hasen eş-Şûrâbî, zamme ile, el-Esterâbâzî; Ammâr b. Recâ’dan rivayet etti; ondan da oğlu Ebû Ahmed Amr; ve bu Amr’dan Ebû Sa‘d el-İdrîsî. Ve Ebû Bekr Abdurrahman b. Mahmûd eş-Şûrâbî, fetha ile, muhaddistir.

Mecazdan: **أشرب الزرع**: onda **الدقيق** aktı; yine bunun gibi **أشرب الزرع الدقيق**; onu Ebû Hanîfe, Araplardan veya râvilerden işitme olarak geçişli kıldı. Ve ekine, kamışı çıktığında, şöyle denir: **قد شرب الزرع في القصب**; ve **شرب قصب الزرع**: su onun içinde olduğunda. Uhud hadîsinde: müşriklerin Medine ehlinin ekini üzerine indikleri ve sırtlarını onun içinde serbest bıraktıkları, hâlbuki **قد شرب الزرع الدقيق**. Bir rivayette: **شرب الزرع الدقيق**. Bu, ekin tanesinin şiddetlenmesi ve olgunlaşmasının yaklaşması hakkında bir kinayedir. Denir: **شرب السنبل الدقيق**: onda tat olduğunda; ve ondaki **الشرب** ödünçtür; sanki **الدقيق** su idi de onu içti. Ve o vakit başağa, izafetle, **شارب قمح** dersin. İşte böyle, **الأساس**’ta.

Ve **الشراب** kesra ile: **المشاربة**’nin ve **الشرب**’ün masdarıdır; **الشرب** kesra ile: içme vaktidir. el-Lihyânî dedi ki: Denir: **طعام مشربة**; eğer onun üzerine su çok içiliyorsa; tıpkı onların şöyle demeleri gibi: **شراب مسفهة**; **سفهت الماء**’dan, eğer ondan çoğalttıysan da kanmadıysan.

Şeyhimizin istidrâk ettiklerinden: **شربة أبي الجهم**. Akıbeti ağır olan lezzetli şey için söylenir; ona, es-Seâlibî’nin **المضاف والمنسوب**’undan naklen, Abbâsî el-Mansûr ile bir kıssa zikretti; ve inşâd etti:
  Badem kavutundan sakın; onu içme;
  çünkü badem kavutunu içmek, Ebû’l-Cehm’i helâk etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

شَرِبَ
1 شَرِبَ ذ , (S, A, K, &c.,) aor. شَرَبَ , (A, K,) inf. n. شُرْبٌ and شَرْبٌ (S, A, Msb, K, &c.) and شِرْبٌ, (S, A, K,) agreeably with three different readings of the Kur lvi. 55, (S, TA,) the first of which (with damm) is that generally obtaining, (Fr, TA,) and is the only one admitted by Jaafar Ibn-Mohammad, notwithstanding which the second form (with fet-h) is said by MF to be the most chaste as well as the most agreeable with analogy, (TA,) or the second (with fet-h) is an inf. n., and the first is a simple subst., (AO, S, Msb, K,) and so is the third, (AO, S, K,) and مَشْرَبٌ, (S, K,) which is also a n. of place [and of time], (S,) and تَشْرَابٌ, (S K, TA,) a form used when muchness of the act is meant, (TA,) and تِشْرَابٌ, which is anomalous, (TA voce بَيَّنَ, q. v.,) He drank, (KL, PS, TK,) or he swallowed, syn. جَرِعَ, (A, K, [but the former meaning is evidently intended by this explanation, and such I shall assume to be the case in giving the explanations of the derivatives in the A and K. &c.,]) water, &c., (S,) or a liquid, properly by sucking in, or sipping; and otherwise tropically; (Msb;) [generally, gulping it; for] you say, شَرِبَ المَآءَ فِى كَرَّةٍ [He drank the water at once, or at a single draught]; and فِى ↓ تشرّبهُ مُهْلَةٍ [He drank it leisurely, or gently, or slowly]: (Mgh:) شُرْبٌ signifies the conveying to one's inside, by means of his mouth, that in the case of which chewing is not practicable: (KT:) [but] Es-Sarakustee says, one does not say of a bird شَرِبَ المَآءَ, but حَسَاهُ. (Msb.) In the saying of Aboo-Dhu-eyb, describing clouds,
شَرِبْنَ بِمَآءِ البَحْرِ ثُمَّ تَرَفَّعَتْ
[which is evidently best rendered They drank of the water of the sea, then rose aloft, agreeably with what has been stated respecting بِ in the sense of مِنْ in p. 143, it is said that] the ب is redundant, or, as رَوِينَ is rendered trans. by means of بِ, [though I do not think that this is the case unless بِ be used as meaning “ by means of, ” and I do not remember to have met with an instance of it,] شَرِبْنَ is thus rendered trans. (TA.) [See a similar ex. in the 28th verse of the Mo'allakah of 'Antarah, EM p. 232. One says also, شَرِبَ فِى اـِنَآءٍ, meaning He drank out of a vessel; agreeably with an explanation of مِشْرَبَةٌ, in the S and K, as meaning اـِنَآءٌ يُشْرَبُ فِيهِ.] And one says, اـِنِّى لَأَمْكُثُ اليَوْمَيْنِ مَا أَشْرَبُهُمَا مَآءً, meaning مَا أَشْرَبُ فِيهِمَا مَآءً [i. e. Verily I tarry the two days not drinking in them water]. (O.) ― -b2- [شَرِبَ الدَّوَآءَ, in the conventional language of the physicians, as is indicated in the Mgh, voce بَنْجٌ (q. v.), on the phrase شَرِبَ البَنْجَ, and as is shown in many instances in the K &c., means He took, i. e. swallowed, the medicine, whether fluid or solid. ― -b3- And in the present day, they say, شَرِبَ الدُّخَانَ, meaning He inhaled, properly imbibed, smoke of tobacco; or he smoked tobacco, or the tobacco.] ― -b4- One says of seed-produce, or corn, when its culms have come forth, قَدْ شَرِبَ الزَّرْعُ فِى القَصَبِ (assumed tropical:) [The seed-produce, or corn, has imbibed into the culms]: (O, TA:) and when the sap (المَآء) has come into it, شَرِبَ قَصَبُ الزَّرْعِ (assumed tropical:) [The culms of the seed-produce, or corn, have imbibed]. (TA.) And one says, شَرِبَ السُّنْبُلُ الدَّقِيقَ (tropical:) [The ears of corn imbibed the farina; or] became pervaded by the farina; (En-Nadr, A, O;) or had in them the alimentary substance; as though the farina were water which they drank. (TA.) And وَقَدْ شَرِبَ الزَّرْعُ الدَّقِيقَ, occurring in the story of Ohod, (O, TA,) as some relate it, or ↓ شُرِّبَ as others relate it, means (tropical:) [And the seed-produce, or corn, had imbibed, or had been made to imbibe, the farina, or] had become hardened in its grain, and near to maturity. (TA.) [And ↓ أُشْرِبَ means the same: for one says,] أُشْرِبَ الزَّرْعُ (tropical:) [The seed-produce, or corn, was made to imbibe the farina; or] became pervaded by the farina: and in like manner, أُشْرِبَ الزَّرْعُ الدَّقِيقَ, i. e. (tropical:) [The seed-produce, or corn, was made to imbibe the farina, or] its alimentary substance. (TA.) ― -b5- One also says, أَكَلَ غَنَمِى وَشَرِبَهَا (tropical:) [He ate the flesh of my sheep, or goats, and drank the milk of them]. (TA in art. اكل.) And [in like manner] أَكَلَ فُلَانٌ مَالِى وَشَرِبَهُ (tropical:) [Such a one fed upon, devoured, or consumed, my property]. (A.) And أَكَلَ عَلَيْهِ الدَّهْرُ وَشَرِبَ (tropical:) [Time wasted him, or wore him away; as though it fed upon him]. (A.) ― -b6- And مَا لَمْ ↓ أَشْرَبْتَنِى أَشْرَبْ [lit. Thou hast made me to drink what I have not drunk,] meaning (tropical:) thou hast charged against me, or accused me of doing, what I have not done; (S, A, K;) like أَكَّلْتَنِى مَا لَمْ آكُلْ. (S in art. اكل.) ― -b7- شَرِبَ also signifies He was, or became, satisfied with drinking: (TA:) and in like manner شَرِبَت is said of camels. (A 'Obeyd, S, TA.) And He was, or became, thirsty; (K, TA;) thus having two contr. significations; (TA;) as also ↓ أَشْرَبَ. (K, TA.) ― -b8- Also, and ↓ أَشْرَبَ, His camels were, or became, satisfied with drinking: and, i. e. both these verbs, his camels were, or became, thirsty: (K, TA:) or the former verb signifies, or signifies also, (accord. to different copies of the K,) his camel was, or became, weak. (K, TA.) -A2- شَرِبَ بِهِ, and بِهِ ↓ أَشْرَبَ, He lied against him. (K.) -A3- شَرَبَ, aor. شَرُبَ , (O, K, TA,) inf. n. شَرْبٌ, (O, TA,) He understood: (O, K, TA:) on the authority of AA. (TA.) [In a copy of the A, the verb in this sense is written شَرِبَ; and app. not through the fault of the transcriber, for it is there mentioned as tropical: but in the O, it is said to be like كَتَبَ, aor. شَرُبَ , inf. n. كَتْبٌ; and in the K, to be like نَصَرَ.] One says, شَرَبَ مَا أُلْقِىَ اـِلَيْهِ, i. e. He understood [what was told to him]. (TA.) And one says to a stupid person, اُحْلُبْ ثُمَّ اشْرُبْ Kneel thou; then understand. (O, TA. See also 1 in art. حلب.)

2 شَرَّبَ [شرّبهُ, inf. n. تَشْرِيبٌ, He made him to drink water &c.; and so, as is indicated in the S and K &c., and as is well known, ↓ أَشْرَبَهُ: and] شَرَّبْتُ المَآءَ I gave to drink the water; as also ↓ أَشْرَبْتُهُ. (TA.) ― -b2- [Hence,] one says, ظَلَّ مَالِى يُؤَكَّلُ وَيُشَرَّبُ [lit. My cattle passed the day made to eat and made to drink,] i. e. (assumed tropical:) pasturing as they pleased. (S, TA.) And شَرَّبَ مَالِى وَأَكَّلَهُ [lit. He made people to drink my property, and made them to eat it; or to drink the milk of my cattle, and to eat the flesh thereof;] i. e. (assumed tropical:) he fed people, (S,) or gave people to drink and to eat, (TA,) [of] my property, or cattle. (S, TA.) ― -b3- And شرّب الأَرْضَ وَالنَّخْلَ (assumed tropical:) He gave drink to the land and the palm-trees. (TA.) ― -b4- And شرّب لُقْمَةً بِالدَّسَمِ (assumed tropical:) [He imbued, or soaked, a morsel, or mouthful, with grease, or gravy]. (TA in art. روغ.) ― -b5- And شَرَّبْتُ القِرْبَةَ, (A 'Obeyd, S,) inf. n. تَشْرِيبٌ, (A 'Obeyd, K,) (assumed tropical:) I rendered the water-skin sweet; (K;) I put into the water-skin, it being new, clay and water, in order to render its savour sweet. (A 'Obeyd, S.) ― -b6- And شُرِّبَ الزَّرْعُ الدَّقِيقَ: see 1, in the latter half of the paragraph.

شاربهُ
3 شاربهُ ذ , (S, A, K, TA,) inf. n. مُشَارَبَةٌ and شِرَابٌ, He drank with him; namely, a man. (TA.) ― -b2- [And He watered his camels, &c. with his, i. e. with another's : or he drew water with him for the watering of camels &c.:] see an ex. of the latter inf. n. in a verse cited voce شَرِيبٌ.

4 أَشْرَبَ see 2, in two places. One says, أَشْرَبْتُ الاـِبِلَ حَتَّى شَرِبَتْ [I made the camels to drink until they were satisfied with drinking; or I watered the camels, or gave them to drink, &c.]; (S, TA;) [for] أَشْرَبَ is syn. with سَقَى. (K.) ― -b2- [Hence,] الثَّوْبُ يُشْرَبُ الصٍّبْغَ: see 5. And أُشْرِبَ الثَّوْبُ حُمْرَةً (tropical:) The garment, or piece of cloth, was imbued, or saturated, with redness. (A.) And أَشْرَبَ اللَّوْنَ (tropical:) He saturated the colour [with dye]. (K, TA.) And أُشْرِبَ لَوْنًا (assumed tropical:) It was intermixed with a colour; as also ↓ اِشْرَابَّ. (TA.) And أُشْرِبَ الأَبْيَضُ حُمْرَةً (assumed tropical:) The white was suffused, or tinged over, with redness. (S, TA.) ― -b3- [Hence, أُشْرِبَ is also said of a sound, as meaning (assumed tropical:) It was mixed with another sound; as appears from the words here following:] حِسُّ الصَّوْتِ فِى الفَمِ مِمَّا لَا اـِشْرَابَ لَهُ مِنْ صَوْتِ الصَّدْرِ (assumed tropical:) [The faint, or gentle, sound of the voice in the mouth, of such kind as has no mixture of the voice of the chest]. (K in art. همس.) ― -b4- [Hence also,] أُشْرِبَ الزَّرْعُ: see 1, latter half. ― -b5- And أُشْرِبَ فِى قَلْبِهِ حُبَّهُ, (S,) or أُشْرِبَ حُبَّ فُلَانٍ, (K,) or حُبَّ فُلَانَةَ, (A,) (tropical:) [He was made to imbibe into his heart the love of him, or of such a man, or of such a female;] meaning that the love of him, or of her, pervaded, or commingled with, his heart, (S, A, K, TA,) like beverage. (TA.) Whence, in the Kur [ii. 87], وَأُشْرِبُوا فِى قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ, for حُبَّ العِجْلِ, (S, TA,) i. e. (assumed tropical:) And they were made to imbibe [into their hearts] the love of the calf.. (Zj, TA.) ― -b6- And رَفَعَ يَدَهُ فَأَشْرَبَهَا الهَوَآءَ ثُمَّ قَالَ بِهَا عَلَى قَذَالِهِ (tropical:) [He raised his hand, and made the air to swallow it up, (i. e. raised it so high and so quickly that it became hardly seen,) then gave a blow with it upon the back of his head]. (A, TA.) ― -b7- And أَشْرَبْتَنِى مَا لَمْ أَشْرَبْ: see 1, latter half. ― -b8- And one says to his she-camel, لَأُشْرِبَنَّكِ الحِبَالَ (tropical:) [I will assuredly put upon thee the ropes, or cords], and العِقَالَ [the cord, or rope, with which the fore shank and the arm are bound together]. (A.) [Or] اشربهُ means (tropical:) He put the rope, or cord, upon his neck; namely, a man's, (K, TA,) and a camel's, and a horse's or the like: (TA:) and اشرب الخَيْلَ he put the ropes, or cords, upon the necks of the horses. (K,) And اشرب اـِبِلَهُ (tropical:) He tied his camels, every one to another. (K, TA.) -A2- اشرب as an intrans. verb: see 1, last quarter, in two places. ― -b2- Also He (a man, TA) attained to the time for the drinking of his camels. (K, * TA.) -A3- اشرب بِهِ: see 1, near the end of the paragraph.

5 تَشَرَّبَ see 1, first sentence. ― -b2- Hence one says, (Mgh,) تشرّب الثَّوْبُ العَرَقَ, (S, Mgh, * K,) and الصِّبْغَ, (A, Mgh, L,) (tropical:) The garment, or piece of cloth, imbibed, or absorbed, (S, A, Mgh, * L, K,) the sweat, (S, Mgh, K,) and the dye; (A, Mgh, L;) as though it drank it by little and little: (Mgh:) and [in like manner] one says, الثَّوْبُ يشرب الصِّبْغَ [app. ↓ يُشْرَبُ, (like as one says يُشْرَبُ حُمْرَةً, as shown in the next preceding paragraph,) meaning (assumed tropical:) The garment, or piece of cloth, is made to imbibe, or absorb, the dye]. (TA.) [It is said that] the verb is not used intransitively in the [proper] language of the Arabs. (Mgh.) [But] one says, تشرّب الصِّبْغُ فِى الثَّوْبِ, meaning (tropical:) The dye pervaded the garment, or piece of cloth: (K, * TA:) and الصِّبْغُ يَتَشَرَّبُ الثَّوْبَ (tropical:) [The dye pervades the garment, or piece of cloth]. (TA.) [See also the explanation of a verse cited voce تَسَقَّى.]

استشرب لَوْنُهُ
10 استشرب لَوْنُهُ ذ (assumed tropical:) His, or its, colour became intense. (K.) And استشربت القَوْسُ حُمْرَةً (assumed tropical:) The bow became intensely red: such is the case when it is made of the [tree called] شَرْيَان. (AHn, (TA.)

اِشْرَابَّ
11 اِشْرَابَّ ذ : see 4, near the beginning.

اِشْرَأَبّ
Q. Q. 4 اِشْرَأَبّ ذ , (S, A, O, K,) inf. n. اِشْرِئْبَابٌ, (S, O,) (tropical:) He raised his head like the camel that has satisfied his thirst on the occasion of drinking: (A:) or he stretched forth his neck to look: (S, A, O, K:) not improbably, from الشُّرْبُ in its well known sense, as though he did so when preparing to drink: (O:) or, as is said in the L, from مَشْرَبَةٌ as syn. with غُرْفَةٌ: (TA:) you say, اِشْرَأَبَّ لَهُ, (S, A,) or اـِلَيْهِ, (K,) or both; (TA;) [the former of which may be rendered He raised his head at it, or he stretched forth his neck at it to look; or, as also the latter, he stretched forth his neck to look at it;] namely, a thing: (S:) or اشرأبّ originally means he stretched forth his neck in preparing to drink water: and then, in consequence of frequency of usage, he raised his head, and stretched forth his neck, in looking; and hence is trans. by means of اـِلَى: (Har p. 152:) or he raised, or exalted, himself. (K, * TA.) يَشْرَئِبُّونَ لِصَوْتِهِ, occurring in a trad., means (tropical:) They will raise their heads at his voice to look at him. (TA.) And اِشْرَأَبَّ النِّفَاقُ وَارْتَدَّتِ العَرَبُ, in another trad., means (tropical:) Hypocrisy exalted itself [and the Arabs apostatized, or revolted from their religion]. (TA.)

شَرْبٌ
شَرْبٌ ذ an inf. n. of شَرِبَ [q. v.]. (S, A, Msb, K, &c.) -A2- And a pl., (S, Msb,) or [rather] a quasipl. n., (ISd, TA,) of شَارِبٌ, q. v. (S, ISd, Msb, TA.) -A3- [Golius assigns to it also the meaning of “ Linum tenue, ” as on the authority of Meyd.]

شُرْبٌ
شُرْبٌ ذ an inf. n. of شَرِبَ [q. v.]; (S, A, Msb, K, &c.;) like ↓ شِرْبٌ: (S, A, K:) or a simple subst. [signifying The act of drinking]; (AO, S Msb, K;) as also ↓ شِرْبٌ. (AO, S, K.) -A2- In the phrase أَخُوكَ شُرْبٌ it is used as [an epithet,] meaning ذُو شُرْبٍ [which may be regarded as virtually syn. with شَارِبٌ or as similar to this latter but intensive in signification]. (Ham p. 194.)

شِرْبٌ
شِرْبٌ ذ : see the next preceding paragraph, in two places. ― -b2- Also Water, (K, TA,) itself; so some say; (TA;) as also ↓ مِشْرَبٌ, (K, accord. to the TA,) with kesr, (TA,) or ↓ مَشْرَبٌ, (so in the CK and in my MS. copy of the K,) i. e. water that one drinks; so says AZ: pl. of the former أَشْرَابٌ. (TA.) [See also شَرَابٌ.] ― -b3- [And A draught of milk: see an ex. in a verse cited in art. سلف, conj. 4.] ― -b4- And A share, or portion that falls to one's lot, of water: (S, Mgh, Msb, K:) or so شِرْبٌ مِنْ مَآءٍ. (ISk, TA.) It is said in a prov., آخِرُهَا أَقَلُّهَا شِرْبًا [The last of them is the one of them that has the least share of water]: originating from the watering of camels; because the last of them sometimes comes to the water when the watering-trough has been exhausted. (S. [See also Freytag's Arab. Prov. i. 61.]) ― -b5- As a law-term, it means The use of water [or the right to use it] for the watering of sown-fields and of beasts. (Mgh.) ― -b6- Also A wateringplace; syn. مَوْرِدٌ: (AZ, K:) pl. as above. (TA.) ― -b7- And (assumed tropical:) A time of drinking: (K:) but they say that it denotes the time only by a sort of tropical application; and they differ respecting the connexion of this meaning with the proper meaning. (MF, TA.)

شَرَبٌ
شَرَبٌ ذ : see شَرَبَةٌ, in two places.

شَرْبَةٌ
شَرْبَةٌ ذ A single act of drinking. (S.) ― -b2- And A single draught, or the quantity that is drunk at once, of water. (S.) It is said in a prov., نِعْمَ مِعْلَقُ الشَّرْبَةِ هٰذَا [Excellent, or most excellent, is the traveller's drinking-cup, or bowl, that will hold a single draught, namely, this!]: the مِعْلَق is said by As to be a drinking-cup or bowl which the rider upon a camel suspends [to his saddle]: (Meyd:) it is said in describing a camel: (TA:) and it means that, to the place of alighting to which he desires to go, he is content with a single draught, not wanting another: (Meyd, TA:) the prov. is applied to him who, in his affairs, is content with his own opinion, not wanting that of another person. (Meyd.) شَرْبَةُ أَبِى الجَهْمِ [The draught of Abu-l-Jahm] is said of a thing that is sweet, or pleasant, but in its result unwholesome: (MF, TA:) Abu-l-Jahm was a frequent visiter of the Khaleefeh El-Mansoor El-'Abbلsee, who, finding him troublesome, ordered that a poisoned draught should be given to him, in his presence: which having been done, Abu-l-Jahm, pained by the draught, rose to depart; and being asked by the Khaleefeh whither he was going, he answered, Whither thou hast sent me, O Prince of the Faithful. (MF.) ― -b3- In the Mo'allakah of Tarafeh, it is applied to A draught of wine. (EM p. 87.) ― -b4- [In the conventional language of the physicians, it is a term applied to A dose of medicine, such as is drunk and also such as is eaten.] -A2- Also A palm-tree that grows from the date stone: (K:) pl. شَرَبَاتٌ. (TA. [It seems to be there added that شَرَائِبُ and شَرَابِيبُ are also its pls.: the former may be like ضَرَائِرُ pl. of ضَرَّةٌ: the latter is app. a mistranscription, and should perhaps be شَرَائِيبُ, for شَرَائِبُ; like مَحَامِيرُ for مَحَامِرُ, &c.])

شُرْبَةٌ
شُرْبَةٌ ذ , (K,) or شُرْبَةٌ مِنْ مَآءٍ, (S,) The quantity of water that satisfies thirst. (S, K.) ― -b2- شُرْبَةٌ is also syn. with ↓ اـِشْرَابٌ [originally an inf. n.] meaning (assumed tropical:) A colour tinged over with another colour; as in the saying, فِيهِ شُرْبَةٌ مِنْ حُمْرَةٍ (assumed tropical:) [In him is a colour tinged with redness]: (S, TA:) [and] (tropical:) somewhat of redness; as in the phrase, فِيهِ شُرْبَةٌ (tropical:) [In him is somewhat of redness]: (A:) or (assumed tropical:) a redness in the face: (K:) or (assumed tropical:) whiteness mixed with redness. (IAar, TA voce حُسْبَةٌ.)

شَرَبَةٌ
شَرَبَةٌ ذ [The act, or habit, of] much drinking. (K.) One says, اـِنَّهُ لَذًو شَرَبَةٍ, meaning Verily he is one who drinks much. (AA, AHn, TA.) -A2- It is also allowable as a pl. of شَارِبٌ [q. v.]. (Msb.) -A3- Also A small trough, (S, K, TA,) made, (S,) or dug, (TA,) around a palm-tree, (S, K, TA,) and around any other kind of tree, and filled with water, (TA,) holding enough to irrigate it fully, (K, TA,) so that it is plentifully irrigated thereby: (S, TA:) pl. ↓ شَرَبٌ [or rather this is a coll. gen. n., of which the former is the n. un.,] and [the pl. properly so termed is] شَرَبَاتٌ. (S.) ― -b2- And i. q. كُرْدُ دَبْرَةٍ, (K, TA,) which is syn. with مَسْقَاةٌ: (TA:) [from a comparison of the explanations of all of these words, it seems to mean A channel of water for the irrigation of a plot, or tract, of sown land: or, if the explanation مسقاة, in the TA, be conjectural, the meaning may be a portion of such land, having a raised border to retain the water admitted upon it:] pl. شَرَبَاتٌ and [coll. gen. n.] ↓ شَرَبٌ [as above]. (TA.) -A4- Also Thirst. (Lh, T, O, K.) One says, لَمْ تَزَلْ بِهِ شَرَبَةٌ اليَوْمَ He has not ceased to have thirst to-day. (Lh, TA.) And جَآءَتِ الاـِبِلُ وَبِهَا شَرَبَةٌ The camels came thirsty. (T, O.) And طَعَامٌ ذُو شَرَبَةٍ Food wherewith one has not sufficient water to satisfy thirst. (O, TA.) Accord. to the L, شَرَبَةٌ signifies The thirst of cattle after the being satisfied with fresh pasture; because this invites to drink. (TA.) ― -b2- And Vehemence of heat. (K.) One says, يَوْمٌ ذُو شَرَبَةٍ A day of vehement heat, in which is drunk more water than at other times. (TA.)

شُرَبَةٌ
شُرَبَةٌ ذ One who drinks much; (ISk, S, K;) as also ↓ شَرُوبٌ and ↓ شَرَّابٌ. (S.) One says رَجُلٌ أُكَلَةٌ شُرَبَةٌ A man who eats and drinks much. (ISk, S.)

شُرْبُبٌ
شُرْبُبٌ ذ , applied to herbage, i. q. غَمْلَى; (O, K;) i. e. Tangled and dense, one part above another. (O.)

شَرَبَّةٌ
شَرَبَّةٌ ذ , [said to be] the only word of this form except جَرَبَّةٌ, (K,) [but to this should be added بَغَتَّةٌ, inf. n. of بَغَتَهُ,] A way, mode, or manner, of being, or acting &c. (S, O, K.) One says, مَا زَالَ فُلَانٌ عَلَى شَرَبَّةٍ وَاحِدَةٍ Such a one ceased not to be [employed] upon one affair. (S, O.) -A2- And A tract of land, (K, TA,) soft, or plain, (TA,) producing herbs, but having in it no trees. (K, TA.) ― -b2- [And] The side of a valley. (Mgh.)

شَرَابٌ
شَرَابٌ ذ A beverage, or drink, (Mgh, L, Msb, K,) of any of the liquids, (Mgh, Msb,) or of anything that is not chewed, (L,) or of whatever kind and in whatever state it be; thus in a copy of the K: (TA:) and syn. with شَرَابٌ are ↓ شَرِيبٌ and ↓ شَرُوبٌ, (K,) accord. to a saying attributed to AZ: (TA:) or these two have another meaning, expl. in the next paragraph: (K:) the pl. of شَرَابٌ is أَشْرِبَةٌ; (Mgh, TA;) or it has no pl., as is said in the K in art. نهر [accord. to one or more of the copies; but see نَهَارٌ, where it is shown that in copies of the K, as well as in the S, the word to which this statement relates is سَرَابٌ, with the unpointed س]. (TA.) The lawyers [and generally the post-classical writers, and sometimes others,] mean thereby [Win, and] such beverage as is forbidden. (Mgh.) [Also Sirup: pl. شَرَابَاتٌ: so in the language of the present day.]

شَرُوبٌ
شَرُوبٌ ذ and ↓ شَرِيبٌ are syn. with شَرَابٌ, q. v.: or both signify Water inferior to the عَذْب [or sweet]: (K:) or [brackish water; i. e.] water between the salt and the sweet: (AO, S:) or water drinkable, or fit to be drunk, but in which is disagreeableness: (Msb:) or the former signifies water that has some degree of sweetness, and is sometimes drunk by men notwithstanding what is in it; and ↓ the latter, water inferior to what is sweet, and not drunk by men save in cases of necessity, but sometimes drunk by cattle: (IKtt, TA:) or ↓ the latter, the sweet: and the former is said to signify water that is drunk: (TA:) or ↓ the latter, water that has no sweetness in it, but is sometimes drunk by men notwithstanding what is in it; and the former, water inferior to this in sweetness, and not drunk by men save in cases of necessity: (AZ, T, M, TA:) or, accord. to Lth, ↓ شَرِيبٌ and ↓ شِرِّيبٌ signify water in which are bitterness and saltness, but not abstained from as drink: and مَآءٌ شَرُوبٌ and طَعِيمٌ are syn.: and ↓ مَآءٌ مِشْرَبٌ is syn. with شَرُوبٌ: this last word is used alike as masc. and fem. and sing. and pl. (TA.) It is said in a prov., originally in a trad., جُرْعَةُ شَرُوبٍ أَنْفَعُ مِنْ عَذْبٍ مُوبٍ [expl. in art. وبأ]. (TA.) -A2- Also, شَرُوبٌ, A man who drinks vehemently. (TA.) See also شُرَبَةٌ: and شِرِّيبٌ. ― -b2- And (assumed tropical:) A she-camel desiring the stallion. (K.)

شَرِيبٌ
شَرِيبٌ ذ : see شَرَابٌ: and شَرُوبٌ; the latter in five places. -A2- Also One who drinks with another: (S, K:) and one who waters his camels with those of another: of the measure فَعِيلٌ in the sense of the measure مُفَاعِلٌ: (S:) and one who draws water, or is given to drink, with another. (IAar, K.) You say, هُوَ شَرِيِبِى [He is my companion in drinking; or in watering his camels with mine: &c.]. (TA.) And a rلjiz says,
رُبَّ شَرِيبٍ لَكَ ذِى حُسَاسِ
كَالحَزِّ بِالمَوَاسِى ↓ شِرَابُهُ
[Many a one who waters his camels with thine, or who draws water with thee for the watering of camels, having an evil disposition, his watering &c. is like the cutting with razors]: i. e., thy waiting for him at the watering-trough is [a cause of] killing to thee and to thy camels. (TA.)

شَرِيبَةٌ
شَرِيبَةٌ ذ is expl. in the S as meaning A sheep, or goat, which one drives back, or brings back, from the water, when the sheep, or goats, are satisfied with drinking, and which they follow: but in some of the copies in a marginal note stating that the correct word is سَرِيبَةٌ, with the unpointed س. (TA.)

شَرَابِىٌّ
شَرَابِىٌّ ذ A cup-bearer: or a butler: and a seller of wine or of sirup. (MA.)

شُرَأْبِيبَةٌ
شُرَأْبِيبَةٌ ذ a subst. (K) from اِشْرَأَبَّ [q. v.; as such signifying (tropical:) A raising of the head like the camel that has satisfied his thirst on the occasion of drinking: &c.]: (S, K, TA:) like طُمَأْنِينَةٌ [from اِطْمَأَنَّ]. (K, TA.)

شَرَّابٌ
شَرَّابٌ ذ : see شُرَبَةٌ: and what here next follows.

شِرِّيبٌ
شِرِّيبٌ ذ Addicted to شَرَاب [i. e. drink, or wine]; (S, K, TA;) like خِمِّيرٌ; (S;) as also ↓ شَرَّابٌ and ↓ شَرُوبٌ and ↓ شَارِبٌ. (TA.) -A2- See also شَرُوبٌ.

شُرَّابَةٌ
[ شُرَّابَةٌ ذ A tassel: so in the language of the present day: probably post-classical: pl. شَرَارِيبُ.]

شَارِبٌ
شَارِبٌ ذ Drinking, or a drinker: pl. شَارِبُونَ (Msb) and ↓ شَرْبٌ, like as صَحْبٌ is of صَاحِبٌ, (S, Msb,) or, accord. to ISd, (TA,) شَرْبٌ, which signifies people drinking, (K, TA,) and assembling for drinking, is a quasi.-pl. n. of شَارِبٌ, being like رَكْبٌ and رَجْلٌ; and شُرُوبٌ, which is said by IAar [and in the S] to be pl. of شَرْبٌ, is pl. of شَارِبٌ, like as شُهُودٌ is of شَاهِدٌ; (TA;) شَرَبَةٌ also is allowable as a pl. of شَارِبٌ, like as كَفَرَةٌ is pl. of كَافِرٌ; (Msb;) and أَشْرُبٌ is pl. of شَرْبٌ, or it may be an anomalous pl. of شَارِبٌ: (MF:) the pl. شُرُوب occurs in the saying of El-Aashà,
هُوَ الوَاهِبُ المُسْمِعَاتِ الشُّرُو
بَ بَيْنَ الحَرِيرِ وَبَيْنَ الكَتَنْ
[He is the giver of female singers to the drinkers, some clad in silk and some in linen]. (S.) ― -b2- See also شِرِّيبٌ. ― -b3- [Hence, The mustache; i. e.] the defluent hair over the mouth; (Msb;) or so شَوَارِبُ, (Lh, A, K,) which is the pl., (Lh, S, Msb,) as though the sing, applied to every distinct part: (Lh:) the two [halves] are called شَارِبَانِ: (S, TA:) or, as some say, only the sing. is used, and the dual is a mistake: (TA:) accord. to AHلt (Msb, TA) and AAF, (TA,) the dual is is scarcely ever, or never, used; but accord. to AO, the Kilلbees say شَارِبَانِ, with regard to the two extremities: (Msb, TA:) and the pl., (A, K,) or, accord. to the T &c., the dual, (TA,) signifies the long portions [of the hair] on the two sides of the سَبَلَة [q. v.]: (T, A, K, TA:) or (K, TA) شَارِبٌ signifies the سَبَلَة altogether, (A, K, TA,) as some say; but this is not correct. (TA.) One says, طَرَّ شَارِبُ الغُلَامِ [The mustache of the boy, or young man, grew forth]. (S.) ― -b4- And hence, as being likened to the two long portions of hair on each side of the سَبَلَة, the شَارِبَانِ of the sword, (T, TA,) i. e. (tropical:) Two long projections (أَنْفَانِ طَوِيلَانِ) at the lower part of the hilt, (A, * K, TA,) [extending from the guard,] one on one side and the other on the other side of the blade, (T, * TA,) the غَاشِيَة [or leathern covering of the scabbard] being beneath them: so says ISh. (TA.) ― -b5- الشَّوَارِبُ also signifies (tropical:) The عُرُوق [or ducts] of the حُلْقُوم [or windpipe]: (A:) or certain ducts (عُرُوق) in the حَلْق [i. e. fauces or throat], (K, TA,) that imbibe the water [or saliva?], being the channels thereof: (TA:) and, (K,) or, as some say, (TA,) the channels of the water [or saliva?] (S, K, TA) in the حَلْق [i. e. fauces or throat] (S) or in the neck: (K, TA:) or certain ducts (عُرُوق) adhering to the windpipe, and the lower parts thereof to the lungs: so says IDrd: or rather, some say, the hinder part thereof [adhering] to the وَتِين [or aorta], having tubes from which the voice issues, and in which choking takes place, and whence the saliva issues: and those of the horse are said to be [certain ducts] by the side of the أَوْدَاج [or external jugular veins], where the veterinary surgeon draws blood by cutting the اوداج: the sing. seems by implication to be شَارِبٌ. (TA.) Hence the phrase حِمَارٌ صَخِبُ الشَّوَارِبِ (assumed tropical:) An ass that brays vehemently. (S, TA.) And صَخِبُ الشَّوَارِبِ (tropical:) [A man] having a disagreeable voice: thus likened to an ass. (A, TA.) ― -b6- Accord. to IAar, الشَّوَارِبُ signifies [also] مَجَارِى المَآءِ فِى العَيْنِ, which AM supposes to mean The channels of water in the spring, or source; not in the eye. (L, TA.) ― -b7- سُنْبُلٌ شَارِبُ قَمْحٍ means (tropical:) Ears of corn becoming, or being, pervaded by the farina: (A, TA:) or, in which the grain has hardened, and nearly come to maturity. (TA.) -A2- Also (assumed tropical:) Weakness, or feebleness, in any animal: (K, * TA:) or a strain (عِرْق) thereof; as in the saying, نِعْمَ البَعِيرُ هٰذَا لَوْلَا أَنَّ فِيهِ شَارِبَ خَوَرٍ (assumed tropical:) [Excellent, or most excellent, were the camel, this one, were there not in him a strain of weakness or feebleness]. (TA.)

شَارِبَةٌ
شَارِبَةٌ ذ [a subst. from شَارِبٌ, made such by the affix ة,] A people, or party, dwelling upon the side (ضَفَّة, in some copies of the K صُفَّة,) of a river, (S, * A, K,) and to whom belongs the water thereof. (S.)

اـِشْرَابٌ
اـِشْرَابٌ ذ as syn. with شُرْبَةٌ: see the latter.

مَشْرَبٌ
مَشْرَبٌ ذ is a noun of place, [and of time,] as well as an inf. n.: [i. e.] it signifies [A place, and a time, of drinking: or] the quarter (وَجْه) whence one drinks: (S, TA:) and a place to which one comes to drink at a river or rivulet: (TA:) and ↓ مَشْرَبَةٌ, (S, Msb, K, TA,) not, as is implied in the K, مَشْرُبَةٌ also, (TA,) signifies [the same, as is indicated in the A; or] a place whence people drink; (Msb, TA; *) i. q. مَشْرَعَةٌ; (K;) or like a مَشْرَعَة. (S, TA.) One says, هٰذَا مَشْرَبُ القَوْمِ and ↓ مَشْرَبَتُهُمْ [This is the people's, or party's, drinkingplace, or place whence they drink]. (A.) And it is said in a trad., ↓ مَلْعُونٌ مَنْ أَحَاطَ عَلَى مَشْرَبَةٍ, (S, TA,) i. e. [Cursed is he] who takes entirely to himself, debarring others from it, a place whence people drink. (TA.) ― -b2- See also شِرْبٌ.

مُشْرَبٌ حُمْرَةً
مُشْرَبٌ حُمْرَةً ذ (tropical:) A man whose complexion is tinged over [or intermixed] with redness. (TA.) [See 4: and see also مُشَرَّبٌ.]

رَجُلٌ مُشْرِبٌ
رَجُلٌ مُشْرِبٌ ذ A man whose camels have drunk [until satisfied with drinking: see أَشْرَبَ near the end of the first paragraph]. (TA.) And A man whose camels are thirsty, or who is himself thirsty. (TA.) اِسْقِنِى فَاـِنَّنِى مُشْرِبٌ is a saying mentioned by IAar, and expl. by him as meaning عَطْشَانُ: it means [Give thou me to drink, for] I am thirsty or my camels are thirsty. (TA.)

مِشْرَبٌ
مِشْرَبٌ ذ : see شِرْبٌ: and see also شَرُوبٌ.

مَشْرَبَةٌ
مَشْرَبَةٌ ذ : see مَشْرَبٌ, in three places. ― -b2- Hence, (A, TA,) An upper chamber; syn. غُرْفَةٌ; (S, A, Msb, K, TA;) and عُِلِّيَّةٌ; (S, * K;) both of which signify the same; (MF, TA;) because people drink therein; (A, TA;) as also ↓ مَشْرُبَةٌ: (S, Msb, K, TA:) pl. مَشَارِبُ, (TA,) syn. with عَلَالِىُّ, (S,) and مَشْرَبَاتٌ. (TA.) ― -b3- And the former, (K, TA,) not, as is implied in the K, the latter also, (TA,) A صُفَّة [i. e. roofed vestibule or the like]: (K, TA:) or the like of a صُفَّة in the front of a غُرْفَة [expl. above]. (TA.) ― -b4- Also the former, (K, TA,) not, as is implied in the K, both words, (TA,) Soft, or plain, land, in which is always herbage, (K, TA,) i. e. green and juicy herbage. (TA.) ― -b5- See also مِشْرَبَةٌ. -A2- [Also A cause of drinking: a word of the class of مَبْخَلَةٌ &c.] One says طَعَامٌ مَشْرَبَةٌ Food [that is a cause of drinking, or] upon which one drinks much water: (T, TA:) or طَعَامٌ ذُو مَشْرَبَةٍ food upon which the eater drinks. (A.)

مَشْرُبَةٌ
مَشْرُبَةٌ ذ : see the next preceding paragraph.

مِشْرَبَةٌ
مِشْرَبَةٌ ذ , (S, A, K,) and MF says that ↓ مَشْرَبَةٌ is allowable in the same sense, mentioning it as on the authority of Fei, [in my copy of whose lexicon, the Msb, I do not find it,] (TA,) A drinkingvessel. (S, A, K.)

مُشَرَّبٌ حُمْرَةً
مُشَرَّبٌ حُمْرَةً ذ (tropical:) A man whose complexion is much tinged over [or much intermixed] with redness. (TA.) [See also مُشْرَبٌ.] ― -b2- مُشَرَّبَةٌ is an epithet applied to Certain letters the utterance of which, in pausing, is accompanied with a sort of blowing, but not with the same stress as the [generality of those that are termed] مَجْهُورَة: they are زَاى and ظَآء and ذَال and ضَاد: [and Lumsden (in his Ar. Gr. p. 47) states that رَآء belongs to the same class, likewise: and, as some say, نُون when movent:] Sb says that some of the Arabs utter with more vehemence of voice than others. (TA.)

_Türkçe çeviri henüz yok_

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَرَبَ
شَرَبَ U ( n. ac. شَرْب 1 ),
a.  Understood, apprehended, comprehended, grasped. _ast;

شَرِبَ
شَرِبَ A ( n. ac. شَرْب 1 ,  شِرْب 2 ,  شُرْب 3 ,  مَشْرَب 17 ,  تَشْرَاْب 62 ),
a.  Drank; imbibed; sucked up, absorbed.

b.  Was, became thirsty.

c.  [ coll. ], Smoked ( tobacco ).

شَرَّبَ
شَرَّبَ II ,
a.  Made, gave to drink; watered; soaked.

b.  Sweetened ( waterskin ).

أَشْرَبَ
أَشْرَبَ IV ,
a.  see I (a) & II ( a ).

c.  Soaked, steeped, saturated; infused, impregnated; imbued.

تَشَرَّبَ
تَشَرَّبَ V ,
a.  Absorbed, sucked up; was soaked &c.

b.  [ Fī ], Impregnated, permeated; soaked into.

اِسْتَشْرَبَ
اِسْتَشْرَبَ X ,
a.  Was absorbed thoroughly, took well ( dye ).

شَرْبَة
شَرْبَة 1t , ( pl. reg. ),
a.  Drink, draught.

b.  Draught, purgative, purge.

c.  Water-bottle.

شِرْب
شِرْب 2 ,  شُرْب 3 , ( pl. أَشْرَاْب 38 ),
a.  Drink, beverage; draught; potion, dose.

b.  Drinking; watering.

شَرَبَة
شَرَبَة 4t ,
a.  Trough.

b.  Thirst.

شُرَبَة
شُرَبَة 9t ,
a.  Great drinker.

مَشْرَب
مَشْرَب 17 , ( pl. مَشَاْرِبُ 44 ),
a.  see 1t (a) .

b.  Place of drinking: watertank, cistern; spring &c.

c.  Character, disposition; taste, inclination.

مَشْرَبَة
مَشْرَبَة 17t , ( pl. مَشَاْرِبُ 44 ),
a.  Verdant land, grass-land.

b.  Upper chamber.

مِشْرَبَة
مِشْرَبَة 20t , ( pl. مَشَاْرِبُ 44 ),
a.  Drinking-vessel; pitcher.

شَاْرِب
شَاْرِب 21 , ( pl. شَرْب 1 ,  شُرُوْب 27 ),
a.  Drinker.

b.  ( pl. شَوَاْرِبُ 41 ), Moustache.

شَرَاْب
شَرَاْب 22 , ( pl. شَرَابَات &  أَشْرِبَة 15t ),
a.  Drink, beverage, liquor: wine, brandy, spirits &c.

b.  Syrup.

شَرَاْبِيّ
شَرَاْبِيّ 22yi ,
a.  Butler; cupbearer.

شَرَّاْب
شَرَّاْب 28 ,
a.  Drinker; tippler, wine-bibber, drunkard.

شَرَّاْبَة
شَرَّاْبَة 28t , ( pl. شَرَاْرِيْبُ 70 ),
a.  Tuft; fleece; silktassel.

شِرِّيْب
شِرِّيْب 30 ,
a.  see 28 .

شَرَبَات
شَرَبَات
a.  Sherbet; lemonade.

b.  Glass of sherbet &c.

اِشْرَأَبَّ اِلَى
اِشْرَأَبَّ اِلَى
a.  Stretched forth his neck to see.

##### Türkçe

**شَرَبَ**
**شَرَبَ** U ( n. ac. **شَرْب** 1 ),
a. Anladı, idrak etti, kavradı, yakaladı. _ast;

**شَرِبَ**
**شَرِبَ** A ( n. ac. **شَرْب** 1 , **شِرْب** 2 , **شُرْب** 3 , **مَشْرَب** 17 , **تَشْرَاْب** 62 ),
a. İçti; emdi; içine çekti, emdi.

b. Susadı, susuz oldu.

c. [ topl. ], (tütün) içti.

**شَرَّبَ**
**شَرَّبَ** II ,
a. İçirdi; içecek verdi; suladı; ıslattı.

b. (su tulumunu) tatlandırdı.

**أَشْرَبَ**
**أَشْرَبَ** IV ,
a. I (a) ve II (a)’ya bak.

c. Islatıp içine geçirdi, demledi, doyurdu; nüfuz ettirdi, içini doldurdu; sindirdi.

**تَشَرَّبَ**
**تَشَرَّبَ** V ,
a. Emdi, içine çekti; ıslandı vb.

b. [ Fī ], Nüfuz etti, yayıldı; içine işledi.

**اِسْتَشْرَبَ**
**اِسْتَشْرَبَ** X ,
a. Tamamen emildi, iyi tuttu (boya).

**شَرْبَة**
**شَرْبَة** 1t , ( pl. reg. ),
a. İçecek, yudum.

b. Yudum; müshil, ishal ettirici.

c. Su şişesi.

**شِرْب**
**شِرْب** 2 , **شُرْب** 3 , ( pl. **أَشْرَاْب** 38 ),
a. İçecek, meşrubat; yudum; iksir, doz.

b. İçme; sulama.

**شَرَبَة**
**شَرَبَة** 4t ,
a. Yalak.

b. Susuzluk.

**شُرَبَة**
**شُرَبَة** 9t ,
a. Çok içen.

**مَشْرَب**
**مَشْرَب** 17 , ( pl. **مَشَاْرِبُ** 44 ),
a. 1t (a)’ya bak.

b. İçme yeri: su deposu, sarnıç; pınar vb.

c. Huy, tabiat; zevk, meyil.

**مَشْرَبَة**
**مَشْرَبَة** 17t , ( pl. **مَشَاْرِبُ** 44 ),
a. Yeşil arazi, çayırlık.

b. Üst oda.

**مِشْرَبَة**
**مِشْرَبَة** 20t , ( pl. **مَشَاْرِبُ** 44 ),
a. İçme kabı; sürahi.

**شَاْرِب**
**شَاْرِب** 21 , ( pl. **شَرْب** 1 , **شُرُوْب** 27 ),
a. İçen.

b. ( pl. **شَوَاْرِبُ** 41 ), Bıyık.

**شَرَاْب**
**شَرَاْب** 22 , ( pl. **شَرَابَات** & **أَشْرِبَة** 15t ),
a. İçecek, meşrubat, içki: şarap, brendi, ispirtolu içkiler vb.

b. Şurup.

**شَرَاْبِيّ**
**شَرَاْبِيّ** 22yi ,
a. Saki; kadeh sunan.

**شَرَّاْب**
**شَرَّاْب** 28 ,
a. İçen; çok içen, şarap düşkünü, ayyaş.

**شَرَّاْبَة**
**شَرَّاْبَة** 28t , ( pl. **شَرَاْرِيْبُ** 70 ),
a. Püskül; yapağı; ipek püskül.

**شِرِّيْب**
**شِرِّيْب** 30 ,
a. 28’e bak.

**شَرَبَات**
**شَرَبَات**
a. Şerbet; limonata.

b. Şerbet vb. bardağı.

**اِشْرَأَبَّ اِلَى**
**اِشْرَأَبَّ اِلَى**
a. Görmek için boynunu uzattı.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

شرب
شَرِبَ - يَشْرَبُ - شُرْب - شَرَاب- مَشْرَب - مَشَارِب - شَارِب - شَارِبِيْن - أََشْرَبَ - يُشْرِبُ، أُشْرِبَ - يُشْرَبُ
شَرِبَ - يَشْرَبُ +كائن + شيئاً: يدخل شيئاً سائلاً من ماء أو شراب أو مشابه إلى جوفه عن طريق شفطه بفمه وبلعه، فيدخل ويتشرب ويتخلل بين أجزاء وخلايا جسده
شَرِبَ - يَشْرَبُ +كائن + شيئاً + من شيء: يشرب جزءاً  من شيء أو يحصل عليه من داخل الشيء
شَرِبَ - يَشْرَبُ +كائن + شيئاً + بشيء: يشربه باستعمال أو بواسطة الشيء
شُرْب: اسم فعل " شَرِبَ - يَشْرَبُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " شَرِبَ - يَشْرَبُ ": الشيء المشروب
شَرَاب: على وزن " فـَعال" اسم فعل بمعنى مفعول: المَشْرُوب: ما يُشْرَب
مَشْرَب: على وزن " مـَفـْعـَل" اسم مكان من " شَرِبَ - يَشْرَبُ ": المكان المخصص للشرب، أو مصدر الشرب
مَشَارِب: جمع " مَشْرَب"
شَارِب: اسم فاعل من " شَرِبَ - يَشْرَبُ "
شَارِبِيْن: جمع " شَارِب"
أَشْرَبَ - يُشْرِبُ: على وزن " أفعل" من " شَرِبَ - يَشْرَبُ ": جعله " يَشْرَبُ ": غصبه أو أغراه بالشرب
أُشْرِبَ - يُشْرَبُ: مبني للمجهول من " أََشْرَبَ - يُشْرِبُ "
أشربوا في قلوبهم العجل: جُعِلَ حب العجل يتشربه قلبهم: كناية عن التصاقه ودخوله في أجزاء فلبهم كما يتشرب الجسم الماء فيدخل بين مكوناته
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الشرب وضم السوائل للجسم " وهي:
سَلْسَبَلَ - يُسَلْسِبِلُ، سَقى - يَسْقي، شَرِبَ - يَشْرَبُ، مَأَدَ - يَمْأَدُ، كَأَسَ - يَكْأَسُ، جَرِعَ - يَجْرَعُ (جَرَعَ - يَجْرَعُ)

شَرِب - يشرب - اشربوا
 	﴿كلوا واشربوا هنيئا بما كنتم تعملون (19)﴾ الطور ﴿كلوا واشربوا هنيئا بما كنتم تعملون (43)﴾ المرسلات
 	﴿كلوا واشربوا هنيئا بما أسلفتم في الأيام الخالية (24)﴾ الحاقة
 	﴿أحل لكم ليلة الصيام الرفث إلى نسائكم هن لباس لكم وأنتم لباس لهن علم الله أنكم كنتم تختانون أنفسكم فتاب عليكم وعفا عنكم فالآن باشروهن وابتغوا ما كتب الله لكم وكلوا واشربوا حتى يتبين لكم الخيط الأبيض من الخيط الأسود من الفجرثم أتموا الصيام إلى الليل ولا تباشروهن وأنتم عاكفون في المساجد تلك حدود الله فلا تقربوها كذلك يبين الله آياته للناس لعلهم يتقون(187)﴾ البقرة ﴿يابني آدم خذوا زينتكم عند كل مسجد وكلوا واشربوا ولا تسرفوا إنه لا يحب المسرفين (31)﴾ الأعراف
 	﴿فكلي واشربي وقري عينا فإما ترين من البشر أحدا فقولي إني نذرت للرحمان صوما فلن أكلم اليوم إنسيا(26)﴾ مريم
 	﴿وقال الملأ من قومه الذين كفروا وكذبوا بلقاء الآخرة وأترفناهم في الحياة الدنيا ما هذا إلا بشر مثلكم يأكل مما تأكلون منه ويشرب مما تشربون (33)﴾ المؤمنون
 	﴿عينا يشرب بها عباد الله يفجرونها تفجيرا (6)﴾ الإنسان ﴿عينا يشرب بها المقربون (28)﴾ المطففين
 	﴿إن الأبرار يشربون من كأس كان مزاجها كافورا (5)﴾ الإنسان
 	﴿أفرأيتم الماء الذي تشربون (68)﴾ الواقعة
 	﴿فلما فصل طالوت بالجنود قال إن الله مبتليكم بنهر فمن شرب منه فليس مني ومن لم يطعمه فإنه مني إلا من اغترف غرفة بيده فشربوا منه إلا قليلا منهم فلما جاوزه هو والذين آمنوا معه قالوا لا طاقة لنا اليوم بجالوت وجنوده قال الذين يظنون أنهم ملاقو الله كم من فئة قليلة غلبت فئة كثيرة بإذن الله والله مع الصابرين(249)﴾ البقرة
شُرْب
 ﴿قال هذه ناقة لها شرب ولكم شرب يوم معلوم (155)﴾ الشعراء ﴿ونبئهم أن الماء قسمة بينهم كل شرب محتضر (28)﴾ القمر
مشرب - مشارب - مشربهم
 ﴿وإذ استسقى موسى لقومه فقلنا اضرب بعصاك الحجر فانفجرت منه اثنتا عشرة عينا قد علم كل أناس مشربهم كلوا واشربوا من رزق الله ولا تعثوا في الأرض مفسدين(60)﴾ البقرة ﴿وقطعناهم اثنتي عشرة أسباطا أمما وأوحينا إلى موسى إذ استسقاه قومه أن اضرب بعصاك الحجر فانبجست منه اثنتا عشرة عينا قد علم كل أناس مشربهم وظللنا عليهم الغمام وأنزلنا عليهم المن والسلوى كلوا من طيبات ما رزقناكم وما ظلمونا ولكن كانوا أنفسهم يظلمون(160)﴾ الأعراف
مشارب
 ﴿ولهم فيها منافع ومشارب أفلا يشكرون (73)﴾ يس
شراب
 ﴿أو كالذي مر على قرية وهي خاوية على عروشها قال أنى يحيي هذه الله بعد موتها فأماته الله مائة عام ثم بعثه قال كم لبثت قال لبثت يوما أو بعض يوم قال بل لبثت مائة عام فانظر إلى طعامك وشرابك لم يتسنه وانظر إلى حمارك ولنجعلك آية للناس وانظر إلى العظام كيف ننشزها ثم نكسوها لحما فلما تبين له قال أعلم أن الله على كل شيء قدير(259)﴾ البقرة
 	﴿متكئين فيها يدعون فيها بفاكهة كثيرة وشراب (51)﴾ ص ﴿عاليهم ثياب سندس خضر وإستبرق وحلوا أساور من فضة وسقاهم ربهم شرابا طهورا (21)﴾ الإنسان
 	﴿وذر الذين اتخذوا دينهم لعبا ولهوا وغرتهم الحياة الدنيا وذكر به أن تبسل نفس بما كسبت ليس لها من دون الله ولي ولا شفيع وإن تعدل كل عدل لا يؤخذ منها أولئك الذين أبسلوا بما كسبوا لهم شراب من حميم وعذاب أليم بما كانوا يكفرون(70)﴾ الأنعام ﴿إليه مرجعكم جميعا وعد الله حقا إنه يبدأ الخلق ثم يعيده ليجزي الذين آمنوا وعملوا الصالحات بالقسط والذين كفروا لهم شراب من حميم وعذاب أليم بما كانوا يكفرون (4)﴾ يونس
 	﴿وقل الحق من ربكم فمن شاء فليؤمن ومن شاء فليكفر إنا أعتدنا للظالمين نارا أحاط بهم سرادقها وإن يستغيثوا يغاثوا بماء كالمهل يشوي الوجوه بئس الشراب وساءت مرتفقا (29)﴾ الكهف ﴿لا يذوقون فيها بردا ولا شرابا (24)﴾ النبأ
 	﴿ثم كلي من كل الثمرات فاسلكي سبل ربك ذللا يخرج من بطونها شراب مختلف ألوانه فيه شفاء للناس إن في ذلك لآية لقوم يتفكرون(69)﴾ النحل
 	﴿هو الذي أنزل من السماء ماء لكم منه شراب ومنه شجر فيه تسيمون(10)﴾ النحل ﴿وما يستوي البحران هذا عذب فرات سائغ شرابه وهذا ملح أجاج ومن كل تأكلون لحما طريا وتستخرجون حلية تلبسونها وترى الفلك فيه مواخر لتبتغوا من فضله ولعلكم تشكرون(12)﴾ فاطر
 	﴿اركض برجلك هذا مغتسل بارد وشراب (42)﴾ ص
شارب - شاربون - شاربين
 ﴿بيضاء لذة للشاربين (46)﴾ الصافات ﴿مثل الجنة التي وعد المتقون فيها أنهار من ماء غير آسن وأنهار من لبن لم يتغير طعمه وأنهار من خمر لذة للشاربين وأنهار من عسل مصفى ولهم فيها من كل الثمرات ومغفرة من ربهم كمن هو خالد في النار وسقوا ماء حميما فقطع أمعاءهم(15)﴾ محمد
 	﴿وإن لكم في الأنعام لعبرة نسقيكم مما في بطونه من بين فرث ودم لبنا خالصا سائغا للشاربين (66)﴾ النحل
 	﴿فشاربون عليه من الحميم (54)﴾ الواقعة ﴿فشاربون شرب الهيم (55)﴾ الواقعة
أشْرِب - أشربوا
 ﴿وإذ أخذنا ميثاقكم ورفعنا فوقكم الطور خذوا ما آتيناكم بقوة واسمعوا قالوا سمعنا وعصينا وأشربوا في قلوبهم العجل بكفرهم قل بئسما يأمركم به إيمانكم إن كنتم مؤمنين (93)﴾ البقرة
مختار الصحاح
● [شرب] ش ر ب: شَرِبَ الماء وغيره بالكسر شُرْباً بضم الشين وفتحها وكسرها وقرئ ﴿فشاربون شرب الهيم﴾ بالوجوه الثلاثة قال أبو عبيدة الشَّرْبُ بالفتح مصدر وبالضم والكسر اسمان و الشَّرْبَةُ من الماء ما يشرب مرة وهي المرة من الشرب أيضا و الشِّرْبُ بالكسر الحظ من الماء و الشَّرْبُ بالفتح جمع شَارِبٍ كصاحب وصَحْبٍ و المِشْرَةُ بفتح الميم المشرعة وفي الحديث ﴿ملعون من أحاط على مشربة﴾ و المَشْرَبُ يكون مصدرا وموضعا و أُشْرِبَ في قلبه حبه أي خالطه ومنه قوله تعالى ﴿وأُشْربوا في قلوبهم العجل﴾ أي حب العجل ورجل أُكلة شُرْبةٌ بوزن همزة أي كثير الأكل والشرب و تَشَرَّبَ الثوب العرق أي نشفه
الراغب
شرب
- الشرب: تناول كل مائع، ماء كان أو غيره. قال تعالى في صفة أهل الجنة: }وسقاهم ربهم شرابا طهورا﴿[الإنسان/21]، وقال في صفة أهل النار:﴾لهم شراب من حميم﴿[يونس/4]، وجمع الشراب أشربة، يقال: شربته شربا وشربا. قال عز وجل:﴾فمن شرب منه فليس مني﴿- إلى قوله -﴾فشربوا منه﴿(الآية:﴾فمن شرب منه فليس مني، ومن لم يطعمه فإنه مني إلا من اغترف غرفة بيده فشربوا منه﴿سورة البقرة: آية 249)، وقال:﴾فشاربون شرب الهيم{ [الواقعة/55]، والشرب: النصيب منه (قال ابن مالك في مثلثه:
والشاربون قيل فيهم شرب *** وكل حظ من شراب شرب
وشرب وإن تشأ فشرب *** جمع شروب مكثر الشراب) قال تعالى: }هذه ناقة لها شرب ولكم شرب يوم معلوم﴿[الشعراء/155]، وقال:﴾كل شرب محتضر﴿[القمر/28]. والمشرب المصدر، واسم زمان الشرب، ومكانه. قال تعالى:﴾قد علم كل أناس مشربهم{ [البقرة/60]. والشريب: المشارب والشراب، وسمي الشعر الذي على الشفة العليا، والعرق الذي في باطن الحلق شاربا، وجمعه: شوارب؛ لتصورهما بصورة الشاربين، قال الهذلي في صفة عير:
- 263 - صخب الشوارب لا يزال كأنه
(شطر بيت للهذلي، وقد تقدم عجزه في مادة (سبع). وهو في مجمع البلاغة للراغب 1/105)
وقوله تعالى: }وأشربوا في قلوبهم العجل{ [البقرة/93]، قيل: هو من قولهم: أشربت البعير أي: شددت حبلا في عنقه، قال الشاعر:
- 264 - فأشربتها الأقران حتى وقصتها *** بقرح وقد ألقين كل جنين
(البيت لأحد اللصوص من بني أسد.
وهو في البصائر 3/305؛ ومعجم البلدان 4/321؛ واللسان وعمدة الحفاظ: شرب.
وقرح: سوق وادي القرى)
فكأنما شد في قلوبهم العجل لشغفهم، وقال بعضهم (هو الفراء في معاني القرآن 1/61) : معناه: أشرب في قلوبهم حب العجل، وذلك أن من عادتهم إذا أرادوا العبارة عن مخامرة حب، أو بغض، استعاروا له اسم الشراب، إذ هو أبلغ إنجاع في البدن (في مخطوطتي المحمودية: أبلغ منجاع)، ولذلك قال الشاعر:
- 265 - تغلغل حيث لم يبلغ شراب *** ولا حزن ولم يبلغ سرور
(البيت لعبد بن عبد الله بن عتبة، أحد فقهاء المدينة، وهو في البصائر 3/306؛ وشرح الحماسة للتبريزي 3/298؛ ومجمع البلاغة 1/479)
ولو قيل: حب العجل لم يكن له المبالغة، [فإن في ذكر العجل تنبيها أن لفرط شغفهم به صارت صورة العجل في قلوبهم لا تنمحي] (ما بين [ ] نقله الزركشي في البرهان 3/148) وفي مثل: أشربتني ما لم أشرب (انظر: المجمل 2/528)، أي: ادعيت علي ما لم أفعل. *** شرح
- أصل الشرح: بسط اللحم ونحوه، يقال: شرحت اللحم، وشرحته، ومنه: شرح الصدر أي: بسطه بنور إلهي وسكينة من جهة الله وروح منه. قال تعالى: }رب اشرح لي صدري﴿[طه/25]، وقال:﴾ألم نشرح لك صدرك﴿[الشرح/1]،﴾أفمن شرح الله صدره{ [الزمر/22]، وشرح المشكل من الكلام: بسطه وإظهار ما يخفى من معانيه.
ملخص اللسان:
1.     شَرِبَ الماءَ وغيره شَرْباً وشُرْباً وشِرْباً؛والتَّشْرابُ: الشُّرْبُ؛
2.     والشِّرْبُ: الماء، والجمع أَشرابٌ.والشِّرْبُ: الـحَظُّ من الماءِ، بالكسر.
3.     والشَّرابُ: ما شُرِب من أَيِّ نوْعٍ كان، وعلى أَيّ حال كان.
4.     الـمُشْرِبُ العَطْشان.
5.     والـمَشْرَبُ: الوجهُ الذي يُشْرَبُ منه،
6.     والـمَشْرَبُ: شَرِيعةُ النَّهر؛
7.     وكلُّ شيء لا يُمْضَغُ، فإِنه يقال فيه:يُشْرَبُ.
8.     شَرَّبَ مالي وأَكَّـلَه أَي أَطْعَمه الناسَ وسَقاهُم به؛
9.     ويومٌ ذو شَرَبةٍ: شديدُ الـحَرِّ، يُشْرَبُ فيه الماءُ أَكثر مما يُشْرَب على هذا الآخر.
10.                        الشَّوارِبُ مَجاري الماء في العُنُقِ؛ الشَّوارِبُ  مَجاري الماءِ في العين؛
11.                        والـمَشْرَبةُ: أَرضٌ لَـيِّـنةٌ لا يَزالُ فيها نَبْتٌ أَخْضَرُ رَيّانُ.
12.                        والـمَشْرَبةُ والـمَشْرُبَةُ، بالفتح والضم: الغُرْفةُ؛
13.                        والـمَشارِبُ: العَلاليُّ،
14.                        والشارِبانِ: ما سالَ على الفَم من الشَّعر؛
15.                        وأَشْرَبَ اللَّونَ: أَشْبَعَه؛ وكلُّ لَوْنٍ خالَطَ لَوْناً آخَر، فقد أُشْرِبَه.
16.                        وأُشْرِبَ فلان حُبَّ فلانةَ أَي خالَطَ قَلْبَه.
17.                        وتَشَرَّبَ الصِّبْغُ فيه: سَرَى.
18.                        وأُشْرِبَ الزَّرْعُ: جَرى فيه الدَّقيقُ؛
19.                        وشَرِبَ بالرجل، وأَشْرَبَ به: كَذَبَ عليه؛
20.                        والشَّارِبُ: الضَّعْفُ، في جميع الحيوان؛ يقال: في بعيرِك شارِبُ  خَوَرٍ أَي ضَعْفٌ؛
21.                        وشَرِبَ إِذا رَوِيَ، وشَرِبَ إِذا عَطِشَ، وشَرِبَ إِذا ضَعُفَ  بَعيرُه.
22.                        الشَّرْبُ الفهم. وقد شَرَبَ يَشْرُبُ شَرْباً إِذا فَهِمَ؛
23.                        واشْرَأَبَّ الرجل للشيءِ وإِلى الشيءِ اشْرِئْباباً: مَدَّ عُنُقَه إِليه، وقيل: هو إِذا ارْتَفَعَ وعَلا؛
لسان العرب
● - شرب: الشَّرْبُ: مصدر شَرِبْتُ أَشْرَبُ شَرْباً وشُرْباً. ابن سيده: شَرِبَ الماءَ وغيره شَرْباً وشُرْباً وشِرْباً؛ ومنه قوله تعالى: فشارِبون عليه من الـحَميمِ فشارِبون شُرْبَ الـهِـيمِ؛ بالوجوه الثلاثة. قال سعيد بن يحيـى الأُموي: سمعت أَبا جريج يقرأُ: فشارِبون شَرْبَ الـهِـيمِ؛ فذكرت ذلك لجعفر بن محمد، فقال: وليست كذلك، إِنما هي: شُرْب الـهِـيمِ؛ قال الفراء: وسائر القراء يرفعون الشين. وفي حديث أَيـّامِ التَّشْريق: إِنها أَيامُ أَكل وشُربٍ؛ يُروى بالضم والفتح، وهما بمعنى؛ والفتح أَقل اللغتين، وبها قرأَ أَبو عمرو: شَرْب الـهِـيمِ؛ يريد أَنها أَيام لا يجوز صَومُها، وقال أَبو عبيدة: الشَّرْبُ، بالفتح، مصدر، وبالخفض والرفع، اسمان من شَرِبْتُ. والتَّشْرابُ: الشُّرْبُ؛ فأَما قول أَبي ذؤيب:  شَرِبنَ بماءِ البحرِ، ثم تَرَفَّعَتْ، *  مَتى حَبَشِـيَّاتٍ، لَـهُنَّ نئِـيجُ(1)  (1 قوله «متى حبشيات» هو كذلك في غير نسخة من المحكم.)  فإِنه وصفَ سَحاباً شَرِبنَ ماء البحر، ثم تَصَعَّدْنَ، فأَمْطَرْن  ورَوَّيْنَ؛ والباء في قوله بماء البحر زائدة، إِنما هو شَرِبنَ ماء البحر؛ قال ابن جني: هذا هو الظاهر من الحالِ، والعُدُولُ عنه تَعَسُّفٌ؛ قال: وقال بعضهم شَرِبنَ مِن ماء البحر، فأَوْقَع الباء مَوْقِـعَ من؛ قال: وعندي أَنه لما كان شَرِبنَ في معنى رَوِينَ، وكان رَوِينَ مما يتعدَّى بالباءِ، عَدَّى شَرِبنَ بالباءِ، ومثله كثير؛ منه ما مَضَى، ومنه ما  \<ص:488>  سيأْتي، فلا تَسْتَوْحِش منه.  والاسم: الشِّرْبةُ، عن اللحياني؛ وقيل: الشَّرْبُ المصدر، والشِّرْبُ  الاسم. والشِّرْبُ: الماء، والجمع أَشرابٌ.  والشَّرْبةُ من الماءِ: ما يُشْرَبُ مَرَّةً. والشَّرْبةُ أَيضاً: المرةُ الواحدة من الشُّرْبِ.  والشِّرْبُ: الـحَظُّ من الماءِ، بالكسر. وفي المثل: آخِرُها أَقَلُّها  شِرْباً؛ وأَصلُهُ في سَقْيِ الإِبل، لأَنَّ آخِرَها يرد، وقد نُزِفَ  الحوْضُ؛ وقيل: الشِّرْبُ هو وقتُ الشُّرْبِ. قال أَبو زيد: الشِّرْبُ  الـمَوْرِد، وجمعه أَشْرابٌ. قال: والـمَشْرَبُ الماء نَفسُه.  والشَّرابُ: ما شُرِب من أَيِّ نوْعٍ كان، وعلى أَيّ حال كان. وقال أَبو حنيفة: الشَّرابُ، والشَّرُوبُ، والشَّرِيبُ واحد، يَرْفَع ذلك إِلى أَبي زيد.  ورَجلٌ شارِبٌ، وشَرُوبٌ وشَرّابٌ وشِرِّيبٌ: مُولَع بالشَّرابِ،  كخِمِّيرٍ. التهذيب: الشَّرِيبُ الـمُولَع بالشَّراب؛ والشَّرَّابُ: الكثيرُ  الشُّرْبِ؛ ورجل شَروبٌ: شديدُ الشُّرْب. وفي الحديث: مَن شَرِبَ الخَمْرَ في الدنيا، لم يَشْرَبها في الآخرة؛ قال ابن الأَثير: هذا من باب التَّعْلِـيقِ في البيان؛ أَراد: أَنه لم يَدْخُلِ الجنَّةَ، لأَنَّ الجنةَ شرابُ أَهلِها الخمْرُ، فإِذا لم يَشْرَبْها في الآخرة، لم يَكن قد دَخَلَ  الجنةَ.والشَّرْبُ والشُّرُوبُ: القَوم يَشْرَبُون، ويجْتَمعون على الشَّراب؛ قال ابن سيده: فأَما الشَّرْبُ، فاسم لجمع شارِب، كرَكْبٍ ورَجْلٍ؛ وقيل: هو جمع. وأَما الشُّروب، عندي، فجمع شاربٍ، كشاهدٍ وشُهودٍ، وجعله ابن الأَعرابي جمع شَرْبٍ؛ قال: وهو خطأٌ؛ قال: وهذا مـمَّا يَضِـيقُ عنه عِلْمُه لجهله بالنحو؛ قال الأَعشى:  هو الواهِبُ الـمُسْمِعاتِ الشُّرُو * بَ، بَين الـحَريرِ وبَينَ الكَتَنْ  وقوله أَنشده ثعلب:  يَحْسَبُ أَطْمَاري عَليَّ جُلُبا، * مِثلَ الـمَنادِيلِ، تُعاطَى الأَشرُبا(1)  (1 قوله «جلبا» كذا ضبط بضمتين في نسخة من المحكم.)  يكون جمع شَرْبٍ، كقول الأَعشى:  لها أَرَجٌ، في البَيْتِ، عالٍ، كأَنما * أَلمَّ بهِ، مِن تَجْرِ دارِينَ، أَرْكُبُ  فأَرْكُبٌ: جمع رَكْبٍ، ويكون جمع شَارِبٍ وراكِبٍ، وكلاهما نادر، لأَنَّ سيبويه لم يذكر أَن فاعلاً قد يُكَسَّر على أَفْعُلٍ.  وفي حديث علي وحمزة، رضي اللّه عنهما: وهو في هذا البيت في شَرْبٍ من الأَنصار؛ الشَّرْبُ، بفتح الشين وسكون الراء: الجماعة يَشْرَبُونَ الخمْر.التهذيب، ابن السكيت: الشِّرْبُ: الماءُ بعَينهِ يُشْرَبُ. والشِّرْبُ: النَّصِـيبُ من الماء.  والشَّرِيبةُ من الغنم: التي تُصْدِرُها إِذا رَوِيَتْ، فتَتْبَعُها الغَنمُ، هذه في الصحاح؛ وفي بعض النسخ حاشيةٌ: الصواب السَّريبةُ، بالسين المهملة. وشارَبَ الرَّجُلَ مُشارَبَةً وشِراباً. شَرِبَ معه، وهو شَرِيبـي؛ قال:  رُبَّ شَرِيبٍ لكَ ذِي حُساسِ، * شِرابُه كالـحَزِّ بالـمَواسي  والشَّرِيبُ: صاحِـبُكَ الذي يُشارِبُكَ، ويُورِدُ إِبلَه معَكَ، وهو  شَرِيبُك؛ قال الراجز:  \<ص:489>  إِذا الشَّرِيبُ أَخَذَتْه أَكَّهْ،  فخلِّه، حتى يَبُكَّ بَكَّهْ  وبه فسر ابن الأَعرابي قوله:  رُبَّ شَرِيب لك ذي حُساس  قال: الشَّرِيبُ هنا الذي يُسْقَى مَعَك. والـحُساسُ: الشُّؤْم والقَتْلُ؛ يقول: انتِظارُك إِيَّاه على الحوضِ، قَتْلٌ لك ولإِبلِك. قال: وأَما  نحن ففَسَّرْنا الـحُساسَ هنا، بأَنه الأَذَى والسَّوْرةُ في الشَّراب،  وهو شَرِيبٌ، فَعِـيلٌ بمعنى مُفاعِل، مثل نَديم وأَكِـيل.  وأَشْرَبَ الإِبِلَ فَشرِبَتْ، وأَشْرَبَ الإِبل حتى شَرِبَتْ، وأَشْرَبْنَا نحن: رَوِيَتْ إِبلُنا، وأَشْرَبْنا: عَطِشْنا، أَو عَطِشَت إِبلُنا؛ وقوله:  اسْقِنِـي، فإِنَّـنِـي مُشْرِب  رواه ابن الأَعرابي، وفسره بأَنَّ معناه عطشان، يعني نفسه، أَو إِبله.  قال ويروى: فإِنَّكَ مُشْرِب أَي قد وجَدْتَ مَن يَشْرَبُ. التهذيب:  الـمُشْرِبُ العَطْشان. يقال: اسْقِنِي، فإِنِّي مُشْرِب. والـمُشْرِبُ:  الرجُل الذي قد عَطِشَت إِبلُه أَيضاً. قال: وهذا قول ابن الأَعرابي.  قال وقال غيره: رَجل مُشْرِبٌ قد شَرِبَت إِبله. ورجل مُشرِبٌ: حانَ لإِبلِه أَن تَشْرَبَ. قال: وهذا عنده من الأَضداد.  والـمَشْرَبُ: الماء الذي يُشْرَبُ.  والـمَشْرَبةُ: كالـمَشْرَعةِ؛ وفي الحديث: مَلْعُونٌ ملعونٌ مَن أَحاطَ  على مَشْرَبةٍ؛ الـمَشْرَبة، بفتح الراءِ من غير ضم: الموضع الذي يُشْرَبُ منه كالـمَشْرَعةِ؛ ويريد بالإِحاطة تَملُّكَه، ومنعَ غيره منه.  والـمَشْرَبُ: الوجهُ الذي يُشْرَبُ منه، ويكون موضعاً، ويكون مصدراً؛ وأَنشد:  ويُدْعَى ابنُ مَنْجُوفٍ أَمامي، كأَنه * خَصِـيٌّ، أَتَى للماءِ مِنْ غَيْرِ مَشْرَبِ  أَي من غير وجه الشُّرْب؛ والـمَشْرَبُ: شَرِيعةُ النَّهر؛  والـمَشْرَبُ: الـمَشْروبُ نفسُه.  والشَّرابُ: اسم لما يُشْرَبُ. وكلُّ شيء لا يُمْضَغُ، فإِنه يقال فيه:  يُشْرَبُ.  والشَّرُوبُ: ما شُرِبَ. والماء الشَّرُوب والشَّريبُ: الذي بَيْنَ  العَذْبِ والـمِلْح؛ وقيل: الشَّروب الذي فيه شيء من عُذوبةٍ، وقد يَشْرَبُه الناس، على ما فيه. والشَّرِيبُ: دونه في العُذوبةِ، وليس يَشْرَبُه الناس إِلاّ عند ضرورة، وقد تَشْرَبُه البهائم؛ وقيل: الشَّرِيبُ العَذْبُ؛ وقيل: الماء الشَّرُوب الذي يُشْرَبُ. والمأْجُ: الـمِلْحُ؛ قال ابن هرمة:  فإِنَّكَ، بالقَرِيحةِ، عامَ تُمْهى، * شَروبُ الماء، ثم تَعُودُ مَـأْجا  قال: هكذا أَنشده أَبو عبيد بالقَرِيحة، والصواب كالقَرِيحةِ. التهذيب أَبو زيد: الماء الشَّريبُ الذي ليس فيه عُذوبةٌ، وقد يَشْرَبُه الناسُ على ما فيه. والشَّرُوبُ: دُونهُ في العُذوبةِ، وليس يَشْرَبُه الناس إِلاّ عند الضَّرُورة. وقال الليث: ماء شَرِيبٌ وشَرُوب فيه مَرارةٌ ومُلُوحة، ولم يمتنع من الشُّرْب؛ وماء شَرُوبٌ وماء طَعِـيمٌ بمعنى واحد. وفي حديث الشورى: جُرْعةٌ شَرُوبٌ أَنْفَع من عَذْبٍ مُوبٍ؛ الشَّرُوبُ من الماءِ: الذي لا يُشْرَب إِلاّ عند الضرورة، يستوي فيه المذكر والمؤَنث، ولهذا وصف به الجُرْعةَ؛ ضرب الحديث  \<ص:490>  مثلاً لرجلين: أَحدهما أَدْوَنُ وأَنفعُ، والآخر أَرفعُ وأَضرُّ. وماءٌ مُشْرِبٌ: كَشَروبٍ.  ويقال في صِفَةِ بَعِيرٍ: نِعْمَ مُعَلَّقُ الشَّرْبةِ هذا؛ يقول: يكتفي إِلى منزله الذي يريدُ بشَرْبةٍ واحدة، لا يَحْتاجُ إِلى أُخرى.  وتقول: شَرَّبَ مالي وأَكَّـلَه أَي أَطْعَمه الناسَ وسَقاهُم به؛ وظَلَّ مالي يُؤَكَّل ويُشَرَّب أَي يَرْعَى كيف شاءَ.  ورجل أُكَلةٌ وشُرَبةٌ، مثال هُمَزةٍ: كثير الأَكل والشُّرب، عن ابن  السكيت.  ورجلٌ شَرُوبٌ: شديدُ الشُّرْبِ، وقومٌ شُرُبٌ وشُرَّبٌ.  ويومٌ ذو شَرَبةٍ: شديدُ الـحَرِّ، يُشْرَبُ فيه الماءُ أَكثر مما يُشْرَب على هذا الآخر. وقال اللحياني: لم تَزَلْ به شَرَبَةٌ هذا اليومَ أَي  عَطَشٌ. التهذيب: جاءَت الإِبل وبها شَرَبةٌ أَي عطَش، وقد اشْتَدَّتْ شَرَبَتُها؛ وقال أَبو حنيفة: قال أَبو عمرو إِنه لذو شَرَبةٍ إِذا كان كثير الشُّرب.  وطَعامٌ مَشْرَبةٌ: يُشْرَبُ عليه الماء كثيراً، كما قالوا: شَرابٌ مَسْفَهةٌ.  وطَعامٌ ذو شَرَبة إِذا كان لا يُرْوَى فيه من الماءِ. والـمِشْرَبةُ،  بالكسر: إِناءٌ يُشْرَبُ فيه.  والشَّارِبةُ: القوم الذين مسكنهم على ضَفَّة النهر، وهم الذين لهم ماء ذلك النهر.  والشَّرَبةُ: عَطَشُ المالِ بعدَ الـجَزءِ، لأَنَّ ذلك يَدْعُوها إِلى  الشُّرْب. والشَّرَبةُ، بالتحريك: كالـحُوَيْضِ يُحْفَرُ حولَ النخلةِ  والشجرة، ويُمْلأُ ماء، فيكون رَيَّها، فَتَتَرَوَّى منه، والجمع شَرَبٌ  وشَرَباتٌ؛ قال زهير:  يَخْرُجْنَ مِن شَرَباتٍ، ماؤها طَحِلٌ، * على الجُذوعِ، يَخَفْنَ الغَمَّ والغَرَقا  وأَنشد ابن الأَعرابي:  مِثْلُ النَّخِـيلِ يُرَوِّي، فَرْعَها، الشَّرَبُ  وفي حديث عمر، رضي اللّه عنه: اذْهَبْ إِلى شَرَبةٍ من الشَّرَباتِ، فادْلُكْ رأْسَك حتى تُنَقِّيَه.  الشَّرَبة، بفتح الراءِ: حَوْضٌ يكون في أَصل النخلة وحَوْلَها، يُمْلأُ  ماء لِتَشْرَبه؛ ومنه حديث جابر، رضي اللّه عنه: أَتانا رسولُ اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، فَعَدَلَ إِلى الرَّبِـيع، فتَطَهَّرَ وأَقْبَلَ  إِلى الشَّرَبةِ؛ الرَّبِـيعُ: النهرُ. وفي حديث لَقِـيطٍ: ثم أَشْرَفْتُ عليها، وهي شَرْبةٌ واحدة؛ قال القتيبـي: إِن كان بالسكون، فإِنه أَرادأَن الماء قد كثر، فمن حيث أَردت أَن تشرب شربت، ويروى بالياءِ تحتها نقطتان، وهو مذكور في موضعه.  والشَّرَبةُ: كُرْدُ الدَّبْرَةِ، وهي الـمِسْقاةُ، والجمع من كل ذلك  شَرَباتٌ وشَرَبٌ.  وشَرَّبَ الأَرضَ والنَّخلَ: جَعَلَ لها شَرَباتٍ؛ وأَنشد أَبو حنيفة في  صفة نخل:  مِنَ الغُلْبِ، مِن عِضْدانِ هامةَ شُرِّبَتْ *  لِسَقْيٍ، وجُمَّتْ لِلنَّواضِحِ بِئْرُها  وكلُّ ذلك من الشُّرْب.  والشَّوارِبُ مَجاري الماءِ في الـحَلْقِ؛ وقيل: الشَّوارِبُ عُروقٌ في  الـحَلْقِ تَشْرَبُ الماء؛ وقيل: هي عُرُوقٌ لاصِقةٌ بالـحُلْقوم،  وأَسْفَلُها بالرِّئةِ؛ ويقال: بَل مُؤَخَّرُها إِلى الوَتِـين، ولها قَصَبٌ  منه يَخْرُج الصَّوْت؛ وقيل: الشَّوارِبُ مَجاري الماء في العُنُقِ؛ وقيل: شَوارِبُ الفَرَسِ  \<ص:491>  ناحِـيةُ أَوْداجِه، حيث يُوَدِّجُ البَيْطارُ، واحِدُها، في التقدير، شارِبٌ؛ وحِمارٌ صَخِبُ الشَّوارِبِ، مِن هذا، أَي شَديدُ النَّهِـيقِ. الأَصمعي، في قول أَبي ذؤَيب:  صَخِبُ الشَّوارِب، لا يَزالُ كأَنـَّه  * عَبْدٌ، لآلِ أَبي رَبِـيعةَ، مُسْبَعُ  قال: الشَّوارِبُ مَجاري الماءِ في الـحَلْقِ، وإِنما يريد كَثرةَ  نُهاقِه؛ وقال ابن دريد: هي عُرُوقُ باطِن الـحَلْقِ. والشَّوارِبُ: عُرُوقٌ مُحْدِقَةٌ بالـحُلْقُومِ؛ يقال: فيها يَقَعُ الشَّرَقُ؛ ويقال: بل هي  عُرُوق تأْخذ الماء، ومنها يَخْرُج الرِّيقُ. ابن الأَعرابي: الشَّوارِبُ  مَجاري الماءِ في العين؛ قال أَبو منصور: أَحْسَبُه أَرادَ مَجارِيَ الماءِ في العين التي تَفُور في الأَرض، لا مَجارِيَ ماءِ عين الرأْس.  والـمَشْرَبةُ: أَرضٌ لَـيِّـنةٌ لا يَزالُ فيها نَبْتٌ أَخْضَرُ رَيّانُ. والـمَشْرَبةُ والـمَشْرُبَةُ، بالفتح والضم: الغُرْفةُ؛ سيبويه: وهي الـمَشْرَبةُ، جعلوه اسماً كالغُرْفةِ؛ وقيل: هي كالصُّفَّة بين يَدَي الغُرْفةِ.  والـمَشارِبُ: العَلاليُّ، وهو في شعر الأَعشى. وفي الحديث: أَن النبي، صلى اللّه عليه وسلم، كان في مَشْرَبةٍ له أَي كان في غُرْفةٍ؛ قال: وجمعها مَشْرَباتٌ ومَشارِبُ.  والشارِبانِ: ما سالَ على الفَم من الشَّعر؛ وقيل: إِنما هو الشَّارِبُ، والتثنية خطأٌ. والشَّارِبان: ما طالَ مِن ناحِـيةِ السَّبَلةِ، وبعضهم يُسمِّي السَّبَلةَ كلَّها شارِباً واحداً، وليس بصواب، والجمع شَوارِبُ.  قال اللحياني: وقالوا إِنه لَعَظِـيمُ الشَّواربِ. قال: وهو من الواحد  الذي فُرِّقَ، فَجُعِلَ كلُّ جزءٍ منه شارِباً، ثم جُمِع على هذا. وقد  طَرَّ شارِبُ الغُلامِ، وهما شارِبانِ. التهذيب: الشارِبانِ ما طالَ من ناحِـيةِ السَّبَلةِ، وبذلك سُمِّي شارِبا السيفِ؛ وشارِبا السيفِ: ما  اكْـتَنَفَ الشَّفْرةَ، وهو من ذلك. ابن شميل: الشارِبانِ في السيفِ، أَسْفَلَ القائِم، أَنْفانِ طَويلانِ: أَحدُهما من هذا الجانب، والآخَرُ من هذا الجانِب. والغاشِـيةُ: ما تحتَ الشَّارِبَين؛ والشارِبُ والغاشِيةُ: يكونان من حديدٍ وفِضَّةٍ وأَدَمٍ.  وأَشْرَبَ اللَّونَ: أَشْبَعَه؛ وكلُّ لَوْنٍ خالَطَ لَوْناً آخَر، فقد أُشْرِبَه.  وقد اشْرابَّ: على مِثالِ اشْهابَّ.  والصِّبْغُ يَتَشَرَّبُ في الثوبِ، والثوبُ يَتَشَـرَّبُه أَي يَتَنَشَّفُه.  والإِشْرابُ: لَوْنٌ قد أُشْرِبَ من لَونٍ؛ يقال: أُشْرِبَ الأَبيضُ حُمْرةً أَي عَلاه ذلك؛ وفيه شُرْبةٌ من حُمْرَةٍ أَي إِشْرابٌ.  ورجُل مُشْرَبٌ حُمْرةً، وإِنه لَـمَسْقِـيُّ الدَّم مثله، وفيه شُرْبةٌ من الـحُمْرةِ إِذا كان مُشْرَباً حُمْرَةً وفي صفته، صلى اللّه عليه  وسلم: أَبيضُ مُشْرَبٌ حُمرةً.  (يتبع...)
● - (تابع... 1): شرب: الشَّرْبُ: مصدر شَرِبْتُ أَشْرَبُ شَرْباً وشُرْباً. ابن سيده:... ...  الإِشْرابُ: خَلْطُ لَوْنٍ بلَوْنٍ. كأَنَّ أَحد اللَّوْنَينِ سُقِـيَ اللونَ الآخَرَ؛ يقال: بياضٌ مُشْرَبٌ حُمْرةً مخففاً، وإِذا شُدّد كان للتكثير والمبالغة.  ويقال أَيضاً: عنده شُرْبةٌ من ماءٍ أَي مِقدارُ الرِّيِّ؛ ومثله  الـحُسْوةُ، والغُرْفةُ، واللُّقْمةُ.  وأُشْرِبَ فلان حُبَّ فلانةَ أَي خالَطَ قَلْبَه. وأُشْرِبَ قلبُه مَحَبَّـةَ هذا أَي حَلَّ مَحَلَّ الشَّرابِ. وفي التنزيل العزيز: وأُشْرِبُوا في قُلوبِهِم العِجْلَ؛ أَي حُبَّ العِجْلِ، فحذَف المضافَ، وأَقامَ المضافَ  \<ص:492>  إِليه مُقامَه؛ ولا يجوز أَن يكون العِجْلُ هو الـمُشْرَبَ، لأَنَّ  العِجْل لا يَشْرَبُه القَلْبُ؛ وقد أُشْرِبَ في قَلْبِه حُبّه أَي خالَطَه. وقال الزجاج: وأُشْرِبُوا في قُلوبِهم العِجْلَ بكُفْرِهم؛ قال:  معناه سُقُو حُبَّ العِجْلِ، فحذف حُبَّ، وأُقِـيمَ العِجْلُ مُقامَه؛ كما  قال الشاعر:  وكَيْفَ تُواصِلُ مَنْ أَصْبَحَتْ  * خَلالَـتُه، كأَبي مَرْحَبِ؟  أَي كَخلالةِ أَبي مَرْحَبٍ.  والثَّوْب يَتَشرَّبُ الصِّبْغَ: يَتَنَشَّفُه. وتَشَرَّبَ الصِّبْغُ فيه: سَرَى.  واسْتَشْرَبَتِ القَوْسُ حُمْرةً: اشْتَدَّت حُمْرَتُها؛ وذلك إِذا كانت  من الشِّرْبانِ؛ حكاه أَبو حنيفة.  قال بعض النحويين: من الـمُشْرَبةِ حُروف يخرج معها عند الوُقوفِ عليها نحو النفخ، إِلاَّ أَنها لم تُضْغَطْ ضَغْطَ الـمَحْقُورَةِ، وهي الزاي والظاءُ والذال والضاد. قال سيبويه: وبعضُ العرب أَشَدُّ تصويباً من بعض.وأُشْرِبَ الزَّرْعُ: جَرى فيه الدَّقيقُ؛ وكذلك أُشْرِبَ الزَّرْعُ الدَّقيقَ، عَدَّاه أَبو حنيفة سماعاً من العرب أَو الرُّواة.  ويقال للزرع إِذا خرج قَصَبُه: قد شَرِبَ الزرعُ في القَصَبِ، وشَرَّبَ قَصَبُ الزرعِ إِذا صارَ الماءُ فيه. ابن الأَعرابي: الشُّرْبُبُ الغَمْلى من النبات.  وفي حديث أُحد: انَّ المشركين نزلوا على زَرْعِ أَهلِ المدينةِ،  وخَلَّوا فيه ظَهْرهم، وقد شُرِّبَ الزرعُ الدَّقيقَ؛ وفي رواية: شَرِبَ الزرعُ الدقيقَ، وهو كناية عن اشْتِدادِ حَبِّ الزَّرْع، وقُرْبِ إِدْراكِه.  يقال: شَرَّبَ قَصَبُ الزرع إِذا صارَ الماءُ فيه؛ وشُرِّبَ السُّنْبُلُ  الدَّقيقَ إِذا صارَ فيه طُعْمٌ؛ والشُّرْبُ فيه مستعارٌ، كأَنَّ الدَّقِـيقَ كان ماءً، فَشَرِبَه.  وفي خديث الإِفك: لقد سَمِعْتُموه وأُشْرِبَتْه قُلوبُكم، أَي سُقِـيَتْهُ كما يُسْقَى العَطْشانُ الماء؛ يقال: شَرِبْتُ الماءَ وأُشْرِبْتُه إِذا سُقِـيتَه. وأُشْرِبَ قَلْبُه كذا، أَي حَلَّ مَحَلَّ الشَّراب، أَو اخْتَلَطَ به، كَما يَخْتَلِطُ الصِّبغُ بالثوب. وفي حديث أَبي بكر، رضي الله عنه: وأُشْرِبَ قَلْبُه الإِشْفاقَ.  أَبو عبيد: وشَرَّبَ القِرْبةَ، بالشين المعجمة، إِذا كانت جديدة، فجعل فيها طيباً وماء، لِـيَطِـيبَ طَعْمُها؛ قال القطامي يصف الإِبل بكثرة أَلبانها:  ذَوارِفُ عَيْنَيْها، منَ الـحَفْلِ، بالضُّحَى،  * سُجُومٌ، كتَنْضاحِ الشِّنانِ الـمُشَرَّب  هذا قول أَبي عبيد وتفسيره، وقوله: كتَنْضاحِ الشِّنانِ الـمُشَرَّبِ؛  إِنما هو بالسين المهملة؛ قال: ورواية أَبي عبيد خطأ.  وتَشَرَّبَ الثوبُ العَرَقَ: نَشِفَه.  وضَبَّةٌ شَرُوبٌ: تَشْتَهِـي الفحل، قال: وأُراه ضائنةٌ شَرُوبٌ.  وشَرِبَ بالرجل، وأَشْرَبَ به: كَذَبَ عليه؛ وتقول: أَشْرَبْتَني ما لم  أَشْرَبْ أَي ادَّعَيْتَ عليَّ ما لم أَفْعَلْ.  والشَّرْبةُ: النَّخْلة التي تَنبُتُ من النَّوى، والجمع الشَّرَبَّاتُ،  والشَّرائِبُ، والشَّرابِـيبُ(1)  (1 قوله «والجمع الشربَّات والشرائب والشرابيب» هذه الجموع الثلاثة إِنما هي لشربة كجربة أَي بالفتح وشدّ الباء كما في التهذيب ومع ذلك فالسابق واللاحق لابن سيده وهذه العبارة متوسطة أوهمت أنها جمع للشربة النخلة فلا يلتفت إلى من قلد اللسان.).  \<ص:493>  وأَشْرَبَ البعيرَ والدَّابَّةَ الـحَبْلَ: وَضَعَه في عُنُقها؛ قال:  يا آلَ وَزْرٍ أَشْرِبُوها الأَقْرانْ  وأَشْرَبْتُ الخَيْلَ أَي جعلت الـحِـبالَ في أَعْناقِها؛ وأَنشد ثعلب:  وأَشْرَبْتُها الأَقْرانَ، حتى أَنَخْتُها  * بِقُرْح، وقد أَلقَيْنَ كُلَّ جَنِـينِ  وأَشْرَبْتُ إِبلَكَ أَي جَعَلْتُ لكل جَمَلٍ قَريناً؛ ويقول أَحدهم لناقته: لأُشْرِبَنَّكِ الـحِـبالَ والنُّسُوع أَي لأَقْرُنَنَّكِ بها.  والشَّارِبُ: الضَّعْفُ، في جميع الحيوان؛ يقال: في بعيرِك شارِبُ  خَوَرٍ أَي ضَعْفٌ؛ ونِعْم البعيرُ هذا لولا أَن فيه شارِبَ خَوَرٍ أَي عِرقَ خَوَرٍ.  قال: وشَرِبَ إِذا رَوِيَ، وشَرِبَ إِذا عَطِشَ، وشَرِبَ إِذا ضَعُفَ  بَعيرُه.  ويقال: ما زالَ فلان على شَرَبَّةٍ واحدةٍ أَي على أَمرٍ واحد.  أَبو عمرو: الشَّرْبُ الفهم. وقد شَرَبَ يَشْرُبُ شَرْباً إِذا فَهِمَ؛  ويقال للبليد: احْلُبْ ثم اشْرُبْ أَي ابْرُك ثم افْهَمْ.  وحَلَبَ إِذا بَرَكَ.  وشَرِيبٌ، وشُرَيْبٌ، والشُّرَّيْبُ، بالضم، والشُّرْبُوبُ، والشُّرْبُبُ: كلها مواضع. والشُّرْبُبُ في شعر لبيد، بالهاءِ؛ قال:  هل تَعْرِفُ الدَّار بسَفْحِ الشُّرْبُبَه؟  والشُّرْبُبُ: اسم وادٍ بعَيْنِه.  والشَّرَبَّةُ: أَرض لَـيِّـنَة تُنْبِتُ العُشْبَ، وليس بها شجر؛ قال  زهير:  وإِلاَّ فإِنَّا بالشَّرَبَّةِ، فاللِّوَى،  * نُعَقِّر أُمّاتِ الرِّباع، ونَيْسِرُ  وشَرَبَّةُ، بتشديد الباءِ بغير تعريف: موضع؛ قال ساعدة بن جؤَية:  بِشَرَبَّةٍ دَمِث الكَثِـيبِ، بدُورِه  * أَرْطًى، يَعُوذُ به، إِذا ما يُرْطَبُ  يُرْطَبُ: يُبَلُّ؛ وقال دَمِث الكَثِـيب، لأَنَّ الشُّرَبَّةَ موضع أَو مكان؛ ليس في الكلام فَعَلَّةٌ إِلاَّ هذا، عن كراع، وقد جاءَ له ثان، وهو قولهم: جَرَبَّةٌ، وهو مذكور في موضعه.  واشْرَأَبَّ الرجل للشيءِ وإِلى الشيءِ اشْرِئْباباً: مَدَّ عُنُقَه إِليه، وقيل: هو إِذا ارْتَفَعَ وعَلا؛ والاسم: الشُّرَأْبِـيبةُ، بضم الشين، من اشْرَأَبَّ. وقالت عائشة، رضي اللّه عنها: اشْرَأَبَّ النِّفاقُ،  وارْتَدَّت العربُ؛ قال أَبو عبيد: اشْرَأَبَّ ارتفعَ وعلا؛ وكلُّ رافِعٍ  رأْسَه: مُشْرَئِبٌّ. وفي حديث: يُنادِي منادٍ يومَ القيامةِ: يا أَهلَ  الجنةِ، ويا أَهلَ النار، فيَشْرَئِبُّون لصوته؛ أَي يَرْفَعُون رؤُوسهم  ليَنْظُروا إِليه؛ وكلُّ رافع رأْسه مشرئبٌّ؛ وأَنشد لذي الرمة يصف الظَّبْيةَ، ورَفْعَها رأْسَها:  ذَكَرْتُكِ، إِذْ مَرَّتْ بِنا أُمُّ شادِنٍ،  * أَمامَ الـمَطايا، تَشْرَئِبُّ وتَسْنَحُ  قال: اشْرأَبَّ مأْخوذ من الـمَشْرَبة، وهي الغُرْفةُ.
مقاييس اللغة:
(شرب) الشين والراء والباء أصلٌ واحد منقاسٌ مطّرد، وهو الشُّرب المعروف، ثمّ يُحمل عليه ما يقاربُه مجازاً وتشبيهاً. تقول: شربت الماءَ أشرَبُهُ شَرْباً، وهو المصدر. والشُّرْب الاسم. والشَّرب: القوم الذين يَشْرَبون. والشِّرب: الحظُّ من الماء. قال الشاعر([28]) في الشَّرْب:
فقلتُ للشَّرب في درنا وقد ثَمِلُوا  *** شِيمُوا وكيف يَشِيم الشارب الثملُ
والشَّرَبَة: ماءٌ يجمع حول النَّخلة يكون منها شُربها، والجمع شَرَبٌ. والمَشْرَبة: الموضع الذي يَشْرب منه النّاس، وفي الحديث: "ملعونٌ من أَحاطَ على مَشْرَبةٍ". والمَشْرَب: الوجه الذي يُشرب منه، ويكون موضعاً ويكون مصدراً. والشَّريب: الذي يُشارِبُكَ. ويقال أَشْرَبتَنِي ما لم أَشْرَبْ، أي ادَّعيتَ عليَّ شُربَه، وهذا مَثَلٌ، وذلك إِذا ادَّعَى عليه ما لم يفعَلْه. وماء شَروبٌ وشَريبٌ، إذا صلَح أن يُشْرَبَ وفيه بعضُ الكراهة. والإشراب: لونٌ قد أُشْرِبَ من لَون، يقال: [فيه([29])] شُرْبَةُ حُمْرةٍ. ويقال أُشْرِبَ فلانٌ حبَّ فلانٍ، إِذا خالطَ قلبه. قال الله جلَّ ثناؤه: ﴿وَأُشْرِبُوا في قُلُوبِهِمُ العِجْلَ﴾  [البقرة 93]، قال المفسرون حُبَّ العِجْل. قال الشيباني: الشَّرْب الفَهْم، يقال شَربَ يَشْرُب شَرْباً، إِذا فَهِم. ويقال اسْمَع ثم اشْرُبْ([30]). والشاربة: القوم يكونون على ضَفّةِ نهر، ولهم ماؤُه. وشارب الإنسان معروف، ويجمع على شواربَ. والشَّوارب أيضاً: عروقٌ مُحدقةٌ بالحُلْقوم. وحمارٌ صَخِب الشَّوارب من هذا، إِذا كان شديدَ النَّهيقِ. والشارب في السيف([31]).
وأمّا اشرأبَّ فليس ببعيدٍ أن يكون من هذا القياس كأنّه كالمتهيِّئ للشُّرب، فيمدُّ عنقَه لـه. ثم يقاس على ذلك فيقال اشرأبّ لينظر شُرَأْبِيبَةً. وإنمّا زيدت الهمزةُ فرقاً بين المعنيين. وشَرَبَّةُ: مكان.
القاموس المحيط:
يُشْرَبُ، كالشَّريبِ والشَّروبِ، أو هُما الماءُ دونَ العَذْبِ. وأَشْرَبَ سَقَى، وعَطِشَ، ورَوِيَتْ إبِلُهُ، وعَطِشَتْ، ضِدُّ، وحانَ أَنْ تَشْرَبَ،
واللَّوْنَ: أَشْبَعَهُ. والشَّريبُ: مَنْ يَسْتَقي أو يُسْقَى مَعَكَ، ومَنْ يُشارِبُكَ. وكَسِكِّيتٍ: المُولَعُ بالشَّرابِ. والشَّارِبَةُ: القَوْمُ يَسْكنونَ على ضَفَّةِ النَّهْرِ. والشَّرْبَةُ: النَّخْلَةُ تَنْبُتُ مِنَ النَّوَى، وبالضم: حُمْرَةٌ في الوَجْهِ، و ع، ويُفْتَحُ، ومِقْدارُ الرِّيِّ مِنَ الماءِ كالحُسْوَةِ. وكَهُمَزَةٍ: الكَثيرُ الشُّرْبِ، كالشَّروبِ والشَّرَابِ، وبالتَّحْريكِ: كَثْرَةُ الشُّرْبِ، والحُوَيْضُ حَوْلَ النَّخْلَةِ يَسَعُ رِيَّها، وكُرْدُ الدَّبْرَةِ، والعَطَش، وشِدَّةُ الحَرِّ. والشَّوارِبُ: عُرُوقٌ في الحَلْقِ، ومَجَارِي الماءِ في العُنقِ، وما سالَ على الفَمِ مِنَ الشَّعَرِ، وما طال مِنْ ناحِيَة السَّبَلَةِ، أو السَّبَلَةُ كُلُّها شارِبٌ. وأُشْرِبَ فُلانٌ حُبَّ فُلانٍ: خالَطَ قَلْبَهُ. وتَشَرَّبَ: سَرَى، والثَّوْبُ العَرَقَ: نَشِفَهُ. واسْتَشْرَبَ لَوْنُهُ: اشْتَدَّ. والمَشْرَبَةُ، وتُضَمُّ الرَّاءُ: أرضٌ لَيِّنَةٌ دائِمَةُ النَّباتِ، والغُرْفَةُ، والعِلِّيَّةُ، والصُّفَّةُ، والمَشْرَعَةُ. وكَمِكْنَسَةٍ: الإِناءُ يُشْرَبُ فيه. والشَّروبُ: التي تَشْتَهِي الفَحْلَ. وتَشْريبُ القِرْبَةِ: تَطْييبُها بالطِينِ. وشَرِبَ به، كَسَمِعَ، وأُشْرِبَ به: كَذَبَ عليه. وأشْرَبَ إبِلَهُ: جَعَلَ لِكُلِّ جَمَلٍ قَريناً، والخَيْلَ: جَعَلَ الحِبال في أعْناقِها، وفُلاناً الحَبْلَ: جَعَلَهُ في عُنُقِهِ. واشْرَأَبَّ إليه: مَدَّ عُنُقَهُ لِيَنْظُرَ، أو ارْتَفَعَ، والاسْمُ: الشُّرَأْبيبَةُ، كالطُّمَأْنينَةِ. والشَّرَبَّةُ، كَجَرَبَّةٍ، ولا ثالِثَ لَهُما: الأرضُ المُعْشِبَةُ لا شَجَرَ بِها، و ع، والطَّريقَةُ. وشَرَبَ، كَنَصَرَ: فَهِمَ، وكَفَرِحَ: عَطِشَ، وشَرِبَ أيضاً: ضَعُفَ بَعيرُهُ، أو عَطِشَتْ إبِلُهُ، ورَوِيَتْ، ضِدُّ. وشِرْبٌ، بالكسرِ: ع، وبالفتحِ: ع بقُرْبِ مَكَّةَ، حَرَسَهَا اللَّهُ تعالى. وشَرِيبٌ: د بَيْنَ مَكَّةَ والبَحْرَيْنِ، وجَبَلٌ نَجْدِيُّ. وشَوْرَبانُ: ة بِكِشَ. وشَرِبٌ، كَكَتِفٍ، وشُرَيْبٌ وشُرْبُبٌ وشُرْبُبَةٌ وشُرْبوبٌ وشُرْبَةٌ، بِضَمِّهِنَّ: مَواضِعُ. والشارِبُ: الخَوَرُ والضَّعْفُ في الحَيَوانِ. والشَّارِبانِ: أنفانِ طَويلانِ في أسْفَلِ قائِمِ السَّيْفِ. و " أشْرَبْتَنِي ما لَمْ أشْرَبْ " : ادَّعَيْتَ عليَّ ما لم أفْعَلْ. وذُو الشَّوَيْرب: شاعِرٌ. والشُّرْبُبُ، كَقُنْفُذٍ: الغَمْلِيُّ مِنَ النَّباتِ.
تاج العروس:
شرب
شَرِبَ الماءَ وغيره كسَمِع يَشْرَبُ شَرْباً مَضْبُوطٌ عندَنَا بالرَّفْع وضَبَطَه شَيْخُنا بالفَتْح وقَالَ : إِنَّه عَلَى القِيَاس ونَقَل أَيْضاً أَنَّ الفَتْحَ أَفْصَحُ وأَقْيَسُ . قُلْتُ : وسَيَأْتِي مَا يُنَافِيه . ويُثَلَّثُ ومنه قَوْلُه تَعَالَى : فشَارِبُونَ شُرْبَ الهِيمِ بالوُجُوه الثَّلاَثَةِ . قال يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ : سَمْعْتُ ابْنَ جُرِيْحٍ يقرأُ : فَشَارِبُونَ شَرْبَ الهِيمِ فذَكَرْتُ ذلِكَ لجَعْفَر بْنِ مُحَمَّدٍ فَقَالَ : ولَيْسَتْ كَذلِك إِنَّمَا هِيَ شُرْبَ الهِيم . قَالَ الفَرَّاءُ : وسَائِر القُرّاء يَرْفَعُون الشِّينَ . وفي حَدِيثِ أَيَّام التَّشْرِيقِ أَنَّهَا أَيَّامُ أَكْل وشُرَب يُرْوَى بالضَّمِّ والفَتْح وهُمَا بمَعْنىً والفَتْحُ أَقَلُّ اللُّغَتَيْن وَبِهَا قَرَأَ أَبو عَمْرو كذا في لِسَانِ العَرَب ومَشْرَباً بالفَتْح يَكُونُ مَوْضِعاً وَيُكُونُ مَصْدَراً وأَنْشَد :
ويُدْعَى ابنُ مَنْجُوفٍ أَمَامِي كَأَنَّه ... خَصِيٌّ أَتَى لِلمَاءِ مِنْ غَيْرِ مَشْرَبِ أَي مِنْ غَيْرِ وَجْهِ الشُّرْبِ وسَيَأْتِي . وتَشْرَاباً بالفَتْح عَلَى تَفْعَال يُبْنَى عِنْدِ إرَادَة التَّكْثِيرِ : جَرَعَ وَمِثْلُه في الأَسَاس وَفِي قَوْلِ أَبِي ذُؤيْبٍ في وَصْف سَحَاب :
" شَرِبْنَ بِمَاءِ البَحْرِ ثُمَّ تَرَفَّعتَ البَاءُ زَائِدَةٌ . وقيل : إِنَّهُ لَمَّا كَانَ شَرِبْنِ بِمَعْنى رَوِيْنَ وَكَانَ رَوِينَ مِمَّا يَتَعَدَّى بالْبَاء عَدَّى شَرِبْن بالبَاءِ . وفي حديثِ الإِفْكِ : لَقَد سَمِعْتُمُوه وأُشْرِبَتْه قَلُوبُكم أَي سُقِيَتْه كما يُسْقَى العَطْشَانُ المَاءَ . يُقَالُ : شَرِبْتُ المَاءَ وأَشْرِبْتُه أَنَا إِذَا سُقِيتُه أَوِ الشَّرْبُ بالفَتْح بأَوِ المُنَوَّعَةِ لِلْخلاَف عَلَى الصَّوَاب . وسَقَط من نُسْخَةِ شَيْخنا مَصْدَرٌ كالأَكْلِ والضَّرْب . وبِالضَّم والكَسْرِ : اسْمَان من شَرِبْتُ لا مَصْدَرَان نص عليه أَبُو عُبَيْدَةَ والاسْم الشِّرْبَةُ بالكسر عن اللِّحْيانيّ . الشَّرْب بالفَتْح : القَومُ يَشْرَبُون ويَجْمِعُون عَلى الشَّرَاب . قال ابْنُ سِيدَه : فأَمَّا الشَّرْبُ فَاسْمٌ لجَمْعِ شَارِبٍ كرَكْبٍ ورَجْلٍ وقيل هو جَمْعٌ كالشُّرُوب بالضَّمِّ . قال ابن سيده : أَمَّا الشُّرُوب عِنْدِي فجَمْعُ شَارِبٍ كَشَاهِدٍ وشُهُودٍ وجَعَلَه ابن الأَعْرَابِيّ جمع شَرْب قَالَ : وَهُوَ خََطَأٌ قال : وَهَذَا مِمَّا يَضِيقُ عَنْه عِلْمُه لجَهْلِه بالنَّحْوِ . قال الأَعْشَى :
هُوَ الوَاهِبُ المُسْمِعَاتِ الشُّرُو ... بَ بَيْن الحَرِيرِ وبَيْن الكَتَنْ وقوله أَنْشَدَه ثَعْلَب :
يَحْسَبُ أَطْمارِي عَلَيَّ جُلُبَا ... مِثْلَ المَنَادِيل تُعَاطَى الأَشْرُبَا
يكون جَمْعَ شَرْب وشَرْب جَمْ'ُ شَارِب وَهُوَ نَادِرٌ لأَنَّ سِيبَوَيْه لَم يَذْكُر أَنَّ فَاعِلاً قَدْ يُكَسَّرُ عَلَى أَفْعُلٍ كَذَا فِي لِسَانِ العَرَب ونَقَلَه شَيْخُنَا فأَجْحَفَ في نَقْله وَفِيه في حَدِيثِ عَلِيٍّ وَحَمْزَةَ رَضِيَ الله عَنْهُمَا : وَهُو في هَذَا البَيْت في شَرْبٍ من الأَنْصَارِ . قيل : الشَّرْبُ بالفَتْح المَصْدَر . والشِّرْبُ بالكَسْرِ : الاسْمُ وقيلَ هو الماءُ بِعَيْنِه يُشْرَب والجَمْعُ أَشْرَابٌ كالمَشْربِ بالكَسْر ؛ وهو المَاءُ الَّذِي يُشْرَب قَالَهُ أَبُو زَيْد . الشِّرْبُ بالكسر أَيضاً : الحَظُّ منه أَي المَاء . يُقَالُ : لَهُ شِرْبٌ مِنْ مَاءٍ أَي نَصِيبٌ منه ذكرَهُمَا ابْنُ السِّكِّيتُ كَذَا في التَّهذيب . الشِرْبُ بالكَسر : المَوْرِدُ قَالَه أَبُو زَيْدٍ . جَمْعُه أَشْرَاب . قيل : الشِّرْبُ هُوَ وَقْتُ الشُّرْب قَالَ شَيْخُنا : قَالُوا إِنَّمَا يَدُلُّ عَلَى الوَقْتِ بِضَرْبٍ من المَجازِ واخْتَلَفُوا في عَلاَقَتِه فتأَمَّل . والشَّرَابُ : ما شُرِبَ وفي نُسْخَةٍ مَا يُشْرَب مِنْ أَيِّ نَوع كَانَ وعَلَى أَيِّ حَالٍ كَانَ وجَمْعُه أَشْرِبَةٌ . وقيل : الشَّرَابُ والعَذَابُ لا يُجْمَعَان كما يَأْتي للمُصَنِّفِ في ن ه ر . وقال أَبو حنيفة : الشَّرَابُ كالشَّرِيب والشَّرُوبِ يرفَعُ ذَلِكَ إِلى أَبِي زَيْد . وفي لِسَانِ العَرَبِ : الشَّرَابُ : اسمٌ لِمَا يُشْرَبُ وكَلُّ شَيْءٍ لا مَضْغَ فيه فإِنه يقال فيه يُشْرَب . والشَّرُوبُ : ما شُرِب . أَو هُمَا أَي الشَّرُوب والشَّرِيبُ : المَاءُ بين العَذْب والمِلْح . وقيل : الشَّرُوبُ : الذي فيه شَيْءٌ من العُذُوبَة وقد يَشْرَبُه النَّاسُ على مَا فِيه . والشَّرِيبُ : دون العَذْب ولَيْسَ يَشْرَبُه النَّاسُ إِلاَّ عِنْدَ الضَّرُورَة وقد تَشْرَبُه : البَهَائِم ذَكَر هَذَا الفَرْقَ ابنُ قُتَيْبَة ونَسَبَه الصَّاغَانِيّ إِلَى أَبِي زَيْد قلت : فَلَه قَوْلاَنِ فِيه وقيل : الشَّرِيب العَذْب وقيل : المَاءُ الشَّرُوب الذي يُشْرَب . المَأْجُ : المِلْحُ . قال ابْنُ هَرْمَة :
فإِنَّكَ بالقَرِيحَةِ عَامَ تُمْهَى ... شَرُوبُ المَاءِ ثُمَّ تَعُودُ مَأْجَا
هكذا أَنْشَدَهُ أَبُو عُبَيْد بالقَرِيحَة والصَّوَابُ كَالقَرِيحَة . وفي التهذيب عن أَبي زيد : الماءُ الشَّرِيبُ : الذي لَيْسَ فِيه عُذُوبَةٌ وقد يَشْرَبُه النَّاسُ عَلَى مَا فِيه . والشَّرُوب : دُونَه في العُذُوبَة ولَيْسَ يَشْرَبُه النَّاسُ إِلاَّ عِنْدَ الضَّرُورَةِ ومِثْلُه حَكَاه صَاحِب كتاب المَعَالِم وابْنُ سِيدَه في المُخصّص والمُحْكَم . وقال الليث : مَاءُ شَرِيبٌ وشَرُوب : فيه مَرَارَةٌ ومُلُوحَةٌ ولم يَمْتَنِع من الشُّرْبِ ومِثْله قَالَ صَاحِبُ الوَاعِي . ومَاءٌ شَرُوبٌ وماءٌ طَعِيمٌ بِمَعْنىً وَاحد . وفي حديث الشورى : جُرْعَةٌ شرُوبٌ أَنْفَعُ مِنْ عَذْبٍ مُوبٍ يَسْتَوِي فِيهِ المذَكَّرُ والمُؤَنَّثُ وَلِهَذَا وُصِف به الجُرْعة . ضُرب الحَدِيثُ مَثَلاً لِرَجُلَيْن أَحَدُهُما أَدْوَنُ وأَنْفَعُ والآخَر أَضَرُّ وأَرْفَعُ كذا في لِسَانِ العَرَب . وعن ابْنِ دُرَيْدِ : مَاءٌ شَرُوبٌ ومِيَاهٌ شَرُوبٌ ومَاءٌ مَشْرَبٌ كَشَرُوب عن الأَصمعي . وأَشْرَب الرجلُ : سَقَى إِبِلَه . أَشْرَبَ : عَطِش بِنَفْسِه . يُقَالُ : أَشْرَبْنَا أَي عَطِشْنَا . قَالَ : اسْقِني فإِنَّني مُشْرِب رَوَاهُ ابْنُ الأَعْرَابِيّ وَفَسَّرهُ بأَنَّ مَعْناه عَطْشَان يَعْنِي نَفْسَه أَوْ إِبِلَه . قال غيرُه : أَشْرَبَ : رَوِيتْ إِبله . وعَطِشَت رَجُلٌ مُشْرَبٌ : قَدْ شَرِبَتِ إِبِلُه ومُشْرِبٌ عطِشَت إِبلُه وهما عِنْدَه ضِدٌّ ونَسَبَه الصَّاغَانِيُّ إِلَى اللَّيْثِ . وأَشْرَبَ الإِبلَ فَشَرِبَت وأَشْرَب الإِبِل حَتَّى شَرِبَت . وأَشْرَبْنَا نَحْنُ : رَوِيَتْ إِبِلُنا . وأَشْرَبْنَا : عَطِشْنَا أَو عَطِشَت إِبِلُنَا . أَشْرَب الرَّجُلُ : حَانَ لإِبِلِه أَنْ تَشْرَبَ . من المجازِ : أَشْرَبَ اللَّونَ : أَشْبَعَه وكلُّ لَوْنٍ خَالَطَ لوناً آخر فقد أُشْرِبَه وقد اشرابّ على مِثَالِ اشْهابّ . والإِِشْرَابُ : لَوْنٌ قد أُشْرِبَ مِنْ لَوْن . يقال : أُشْرِبَ الأَبْيَضُ حُمْرَة أَي إِشْرَابٌ . ورَجُلٌ مُشِرَبٌ حُمْرَةً مُخَفَّفاً وإِذَا شُدِّد كان للتَكْثِيرِ والمُبَالَغَة . والشَّرِيبُ : مَنْ يَسْتَقِي أَو يُسْتَقَى مَعَك . وَبِه فَسَّر ابْن الأَعْرَابِي قَوْلَ الرَّاجز :
" رُبَّ شَرِيبٍ لَكَ ذِي حُسَاسِ
" شِرَابُه كالحَزِّ بالمَواسِي الحُساس : الشُّؤم والقَتْل . يَقُولُ : انْتِظَارُك إِيَّاه عَلى الحَوْضِ قَتْلٌ لَكَ ولإبِلك . الشَّرِيبُ : مَنْ يُشَارِبُكَ ويُورِدُ إِبِلَه مَعَكَ . شَارَبَ الرَجلَ مُشَارَبَةً وشِرَاباً : شَرِبَ معه وهو شَرِيبِي . قال الراجز :
" إِذَا الشَّرِيبُ أَخَذَتْهُ أَكَّهْ
" فخَلِّه حَتَّى يَبُكَّ بَكَّهْ
الشِّرِّيبُ كسِكِّيت : المُولَعُ بالشَّراب ومِثْلُه في التَّهْذِيب . ورجل شَارِبٌ وشَرُوبٌ وشِرِّيبٌ وشَرَّابٌ : مُولَعٌ بالشَّرَاب . ورَجُلٌ شَرُوبٌ : شَدِيدُ الشُّرْب . والشَّارِبَةُ : القَومُ يَسْكُنُون على ضِفَّة وفي نُسْخَةٍ ضَفّة بفَتْح الضَّادِ المُعْجَمَة النَّهْرِ وَهُم الَّذِينَ لَهُم مَاءُ ذلِكَ النَّهْرِ . والشَّرْبَةُ : النَّخْلَةُ الَّتي تَنْبُتُ من النَّوى جَمْعُه شَرَبَاتٌ . الشُّرْبَةُ . بالضَّمِّ : حُمْرَةٌ في الوَجْه . يقال : أُشْرِبَ الأَبْيَضُ حُمْرَةً : عَلاَه ذَلِك . وفيه شُرْبَةٌ من حُمْرَةٍ . ورجُلٌ مُشْرَبٌ حُمْرَة وإِنَّه لمَسْقِي الدَّمِ مِثْلُه . وفي صِفَتِه صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّمَ أَبْيَضُ مُشْرَبٌ حُمْرَةً وسَيَأْتِي بَيَانُه . الشُّرْبَةُ : ع ويُفْتَح في المَوْضَع وجاءَ ذلِك في شِعْرِ اْمرِئ القَيْسِ والصَّحِيحُ أَنَّه الشَّرَبَّةُ بتشديد الموحدة وإِنَّما غَيَّرهَا لِلضَّرُورَةِ . الشُّرْبَةُ : مِقْدَارُ الرِّيِّ مِنَ الْمَاءِ كالحُسْوَة والغُرْفَةِ واللُقْمَة . الشُّرَبَةُ كهُمَزَة : الكَثِيرُ الشُّرْبِ . يُقَالُ : رَجُلٌ أُكَلَة شُرَبَةٌ : كَثِيرُ الأَكْلِ والشُّرْبِ عن ابْنِ السِّكِّيت . كالشَّرُوبِ والشَّرَّاب كَكَتَّانٍ . ورَجُلٌ شَرُوبٌ : شَدِيدُ الشُّرْبِ كما تَقَدَّم . الشُّرَبَة بالتحريك : كَثْرَةُ الشُّرْبِ وجَمْعُ شَارِب كَكَتَبَة جَمْع كَاتِب نَقَلَه الفَيُّومِيّ في المِصْبَاحِ . قال أَبو حَنِيفَة : قَالَ أَبُو عَمْرو : إِنَّه لَذو شَرَبَةٍ إِذَا كَانَ كَثِيرَ الشُّرْب . الشُّرَبَةُ مِثْلُ الحُوَيْضِ يُحْفَر حَوْلَ النَّخْلَة والشَّجَرة يُمْلأُ مَاءً يَسَعُ رِيَّها فتَترَوَّى منه . والجَمع شَرَبٌ وشَرَبَاتٌ . قال زُهَيْرٌ :
يَخْرُجْنَ مِنْ شَرَبَاتٍ مَاؤُهَا طَحِلٌ ... عَلَى الجُذُوعِ يَخَفْنَ الغَمَّ والغَرَقَا وأَنْشَدَ ابْنُ الأَعْرَابِيّ :
" مِثْل النَّخِيل يُرَوِّي فَرْعَها الشَّرَبُ
وفي حَدِيث عُمَرَ رَضِي الله عَنْه - اذْهَبْ إِلَى شَرَبَةٍ من الشَّرَبَات فادلُك رَأْسَك حتى تُنَقِّيَه وفي حَدِيثِ جَابِر : أَتَانَا رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم فَعَدَلَ إِلَى الرَّبِيعِ فَتطَهَّر وأَقْبل إِلى الشَّرَبَّة . الرَّبِيعُ : النهر . الشُّرَبَةُ : كُرْدُ الدَّبْرَة وهي المِسْقَاةُ . والجَمْعُ مِنْ ذلِك كُلِّه شَرَبَاتٌ وشَرَبٌ . الشُّرَبَةُ : العَطَشُ . ولم تَزَلْ بِهِ شَرَبَةٌ هذا اليومَ أَيْ عَطَشٌ قاله اللِّحْيَانيّ . وفي التهذيب : جَاءَتِ الإِبِلُ وبِهَا شَرَبَةٌ أَي عَطَشٌ . وقد اشْتَدَّت شَرَبَتُها . وطَعَامٌ مَشْرَبَةٌ : يُشْرَبُ عَلَيْهِ الماءُ كَثِيراً . وطَعَامٌ ذُو شَرَبة إِذَا كانَ لا يُرْوَى فِيه من الماءِ . وفي لسان العرب : الشُّرَبَةُ : عَطَشُ المَالِ بَعْدَ الجَزْءِ ؛ لأَنَّ ذلِك يَدْعُوهَا إِلَى الشُّرْب . الشُّرَبَةُ شِدَّةُ الحَرِّ . يقال : يَوْمٌ ذو شَرَبَةٍ أَي شَدِيدُ الحَرِّ يُشْرَبُ فِيهِ المَاءُ أَكثر مِمّا يُشْرَبُ في غيره . والشَّوَارِبُ : عُرُوقٌ في الحَلْقِ تَشْرَبُ المَاءَ وهي مَجَارِيه وقيل : هِي عُرُوقٌ لازِقَةٌ بالحُلْقُومِ وأَسْفَلُهَا بالرِّئَة قَالَه ابْنُ دُرَيْدِ . ويقال : بَلْ مُؤَخَّرُهَا إِلَى الوَتِين ولَهَا قَصَب منه يَخْرُجُ الصَّوْت . وقيل : هي مَجَارِي الماءِ في العُنُقِ وَهِيَ الَّتي يَقَعُ فِيهَا الشَّرَقُ ومِنْهَا يَخْرُج الرِّيقُ وقيل : شَوَارِبُ الفَرَسِ : نَاحِيَةُ أَوْدَاجِه حَيْث يُوَدِّجُ البَيْطَارُ وَاحِدُهَا في التَّقْدِيرِ شارِبٌ . وحِمَارٌ صَخِبُ الشَّوَارِبِ مِنْ هَذَا أَي شَدِيدُ النَّهِيقِ . وفي الأَسَاس ومِن المَجَازِ : يُقَال للمُنْكَرِ الصَّوْتِ : صَخِبُ الشَّوَارِبِ يُشَبَّه بالحِمَارِ انتهى . وفي لِسَانِ العَرَبَ عَنِ ابْنِ الأَعْرَابِيّ : الشَّوَارِبُ : مَجَارِي المَاءِ في العَيْنِ . قال أَبُو مَنْصُور : أَحْسَبُه أَراد مَجَارِيَ المَاءِ في العينِ الَّتِي تَفُورُ في الأَرْضِ لا مَجَارِيَ مَاءِ عَيْنِ الرَّأْسِ . والشَّوَارِبُ : مَا سَالًَ على الفَمِ من الشَّعَر . قال اللِّحْيَانِيُّ : وقَالُوا : إِنَّه لَعَظِيمُ الشَّوَارِب قال : وَهُوَ من الوَاحِدِ الذي فُرِّقَ فجُعِلَ كُلُّ جُزْءٍ منه شَارِباً ثم جُمِعَ عَلَى هَذَا . وقد طَرَّ شَارِب الغُلاَمِ وهُمَا شَارِبَانِ انْتَهَى . وقيل : إِنَّمَا هُو الشَّارِبُ والتَّثْنِيَة خَطَأٌ . وقال أَبُو عَلِيّ الفَارِسيّ : لا يَكَاد الشَّارِب يُثَنَّى ومثلُه قَوْلُ أَبِي حَاتِم . وقال أَبُو عُبَيْدَةَ : قالَ الكِلاَبِيُّون : شَارِبَانِ باعْتِبَارِ الطَّرَفَيْن والجَمْعُ شَوَارِب نَقَلَه شَيْخُنا . وأَنْشَدَنِي الأَدِيبُ المَاهِر حَسَن بْنُ مُحَمَّد المَنْصُورِيّ بدَجْوَة مِنْ لَطَائِف ابْنِ نُبَاتَة :
لقد كنْتَ لي وَحْدِي وَوَجْهُك جَنَّتي ... وكُنَّا وكَانَت لِلزَّمَانِ مَوَاهِبُ
فَعَارَضَنِي في رَوْض خَدِّك عَارضٌ ... وزَاحَمَني في وِرْدِ رِيقِك شَارِبُ والشَّارِبَان عَلَى مَا فِي التَّهْذِيب وغَيْرَه : ما طَالَ مِنْ نَاحِيَةِ السَّبَلَةِ أَو السَّبَلَةُ كُلُّها شَارِب واحد . قَالَه بَعْضُهُم ولَيْسَ بِصَوَاب . من المَجَازِ : أُشْرِبَ فلانٌ حُبَّ فُلاَنٍ كذَا في النُّسَخ . وفي غير وَاحِدٍ من الأُمَّهَاتِ فُلاَنَةَ أَي خَالَطَ قَلْبَه . وأُشْرِبَ قَلْبُه مَحَبَّةَ هذَا أَيْ حَلَّ مَحَلَّ الشَّرَابِ . وفي التَّنْزِيلِ : وأُشْرِبُوا فِي قُلوبِهِمُ العِجْلَ أَي حُبَّ العِجْلِ فَحُذِفَ المُضَافُ وأُقِيم المُضَافُ إِلَيْه مُقَامه ولا يَجُوزُ أَنْ يَكُونَ العِجْلُ هو المُشْرَب ؛ لأَنَّ العِجْلَ لا يُشْرَبُه القَلْبُ . وقال الزَّجَّاج : معناه أَي سُقُوا حُبَّ العِجْلِ فَحُذِفَ حُبّ وأُقِيم العِجْل مُقَامَه كما قَالَ الشَّاعِر :
وكَيْفَ تُوَاصِلُ مَنْ أَصْبَحَتْ ... خَلاَلَتُه كَأَبِي مَرْحَبِ
أَي كخَلاَلِه أَبِي مَرْحَبٍ وأُشْرِبَ قَلْبُه كَذَا أَي حَلَّ مَحَلَّ الشَّرَابِ أَوِ اخْتَلَطَ بِه كما يَخْتَلِط الصَّبْغُ بالثَّوْبِ . وفي حديث أَبي بكر : وأُشْرِب قلبُه الإِشْفَاقَ كذا في لسان العرب . وفي الأَسَاسِ ومِن المَجَازِ قَوْلُهم : رَفَع يَدَه فأَشْرَبَهَا الهَوَاءَ ثم قَالَ بها على قَذَالي . من المَجَازِ تَشَرَّبَ الصِّبْغُ في الثَّوْب . وتَشَرَّبَ الثوبُ العَرَقَ : نَشِفَهُ هكَذَا في نُسْخَتِنَا . والَّذِي في الأَسَاسِ ولِسَانِ العَرَب : الثَّوْبُ يَتَشَرّب الصِّبْغ أَي يَتَنَشَّفُه والثوبُ يَشْرَبُ الصِّبْغَ يَنْشَفُه . واسْتَشْرَبَ لَوْنُه : اشْتَدَّ . يقال : اسْتَشْرَبَتِ القوسُ حُمْرَةً أَي اشْتَدَّت حُمْرَتُها وذلك إِذَا كَانَت مِنَ الشِّرْيانِ حكاه أَبو حنيفة . والمَشْرَبَةُ بالفتح في الأَوَّل والثَّالِثِ وتُضَمُّ الرَّاء : أَرْضٌ لَيِّنَةٌ دَائِمَةُ النَّبَاتِ أَي لا يزال فِيهَا نَبْتٌ أَخْضَرُ رَيَّانُ . المَشْرُبَةُ بالوَجْهَيْنِ : الغُرْفَةُ قال في الأَسَاس : لأَنَّهم يَشْرَبُون فِيهَا . وعن سيبويه : جَعَلُوه اسْماً كالغُرْفَة . وفي الحَدِيثِ أَنَّ النَّبيَّ صَلَى الله عليه وسَلَم كَانَ في مَشْرُبَة لَه أَي كَان في غُرْفَة وجَمْعُها مَشْرَبَاتٌ ومَشَارِبُ . المَشْرَبَةُ : العِلِّيَّةُ . قال شيخنا : هي كَعطْفِ التَّفْسير على الغُرْفَة وهي أَشْهَرُ من العِلِّيَّة وعليه اقْتَصَر الفَيُّوميّ انتهى . والمَشَارِبُ : العَلاَلِيّ في شِعْر الأَعْشَى . المَشْرَبَةُ : الصُّفَّةُ وقِيلَ : هي كالصُّفَّةِ بَيْن يَدَيِ الغُرْفَة . المَشْرَبَةُ : المَشِرَعَةُ . وفي الحديث : مَلْعُونٌ مَلْعُونٌ مَنْ أَحَاطَ على مَشْرَبَة . هي بفَتْح الراء من غير ضَمٍّ : المَوضِعُ الذي يُشْرَبُ مِنْه كالمَشْرَعَة ويُرِيدُ بالإِحَاطة تَمَلُّكَه ومنْعَ غيره منه . كذا في لسان العرب . ويوجد هنا في بعض النسخ بدل المشرعة المِشْرَبة كأَنَّه يقول : والمَشْرَبة بالفَتْح وكمِكْنَسَة أَي بالكسر وهو خطأٌ لما عَرَفت . وقد يُرَدُّ على المُصَنِّف بوَجْهَيْن : أَوَّلاً أَنَّ المَشْرَبَة بالوَجْهَين إِنَّمَا هُوَ في مَعْنَى الغُرْفَة فقط وبمعنى أَرْض لَيِّنة وَجهٌ وَاحِد وهو الفَتْح صَرَّحَ به غَيْرُ وَاحِدٍ . وثانِياً أَن المَشْرَبَة بالمَعْنَيَيْن الأَخِيرين إِنَّمَا هو كالصُّفَّة وكالمَشْرَعَة لا هما بِنَفْسِهما كَمَا أَشَرْنَا إِلَى ذلِكَ وقد أُغْفِل عن ذلك شَيْخُنا . المِشْرَبَةُ كمِكْنَسَة وجوَّزَ شيخُنا فيه الفَتح ونَقْلَه عن الفَيُّوميّ : الإِنَاءُ يُشْرَبُ فيه . والشَّرُوبُ : الَّتِي تَشْتَهِي الفَحْلَ . يقال : ضَبَّةٌ شَرُوبٌ إِذا كَانَت كَذلِكَ . عن أَبي عبيد : شَرَّبَ تَشْرِيباً . تَشْريبُ القِرْبَةِ : تَطْييبُها بالطِّين وذَلِكَ إِذَا كانت جَدِيدَةً فجَعَل فِيهَا طِيناً وماءً ليَطِيبَ طَعْمُها وفي نسخة تَطْيِينُها بالنُّونِ وهو خطأُ . وشَرِب به أَي الرَّجُلِ كَسَمِعَ وأَشْرَبَ به أَيْضاً : كَذَبَ عَلَيْهِ . من المَجَازِ : أَشْرَبَ إِبِلَه إِذَا جَعَلَ لِكُلِّ جَمَلٍ قَرِيناً فَيَقُولُ أَحَدُهُم لِنَاقَتِه : لأُشْرِبَنَّكِ الحِبَالَ والنُّسوعَ أَي لأَقْرُنَنَّكِ بِهَا . أَشْرَبَ الخَيْلَ : جَعَلَ الحِبَالَ في أَعْنَاقها . وأَنْشَدَ ثَعْلَبٌ :
وأَشْرَبْتُهَا الأَقْرانَ حتى أَنَخْتُها ... بِقُرْحَ وقد أَلْقَيْنَ كُلَّ جَنِينِ
أَشْرَب فُلاَناً وكذا البَعِيرَ والدَّابَّة الحَبْلَ : جَعَلَه أَي وَضَعَه في عُنُقِه . من المجَازِ : اشْرَأَبَّ إِليه ولَهُ اشْرِئْبَاباً : مَدَّ عُنُقَه ليَنْظُرَ أَو هُوَ إِذَا ارْتَفَع وعَلاَ وكُلُّ رَافِعٍ رَأْسَه مُشْرَئِبُّ قَالَه أَبُو عُبَيْد . والاسم الشُّرَأْبِيبَةُ بالضَّمِّ كالطُّمَأْنِينَة . . وقَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللهُ عَنْهَا اشرأَبَّ النِّفَاقُ وارْتَدَّتِ العَرَبُ . أَي ارْتَفَع وعَلاَ وفي حَدِيث : يُنَادِي يَوْمَ القِيَامَة مُنَادٍ يا أَهْلَ الجَنَّةَ ويا أَهْل النَّار فيَشْرَئِبُّونَ لِصَوْتِه أَي يَرْفَعُونَ رُءُوسَهم ليَنْظُرُوا إِلَيْه . وكُلُّ رَافعٍ رَأْسَه مُشْرَئِبٌّ . وأَنْشدَ لذي الرُّمَّةِ يَصِفُ الظَّبْيَةَ ورَفْعَها رَأْسَهَا :
ذَكَرْتُكِ أَنْ مَرَّت بِنَا أُمُّ شَادِنٍ ... أَمَامَ المَطَايَا تَشْرَئِبُّ وتَسْنَحُ قال : اشْرَأَبَّ مَأْخُوذٌ من المَشْرَبَة وَهي الغُرْفَةُ كذا في لسان العرب . والشَّرَبَّةُ كجَرَبَّة قال شَيْخُنَا : وفي بَعْضِ النُّسَخ كخِدَبَّة بكسْرِ الخَاءِ المُعْجَمَةِ وفي أُخْرَى بالجيم بَدَل الخَاءِ وكِلاَهُمَا على غَيْرِ صَوَاب وعن كُرَاع : لَيْسَ في الكلام فَعَلَّة إِلاَّ هذَا أَي الشَّرَبَّة وزِيد عليه قَوْلُهُم : جَرَبَّه وقد ذُكِرَ في مَوْضِعِهِ ولا ثَالِثَ لَهُمَا بالاستِقْرَاءِ وَهِيَ الأَرْضُ اللّيِّنَةُ المُعْشِبَةُ أَي تُنْبِتُ العُشْب لا شَجَرَ بها . قَالَ زُهَيْرٌ :
وإِلاَّ فإِنَّا بِالشَّرَبَّة فالِّلَوى ... نُعَقِّرُ أُمَّاتِ الرِّبَاعِ ونَيْسِرُ شَرَبَّة بتَشْدِيدِ البَاءِ بِغَيْر تَعْرِيفٍ : ع قال سَاعِدَةُ بْنُ جُؤَيَّةَ :
بِشَرَبَّةٍ دَمِثِ الكَثِيبِ بِدُورِه ... أَرْطَى يَعُوذُ بِهِ إِذَا ما يُرْطَبُ يُرْطَبُ أَي يُبَلُّ . وقال : دَمِثُ الكَثِيب لأَنَّ الشَّرَبَّةَ مَوْضِعٌ أَو مَكَانٌ قاله ابنُ سِيدَه في المُحْكَم . وقال الأَصْمَعِيُّ : الشَّرَبَّةُ بِنَجْد . وفي مَرَاصِدِ الاطِّلاَع : الشَّرَبَّةُ : مَوْضِع بَيْنَ السَّلِيلَةِ والرَّبَذَةِ وهو بين الخَطِّ وَالرُّمَّة وخَطّ الجُرَيْب حتى يَلْتَقِيَا والخَطُّ : مَجْرَى سَيْلِهِمَا فَإِذَا الْتَقيَا انقطعت الشَّرَبَّة ويَنْتَهِي أَعْلاَهَا مِن القِبْلَةِ إِلى حَزْن مُحَارِب وقيل : هِيَ فِيمَا بَيْن الزَّبَّاءِ والنَّطُوفِ وفيها هَرْشَى وهي هَضْبَة دُون المَدينة وهي مُرْتَفِعَةٌ كَادَت تَكُونُ فيما بين هَضْبِ القَلِيبِ إِلَى الرَّبَذَة وقيل : إِذا جاوزْتَ النَّقْرَةَ ومَاوَانَ تُرِيدُ مَكَّة وَقَعْتَ في الشَّرَبَّة وهي أَشَدُّ بِلاَدِ نَجْدٍ قُرّاً ومنها الرَّبَذَةُ وتَنْقَطِعُ عِنْدَ أَعْلَى الجُرَيْب وهي مِنْ بَلاَدِ غَطَفَان وقيل : هي فِيما بَيْن نَخْل ومَعْدِن بَنِي سُلَيْم . قال : وَهَذِه الأَقَاوِيلُ مُتَقَارِبَةٌ . قلت : وكونه فِي دِيَارِ غَطَفَان هُوَ المَفْهُومُ مِنْ كَلاَمِ يَاقُوت في أُقُرٍ قال :
وإِلَى الأَمِيرِ من الشَّرَبَّةِ والِّلوَى ... عَنَّيْتُ كُلَّ نَجِيبَةٍ مِحْلاَلِ
الشَّرَبَّةُ : الطَّرِيقَةُ كالمَشْرَب يقال : ما زَالَ فُلاَنٌ على شَرَبَّةٍ وَاحِدَةٍ أَي على أَمْرٍ وَاحِدٍ . من المَجَاز عَنْ أَبِي عَمْرو : الشَّرْبُ : الفَهْمُ . يُقَالُ : شَرَب كَنَصَرَ يَشْرُب شَرْباً إِذَا فَهِمَ وشَرَب مَا أُلْقِي إِلَيْهِ : فَهِمَه . ويقال للبَليد : وحَلَبَ إِذَا بَرَكَ كما تَقَدَّم . شَرِبَ كَفَرِحَ إِذَا عَطِشَ . وشَرِبَ إِذَا رَوِيَ ضدّ . وشَرِبَ أَيضاً إِذا ضَعُفَ بَعِيرُه . شَرِبَ وفي نُسْخَةٍ : أَو عَطِشَت إِبِلُه ورَوِيَتْ عن ابْنِ الأَعْرَابِيِّ وَهُوَ ضِدٌّ وقد تَقَدَّمَ في أَشْرَب . وشِرْبٌ بالكَسْر : ع . شَرْبٌ بالفَتْح : ع آخَرُ بقُرْب مَكَّةَ حَرَسَها اللهُ تَعَالَى وفيه كَانَتْ وَقْعَةُ الفِجَارِ . وَشَرِيبٌ كأَمِيرٍ : مَوْضعٌ و : د بَيْنَ مكّةَ والبَحْرَيْن . و شرِيبٌ أَيْضاً : جَبَلٌ نَجْدِيٌّ في دِيَارِ بَنِي كِلاَب . وشُوْرَبَانُ بالضَّمِّ : ة بِكَسّ بفتح الكاف وكَسْرِهَا مَعَ إِهْمَال السِّين كما يَأْتِي . وشَرِبٌ كَكَتِفٍ : موضعٌ قربَ مَكَّةَ المُشَرَّفَة . وشُرَيْبٌ مصغراً وشُرْبُبٌ كقُنْفُذٍ : اسْمُ وَادٍ بعَيْنِه هو في شِعْر لَبِيد شُرْبُبَة بالهاء :
" هل تَعْرِف الدَّارَ بسَفْحِ الشُّرْبُبَهْ قال الصَّاغَانِيُّ : ولَيْسَ لِلَبِيدٍ على هَذَا الرَّوِيِّ شَيْءٌ . وشُرْبُوبٌ وشُرْبَةٌ بضَمِّهِنّ وقد تقدّم ضَبْطُ الأَخِير بِالفَتْح أَيْضاً وشَرْبَانُ بالفَتْح مَوَاضِعُ قد بَيَّنَّا بَعْضَها . ونُحِيل البَقِيَّةَ على مُعْجَم يَاقُوت ومَرَاصِدِ الاطِّلاَعِ فإِنَّهُمَا قد اسْتَوْفَيا بيَانَها . والشَّارِبُ . الضَّعِيفُ من جَمِيع الحَيَوَانِ . يقال : في بَعِيرِك شَارِبٌ وهو الخَوَرُ والضَّعْفُ في الحَيَوَانِ . وقد شَرِبَ كَسَمِع إِذا ضَعُفَ بَعِيرُه . ويقال : نِعْم هَذَا البَعِيرُ لَوْلاَ أَنَّ فِيهِ شَارِبَ خَوَر أَي عِرْقَ خَوَرٍ . من المجاز : الشَّاربَانِ وهما أَنْفَانِ طَوِيلاَنِ في أَسْفَلِ قَائِم السَّيْف أَحَدُهُما مِنْ هذَا الجَانِبِ والآخَرُ مِن هذَا الجَانِبِ والغَاشِيَةُ : ما تَحْت الشَّارِبَيْنِ قَالَه ابْنُ شُمَيْلٍ . وفي التَّهْذِيبِ : الشَّارِبَانِ : مَا طَالَ مِنْ نَاحِيَة السَّبَلَةِ وبِذَلِكَ سُمِّيَ شَارِبَا السَّيْفِ . وشَارِبَا السَّيْفِ : ما اكْتَنَفَ الشَّفْرَة وَهُوَ مِنْ ذلِكَ . من المجَازِ : أَشْرَبْتَنِي بِتَاءِ الخِطَابِ ما لم أَشْرَب أَي ادّعَيْتَ عَلَيّ ما لَمْ أَفْعَلْ وهو مَثَلٌ ذكرَه الجَوْهَرِيُّ والمَيْدَانِيّ والزَّمَخْشَرِيّ وابْنُ سِيدَه وابْنُ فَارِس . وذُو الشُّوَيْرِب : شَاعِرٌ اسْمُه عَبْد الرَّحْمن أَخُو بَني أَبِي بَكْرِ بْنِ كِلاَبٍ كَان في زَمَن عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعزِيزِ . والشُّرْبُبُ كقُنْفُذٍ : الغَمْلِيُّ من النَّبَاتِ وهو ما الْتَفَّ بعضُه على بَعْضٍ عن ابن الأَعْرَابِيّ . ومما يُسْتَدْرَكُ عليه : قَوْلُهُم في المَثَل : آخِرُهَا أَقَلُّها شُرْباً . وأَصْلُه في سَقْيَ الإِبِل لأَنَّ آخِرَهَا يَرِد وقَد نُزِف الحَوْضُ . والشَّرِيبَةُ من الغَنَم : التي تُصْدِرُهَا إِذَا رَوِيَتْ فتَتْبَعُهَا الغَنَمُ هذه في الصَّحَاح . وفي بعض النسخ حَاشِيَة : الصَّوَابُ السَّرِيبَةُ بالسِّينِ المُهْمَلَة . والمَشْرَبُ : الوَجْهُ الَّذِي يُشْرَبُ مِنْهُ . والمَشْرَبُ : شَرِيعَةُ النَّهْرِ . ويقال في صِفَة بَعِيرٍ : نِعْمَ مُعَلَّقُ الشَّرْبةِ هذَا يَقُولُ : يَكْتفِي إِلَى مَنْزِلِه الَّذِي يُرِيدُ بِشَرْبَةٍ وَاحِدَةٍ لا يَحْتَاجُ إِلَى أُخْرَى . وتقول : شَرَّبَ مَالِي وأَكَّلَه أَيْ أَطْعَمَهُ النَّاسَ وسَقَاهُم . . وظَلَّ مَالي يُؤَكَّل ويُشَرَّب أَي يَرْعَى كَيْفَ شَاءَ وهو مَجَازٌ . وشَرَّبَ الأَرْضَ والنَّخْلَ : جَعَلَ : لَهَا شَرَاباً . وأَنْشَدَ أَبُو حَنِيفَةَ في صِفَة نَخْل :
مِن الغُلْبِ مِنْ عِضْدَانِ هَامَةَ شُرِّبَتْ ... لِسَقْيٍ وجُمَّتْ للنَّواضِحِ بِئْرُهَا
وكُلُّ ذَلِكَ من الشُّرْبِ . وقال بعض النَّحْوِيّينَ : من المُشْرَبَةِ حُرُوفٌ يَخْرُجُ مَعَهَا عِنْد الوُقُوف عَلَيْها نَحْوُ النَّفْخ إِلاَّ أَنَّهَا لم تُضْغَط ضَغْطَ المَحْقُورَة وهي الزَّايُ والظَّاءُ والذَّالُ والضَّادُ . قال سِيبويه : وبَعْضُ العَرَب أَشَدُّ تَصْويتاً من بَعْض . وشُرْبةُ بالضم : مَوْضِعٌ . قال امرُؤُ القَيْس :
كأَنِّي وَرَحْلِي فَوْق أَحْقَبَ قَارِحٍ ... بشُرْبَةَ أَو طَاوٍ بعِرْنَانَ مُوجِسِ ويُروى بسُرَبة ويروى بحربة وقَد أَشَرْنَا لَهُ في السِّينِ والمُصَنِّفُ أَهمَلَه في المَوْضِعِين . وأَبُو عَمْرو أَحْمَدُ بنُ الحَسَن الشُّورَابِيّ بالضم الأَسْتَرَابَاذِيّ رَوَى عَنْ عَمَّارِ بْنِ رَجَاء وعَنْه ابنه أَبُو أَحْمَد عَمْرٌو وعن عمرو هذا أَبُو سَعْدٍ الإِدْرِيسِيّ . وأَبُو بَكْر عَبْدُ الرَحْمَن ابْنُ مَحْمُود الشَّوْرَابِيّ بالفَتْح مُحَدِّثٌ . ومن المجاز : أُشْرِبَ الزَّرْعُ : جَرَى فِيهِ الدَّقِيقُ وكذلك أُشْرِبَ الزَّرْعُ الدَّقِيقَ عداه أَبُو حنيفة سماعاً من العَرَب أَو الرُّواة . ويقال للزرعِ إِذَا خَرَجَ قَصَبُه : قد شَرِبَ الزَّرْعُ في القَصَب وشَرَّبَ قَصَبُ الزَّرْع إِذَا صَارَ المَاءُ فِيهِ . وفي حديث أُحُدٍ أَنَّ المُشْرِكِينَ نَزَلُوا عَلَى زَرْعِ أَهْلِ المَدِينَة وخَلُّوا فِيه ظُهُورهم وقد شُرِّبَ الزَّرْعُ الدَّقِيقَ . وفي رواية شَرِبََ الزرْعُ الدَّقِيقَ . وهو كِنَايَةٌ عَنِ اشْتِدَادِ حَبِّ الزَّرْعِ وقُرْبِ إِدرَاكِه . يقال : شَرِبَ السُّنْبُلُ الدقيقَ إِذَا صَارَ فِيه طُعْمٌ والشُّرْبُ فيه مُسْتَعَارٌ كأَنَّ الدَّقيقَ كان مَاءً فَشِربَه . وتَقُولُ للسُّنْبُل حِينَئذٍ شَارِبُ قَمْحٍ بالإِضافة . كَذَا في الأَسَاسِ . والشَّرَابُ بالكَسْر : مَصْدَرُ المُشَارَبَة والشِّرْب بالكَسر : وَقْتُ الشُرْب . وقال اللِّحْيَانِيّ : يُقَالُ : طَعَامٌ مَشْرَبَةٌ إِذَا كَانَ يُشْرَبُ عَلَيْه المَاءُ كثيراً كما قَالُوا : شَرَابٌ مَسْفَهَةٌ من سَفَهْتُ المَاءَ إِذَا أَكثرتَ مِنْه فَلَمْ تَرْوَ . ومِمَّا اسْتَدْرَكَه شَيْخُنَا : شَرْبَةُ أَبِي الجَهْم . يُقَالُ للشَّيْءِ اللَّذِيذِ الوَخِيمِ عَاقِبَتُه وذَكَرَ لها قِصَّةً مَع المَنْصُورِ العَبَّاسِيّ نَقْلاً من المُضَافِ والمَنْسُوبِ لِلثَعَالِبِيّ وأَنْشَدَ :
" تَجَنَّبْ سَوِيقَ اللَّوْزِ لا تَشربَنَّهفَشُرْبُ سَوِيقَ اللَّوْزِ أَوْدَى أَبا الجَهْمِ

##### Türkçe

**شرب**
**شَرِبَ - يَشْرَبُ - شُرْب - شَرَاب- مَشْرَب - مَشَارِب - شَارِب - شَارِبِيْن - أََشْرَبَ - يُشْرِبُ، أُشْرِبَ - يُشْرَبُ**
Cuma, 11 Şubat/Şubat 2011 06:01 yazar: Administrator
**شَرِبَ - يَشْرَبُ** + canlı + bir şeyi: su veya içecek yahut benzeri bir sıvı şeyi, ağzıyla emip yutması yoluyla karnına sokar; böylece girer, emilir ve bedeninin parçaları ve hücreleri arasına nüfuz eder.
**شَرِبَ - يَشْرَبُ** + canlı + bir şeyi + bir şeyden: bir şeyin bir parçasını içer veya onu şeyin içinden elde eder.
**شَرِبَ - يَشْرَبُ** + canlı + bir şeyi + bir şeyle: onu, şeyi kullanarak veya şey vasıtasıyla içer.
**شُرْب**: “**شَرِبَ - يَشْرَبُ**” fiilinin isim-fiilidir; yine “**شَرِبَ - يَشْرَبُ**” fiiliyle olan şeydir: içilen şey.
**شَرَاب**: “**فـَعال**” vezninde, mef‘ûl anlamında fiil ismi: **المَشْرُوب**: içilen şey; içilen.
**مَشْرَب**: “**مـَفـْعـَل**” vezninde, “**شَرِبَ - يَشْرَبُ**”tan mekân ismidir: içmeye tahsis edilmiş yer; yahut içmenin masdarı.
**مَشَارِب**: **مَشْرَب**’in çoğulu.
**شَارِب**: “**شَرِبَ - يَشْرَبُ**”tan ism-i fâil.
**شَارِبِيْن**: **شَارِب**’in çoğulu.
**أَشْرَبَ - يُشْرِبُ**: “**أفعل**” vezninde, “**شَرِبَ - يَشْرَبُ**”tan: onu “**يَشْرَبُ**” kıldı; onu içmeye zorladı veya içmeye özendirdi.
**أُشْرِبَ - يُشْرَبُ**: **أََشْرَبَ - يُشْرِبُ**’ün meçhulüdür.
**أشربوا في قلوبهم العجل**: buzağı sevgisi, kalplerinin onu emip içine alacağı şekilde kılındı: onun yapışıp kalmasına ve kalplerinin parçalarına girmesine kinayedir; tıpkı bedenin suyu emip bileşenleri arasına sokması gibi.
Ve lafız, “**الشرب وضم السوائل للجسم**” lafızlar grubuna mensuptur; bunlar:
**سَلْسَبَلَ - يُسَلْسِبِلُ، سَقى - يَسْقي، شَرِبَ - يَشْرَبُ، مَأَدَ - يَمْأَدُ، كَأَسَ - يَكْأَسُ، جَرِعَ - يَجْرَعُ (جَرَعَ - يَجْرَعُ)**

**شَرِب - يشرب - اشربوا**
	﴿“Yiyin ve için; yaptıklarınıza karşılık afiyetle.” (19)﴾ **الطور** ﴿“Yiyin ve için; yaptıklarınıza karşılık afiyetle.” (43)﴾ **المرسلات**
	﴿“Geçmiş günlerde önden gönderdiklerinize karşılık afiyetle yiyin ve için.” (24)﴾ **الحاقة**
	﴿“Oruç gecesinde kadınlarınıza yaklaşmak size helâl kılındı; onlar sizin için bir elbisedir, siz de onlar için bir elbisesiniz. Allah, sizin kendinize hıyanet etmekte olduğunuzu bildi de tevbenizi kabul etti ve sizi affetti. Artık şimdi onlara yaklaşın ve Allah’ın sizin için yazdığını isteyin; fecrden beyaz iplik siyah iplikten size seçilinceye kadar yiyin ve için; sonra orucu geceye kadar tamamlayın. Mescitlerde itikâfta iken onlara yaklaşmayın. Bunlar Allah’ın sınırlarıdır; onlara yaklaşmayın. İşte Allah, âyetlerini insanlara böyle açıklar; umulur ki sakınırlar.” (187)﴾ **البقرة** ﴿“Ey Âdemoğulları! Her mescitte ziynetinizi alın; yiyin ve için, israf etmeyin; çünkü O, israf edenleri sevmez.” (31)﴾ **الأعراف**
	﴿“Öyleyse ye, iç ve gözün aydın olsun; eğer insanlardan birini görürsen de de ki: ‘Ben Rahmân’a oruç adadım; bugün hiçbir insanla konuşmayacağım.’” (26)﴾ **مريم**
	﴿“Kavminden inkâr eden ve âhirete kavuşmayı yalanlayan, dünya hayatında kendilerini refaha erdirdiğimiz ileri gelenler dedi ki: ‘Bu, ancak sizin gibi bir beşerdir; sizin yediğinizden yer ve sizin içtiğinizden içer.’” (33)﴾ **المؤمنون**
	﴿“Bir pınar: Allah’ın kulları onunla içerler; onu fışkırtıp akıtırlar.” (6)﴾ **الإنسان** ﴿“Bir pınar: yakınlaştırılmış olanlar onunla içer.” (28)﴾ **المطففين**
	﴿“Şüphesiz iyiler, karışımı kâfur olan bir kadehten içerler.” (5)﴾ **الإنسان**
	﴿“İçtiğiniz suyu gördünüz mü?” (68)﴾ **الواقعة**
	﴿“Tâlût askerlerle ayrılınca dedi ki: ‘Şüphesiz Allah sizi bir nehirle imtihan edecek; kim ondan içerse benden değildir; kim de onu tatmazsa o bendendir; ancak eliyle bir avuç alan müstesna.’ Derken ondan içtiler; içlerinden pek azı hariç. O ve onunla beraber iman edenler onu geçince dediler ki: ‘Bugün Câlût’a ve askerlerine karşı gücümüz yok.’ Allah’a kavuşacaklarını zannedenler dedi ki: ‘Nice az topluluk, Allah’ın izniyle çok topluluğa galip gelmiştir; Allah sabredenlerle beraberdir.’” (249)﴾ **البقرة**

**شُرْب**
﴿“Dedi ki: ‘Bu bir dişi devedir; onun için bir **شُرْب** vardır, sizin için de belli bir günde bir **شُرْب** vardır.’” (155)﴾ **الشعراء** ﴿“Onlara haber ver ki: su aralarında paylaştırılmıştır; her **شُرْب** hazır bulunandır.” (28)﴾ **القمر**
**مشرب - مشارب - مشربهم**
﴿“Mûsâ kavmi için su isteyince dedik ki: ‘Asânla taşa vur.’ Derken ondan on iki pınar fışkırdı; her insan topluluğu kendi **مشربهم**’ini bildi. Allah’ın rızkından yiyin ve için; yeryüzünde bozguncular olarak azgınlık etmeyin.” (60)﴾ **البقرة** ﴿“Onları on iki kabileye, ümmetlere ayırdık; kavmi ondan su isteyince Mûsâ’ya vahyettik ki: ‘Asânla taşa vur.’ Derken ondan on iki pınar fışkırdı; her insan topluluğu kendi **مشربهم**’ini bildi. Üzerlerine bulutu gölge yaptık; üzerlerine kudret helvası ve bıldırcın indirdik: ‘Size rızık verdiğimiz temiz şeylerden yiyin.’ Bize zulmetmediler; fakat kendi nefislerine zulmediyorlardı.” (160)﴾ **الأعراف**
**مشارب**
﴿“Onlar için orada menfaatler ve **مشارب** vardır; hâlâ şükretmezler mi?” (73)﴾ **يس**
**شراب**
﴿“Yahut şu kimse gibi: bir köye uğradı; o, damları üzerine çökmüş ıssız idi. Dedi ki: ‘Allah bunu ölümünden sonra nasıl diriltir?’ Derken Allah onu yüz yıl öldürdü; sonra onu diriltti. Dedi ki: ‘Ne kadar kaldın?’ Dedi ki: ‘Bir gün yahut günün bir kısmı kadar kaldım.’ Dedi ki: ‘Hayır, yüz yıl kaldın; yiyeceğine ve **شرابك**’ına bak, bozulmamıştır; eşeğine de bak; seni insanlara bir âyet kılalım. Kemiklere bak: onları nasıl kaldırıp birleştiriyoruz, sonra onlara et giydiriyoruz.’ Kendisine açıklanınca dedi ki: ‘Bilirim ki Allah her şeye kadirdir.’” (259)﴾ **البقرة**
	﴿“Orada yaslanmış olarak; orada çok meyve ve **شراب** isterler.” (51)﴾ **ص** ﴿“Üstlerinde yeşil ince ipek ve kalın ipek elbiseler; gümüşten bileziklerle süslendiler; Rableri onlara tertemiz bir **شرابا طهورا** içirdi.” (21)﴾ **الإنسان**
	﴿“Dinlerini oyun ve eğlence edinenleri bırak; dünya hayatı onları aldattı. Onunla öğüt ver ki, bir nefis kazandığıyla helâke sürüklenmesin; onun Allah’tan başka ne bir velîsi ne de bir şefaatçisi vardır. Her türlü fidyeyi verse de ondan alınmaz. İşte onlar kazandıklarıyla helâke sürüklenenlerdir; inkâr etmekte oldukları sebebiyle onlar için kaynar sudan bir **شراب** ve elem verici bir azap vardır.” (70)﴾ **الأنعام** ﴿“Hepinizin dönüşü O’nadır; Allah’ın vaadi haktır. O yaratmayı başlatır, sonra onu iade eder; iman edip salih amel işleyenleri adaletle mükâfatlandırmak için. İnkâr edenler için, inkâr etmekte oldukları sebebiyle kaynar sudan bir **شراب** ve elem verici bir azap vardır.” (4)﴾ **يونس**
	﴿“De ki: Hak Rabbinizdendir; dileyen iman etsin, dileyen inkâr etsin. Şüphesiz biz zalimler için, onları kuşatan bir çadırı olan bir ateş hazırladık. Yardım isterlerse, yüzleri kavuran erimiş maden gibi bir suyla yardım edilirler. Ne kötü **الشراب** ve ne kötü bir dayanaktır.” (29)﴾ **الكهف** ﴿“Orada ne serinlik tadarlar ne de **شرابا**.” (24)﴾ **النبأ**
	﴿“Sonra her meyveden ye; Rabbinin yollarına boyun eğerek gir. Karınlarından, renkleri çeşitli bir **شراب** çıkar; onda insanlar için şifa vardır. Şüphesiz bunda düşünen bir kavim için elbette bir âyet vardır.” (69)﴾ **النحل**
	﴿“O, gökten sizin için su indiren O’dur; ondan sizin için **شراب** vardır; ondan da içinde hayvanlarınızı otlattığınız ağaç vardır.” (10)﴾ **النحل** ﴿“İki deniz bir olmaz: bu tatlı, susuzluğu giderici, içimi kolay **شرابه**; şu ise tuzlu, acıdır. Her birinden taze et yersiniz ve takındığınız bir süs çıkarırsınız; gemileri de onda yarıp gider görürsün; O’nun fazlından arayasınız diye ve umulur ki şükredersiniz.” (12)﴾ **فاطر**
	﴿“Ayağınla vur: işte bu, serin bir yıkanma yeri ve **شراب**.” (42)﴾ **ص**
**شارب - شاربون - شاربين**
﴿“Bembeyaz; içenlere lezzet.” (46)﴾ **الصافات** ﴿“Takvâ sahiplerine vaat edilen cennetin misali: onda bozulmayan sudan ırmaklar, tadı değişmeyen sütten ırmaklar, içenlere lezzet olan şaraptan ırmaklar, süzülmüş baldan ırmaklar vardır; onlar için orada her türlü meyve ve Rablerinden bir bağışlanma vardır. Ateşte ebedî kalan kimse gibi mi? Kaynar su içirilir de bağırsaklarını parçalar.” (15)﴾ **محمد**
	﴿“Şüphesiz sizin için davarlarda ibret vardır: karınlarındakinden, dışkı ile kan arasından, içenlere içimi kolay, halis bir süt içiririz.” (66)﴾ **النحل**
	﴿“Derken onun üzerine kaynar sudan içenler.” (54)﴾ **الواقعة** ﴿“Derken içenler, susuz deve sürüsünün içişi gibi içerler.” (55)﴾ **الواقعة**
**أشْرِب - أشربوا**
﴿“Hani sizden söz almıştık ve üzerinize **الطور**’u kaldırmıştık: ‘Size verdiğimizi kuvvetle alın ve dinleyin.’ Dediler ki: ‘Dinledik ve isyan ettik.’ Ve inkârları sebebiyle kalplerine **العجل** içirildi. De ki: ‘Eğer müminler iseniz, imanınız size ne kötü şey emrediyor!’” (93)﴾ **البقرة**
**مختار الصحاح**
● [**شرب**] ش ر ب: **شَرِبَ** suyu ve başkasını kesre ile, **شُرْباً** (şînin dammesiyle, fethasıyla ve kesresiyle); ve ﴿**فشاربون شرب الهيم**﴾ üç vecihle okundu. Ebû Ubeyde dedi ki: **الشَّرْبُ** fetha ile masdardır; damme ve kesre ile ise iki isimdir. **الشَّرْبَةُ** su’dan, bir defa içilen miktardır; o, içmenin bir defasıdır da. **الشِّرْبُ** kesre ile su’dan paydır. **الشَّرْبُ** fetha ile **شَارِبٍ**’in cem‘idir; tıpkı **صاحب** ve **صَحْبٍ** gibi. **المِشْرَةُ** mîm’in fethasıyla, **المشرعة**’dır. Hadiste: ﴿“Lanetlenmiştir, **مشربة** üzerine çepeçevre çit çeken.”﴾ **المَشْرَبُ** masdar da olur, yer de olur. “Kalbinde sevgisi **أُشْرِبَ**” yani ona karıştı; ondan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿**وأُشْربوا في قلوبهم العجل**﴾ yani buzağı sevgisi. Ve adam **أُكلة شُرْبةٌ** (hemze vezninde) yani çok yiyen ve içen. Ve **تَشَرَّبَ** elbise teri: yani onu emdi.
**الراغب**
**شرب**
- **الشرب**: her sıvıyı almak; su olsun veya başkası. Yüce Allah, cennet ehlinin sıfatında dedi: ﴿“Rableri onlara tertemiz bir **شرابا طهورا** içirdi”﴾ [**الإنسان/21**]; ve cehennem ehlinin sıfatında dedi: ﴿“Onlar için kaynar sudan bir **شراب** vardır”﴾ [**يونس/4**]. **الشراب**’ın çoğulu **أشربة**’dir. Denir: “Onu **شربته** **شربا** ve **شربا**.” Aziz ve Celîl dedi: ﴿“Kim ondan içerse benden değildir”﴾ - şu söze kadar - ﴿“Derken ondan içtiler”﴾ (âyet: ﴿“Kim ondan içerse benden değildir; kim de onu tatmazsa o bendendir; ancak eliyle bir avuç alan müstesna; derken ondan içtiler”﴾ **سورة البقرة**: âyet 249). Ve dedi: ﴿“Derken içenler, susuz deve sürüsünün içişi gibi içerler”﴾ [**الواقعة/55**]. Ve **الشرب**: ondan paydır (İbn Mâlik, müsellesinde dedi:
Ve **الشاربون** hakkında denildi: **شرب** *** ve her pay, içecekten **شرب**
Ve **شرب**; istersen **شرب** *** çok içen **شروب**’un cem‘idir)
Yüce Allah dedi: ﴿“Bu bir dişi devedir; onun için bir **شرب** vardır, sizin için de belli bir günde bir **شرب** vardır”﴾ [**الشعراء/155**]; ve dedi: ﴿“Her **شرب** hazır bulunandır”﴾ [**القمر/28**]. Ve **المشرب** masdardır; içmenin zaman ismi ve mekânıdır. Yüce Allah dedi: ﴿“Her insan topluluğu kendi **مشربهم**’ini bildi”﴾ [**البقرة/60**]. Ve **الشريب**: **المشارب** ve **الشراب**; ve üst dudağın üzerindeki kıla, ve boğazın iç tarafındaki damara **شاربا** adı verildi; çoğulu: **شوارب**; ikisinin, içenlerin sureti gibi tasavvur edilmesi sebebiyle. Hüzeylî, bir yaban eşeğinin sıfatında dedi:
- 263 - **صخب الشوارب لا يزال كأنه**
(Hüzeylî’ye ait bir beytin yarısı; onun ikinci yarısı (سبع) maddesinde geçti. Râgıb’ın Mecma‘u’l-belâğa’sında 1/105’tedir.)
Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿**وأشربوا في قلوبهم العجل**﴾ [**البقرة/93**]; denildi ki: bu, onların “**أشربت البعير**” sözündendir; yani boynuna bir ip sıktım. Şair dedi ki:
- 264 - **فأشربتها الأقران حتى وقصتها \*\*\* بقرح وقد ألقين كل جنين**
(Beyit, Benî Esed’den hırsızlardan birine aittir. Basâir’de 3/305; Mu‘cemu’l-büldân’da 4/321; Lisân ve ‘Umdetu’l-huffâz’da: شرب. Ve **قرح**: Vâdî’l-Kurâ’nın pazarı.)
Sanki buzağı, onların kalplerine bağlandı; ona olan aşırı düşkünlükleri sebebiyle. Ve bazıları dedi (o, Ferrâ’dır, Me‘ânî’l-Kur’ân 1/61): manası: buzağı sevgisi, kalplerine içirildi; çünkü onların âdetlerinden, bir sevginin yahut bir nefretin karışmasını ifade etmek istediklerinde, ona içecek adını ödünç almalarıdır; zira o, bedende en etkili nüfuz edendir (Mahmûdiyye yazmamda: en etkili nüfuz edenden daha etkili), bu yüzden şair dedi ki:
- 265 - **تغلغل حيث لم يبلغ شراب \*\*\* ولا حزن ولم يبلغ سرور**
(Beyit, Medine fakihlerinden Abd b. Abdillah b. Utbe’nindir; Basâir 3/306; Şerhu’l-Hamâse li’t-Tebrîzî 3/298; Mecma‘u’l-belâğa 1/479.)
Eğer “buzağı sevgisi” denilseydi, onda bu mübalağa olmazdı; [çünkü buzağının zikrinde, ona aşırı düşkünlükleri sebebiyle buzağı suretinin kalplerinde silinmez hâle geldiğine bir tenbih vardır] ( [ ] içindekini Zerkâşî, el-Burhân 3/148’de nakletmiştir). Ve meselde: “**أشربتني ما لم أشرب**” (bk. el-Mücmel 2/528), yani yapmadığım şeyi bana isnat ettin. *** **شرح**
- **أصل الشرح**: et ve benzerini yaymak; denir: “eti **شرحت**” ve “onu **شرحته**”; ondan: göğsü şerh etmek, yani onu ilâhî bir nurla, Allah tarafından bir sükûnetle ve O’ndan bir ruhla yaymak. Yüce Allah dedi: ﴿“Rabbim, göğsümü bana şerh et”﴾ [**طه/25**]; ve dedi: ﴿“Senin göğsünü şerh etmedik mi?”﴾ [**الشرح/1**]; ﴿“Allah göğsünü şerh ettiği kimse mi?”﴾ [**الزمر/22**]. Ve sözden müşkili şerh etmek: onu yaymak ve manalarından gizli olanı ortaya çıkarmak.
**ملخص اللسان:**
1.     **شَرِبَ** suyu ve başkasını **شَرْباً** ve **شُرْباً** ve **شِرْباً**; ve **التَّشْرابُ**: **الشُّرْبُ**;
2.     ve **الشِّرْبُ**: su; çoğulu **أَشرابٌ**. Ve **الشِّرْبُ**: su’dan pay; kesre ile.
3.     ve **الشَّرابُ**: her hangi bir türden ve her hangi bir hâlde içilen şey.
4.     **الـمُشْرِبُ**: susuz.
5.     ve **الـمَشْرَبُ**: kendisinden içilen yön.
6.     ve **الـمَشْرَبُ**: nehrin şeriatı (su alma yeri).
7.     çiğnenmeyen her şey için “içilir” denir.
8.     **شَرَّبَ** malımı ve **أَكَّـلَه**: yani insanlara onu yedirdi ve onunla onları suladı;
9.     **يومٌ ذو شَرَبةٍ**: şiddetli sıcak; onda su, şu diğer günde içilenden daha çok içilir.
10.                        **الشَّوارِبُ**: boyundaki su yolları; **الشَّوارِبُ**: pınardaki su yolları;
11.                        ve **الـمَشْرَبةُ**: yumuşak bir arazi; onda daima yeşil, suya kanmış bir bitki bulunur.
12.                        ve **الـمَشْرَبةُ** ve **الـمَشْرُبَةُ**, fetha ve damme ile: oda;
13.                        ve **الـمَشارِبُ**: yüksek odalar,
14.                        ve **الشارِبانِ**: ağız üzerinde saçtan akan şey;
15.                        ve **أَشْرَبَ** rengi: onu doyurdu; her renk başka bir renkle karışırsa, ona **أُشْرِبَه** denmiştir.
16.                        ve falan kimse, falan kadının sevgisiyle **أُشْرِبَ**: yani kalbine karıştı.
17.                        ve boya onda **تَشَرَّبَ**: yayıldı.
18.                        ve ekin **أُشْرِبَ**: onda un yürüdü;
19.                        ve bir adam hakkında **شَرِبَ**; ve onunla **أَشْرَبَ**: ona yalan söyledi;
20.                        ve **الشَّارِبُ**: zayıflık; bütün hayvanda; denir: “devenizde **شارِبُ خَوَرٍ** vardır” yani zayıflık;
21.                        ve **شَرِبَ**: suya kandı; ve **شَرِبَ**: susadı; ve **شَرِبَ**: devesi zayıfladı.
22.                        **الشَّرْبُ**: anlama. Ve **شَرَبَ يَشْرُبُ شَرْباً**: anladı.
23.                        ve adam bir şeye ve bir şeye doğru **اشْرَأَبَّ** **اشْرِئْباباً**: boynunu ona uzattı; ve denildi ki: yükselip yücelmesi hâlidir;
**لسان العرب**
● - **شرب**: **الشَّرْبُ**: “**شَرِبْتُ أَشْرَبُ شَرْباً وشُرْباً**”ın masdarıdır. İbn Sîde: **شَرِبَ** suyu ve başkasını **شَرْباً** ve **شُرْباً** ve **شِرْباً**; ondan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿**فشارِبون عليه من الـحَميمِ فشارِبون شُرْبَ الـهِـيمِ**﴾; üç vecihle. Saîd b. Yahyâ el-Umevî dedi: Ebû Cüreyk’i şöyle okurken işittim: ﴿**فشارِبون شَرْبَ الـهِـيمِ**﴾; bunu Ca‘fer b. Muhammed’e söyledim; dedi ki: öyle değildir; ancak o: **شُرْب الـهِـيمِ**’dir. Ferrâ dedi: diğer bütün kurrâ, şîni ref‘ ederler. Ve **أَيـّامِ التَّشْريق** hadîsinde: “Şüphesiz onlar, yeme ve **شُربٍ** günleridir”; damme ve fetha ile rivayet edilir; ikisi de aynı manadadır; fetha iki dilden daha az olanıdır; Ebû Amr da onunla okudu: **شَرْب الـهِـيمِ**; yani onlar, oruç tutulması câiz olmayan günlerdir. Ebû Ubeyde dedi: **الشَّرْبُ** fetha ile masdardır; cer ve ref‘ ile ise, “**شَرِبْتُ**”ten iki isimdir. **التَّشْرابُ**: **الشُّرْبُ**; Ebû Züeyb’in sözüne gelince:
**شَرِبنَ بماءِ البحرِ، ثم تَرَفَّعَتْ، \* مَتى حَبَشِـيَّاتٍ، لَـهُنَّ نئِـيجُ**(1)
(1 “**متى حبشيات**” sözü, muhkem’in bazı nüshalarında da böyledir.)
o, deniz suyunu içip sonra yükselen bulutları vasfetti; sonra yağmur yağdırdılar ve suladılar; “**بماء البحر**” sözündeki bâ zâiddir; aslında “**شَرِبنَ ماء البحر**”dır. İbn Cinnî dedi: hâlin zahiri budur; ondan sapmak zorlama olur. Dedi ki: bazıları “**شَرِبنَ مِن ماء البحر**” dedi; bâ’yı “**من**”in yerine koydu. Dedi ki: bence, “**شَرِبنَ**” “**رَوِينَ**” manasında olduğundan ve “**رَوِينَ**” bâ ile geçişli olduğundan, “**شَرِبنَ**”i bâ ile geçişli kıldı; bunun benzeri çoktur; ondan geçenler ve ondan sonra gelecekler; bundan ürkme. Ve isim: **الشِّرْبةُ**; Lihyânî’den. Ve denildi ki: **الشَّرْبُ** masdardır; **الشِّرْبُ** isimdir. Ve **الشِّرْبُ**: su; çoğulu **أَشرابٌ**. Ve **الشَّرْبةُ من الماءِ**: bir defa içilen şey. Ve **الشَّرْبةُ** ayrıca: içmenin bir defası. Ve **الشِّرْبُ**: su’dan pay; kesre ile. Meselde: “Sonu, içişi en az olanıdır”; aslı, develeri sulamadadır; çünkü sonuncusu gelirken havuz tükenmiştir. Ve denildi ki: **الشِّرْبُ** içme vaktidir. Ebû Zeyd dedi: **الشِّرْبُ** su başıdır; çoğulu **أَشْرابٌ**. Dedi ki: **الـمَشْرَبُ** suyun kendisidir. Ve **الشَّرابُ**: her hangi bir türden ve her hangi bir hâlde içilen şey. Ebû Hanîfe dedi: **الشَّرابُ** ve **الشَّرُوبُ** ve **الشَّرِيبُ** birdir; bunu Ebû Zeyd’e yükseltir. Ve adam: **شارِبٌ**; ve **شَرُوبٌ** ve **شَرّابٌ** ve **شِرِّيبٌ**: içkiye düşkün; tıpkı **خِمِّيرٍ** gibi. Tehzîb: **الشَّرِيبُ** içkiye düşkün olandır; **الشَّرَّابُ** çok içendir; ve adam **شَروبٌ**: şiddetli içişlidir. Hadiste: “Dünyada şarap içen, âhirette onu içmez.” İbnü’l-Esîr dedi: bu, beyanda ta‘lîk babındandır; muradı: cennete girmez; çünkü cennetin içeceği şaraptır; âhirette onu içmezse, cennete girmemiş olur. Ve **الشَّرْبُ** ve **الشُّرُوبُ**: içen ve içki üzerinde toplanan kavim. İbn Sîde dedi: **الشَّرْبُ**, **شارِب** cem‘inin ismidir; tıpkı **رَكْبٍ** ve **رَجْلٍ** gibi; ve denildi ki: o bir cem‘dir. **الشُّروب** ise, bence, **شارِبٍ**’in cem‘idir; tıpkı **شاهدٍ** ve **شُهودٍ** gibi. İbnü’l-A‘râbî onu **شَرْبٍ**’in cem‘i yaptı; dedi ki: bu hatadır; dedi ki: bu, nahiv bilmemesinden dolayı ilmi daralan şeylerdendir. A‘şâ dedi:
**هو الواهِبُ الـمُسْمِعاتِ الشُّرُو \* بَ، بَين الـحَريرِ وبَينَ الكَتَنْ**
Ve Sa‘leb’in rivayet ettiği sözü:
**يَحْسَبُ أَطْمَاري عَليَّ جُلُبا، \* مِثلَ الـمَنادِيلِ، تُعاطَى الأَشرُبا**(1)
(1 “**جلبا**” kelimesi, muhkem’in bir nüshasında iki damme ile zabtedilmiştir.)
**شَرْبٍ**’in cem‘i olabilir; A‘şâ’nın sözü gibi:
**لها أَرَجٌ، في البَيْتِ، عالٍ، كأَنما \* أَلمَّ بهِ، مِن تَجْرِ دارِينَ، أَرْكُبُ**
Burada **أَرْكُبٌ**, **رَكْبٍ**’in cem‘idir; ve **شارِبٍ** ve **راكِبٍ**’in cem‘i de olabilir; ikisi de nâdirdir; çünkü Sîbeveyh, “**فاعل**”in “**أَفْعُل**” üzerine kırılabileceğini zikretmedi. Ve Ali ile Hamza hadîsinde, Allah onlardan razı olsun: “O, bu evde Ensâr’dan bir **شَرْبٍ** içindeydi”; **الشَّرْبُ**, şînin fethası ve râ’nın sükûnu ile: şarap içen topluluk.
… (metin burada devam eder)
