# شرب — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B1%D8%A8/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: شرب

باب الشين والراء والباء معهما
ش ر ب، ش ب ر، ب ر ش، ب ش ر، ر ب ش مستعملات شرب: شَرِبَ شَرْباً وشُرباً. والشِّرب: وقت الشُّرب. والمَشْرَب: الوجه الذي يُشرَب منه، ويكون مَوْضِعاً ومَصْدراً، قال:
ويُدعى ابنُ مَنْجوف أمامي كأنّـه		خَصِيٌّ أتى للماء من غير مَشْرب
والمَشْرَبُ: الشُّرْبُ نفْسُه، والشرابُ: اسمٌ لما يُشرَبُ، وكل شيءٍ لا يُمضَغ فإنه يُقال فيه: يُشرب.
ورجلٌ شَروبٌ: شديد الشُّرب. وماءٌ شَروبٌ: فيه مُلوحة، ولا يُمتنَعُ من شربه.
والشَّريبُ: كلُّ ما يُشرَب. وشَريبُك: الذي يشرب معك. والشَّرِيبُ: المولَعُ بالشّراب، معروفاً به. والشّرّابُ: الكثيرُ الشُّرب الشديدُهُ. والمِشْرَبةُ: إناءٌ يُشرَب به.
والمَشْرَبة: الغُرفة، وهي عند العامّة: المَشْرَبة التي يكون في صُفَّة.
والمَشْرَبة: أرضٌ ليّنة لا يزال فيها نبت أخْضَر ريّان، قال:
بلادٌ بها عَزُّوا مَعَدّاً وغَيْرَهـا		مشارِبها عَذْبٌ وأعلامُها ثَمْلُ
يعني بالمشارب ههنا: الماء. وبالثّمل: جمع ثمال.
ولكُلّ نَجيزةٍ من الشَّجَر شَرَبَّة في بعض اللغات، والجميع: الشَّرَبّات والشَّرائب. وكلّ أرضٍ كثيرة الشجر: تُسمّى شَرَبّة، مشدّدة الباء.
والشاربةُ: قومٌ مسْكَنُهُمْ على ضَفَّة النهر، وهم الذين لهم ماء ذلك النهر.
والشاربان: تجتمعهما السَّبَلة. والشاربان أيضاً: ما طال من ناحيتي السَّبَلة، ومنه سُمّيَ السيف، وبعض يُسمّي السَّبَلة كُلّها شارباً واحداً، وليس بصواب.
والشَّواربُ: عروقٌ مُحْدِقةٌ بالحُلقوم، وفيها يقع الشرق، ويقال: بل هي عُروقٌ تأخذُ الماء ومنها يَخرُجُ الرِّيق.
وحمارٌ صَخِبُ الشَّوارِب، أي: شَديدُ النَّهيق.
والإشرابُ: لونٌ قد أُشرِبَ من لَوْن.. يقال أُشْرِب فُلانٌ حُبَّ فلان، أي: خالط قلبه.
والصِّبْغُ يَتَشَرَّب في الثّوب، والثَّوْب يَتَشَرّبُهُ، أي: يتنشّقُهُ.
واشْرَأَبَّ الرجل، إذا رفع عُنُقَه لينظر، قال ذو الرُّمّة:
ذكرتُكِ أَنْ مرّتْ بنا أمّ شادنٍ		أمام المَطايا تَشْرَئِبُّ وتَسْنَحُ
شبر: الشِّبْر: الاسم، والشَّبْرُ: الفِعْل. شَبَرْتُه شَبْراً بِشِبْري.
يقال: هذا أشْبَرُ من هذا، أي: أوسع منه شِبراً، وأنا أَشْبرُه.
وأعطاها شَبْرَها، أي: حقّها في النّكاح.
والشَّبَرُ: القُربات. وهو شيءُ يُعطيه النذارى بعضُهم بعضاً يتقرّبون به، قال عديّ:
إذْ أتاني خَبَرٌ من مُـنْـعِـمٍ		لم أَخُنْهُ والذي أَعْطى الشَّبَرْ
بشر: البَشَر: الإنسانُ الواحد رجلاً كان أو امرأة. هو بَشَرٌ وهي بشر وهما بشر، وهم بَشَرٌ، لا يُثَنَّى ولا يُجمع، قال:
معاويَ إننا بشرٌ فأَسْجِحْ		فلَسْنا بالجِبال ولا الحَديدا
والبَشَرَةُ: أعلى جِلْد الوَجْه والجَسَد من الإنسان، وهو البَشَر إذا جَمَعْتَه، وإذا عَنَيْتَ به الّون والرِّقَّةُ، وجَمْعُ الجَمْعِ: أَبْشارٌ، ومنه اشتُقَّتْ مباشرةُ الرجل المرأة لنَضامِّ أبشارهما. ومُباشَةُ الأَمْر: أن تحْضُرَهُ بنفسك.
والبَشْرُ، بجَزْمِ الشين: قَشْرُك البَشَرَة عن الجِلْد، وقد يقال لجميع الجُلود: بَشَرْتُه إذا قشرت عنه قِشْرَته التي يَنْبُت فيها الشَّعْر، والقطعة منه بَشْرة.
والبِشارةُ: ما بُشِّرْتَ به. والبَشِيرُ: المُبشِّر بخيرٍ أو شرٍّ. والبُشارة: حقُّ ما يُعطى على ذلك، والبَشْرى: الاسم. والبَشارةُ: الجَمالُ. وامرأةٌ بشيرة، قال الأعشى:
ورأتْ بأنْ الشَّيبَ جا		نَبَهُ البَشاشة والبَشارَهُ
والبِشارة: تباشُرُ القوم بأمْرٍ.
وبَشَّرْتُهُ فأبْشَرَ وتَبَشَّرَ واسْتَبْشَر، ولغة: بَشَرْته أبْشُرُه.
وتَباشيرُ الصُّبْحِ: أوائلُهُ وأوائل كُلّ أمْر. ولم أسمعْ له فِعلاً.
واستبشرَ القوم: تَباشروا.
والمُبَشِّراتُ: الرياح تهبُّ بالسحاب والغَيْث.
برش: البَرَشُ، والبُرْشَةُ: لون مختلط بنقطة حمْراء وأُخرى سَوْداء، أو غَبْراء، أو نحو ذلك.
وشاةٌ بَرْشاء: في وَجْهها نقطٌ مُخنَلِفة، ورجلٌ أبْرش. وسُمّي جَذيمة الأبرش الذي أصابه حَرْق فبقي فيه من أثر الحَرْق نقطٌ سُودٌ وحُمْرٌ، فقيل: جَذيمة الأبْرش، وهو ملكٌ من مُلوك اليَمَن.
ربش: الأَرْبَشُ: لغة في الأَبْرَش. ويُقال: مكانٌ أَرْبَشُ: للكثير النَّبْتِ المختلِف.

### Türkçe

باب **الشين** و**الراء** و**الباء** معهما
**ش ر ب**، **ش ب ر**، **ب ر ش**، **ب ش ر**، **ر ب ش** kullanımdadır. **شرب**: **شَرِبَ** **شَرْباً** ve **شُرباً**. Ve **الشِّرب**: içme vakti. Ve **المَشْرَب**: kendisinden içilen yön; hem yer hem mastar olur, dedi ki:
Ve önümde İbn Menjûf diye çağrılır, sanki o		kısırdır; suya, bir **مَشْرب** olmaksızın gelmiştir
Ve **المَشْرَبُ**: bizzat içmenin kendisi. Ve **الشرابُ**: içilen şeye isimdir. Ve çiğnenmeyen her şey hakkında “içilir” denir.
Ve **شَروبٌ** bir adam: içmesi şiddetli. Ve **شَروبٌ** bir su: onda tuzluluk vardır; onu içmekten kaçınılmaz.
Ve **الشَّريبُ**: içilen her şey. Ve **شَريبُك**: seninle birlikte içen kimse. Ve **الشَّرِيبُ**: içkiye düşkün olan, onunla tanınmış olan. Ve **الشّرّابُ**: çok içen, içmesi şiddetli olan. Ve **المِشْرَبةُ**: kendisiyle içilen kap.
Ve **المَشْرَبة**: oda; ve avam katında: bir sundurmada bulunan **المَشْرَبة**.
Ve **المَشْرَبة**: yumuşak bir toprak; onda daima yeşil, suya kanmış bitki bulunur, dedi ki:
Ülkeler ki orada Ma‘add’ı ve başkasını aziz kıldılar		**مشارِب**’leri tatlıdır ve alametleri **ثَمْل**’dür
Burada **المشارب** ile kastı: sudur. Ve **الثّمل** ile: **ثمال**’ın çoğulu.
Ve ağaçtan her bir **نَجيزة** için bazı dillerde **شَرَبَّة** vardır; hepsi: **الشَّرَبّات** ve **الشَّرائب**. Ve ağacı çok olan her toprak: **شَرَبّة** diye adlandırılır; **الباء** şeddelidir.
Ve **الشاربةُ**: meskenleri nehir kıyısında olan bir kavim; onlar o nehrin suyuna sahip olanlardır.
Ve **الشاربان**: **السَّبَلة** onları bir araya getirir. Ve **الشاربان** ayrıca: **السَّبَلة**’nin iki yanından uzayan şeydir; bundan dolayı kılıca ad verilmiştir. Ve bazısı **السَّبَلة**’nin tamamına tek bir **شارب** adını verir; doğru değildir.
Ve **الشَّواربُ**: gırtlağı kuşatan damarlar; boğulma (yutkunurken takılma) onda vuku bulur. Ve denilir ki: bilakis onlar, suyu alan ve onlardan tükürüğün çıktığı damarlardır.
Ve **صَخِبُ الشَّوارِب** bir eşek: yani anırması şiddetli.
Ve **الإشرابُ**: bir renkten içirilmiş (katılmış) bir renk... denilir: falan, falanın sevgisiyle **أُشْرِبَ**; yani kalbine karıştı.
Ve boya elbisede **يَتَشَرَّب**; ve elbise onu **يَتَشَرّبُهُ**; yani onu içine çeker.
Ve adam **اشْرَأَبَّ**, boynunu kaldırıp bakınca; Zû’r-Rumme dedi ki:
Seni andım; Ümmü Şâdin yanımızdan geçince		bineklerin önünde **تَشْرَئِبُّ** eder ve görünür

**شبر**: **الشِّبْر**: isimdir; **الشَّبْرُ**: fiildir. Onu, **شَبْراً** kendi **بِشِبْري** ile ölçtüm.
Denilir: bu, bundan daha **أشْبَرُ**dur; yani ondan bir **شِبْر** daha geniştir; ve ben onu **أَشْبرُه**.
Ve ona **شَبْرَها**sını verdi; yani nikâhta hakkını.
Ve **الشَّبَرُ**: yakınlıklar (yaklaştırıcı hediyeler). O, adak sahiplerinin birbirlerine yakınlaşmak için verdikleri bir şeydir; ‘Adiyy dedi ki:
Bana Mün‘im’den bir haber geldiğinde		ona ihanet etmedim; ve **الشَّبَرْ**’ı veren (kimseye de)

**بشر**: **البَشَر**: tek insan; erkek de olsa kadın da. O **بَشَر**’dır, o (kadın) da **بشر**’dir; ikisi de **بشر**’dir; onlar da **بَشَر**’dır; tesniye edilmez ve cem‘ edilmez, dedi ki:
Muâviye, biz **بشر**iz; öyleyse yumuşak davran		çünkü biz ne dağlarız ne de demiri
Ve **البَشَرَةُ**: insanın yüz ve beden derisinin üst kısmı; o, onu topladığında **البَشَر**’dır; ve onunla renk ve inceliği kastettiğinde; cem‘in cem‘i: **أَبْشارٌ**. Ondan, erkeğin kadınla temas etmesi türetilmiştir; çünkü iki **أبشار**’larının birbirine bitişmesi sebebiyledir. Ve **مُباشَةُ الأَمْر**: ona bizzat kendinle hazır bulunmandır.
Ve **البَشْرُ**, **الشين**’in cezmiyle: **البَشَرَة**’yi deriden soyman. Ve bütün deriler için de denilebilir: onda kılın bittiği kabuğunu soyduğumda “onu **بَشَرْتُه**” denir; ondan bir parça: **بَشْرة**.
Ve **البِشارةُ**: kendisiyle müjdelendiğin şey. Ve **البَشِيرُ**: hayırla veya şerle müjdeleyen. Ve **البُشارة**: bunun üzerine verilen şeyin hakkı (ücreti). Ve **البَشْرى**: isimdir. Ve **البَشارةُ**: güzelliktir. Ve **بشيرة** bir kadın; el-A‘şâ dedi ki:
Gördü ki ak saç		onun yanına **البَشاشة** ve **البَشارَهُ** geldi
Ve **البِشارة**: kavmin bir iş ile sevinçleşmesi.
Ve onu **بَشَّرْتُهُ**; o da **فأبْشَرَ** ve **تَبَشَّرَ** ve **اسْتَبْشَر**. Ve bir lehçe: onu **بَشَرْته**; onu **أبْشُرُه**.
Ve **تَباشيرُ الصُّبْحِ**: onun evvelleri ve her işin evvelleri. Onun için bir fiil işitmedim.
Ve kavim **استبشرَ**: **تَباشروا** ettiler.
Ve **المُبَشِّراتُ**: bulut ve yağmurla esen rüzgârlardır.

**برش**: **البَرَشُ** ve **البُرْشَةُ**: kırmızı bir nokta ve başka bir siyah, yahut toz rengi, yahut buna benzer bir noktayla karışık bir renktir.
Ve **بَرْشاء** bir koyun: yüzünde farklı noktalar vardır. Ve **أبْرش** bir adam. Ve yanık isabet edip de yanığın eserinden onda siyah ve kırmızı noktalar kaldığı için Cezîme el-Ebraş diye adlandırıldı; “**جَذيمة الأبْرش**” denildi; o, Yemen krallarından bir kraldır.

**ربش**: **الأَرْبَشُ**: **الأَبْرَش** hakkında bir lehçedir. Ve denilir: **أَرْبَشُ** bir yer: çok ve çeşitli bitki için.
