# شرث — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%AB/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B1%D8%AB/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شرث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%AB.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شرث

الشرث  بفتح فسكون، هذه المادة مكتوبة عندنا بالحمرة، وكذا في سائر النسخ المعتمدة الموجودة بين أيدينا، وشذت نسخة شيخنا، فوجد فيها مكتوبة بالمداد على غير الصواب، فليعلم ذلك، وقد أهمله الجوهري، وقال الليث: هو  النعل الخلق، كالشرثة  ، بزيادة الهاء. وفي اللسان: الشرث: تفتق النعل المطبقة، والفعل كالفعل قال:
  هذا غلام شرث النقيله
  أشعث لم يؤدم له بكيله
  يخاف أن تمسه الوبيله وقال تأبط شرا:
  بشرثة خلق يوقى البنان بـهـا                      شددت فيها سريحا بعد إطراق

   وبالتحريك  : غلظ الكف والرجل وانشقاقهما، وقيل: هو تشقق الأصابع، وقيل: هو  غلظ ظهر الكف  من برد الشتاء  وتشققه  .  وقد شرثت يده، كفرح  تشرث شرثا، فهي شرثة، وكف شرث  وانشرثت  قاله الليث: وأنشد الأصمعي:
  ومنشرث أعقابه انشراثا  وشرث السهم  في بريه، بالبناء للمجهول.  وشرث  ، بالتشديد، إذا  لم يسو  ، نقله الصاغاني. قال أبو عمرو:  سيف شرث، ككتف: محدد  ، وكذا سنان شرث، وقال طلق بن عدي في فرس طرد عليه صاحبه نعامة:
  يحلف لا تسبقه فما حنث
  حتى تلافاها بمطرور شرث أي بسنان مطرور، أي حديد. وفي اللسان: قال اللحياني: قال القناني: لا خير في الثريد إذا كان شرثا فرثا كأنه فلاقة آجر. ولم يفسر الشرث، قال ابن سيده: وعندي أنه الخشن الذي لم يرقق خبزه، ولا أذيب سمنه، قال: ولم يفسر الفرث أيضا، قال: وعندي أنه إتباع، وقد يكون من قولهم: جبل فرث، أي ليس بضخم الصخور. وعن ابن الأعرابي: الشرث الخلق من كل شيء. وشرثان: جبل، عن ابن الأعرابي، وأنشد:
  شرثان هذاك ورا هبود

### Türkçe

**الشرث** fetha ile sonra sükûn ile; bu madde bizde kırmızıyla yazılmıştır; ve yine, elimizde bulunan muteber nüshaların sairinde de böyledir. Şeyhimizin bir nüshası şâz oldu; onda mürekkeple, doğru olmayan şekilde yazılmış bulundu; şu hâl bilinsin. Cevherî onu ihmal etmiştir. Leys dedi: O, eskiyen ayakkabıdır; **كالشرثة**; **الهاء**’nın ziyadesiyle. **اللسان**’da: **الشرث**: yapıştırılmış ayakkabının yarılmasıdır; fiil de fiil gibidir, dedi:

  Bu, nakîlesi **شرث** olan bir oğlandır
  Saçı dağınık; ona bir kile ile katık edilmemiştir
  Kendisine musibet dokunmasından korkar

Ve **تأبط شرا** dedi:

  Parmak uçları onunla korunur diye, eski bir **شرثة** ile
  İçinde, kapatmadan sonra bir serîh’i sımsıkı bağladım

**وبالتحريك**: elin ve ayağın kalınlaşması ve ikisinin yarılmasıdır; ve denildi: o, parmakların çatlamasıdır; ve denildi: o, kış soğuğundan elin sırtının kalınlaşması ve çatlamasıdır. “Eli **شرثت** oldu”; **كفرح**: **تشرث** **شرثا**; o hâlde o **شرثة**’dir; ve **كف شرث**. Ve **انشرثت**; Leys söyledi. Asma‘î inşâd etti:

  Topukları çatlamış, çatlamasıyla çatlamış olan

Ve okun **شرث**’i, yontulmasında; meçhul bina ile. Ve **شرث**; teşdîd ile: düzeltmediği zaman; Sâgânî nakletti. Ebû Amr dedi: **سيف شرث**; **ككتف**: keskinleştirilmiş; ve yine **سنان شرث**. Talak b. Adî, sahibinin üzerine bir devekuşu sürdüğü bir at hakkında dedi:

  Yemin eder: onu geçmeyecek; böylece yeminini bozmadı
  Nihayet ona, **مطرور شرث** ile yetişti

Yani **سنان مطرور** ile; yani demir. **اللسان**’da: Lihyânî dedi: Kınânî dedi: **الثريد**’de hayır yoktur; eğer **شرثا فرثا** olursa; sanki bir tuğla parçası gibidir. **الشرث**’i açıklamadı. İbn Sîde dedi: Bana göre o, ekmeği inceltilmemiş ve yağı eritilmemiş olan pürtüklüdür. Dedi: **الفرث**’i de açıklamadı. Dedi: Bana göre o, bir tâbî‘dir; ve onların “**جبل فرث**” sözünden de olabilir; yani kayaları iri değildir. İbnü’l-A‘râbî’den: **الشرث** her şeyden eskimiş olandır. Ve **شرثان**: bir dağdır; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve inşâd etti:

  **شرثان** işte o; **هبود**’un arkasında
