# شرجع (ش-ر-ج-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%AC%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B1%D8%AC%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ر - ج - ع
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%AC%D8%B9/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

شرجع:
الشَّرجَعُ: السَّريرُ الذي يُحْمُل عليه الميّت، قال:
وساريةُ القَوْم في شَرْجَع		ليهدى إلى حُفْرةٍ نازِحَه
والمُشَرْجَع من مَطارِق الحدَّادرين ما لا حروفَ لنَواحيه. وكذلك من الخَشَب إذا كانت مُرَبَّعَةً فأمرتَهُ أن يَنْحِتَ حُروفَه قُلتَ: شَرْجَعَهُ، قال:
كأنَّ ما فاتَ عَيْنَيها ومَذْبَحَـهـا		مُشَرْجَعٌ من عَلاة القَيْن مَمْطُول

##### Türkçe

شرجع:
**الشَّرجَعُ**: ölü’nün üzerine taşındığı sedir; dedi ki:
Ve kavmin direği bir **شَرْجَع** içindedir; uzak bir çukura götürülsün diye.

**والمُشَرْجَع**: demircilerin çekiçlerinden, yanlarına ait kenarları olmayan şeydir. Yine ahşaptan da, eğer kare yapılmışsa; sonra ona kenarlarını yontmasını emrettin de “Onu **شَرْجَعَهُ**” dedin. Dedi ki:
Sanki onun iki gözünden ve boğazlağından geçen şey, demircinin üst tarafından uzatılmış bir **مُشَرْجَعٌ**dur.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%AC%D8%B9/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الشَرْجَعُ: الطويلُ. والشَرْجَعُ: الجِنازة. ومِطرقةٌ مُشَرْجَعَةٌ، أي مُطَوَّلةٌ لا حروف لنواحيها.

##### Türkçe

**الشَرْجَعُ**: uzun olan. Ve **الشَرْجَعُ**: cenaze. Ve **مِطرقةٌ مُشَرْجَعَةٌ**, yani uzatılmış; onun yanlarına ait harfler yoktur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%AC%D8%B9/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الشَّرْجَعُ: السرِيرُ يحمل عليه الميّت. والشَّرْجَعُ: الجَنازة؛ وأَنشد ابن بري لعَبْدة بن الطبيب:
ولقد عَلِمْتُ بأَنَّ قَصْرِي حُفْرةٌ
غَبْراءُ، يَحْمِلُني إِليها شَرْجَعُ
الأَزهري: الشَّرْجَعُُّ النَّعْشُ؛ قال أُمَيّةُ بن أَبي الصلْت يذكر الخالِقَ وملَكُوتَه:
ويُنَفِّدُ الطُّوفانَ نحن فِداؤُه،
واقْتادَ شَرْجَعَه بَداحُ بَدِيدُ
قال شمر: أَي هو الباقي ونحن الهالكُون. واقْتادَ أَي وَسَّع. قال: وشَرْجَعُه سَرِيرُه. وبَداحٌ بَدِيدٌ أَي واسِعٌ. والشَّرْجَعُ: الطويل. وشَرْجَعَ المِطْرقة والخشبة إِذا كانت مُرَبَّعةً فَنُحِتَتْ من حروفها، تقول منه: شَرْجِعْه. والمُشَرْجَعُ: المُطَوَّلُ الذي لا حرف لنواحيه من مطارق الحدّادين؛ قال الشاعر:
كأَنَّ ما بَيْنَ عَيْنَيْها ومَذْبَحِها
مُشَرْجَعٌ من عَلاة القَيْنِ، مَمْطُولُ
ومِطْرقةٌ مُشَرْجَعةٌ أَي مُطَوَّلةٌ لا حروف لنواحيها؛ وأَنشد ابن برّيّ لخُفاف بن ندبة:
جُلْمُود بِصْرٍ إِذا المِنْقارُ صادَفَه،
فَلَّ المُشَرْجَعَ منها كلما يَقَعُ
قال ابن بري: وأَما قول أَعْشى عُكْلٍ:
أُقِيمُ على يَدِي وأُعِينُ رِجْلي،
كأَنِّي شَرْجَعٌ بعد اعْتدالِ
قال: لم يشرحه الشيخ، قال: وأَراد القَوْسَ، والله أَعلم.

##### Türkçe

**الشَّرْجَعُ**: üzerine ölü taşınan sedir. Ve **الشَّرْجَعُ**: cenaze;

İbn Berî, ‘Abde b. et-Tabîb için inşâd etti:
Ve gerçekten bildim ki benim kasrım bir çukurdur,
tozlu; beni ona **شَرْجَعُ** taşır.

el-Ezherî: **الشَّرْجَعُُّ** tabuttur; Ümeyye b. Ebî’s-Salt, yaratıcıyı ve onun mülkünü anarak dedi:
Ve tufanı biz onun fidyesiyiz diye geçirir,
ve onun **شَرْجَعَه**’ini **بَداحُ بَدِيدُ** sevk etti.

Şemmer dedi: yani o bâkîdir ve biz helâk olanlarız. Ve **اقْتادَ** yani genişletti. Dedi:
Ve onun **شَرْجَعُه**’i onun sediridir. Ve **بَداحٌ بَدِيدٌ** yani geniştir. Ve **الشَّرْجَعُ**: uzun.

Ve **شَرْجَعَ** (fiili), çekiç ve tahta için, eğer kare idi de kenarlarından yontulmuş ise; ondan şöyle dersin: **شَرْجِعْه**. Ve **المُشَرْجَعُ**: yanlarına (köşelerine) harf (kenar) olmayan, demircilerin çekiçlerinden olan, uzatılmış olandır; şair dedi:
Sanki iki gözü ile boğazlağı arasındaki şey,
demircinin üst kısmından bir **مُشَرْجَعٌ**, uzatılmıştır.

Ve **مِطْرقةٌ مُشَرْجَعةٌ** yani uzatılmış, yanlarına harf (kenar) olmayan; İbn
Berî, Hufâf b. Nudbe için inşâd etti:
Sert bir kaya parçası; gaga ona rastladığında,
ondan **المُشَرْجَعَ**’ı her düştüğünde yarar.

İbn Berî dedi: Ama A‘şâ ‘Ukl’ün sözü:
Elim üzerinde dururum ve ayağıma yardım ederim,
sanki ben doğrulduktan sonra bir **شَرْجَعٌ**’ım,

dedi: şeyh onu açıklamadı; dedi: ve yayı kastetti, Allah daha iyi bilir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%AC%D8%B9/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الشرجع، كجعفر: الطويل، نقله الجوهري. قيل: النعش، نقله الأزهري، أو الجنازة والسرير، يحمل عليه الميت، وأنشد الجوهري، لعبدة بن الطبيب:
  ولقد علمت بأن قصري حفرة                      غبراء يحملني إليها شرجـع وأنشد الأزهري لأمية بن أبي الصلت يذكر الخالق وملكوته:
  وينفد الطوفان نحن فداؤه                      واقتاد شرجعه بداح بدبد قال شمر: أي هو الباقي ونحن الهالكون، واقتاد، أي وسع، قال: وشرجعه: سريره، وبداح بدبد، أي واسع. من المجاز عن ابن عباد: الشرجع: الناقة الطويلة الظهر، على التشبيه بالسرير، قال رؤبة:
  ترى له ونضوا شرجعا الشرجع: خشبة طويلة مربعة. والمشرجع، بالفتح، أي على صيغة المفعول: المطول الذي لا حروف لنواحيه. ومن مطارق الحدادين: ما لا حروف لنواحيه، يقال: مطرقة مشرجعة، قال الشاعر - وهو الشماخ -:
  كأن ما بين عينيها ومذبـحـهـا                      مشرجع من علاة القين ممطول ويروى:
  كأن ما فات لحييها ومذبحها وأنشد ابن بري لخفاف بن ندبة:
  جلمود بصر إذا المنقار صادفه                      فل المشرجع منها كلما يقـع وكذلك من الخشبة إذا كانت مربعة فأمرته بنحت حروفها، قلت: شرجعها. ومما يستدرك عليه: الشرجع: القوس، وبه فسر ابن بري قول أعشى عكل:
  أقيم على يدي وأعين رجلي                      كأني شرجع بعد اعتدالي

##### Türkçe

**الشرجع**; **كجعفر**: uzun; bunu el-Cevherî nakletti. Denildi ki: **النعش**; bunu el-Ezherî nakletti; yahut **الجنازة** ve **السرير**; ölü onun üzerine taşınır. el-Cevherî, Abde b. et-Tabîb’den inşad etti:
  Ve gerçekten bildim ki benim kasrım bir çukurdur                      tozlu; beni ona **شرجع** taşır

el-Ezherî, Ümeyye b. Ebî’s-Salt’tan, Yaratıcıyı ve onun mülkünü anarak, inşad etti:
  Ve tufan tükenir; biz onun fidyesiyiz                      ve onun **شرجع**’ını **بداح بدبد** sevk etti

Şemmer dedi: yani o bâkîdir ve biz helâk olanlarız; ve **اقتاد**: yani genişletti; dedi: ve onun **شرجعه**’ı: onun sediri; ve **بداح بدبد**: yani geniş.

Mecazdan, İbn Abbâd’dan: **الشرجع**: sırtı uzun dişi deve; sedire benzetme üzere. Rü’be dedi:
  Ona bir **ونضوا** görürsün; **شرجعا**

**الشرجع**: uzun, kare (dört köşe) bir tahta. Ve **المشرجع**, fetha ile, yani mef‘ûl sîgası üzere: uzatılmış olan; onun yanları için harfler (kenarlar) yoktur. Ve demircilerin çekiçlerinden: yanları için harfleri olmayan; denilir: **مطرقة مشرجعة**. Şair dedi — ve o eş-Şemmâh’tır —:
  Sanki iki gözünün arası ile boğazlağı arası                      demircinin örsünden uzatılmış bir **مشرجع**

Ve şöyle rivayet olunur:
  Sanki iki çenesinin önünden geçen ile boğazlağı arası

İbn Berrî, Haffâf b. Nudbe’den inşad etti:
  Bir kaya parçası; şahin, gaga onu bulduğunda                      ondan **المشرجع**’ı her düştüğünde yarar

Aynı şekilde, tahta kare olduğunda; onun kenarlarını yontmasını ona emrettim; dedim: **شرجعها**.

Ve ona ilâve olarak istidrâk olunanlardandır: **الشرجع**: yay; ve bununla İbn Berrî, A‘şâ ‘Ukl’ün sözünü tefsir etti:
  Elim üzerinde dikilirim ve ayağımı dayarım                      sanki ben doğrulduktan sonra bir **شرجع**’ım
