# شرجع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%AC%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B1%D8%AC%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شرجع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%AC%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شرجع

الشرجع، كجعفر: الطويل، نقله الجوهري. قيل: النعش، نقله الأزهري، أو الجنازة والسرير، يحمل عليه الميت، وأنشد الجوهري، لعبدة بن الطبيب:
  ولقد علمت بأن قصري حفرة                      غبراء يحملني إليها شرجـع وأنشد الأزهري لأمية بن أبي الصلت يذكر الخالق وملكوته:
  وينفد الطوفان نحن فداؤه                      واقتاد شرجعه بداح بدبد قال شمر: أي هو الباقي ونحن الهالكون، واقتاد، أي وسع، قال: وشرجعه: سريره، وبداح بدبد، أي واسع. من المجاز عن ابن عباد: الشرجع: الناقة الطويلة الظهر، على التشبيه بالسرير، قال رؤبة:
  ترى له ونضوا شرجعا الشرجع: خشبة طويلة مربعة. والمشرجع، بالفتح، أي على صيغة المفعول: المطول الذي لا حروف لنواحيه. ومن مطارق الحدادين: ما لا حروف لنواحيه، يقال: مطرقة مشرجعة، قال الشاعر - وهو الشماخ -:
  كأن ما بين عينيها ومذبـحـهـا                      مشرجع من علاة القين ممطول ويروى:
  كأن ما فات لحييها ومذبحها وأنشد ابن بري لخفاف بن ندبة:
  جلمود بصر إذا المنقار صادفه                      فل المشرجع منها كلما يقـع وكذلك من الخشبة إذا كانت مربعة فأمرته بنحت حروفها، قلت: شرجعها. ومما يستدرك عليه: الشرجع: القوس، وبه فسر ابن بري قول أعشى عكل:
  أقيم على يدي وأعين رجلي                      كأني شرجع بعد اعتدالي

### Türkçe

**الشرجع**; **كجعفر**: uzun; bunu el-Cevherî nakletti. Denildi ki: **النعش**; bunu el-Ezherî nakletti; yahut **الجنازة** ve **السرير**; ölü onun üzerine taşınır. el-Cevherî, Abde b. et-Tabîb’den inşad etti:
  Ve gerçekten bildim ki benim kasrım bir çukurdur                      tozlu; beni ona **شرجع** taşır

el-Ezherî, Ümeyye b. Ebî’s-Salt’tan, Yaratıcıyı ve onun mülkünü anarak, inşad etti:
  Ve tufan tükenir; biz onun fidyesiyiz                      ve onun **شرجع**’ını **بداح بدبد** sevk etti

Şemmer dedi: yani o bâkîdir ve biz helâk olanlarız; ve **اقتاد**: yani genişletti; dedi: ve onun **شرجعه**’ı: onun sediri; ve **بداح بدبد**: yani geniş.

Mecazdan, İbn Abbâd’dan: **الشرجع**: sırtı uzun dişi deve; sedire benzetme üzere. Rü’be dedi:
  Ona bir **ونضوا** görürsün; **شرجعا**

**الشرجع**: uzun, kare (dört köşe) bir tahta. Ve **المشرجع**, fetha ile, yani mef‘ûl sîgası üzere: uzatılmış olan; onun yanları için harfler (kenarlar) yoktur. Ve demircilerin çekiçlerinden: yanları için harfleri olmayan; denilir: **مطرقة مشرجعة**. Şair dedi — ve o eş-Şemmâh’tır —:
  Sanki iki gözünün arası ile boğazlağı arası                      demircinin örsünden uzatılmış bir **مشرجع**

Ve şöyle rivayet olunur:
  Sanki iki çenesinin önünden geçen ile boğazlağı arası

İbn Berrî, Haffâf b. Nudbe’den inşad etti:
  Bir kaya parçası; şahin, gaga onu bulduğunda                      ondan **المشرجع**’ı her düştüğünde yarar

Aynı şekilde, tahta kare olduğunda; onun kenarlarını yontmasını ona emrettim; dedim: **شرجعها**.

Ve ona ilâve olarak istidrâk olunanlardandır: **الشرجع**: yay; ve bununla İbn Berrî, A‘şâ ‘Ukl’ün sözünü tefsir etti:
  Elim üzerinde dikilirim ve ayağımı dayarım                      sanki ben doğrulduktan sonra bir **شرجع**’ım
