# شرد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B1%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شرد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شرد

شرد البعير والدابة يشرد شردا، وشرودا، كقعود، وشرادا، كغراب، وشرادا، بالكسر: نفر، فهو شارد وشرود، كصبور، في المذكر والمؤنث ج شرد وشرد، كخدم وزبر، في خادم وزبور، قال:
  ولا أطيق البكرات الشردا

  قال ابن سيده: هكذا روه ابن جني: شردا، على مثال عجل وكتب، استعصى وذهب على وجهه. وفي الصحاح: وجمع الشرود: شرد، مثل زبور وزبر. وأنشد أبو عبيدة لعبد مناف بن ربع الهذلي:
  حتى إذا أسلكوهم في قتـائدة                      شلا كما تطرد الجمالة الشردا ويروى: الشردا. وفرس شرود، وهو المستعصي على صاحبه. وفي الحديث:  لتدخلن الجنة أجمعون أكتعون إلا من شرد على الله  أي خرج عن طاعته، وفارق الجماعة. وشرد الرجل شرودا: ذهب مطرودا، والتشريد: الطرد، والتفريق، وقوله عز وجل  فشرد بهم من خلفهم  أي فرق وبدد جمعهم. وقال الفراء: نكل بهم من خلفهم ممن تخاف نقضه للعهد، لعلهم يذكرون فلا ينقضون العهد. وقيل: معناه سمع بهم من خلفهم. وقيل: فزع بهم من خلفهم. ويقال: شرد به تشريدا: سمع الناس بعيوبه، قال:
  أطوف بالأباطح كـل يوم                      مخافة أن يشرد بي حكيم معناه: يسمع بي. وحكيم:رجل من بني سليم، كانت قريش ولته الأخذ على أيد السفهاء. وأشرده وأطرده: جعله شريدا، أي طريدا لا يؤوى. وشرد الجمل شرودا، فهو شارد، فإذا كان مشردا فهو شريد طريد. وشرد الرجل شرودا: ذهب مطرودا. وأشرده، وشرده: طرده تطريدا. وقال أبو بكر، في قولهم: طريد شريد: أما الطريد فععناه المطرود، والشريد فيه قولان: أحدهما الهارب، من قولهم: شرد البعير وغيره، إذا هرب. وقال الأصمعي: الشريد المفرد. وأنشد اليمامي:
  تراه أمام الناجيات كـأنـه                      شريد نعام شذ عنه صواحبه وبنو الشريد، كأمير: بطن من سليم، منهم صخر أخو الخنساء، وفيهم تقول:
  أبعد ابن عمرو من ال الشري                      د حلت به الأرض أثقالهـا ومن المجاز: قافية شرود، كصبور: عائرة سائرة في البلاد تشرد كما يشرد البعير، قال الشاعر:
  شرود إذا الراؤون حلوا عقالها                      محجلة فيها كلام محـجـل ومما يستدرك عليه: تشرد القوم: ذهبوا. والشريد: البقية من الشيء. ويقال: في إداوتهم شريد من ماء، أي بقية. وأبقت السنة عليهم شرائد من أموالهم، أي بقايا، فإما أن يكون شرائد جمع شريد، على غير قياس، وإما أن يكون شريد لغة في شريد. كما في اللسان.
 ومن الكناية. قال رسول الله صلى الله عليه وسلم لخوات: أما يشرد بكر بعيرك? قال أما منذ قيده الإسلام فلا. كما في الأساس. قلت: وهو إشارة إلى قصة مروية لخوات غير قصة ذات النحيين. وقد وهم الهروي، والجوهري، ومن فسره بذلك، وفي آخرها: ما فعل شراد الجمل? فقلت: والذي بعثك بالحق ما شرد ذلك الجمل منذ أسلمت. فراجعه في لسان العرب.

### Türkçe

**شرد** deve ve binek hayvanı **يشرد** **شردا** ve **شرودا** ( **قعود** gibi) ve **شرادا** ( **غراب** gibi) ve **شرادا** (kesre ile): ürktü; o hâlde o **شارد** ve **شرود**dur ( **صبور** gibi), müzekker ve müenneste; çoğulu **شرد** ve **شرد** ( **خدم** ve **زبر** gibi), **خادم** ve **زبور**da. Dedi ki:
  Ve ben **الشردا** olan genç develere güç yetiremem

  İbn Sîde dedi: İbn Cinnî onu böyle rivayet etti: **شردا**, **عجل** ve **كتب** vezni üzere; inat etti ve kendi başına gitti. **الصحاح**’ta: **الشرود**’un cem‘i **شرد**’dür; **زبور** ve **زبر** gibi. Ebû Ubeyde, Abd Menâf b. Rub‘ el-Hüzelî için inşâd etti:
  Nihayet onları bir **قتـائدة** içine soktuklarında                      **شلا**; tıpkı deve sürücüsünün **الشردا** develeri kovması gibi
Ve **الشردا** diye de rivayet olunur. Ve **شرود** bir at: o, sahibine karşı inat eden (ele avuca sığmayan)dır. Ve hadiste:  “Mutlaka hepiniz, topluca, cennete gireceksiniz; ancak Allah’a karşı **شرد** eden müstesna”  yani O’nun itaatinden çıktı ve cemaatten ayrıldı. Ve adam **شرودا**: kovulmuş olarak gitti; ve **التشريد**: kovma ve dağıtma. Ve O’nun (Azze ve Celle) sözü:  **فشرد بهم من خلفهم**  yani onların topluluğunu ayırdı ve dağıttı. Ferrâ dedi: Arkalarından, ahdi bozmasından korktuğun kimselere karşı onlarla ibret verici ceza uygula; umulur ki hatırlarlar da ahdi bozmazlar. Ve denildi: manası, arkalarındakiler onlarla işitti (haber aldı). Ve denildi: arkalarındakiler onlarla korkutuldu. Ve denilir: onunla **تشريدا** **شرد** etti: insanlar onun ayıplarını işitti. Dedi ki:
  Her gün **الأباطح**’ta dolaşırım                      Hikîm’in benimle **يشرد** etmesinden korkarak
Manası: benimle işitir (hakkımda duyar). Ve Hikîm: Benî Süleym’den bir adamdır; Kureyş onu sefihlerin ellerini tutmak (onları engellemek) üzere görevlendirmişti. Ve onu **أشرده** ve onu **أطرده**: onu **شريدا** kıldı; yani barındırılmayan bir kovulmuş. Ve deve **شرودا** **شرد** etti; o hâlde o **شارد**dır; artık **مشردا** olursa o **شريد** **طريد**dir. Ve adam **شرودا** **شرد** etti: kovulmuş olarak gitti. Ve onu **أشرده** ve onu **شرده**: onu **تطريدا** kovdu. Ebû Bekir, “**طريد شريد**” sözleri hakkında dedi: **الطريد**’e gelince, manası kovulmuş olandır; **الشريد** hakkında iki söz vardır: birincisi kaçan; “**شرد** deve ve başkası” sözünden, kaçtığı zaman. Asmaî dedi: **الشريد** tek başına olandır. Yemâmî inşâd etti:
  Onu hızlı gidenlerin önünde görürsün; sanki                      Yoldaşları ondan ayrılmış bir devekuşu **شريد**i
Ve **بنو الشريد** ( **أمير** gibi): Süleym’den bir batındır; onlardandır: Hansa’nın kardeşi Sahr; ve onun hakkında der ki:
  **ال الشري**’den İbn Amr’dan sonra mı                      Yerin ağırlıkları ona kondu
Ve mecazdandır: **شرود** bir kafiye ( **صبور** gibi): ülkelerde dolaşan, giden; deve kaçtığı gibi kaçar. Şair dedi ki:
  **شرود**; görenler onun bağını çözdüklerinde                      İçinde **محـجـل** söz bulunan, **محجلة**
Ve üzerine istidrâk olunanlardandır: kavim **تشرد** etti: gittiler. Ve **الشريد**: şeyin bakiyesi. Ve denilir: onların kırbasında sudan **شريد** vardır; yani bakiye. Ve yıl (kıtlık yılı) onların mallarından **شرائد** bıraktı; yani bakiyeler. Artık ya **شرائد**, القياس dışı olarak **شريد**’in cem‘idir; yahut **شريد**, **شريد** hakkında bir lugattır; **اللسان**’da olduğu gibi.
 Ve kinayedendir. Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) Havvât’a dedi: “Devenin yavrusu senin devenin **يشرد** eder mi?” Dedi: “İslâm onu bağladığından beri, hayır.” **الأساس**’ta olduğu gibi. Dedim: Bu, Havvât’a dair rivayet olunan bir kıssaya işarettir; iki kırba kıssasından başka. Herevî, Cevherî ve onu bununla tefsir eden kimse yanılmıştır; ve onun sonunda: “Devenin **شراد**ı ne yaptı?” (denir). Ben de dedim: “Seni hak ile gönderen Zât’a yemin olsun ki, o deve ben Müslüman olduğumdan beri **شرد** etmedi.” Onu **لسان العرب**’da gözden geçir.
