# شرع — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%B9/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B1%D8%B9/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شرع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%B9.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: شرع

الشَريعَةُ: مَشْرَعَةُ الماءِ، وهو موردُ الشاربةِ. والشَريعَةُ: ما شَرَعَ الله لعباده من الدين. وقد شَرَعَ لهم يَشْرَعُ شَرْعاً، أي سَنَّ. والشارِعُ: الطَريقُ الأعظمُ. وشََعَ لامنزلُ، إذا كان بابُه على طريقٍ نافذ. وشَرَعْتُ الإهابَ، إذا سلخْتَه. وقال يعقوب: إذا شققتَ ما بين الرجلين ثم سلختَه وشَرَعْتُ في هذا الأمر شُروعاً، أي خُضْتُ. وشَرَعَتِ الدوابُّ في الماء تَشْرَعُ شَرْعاً وشُروعاً، إذا دَخَلَتْ، وهي إبلٌ شُروعٌ وشُرَّعٌ، وشَرَعْتُها أنا وفي المثل: أهونُ السَقْي التَشْريعُ. ويقال: شَرْعُكَ هذا، أي حَسْبُكَ. وفي المثل: شَرْعُكَ ما بَلَّغَكَ المَحَلَّ، يُضْرَبُ في التَبَلُّغِ باليسير. ومرت برجلٍ شَرْعِكَ من رجلٍ، أي حَسْبِكَ. والمعنى أنَّه من النحو الذي تَشْرَعُ فيه وتطلُبه. يستوي فيه الواحد والمؤنَّث والجمع. والشِرْعَةُ: الشَريعَةُ، ومنه قوله تعالى: "لِكُلٍّ جَعَلْنا منكُمْ شِرْعَةً ومِنْهاجاً". ويقال أيضاً: هذه شِرْعَةُ هذه، أي مِثلُها، وهذا شِرْعُ هذا، وهما شِرْعانِ أي مِثْلانِ. والشِرْعَةُ أيضاً: الوَتَرُ، والجمع شِرْعٌ وشِرَعٌ، وشِراعٌ جمع الجمع، عن أبي عبيد. والشِراعُ أيضاً: شِراعُ السفينةِ. وربَّما قالوا للبعير إذا رفع عنقَه: قد رفع شِراعَهُ. ورمحٌ شِراعِيٌّ، أي طويلٌ، وهو منسوبٌ. وأَشْرَعَتُ باباً إلى الطريق، أي فتحتُ. وأَشْرَعْتُ الرمحَ قِبَلَهُ، أي سدَّدته، فشَرَعَ هو. ورماحٌ شُرَّعٌ. وحينانٌ شُرَّعٌ، أي شارِعاتٌ من غمرة الماء إلى الجُدِّ.

### Türkçe

**الشَريعَةُ**: suyun giriş yeri; ve o, içenlerin varma yeridir. Ve **الشَريعَةُ**: Allah’ın kulları için dinden meşru kıldığı şeydir. Ve onlara şeriat kıldı; **يَشْرَعُ شَرْعاً**; yani sünnet koydu. Ve **الشارِعُ**: en büyük yoldur. Ve “bir ev **شََعَ**”, eğer kapısı geçit veren bir yol üzerine ise. Ve ben deriyi **شَرَعْتُ**; onu yüzdüğüm zaman. Yakub dedi ki: iki bacak arasını yardığın zaman, sonra onu yüzdüğün zaman. Ve ben bu işe **شَرَعْتُ** **شُروعاً**; yani daldım. Ve binek hayvanları suya **شَرَعَتْ**; **تَشْرَعُ شَرْعاً** ve **شُروعاً**; girdikleri zaman. Ve onlar, **إبلٌ شُروعٌ** ve **شُرَّعٌ**’dır; ve ben onları **شَرَعْتُ**. Ve meselde: “Sulamanın en kolayı **التَشْريعُ**’dir.” Ve denir: “**شَرْعُكَ** bu”; yani “sana yeter.” Ve meselde: “**شَرْعُكَ** seni menzile ulaştıran şeydir”; az ile idare etmeye dair darb-ı mesel yapılır. Ve “bir adamın **شَرْعِكَ**’ı olan bir adamın yanından geçtim”; yani “sana yetecek (kadar)”. Mana: onun, içine girdiğin ve onu talep ettiğin türden olmasıdır. Onda tekil, müennes ve cem‘ eşit olur. Ve **الشِرْعَةُ**: **الشَريعَةُ**’dır; ondan Yüce Allah’ın sözü: “Sizden her biri için bir **شِرْعَةً** ve bir **مِنْهاجاً** kıldık.” Ve ayrıca denir: “bu, bunun **شِرْعَةُ**’sıdır”; yani onun gibisi; ve “bu, bunun **شِرْعُ**’udur”; ve ikisi **شِرْعانِ**’dır; yani iki misildir. Ve **الشِرْعَةُ** ayrıca: kiriş (yay kirişi)dir; cem‘i **شِرْعٌ** ve **شِرَعٌ**; ve **شِراعٌ** cem‘in cem‘idir; Ebû Ubeyd’den. Ve **الشِراعُ** ayrıca: geminin yelkenidir. Ve bazen deveye boynunu kaldırdığı zaman derler: “**شِراعَهُ**’ını kaldırdı.” Ve **رمحٌ شِراعِيٌّ**: yani uzun; ve o, nisbetlidir. Ve “yola doğru bir kapı **أَشْرَعَتُ**”; yani açtım. Ve mızrağı ona doğru **أَشْرَعْتُ**; yani doğrulttum; o da **شَرَعَ**. Ve mızraklar **شُرَّعٌ**’dır. Ve **حينانٌ شُرَّعٌ**: yani suyun derinliğinden kıyıya doğru uzananlar.
