# شرف — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%81/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B1%D9%81/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%81.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: شرف

ش ر ف
علا شرفاً من الأرض وعلوا أشرافاً وهو المكان المشـرف وحلّـوا مشـارف الـأرض‏:‏ أعاليهـا ومنه‏:‏ شارف الشأم‏.‏
واستشرف الشيء‏:‏ رفع رأسه ينظر إليه‏.‏
قال مزرد‏:‏ تطاللت فاستشرفته فرأيته فقلـت لـه آأنـت زيد الأراقم وصعـد مستشرفـاً‏:‏ عاليـاً‏.‏
ومدينـة شرفـاء ومدائـن شـرف‏:‏ ذوات شـرف وشرفـت المدينـة‏.‏
وأذن شرفاء‏:‏ طويلـة القـوف‏.‏
ومنكـب أشـرف‏:‏ لـه ارتفـاع حسـن‏.‏
ورجـل أشـرف‏:‏ خلـاف الأهدإ‏.‏
وحارك شريف‏:‏ رفيع‏.‏
قال‏:‏ إذا واضح التقريب أخّر سرجه لـه حـارك عـال أشـم شريف ومن المجـاز‏:‏ لفلـان شـرف وهـو علـو المنزلـة وهـو شريـف مـن الأشـراف وقـد شرفـت فلانـاً وشرفت عليه فهو مشروف ومشروف عليه‏.‏
وشرّفه الله تعالى‏.‏
وتشرف بنو فلـان‏:‏ قتـل شريفهم‏.‏
قال عبد الرحمن بن حسان‏:‏ ألم تـر أن القـوم أمـس تشرفـوا بأغلـب عـود لا دنـيّ ولا بكر وفي الحديـث ‏"‏ أمرنـا أن تستشـرف العيـن والـأذن ‏"‏ يعنـي فـي الأضاحـي أي تتفقـد وتتأمـل فعـل الناظـر المستشرف أو تطلبا شريفتين بسلامتهما من العيوب‏.‏
وناقة شارف‏:‏ عالية السن وقد شرفت وشرفت شروفاً ونوق شرف وشوارف‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ قلائص ما تنفك تدمـى أنوفهـا على منزل من عهد خرقاء شاعف كما كنت تلقى قبل في كل منزل أقامت به مـيّ فتـيٍّ وشـارف وهو من مجاز المجاز‏.‏
وبعير عظيم الشرف وهو السنام وإبل عظام الأشراف‏.‏
وقال الراعي‏:‏ لم يبق نصي من عربكتها شرفـاً يجـن سناسن الصلب وقال‏:‏ أسعيـد إنك في بني مضر شرف السنـام وموضـع القلـب كقصير إذا لم يجد غير أن جد - ع أشرافه لمكر قصير وهو على شرف من كذا إذا كان مشارفاً يقال في الخير والشر‏:‏ وأشرف على الموت وأشفى عليه‏.‏
وأشرفت نفسه على الشيء‏.‏
حرصت عليه وتهالكت‏.‏
قال الكميت لمسلمة بن هشام‏:‏ وعليك إشراف النفو - س غداو إلقاء الشراشر يعنـي يحـرص الناس على بيعتك بالخلافة‏.‏
وشارف البلد‏.‏
وساروا إليهم حتى إذا شارفوهم‏.‏
وهذا شرفة ماله وهذه شرفة أموالهم‏:‏ لخيارها‏.‏
وفرس مشترف‏:‏ سامي النظر سابق‏.‏
قال جرير‏:‏ من كل مشترف وإن بعد المدى ضـرم الرقاق مناقل الأجرال

### Türkçe

ش ر ف
**علا** yerden **شرفاً** ve yükseklik olarak **أشرافاً** yükseldi; o, yüksekten bakan yer olup, “yerin **مشـارف**’ine indiler”: onun yüksekliklerine. Bundan: **شارف الشأم**.
Ve **استشرف الشيء**: ona bakmak için başını kaldırdı.
مزرد dedi: “Yukarı uzandım da onu **فاستشرفته**; onu gördüm de ona dedim: ‘Sen misin **زيد الأراقم**?’” ve **صعـد مستشرفـاً**: yüksek olarak.
Ve **مدينـة شرفـاء** ve **مدائـن شـرف**: **شـرف** sahibi olanlar; ve şehir **شرفـت**.
Ve **أذن شرفاء**: ense kökü uzun.
Ve **منكـب أشـرف**: onun için güzel bir yükselti vardır.
Ve **رجـل أشـرف**: **الأهدإ**’nin zıddı.
Ve **حارك شريف**: yüksek.
Dedi: “Yaklaştırmayı açıkça yaptığında eyerini geri bıraktı; onun için yüksek, dimdik, **شريف** bir **حـارك** vardır.” Ve mecazdan: falanın **شـرف**’i vardır; o, mertebenin yüksekliğidir; o, **الأشـراف**’tan **شريـف**tir. Ve ben falanı **شرفـت** ettim ve onun üzerine **شرفت** ettim; o da **مشروف** ve **مشروف عليه** olur.
Ve Allah Teâlâ onu **شرّفه** etti.
Ve **تشرف بنو فلـان**: onların şerifi öldürüldü.
Abdurrahman b. Hassân dedi: “Görmedin mi ki kavim dün, ne aşağı ne de genç olan, galip bir dal ile **تشرفـوا** ettiler.” Ve hadiste: “Bize, **العين** ve **الأذن**’ün **تستشـرف** edilmesi emredildi”; yani kurbanlıklarda: yani, **المستشرف** bakanın fiili gibi teftiş eder ve dikkatle bakarsınız; yahut ikisini, kusurlardan selametleriyle iki **شريفة** olarak istersiniz.
Ve **ناقة شارف**: yaşı yüksek; ve **شرفت** ve **شرفت شروفاً**; ve **نوق شرف** ve **شوارف**.
Zü’r-Rumme dedi:
“Develer, burunları kanamaktan geri durmaz,
**خرقاء**’nın ahdinden bir menzil üzerinde, **شاعف**.
Her menzilde daha önce karşılaştığın gibi,
**ميّ**’nin orada ikamet ettiği, bir **فتـيٍّ** ve bir **شـارف**.”
Ve o, mecazın mecazındandır.
Ve **بعير عظيم الشرف**: o, hörgüçtür; ve **إبل عظام الأشراف**.
Ve er-Râ‘î dedi: “Onun karıştırmasından bana, sırtın çıkıntılarını örten bir **شرفـاً** payı kalmadı.” Ve dedi: “Ey **سعيد**! Sen, Benî Mudar içinde, hörgücün **شرف**’i ve kalbin yeri gibisin; **قصير** gibi: eğer başka bir şey bulmazsa, **أشرافه**’ni keser; **قصير**’in hilesi için.” Ve “o, şundan bir **شرف** üzerindedir”: eğer **مشارفاً** ise; hayırda ve şerde söylenir. Ve “ölüme **أشرف** etti” ve “ona **أشفى** etti”.
Ve onun nefsi, şeye **أشرفت** etti.
Ona hırs ettim ve helâk olurcasına atıldım.
el-Kumeyt, Müslime b. Hişâm’a dedi: “Ve yarın, nefislerin **إشراف**’ı ve **الشراشر**’in atılması senin üzerinedir”; yani insanlar, hilafet için senin biatine hırs ederler.
Ve **شارف البلد**.
Ve onlara yürüdüler; nihayet onları **شارفوهم** olduklarında.
Ve bu, onun malının **شرفة**’sidir; ve bu, onların mallarının **شرفة**’sidir: onların seçkinleri için.
Ve **فرس مشترف**: bakışı yüksek, önde giden.
Cerîr dedi: “Her **مشترف**’ten; menzil uzak olsa da; ince odunu tutuşturur; **الأجرال**’in **مناقل**’i.”
