# شرف — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%81/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B1%D9%81/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%81.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: شرف

الشَرَفُ: العلوُّ، والمكان العالي. قال الشاعر:
آتي النِّدِيَّ فلا يُقَرَّبُ مَجْلِسـيوأَقودُ للشرفِ الرفيعِ حِماري
يقول: إنِّي خَرِفْتُ فلا يُنتفع برأيي، وكبِرتُ فلا أستطيع أن أركب من الأرض حماري إلاّ من مكان عالٍ. وجبلٌ مُشْرِفٌ عالٍ. ورجلٌ شَريفٌ، والجمع شُرَفاءُ وأَشْرافٌ. وقد شَرُفَ بالضم فهو شَريفٌ اليومَ، وشارِفٌ عن قليل، أي سيصير شَريفاً. وشَرَّفَهُ الله تَشْريفاً. ويقال شَرَفْتُهُ أَشْرُفُهُ شَرْفاً، أي غلبته بالشَرَفِ فهو مِشْروفٌ، وفلانٌ أَشْرَفُ منه. ومَنْكِبٌ أَشْرَفُ، أي عالٍ. وأذنٌ شَرْفاءُ، أي طويلةٌ. وشُرفَة القصر: واحدةُ الشُرَفِ. وشُرْفَةُ المالِ أيضاً: خِيارُه. والشارِفُ: المُسِنَّةُ من النوق، والجمع الشُرْفُ. ويقال: سهمٌ شارِفٌ، إذا وُصِفَ بالعِتْقِ والقِدَمِ. قال أوس بن حجر:
يُقَلِّبُ سهماً راشَهُ بِمَـنـاكِـبِظُهارٍ لُؤَامٍ فهو أَعْجَفُ شارفُ.
 وتَشَرَّفَ بكذا، أي عدَّه شَرَفاً. وتَشَرَّفْتُ المربأَ وأَشْرَفْتُهُ، أي عَلَوْتُهُ. وأَشْرَفْتُ عليه، أي اطّلعْتُ عليه من فوق، وذلك الموضع مَشْرَفٌ. ومَشارِفُ الأرض: أعاليها. والمَشْرَفِيَّةُ: سُيوفٌ، قال أبو عبيدة: نسبتْ إلى مَشارِفَ وهي قرىً من أرض العرب تدنو من الريف. يقال سيفٌ مَشْرَفِيٌّ، ولا يقال مَشارِفيٌّ؛ لأنّ الجمع لا ينسب إليه إذا كان على هذا الوزن. وشارَفْتُ الرجلَ، أي فاخرتهُ أيُّنا أَشْرَفُ. وشارَفْتُ الشيءَ، أي أَشْرَفْتُ عليه. والاشتِرافُ: الانتصابُ. وفرسٌ مُشْتَرَفٌ، أي مُشْرِفُ الخَلْقِ. واسْتَشْرَفْتُ الشيءَ، إذا رفعت بصرَك تنظُر إليه وبسطتَ كفَّك فوق حاجبك، كالذي يستظل من الشمس. ومنه قول ابن مُطَيْر:
فيا عجباً للناس يَسْتشرِفـونـنـيكَأَنْ لم يَرَوْا بعدي مُحِبّاً ولا قَبْلي
واسْتَشْرَفْتُ إبلَهم، أي تَعَيَّنتُها. والشِرْيافُ: ورقُ الزرع إذا طال وكثر حتى يُخافُ فسادُه فيُقْطَعُ. يقال شَرْيَفْتُ الزرعَ، إذا قطعت شِرْيافَهُ. والشاروفُ: المكنسةُ، وهو فارسيٌّ معرّب.

### Türkçe

**الشَرَفُ**: yükseklik; ve yüksek yer. Şair dedi ki:
آتي النِّدِيَّ فلا يُقَرَّبُ مَجْلِسـيوأَقودُ للشرفِ الرفيعِ حِماري
Şöyle diyor: “Ben ihtiyarladım; bu yüzden görüşümden faydalanılmaz; ve yaşlandım; bu yüzden yerden eşeğime ancak yüksek bir yerden binebilirim.” Ve **جبلٌ مُشْرِفٌ**: yüksek (olan). Ve **رجلٌ شَريفٌ**; çoğulu **شُرَفاءُ** ve **أَشْرافٌ**. Ve gerçekten **شَرُفَ** (ضم ile) oldu; o hâlde o bugün **شَريفٌ**dir; ve az sonra **شارِفٌ**dir; yani **شَريفاً** olacaktır. Ve Allah onu **تَشْريفاً** **شَرَّفَهُ**. Ve denir: **شَرَفْتُهُ أَشْرُفُهُ شَرْفاً**; yani onu **الشَرَفِ** ile yendim; o hâlde o **مِشْروفٌ**dur; ve falan ondan daha **أَشْرَفُ**tur. Ve **مَنْكِبٌ أَشْرَفُ**: yani yüksek. Ve **أذنٌ شَرْفاءُ**: yani uzun. Ve **شُرفَة القصر**: **الشُرَفِ**in bir tanesi. Ve **شُرْفَةُ المالِ** da: onun seçkini. Ve **الشارِفُ**: develerden yaşlı olan; çoğulu **الشُرْفُ**. Ve denir: **سهمٌ شارِفٌ**, eğer **العِتْقِ** ve **القِدَمِ** ile vasfedilirse. Evs b. Hacer dedi ki:
يُقَلِّبُ سهماً راشَهُ بِمَـنـاكِـبِظُهارٍ لُؤَامٍ فهو أَعْجَفُ شارفُ.
Ve **تَشَرَّفَ** bununla; yani onu **شَرَفاً** saydı. Ve **تَشَرَّفْتُ المربأَ** ve **أَشْرَفْتُهُ**: yani ona yükseldim. Ve **أَشْرَفْتُ عليه**: yani ona yukarıdan baktım; ve o yer **مَشْرَفٌ**dur. Ve **مَشارِفُ الأرض**: onun yükseklikleri. Ve **المَشْرَفِيَّةُ**: kılıçlardır; Ebû Ubeyde dedi ki: **مَشارِفَ**e nispet edilmiştir; o, Arap diyarından köylerdir; kırsala yaklaşır. Denir: **سيفٌ مَشْرَفِيٌّ**; ve **مَشارِفيٌّ** denmez; çünkü çoğula, bu vezin üzere olduğu zaman, nispet edilmez. Ve **شارَفْتُ الرجلَ**: yani onunla övündüm; hangimiz daha **أَشْرَفُ**. Ve **شارَفْتُ الشيءَ**: yani ona **أَشْرَفْتُ**. Ve **الاشتِرافُ**: doğrulup dikilmedir. Ve **فرسٌ مُشْتَرَفٌ**: yani yaratılışı **مُشْرِفُ**. Ve **اسْتَشْرَفْتُ الشيءَ**, eğer bakışını kaldırıp ona bakarsan ve avucunu kaşının üstüne yayarsan; güneşten gölgelenen kimse gibi. Ve ondan İbn Mutayr’ın sözü:
فيا عجباً للناس يَسْتشرِفـونـنـيكَأَنْ لم يَرَوْا بعدي مُحِبّاً ولا قَبْلي
Ve **اسْتَشْرَفْتُ إبلَهم**: yani onları belirledim. Ve **الشِرْيافُ**: ekinin yaprağıdır; uzayıp çoğalınca, bozulmasından korkuluncaya kadar; böylece kesilir. Denir: **شَرْيَفْتُ الزرعَ**, eğer onun **شِرْيافَهُ**nu kestiysen. Ve **الشاروفُ**: süpürgedir; ve o, Arapçalaştırılmış Farsçadır.
