# شرك — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%83/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B1%D9%83/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شرك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%83.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: شرك

الشِّرْكَةُ والشَّرِكة سواء: مخالطة الشريكين. يقال: اشترَكنا بمعنى تَشارَكنا، وقد اشترك الرجلان وتَشارَكا وشارَك أَحدُهما الآخر؛ فأَما قوله:
عَلى كُلِّ نَهْدِ العَصْرَيَيْنِ مُقَلِّصٌ
وجَرْداءَ يَأْبى رَبُّها أَن يُشارَكا
فمعناه أَنه يغزو على فرسه ولا يدفعه إلى غيره، ويُشارَك يعني يشاركه في الغنيمة. والشَّريكُ: المُشارِك. والشِّرْكُ: كالشَّريك؛ قال المُسَيِّب أَو غيره:
شِرْكاً بماء الذَّوْبِ يَجْمَعهُ
في طَوْد أَيْمَنَ،في قُرى قَسْرِ
والجمع أَشْراك وشُرَكاء؛ قال لبيد:
تَطيرُ عَدائدُ الأشراكِ شَفْعاً
ووِتْراً، والزَّعامَةُ للغُلامِ
قال الأَزهري: يقال شَريك وأَشْراك كما يقال يتيم وأَيتام ونصير وأَنصار، وهو مثل شريف وأَشراف وشُرفاء. والمرأة شَريكة والنساء شَرائك. وشاركت فلاناً: صرت شريكه. واشْتركنا وتَشاركنا في كذا وشَرِكْتُه في البيع والميراث أَشْرَكُه شَرِكةً، والإسم الشِّرْك؛ قال الجعدي: وشارَكْنا قُرَيْشاً في تُقاها،
وفي أَحْسابها شِرْكَ العِنان
والجمع أَشْراك مثل شِبْر وأَشبار، وأَنشد بيت لبيد. وفي الحديث: من أَعتق شِرْكاً له في عبد أَي حصة ونصيباً. وفي حديث معاذ: أَنه أَجاز بين أَهل اليمن الشِّرْكَ أَي الإشتراكَ في الأرض، وهو أن يدفعها صاحبها إلى آخر بالنصف أو الثلث أو نحو ذلك. وفي حديث عمر بن عبد العزيز: إن الشِّركَ جائز، هو من ذلك؛ قال: والأشْراكُ أَيضاً جمع الشِّرْك وهو النصيب كما يقال قِسْمٌ وأقسام، فإن شئت جعلت الأَشْراك في بيت لبيد جمع شريك، وإن شئت جعلته جمع شِرْك، وهو النصيب. ويقال: هذه شَرِيكَتي، وماء ليس فيه أَشْراك أَي ليس فيه شُركاء، واحدهما شِرْك، قال: ورأَيت فلاناً مُشتركاً إذا كان يُحَدِّث نفسه أن رأيه مُشْتَرَك ليس بواحد. وفي الصحاح: رأيت فلاناً مُشْتَرَكاً إذا كان يحدِّث نفسه كالمهموم. وروي عن النبي، صلى الله عليه وسلم، أَنه قال: الناسُ شُرَكاء في ثلاث: الكَلإ والماء والنار؛ قال أَبو منصور: ومعنى النار الحَطَبُ الذي يُستوقد به فيقلع من عَفْوِ البلاد، وكذلك الماء الذي يَنْبُع والكلأُ الذي مَنْبته غير مملوك والناس فيه مُسْتَوُون؛ قال ابن الأثير: أَراد بالماء ماء السماء والعيون والأَنهار الذي لا مالك له، وأراد بالكلإِ المباحَ الذي لا يُخَصُّ به أَحد، وأَراد بالنار الشجَر الذي يحتطبه الناس من المباح فيوقدونه؛ وذهب قوم إلى أن الماء لا يملك ولا يصح بيعه مطلقاً، وذهب آخرون إلى العمل بظاهر الحديث في الثلاثة، والصحيح الأول؛ وفي حديث أم معبد:
تَشارَكْنَ هَزْلى مُخُّهنَّ قَليلُ
أَي عَمَّهنَّ الهُزال فاشتركن فيه. وفَريضة مُشتَرَكة: يستوي فيها المقتسمون، وهي زوج وأُم وأَخوان لأم، وأخوان لأَب وأُم، للزوج النصف، وللأم السدس، وللأخوين للأم الثلث، ويَشْرَكُهم بنو الأب والأُم لأن الأَب لما سقط سقط حكمه، وكان كمن لم يكن وصاروا بني أم معاً؛ وهذا قول زيد. وكان عمر، رضي الله عنه، حكم فيها بأن جعل الثلث للإخوة للأُم، ولم يجعل للإخوة للأَب والأُم شيئاً، فراجعه الإخوة للأَب والأُم وقالوا له: هب أَن أَبانا كان حماراً فأَشْرِكْنا بقرابة أُمنا، فأَشَرَكَ بينهم، فسميت الفريضةُ مُشَرَّكةً ومُشَرَّكةً، وقال الليث: هي المُشْتَرَكة. وطريق مُشْتَرَك: يستوي فيه الناس. واسم مُشْتَرَك: تشترك فيه معان كثيرة كالعين ونحوها فإنه يجمع معاني كثيرة؛ وقوله أنشده ابن الأَعرابي:
ولا يَسْتَوِي المَرْآنِ: هذا ابنُ حُرَّةٍ،
وهذا ابنُ أُخُرى، ظَهْرُها مُتَشَرَّكُ
فسره فقال: معناه مُشْتَرَك.
وأَشْرَك بالله: جعل له شَريكاً في ملكه، تعالى الله عن ذلك، والإسم الشِّرْكُ. قال الله تعالى حكاية عن عبده لقمان أنه قال لإبنه: يا بُنَيَّ لا تُشْرِكْ بالله إن الشِّرْكَ لَظُلم عظيم. والشِّرْكُ: أَن يجعل لله شريكاً في رُبوبيته، تعالى الله عن الشُّرَكاء والأنداد، وإِنما دخلت التاء في قوله لا تشرك بالله لأن معناه لا تَعْدِلْ به غيره فتجعله شريكاً له، وكذلك قوله تعالى: وأَن تُشْرِكوا بالله ما لم يُنَزِّل به سُلْطاناً؛ لأن معناه عَدَلُوا به، ومن عَدَلَ به شيئاً من خَلقه فهو كافرّ مُشرِك، لأن الله وحده لا شريكَ له ولا نِدَّ له ولا نَديدَ. وقال أَبو العباس في قوله تعالى: والذين هم مُشْرِكون؛ معناه الذين هم صاروا مشركين بطاعتهم للشيطان، وليس المعنى أنهم آمنوا بالله وأَشركوا بالشيطان، ولكن عبدوا الله وعبدوا معه الشيطان فصاروا بذلك مُشْركين، ليس أَنهم أَشركوا بالشيطان وآمنوا بالله وحده؛ رواه عنه أَبو عُمر الزاهد، قال: وعَرَضَه على المُبرِّد فقال مُتْلَئِبٌّ صحيح. الجوهري: الشِّرْك الكفر. وقد أَشرك فلان بالله، فهو مُشْرِك ومُشْرِكيٌّ مثل دَوٍّ ودَوِّيٍّ وسَكٍّ وسَكِّيّ وقَعْسَرٍ قَعْسَريّ بمعنى واحد؛ قال الراجز:
ومُشْرِكِيٍّ كافرٍ بالفُرْقِ
أَي بالفُرقان. وفي الحديث: الشّرْك أَخْفَى في أُمتي من دبيب النمل؛ قال ابن الأثير: يريد به الرياء في العمل فكأنه أشرك في عمله غير الله؛ ومنه قوله تعالى: ولا يُشْرِكْ بعبادة ربه أَحداً. وفي الحديث: من حلف بغير الله فقد أَشْرَك حيث جعل ما لا يُحْلَفُ به محلوفاً به كاسم الله الذي به يكون القَسَم. وفي الحديث: الطِّيَرةُ شِرْكٌ ولكنّ الله يذهبه بالتوكل؛ جعل التَطَيُّرَ شِرْكاً به في اعتقاد جلب النفع ودفع الضرر، وليس الكفرَ بالله لأنه لو كان كفراً لما ذهب بالتوكل. وفي حديث تَلْبية الجاهلية: لبيك لا شريك لك إلاَّ شريك هُوَ لك تملكه وما مَلكَ، يَعْنون بالشريك الصنم، يريدون أَن الصنم وما يملكه ويختص به من الآلات التي تكون عنده وحوله والنذور التي كانوا يتقرّبون بها إليه كلها ملك لله عز وجل، فذلك معنى قوله تملكه وما ملك. قال محمد بن المكرم: اللهم إنا نسألك صحة التوحيد والإخلاص في الإيمان، أنظر إلى هؤلاء لم ينفعهم طوافهم ولا تلبيتهم ولا قولهم عن الصنم هُوَلَكَ، ولا قولهم تملك وما مع تسميتهم الصنم شريكاً، بل حَبِطَ عَمَلهُم بهذه التسمية، ولم يصح لهم التوحيد مع الإستثناء، ولا نفعتهم معذرتهم بقولهم: إلا ليقرّبونا إلى الله زُلْفى، وقوله تعالى: وأَشْرِكْهُ في أَمْري؛ أَي اجعله شريكي فيه. ويقال في المُصاهرة: رَغِبْنا في شِرككم وصِهْرِكم أَي مُشاركتكم في النسب. قال الأَزهري: وسمعت بعض العرب يقول: فلان شريك فلان إذا كان متزوجاً بابنته أَو بأُخته، وهو الذي تسميه الناس الخَتَنَ، قال: وامرأة الرجل شَرِيكَتُه وهي جارته، وزوجها جارُها، وهذا يدل على أَن الشريك جار، وأَنه أَقرب الجيران. وقد شَرِكه في الأَمر بالتحريك، يَشْرَكُه إذا دخل معه فيه وأَشْرَكه معه فيه. وأَشْرَك فلانٌ فلاناً في البيع إذا أَدخله مع نفسه فيه. واشْتَرَكَ الأَمرُ: التبس.والشَّرَكُ: حبائل الصائد وكذلك ما ينصب للطير، واحدته شَرَكَة وجمعها شُرُكٌ، وهي قليلة نادرة. وشَرَكُ الصائد: حبالَتَه يَرْتَبِك فيها الصيد. وفي الحديث: أَعوذ بك من شر الشيطان وشِرْكِه أي ما يدعو إليه ويوسوس به من الإشراك بالله تعالى، ويروى بفتح الشين والراء، أَي حَبائله ومَصايده، واحدتها شَرَكَة. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: كالطير الحَذِر يَرى أَن له في كل طريق شَرَكاً. وشَرَكُ الطريق: جَوادُّه، وقيل: هي الطُّرُقُ التي لا تخفى عليك ولا تَسْتَجْمِعُ لك فأنت تراها وربما انقطعت غير أَنها لا تخفى عليك، وقيل: هي الطُّرق التي تخْتَلجُ، والمعنيان متقاربان، واحدته شَرَكَة. الأصمعي: الْزَمْ شَرَك الطريق وهي أَنْساع الطريق، الواحدة شَرَكَة، وقال غيره: هي أَخاديد الطريق ومعناهما واحد، وهي ما حَفَرَت الدوابُّ بقوائمها في متن الطريق شَرَكَة ههنا وأُخرى بجانبها. شمر: أُمُّ الطريق مَعْظَمُه، وبُنَيَّاتُه أَشْراكُه صِغارٌ تتشعب عنه ثم تنقطع. الجوهري: الشَّرَكة معظم الطريق ووسطه، والجمع شَرَك؛ قال ابن بري: شاهده قول الشَّمَّاخ:
إذا شَرَكُ الطريقِ تَوَسَّمَتْهُ،
بخَوْصاوَيْنِ في لُحُجٍ كَنِينِ
وقال رؤبة:
بالعِيسِ فَوْقَ الشَّرَكِ الرِّفاضِ
والكلأُ في بني فلان شُرُكٌ أَي طرائق، واحدها شِراك. وقال أَبو حنيفة: إذا لم يكن المرعى متصلاً وكان طرائق فهو شُرُكٌ. والشِّراكُ: سير النعل، والجمعُ شُرُك. وأَشْركَ النعلَ وشَرَّكها: جعل لها شِراكاً، والتَّشْرِيك مثله. ابن بُزُرْج: شَرِكَت النعلُ وشَسِعَتْ وزَمَّتْ إذا انقطع كل ذلك منها. وفي الحديث: أَنه صلى الظهر حين زالت الشمس وكان الفَيْءُ بقدر الشِّراكِ؛ هو أَحد سُيور النعل التي تكون على وجهها؛ قال ابن الأَثير: وقدره ههنا ليس على معنى التحديد، ولكن زوال الشمس لا يبين إلا بأقل ما يُرى من الظل، وكان حينئد بمكة، هذا القَدْر والظل يختلف باختلاف الأزمنة والأمكنة وإنما يبين ذلك في مثل مكة من البلاد التي يَقِلّ فيها الظل، فإذا كان أَطول النهار واستوت الشمس فوق الكعبة لم يُرَ لشيء من جوانبها ظلّ، فكل بلد يكون أقرب إلى خط الاستواء ومُعْتَدل النهار يكون الظل فيه أَقصر، وكلما بَعُدَ عنهما إلى جهة الشَّمال يكون الظل فيه أَطول. ولطْمٌ شُرَكِيّ: متتابع. يقال: لطمه لطْماً شُرَكِيّاً، بضم الشين وفتح الراء، أَي سريعاً متتابعاً كلَطْمِ المُنْتَقِشِ من البعير؛ قال أَوس بن حَجَر:
وما أنا إلا مُسْتَعِدٌّ كما تَرى،
أَخُو شُرَكيّ الوِرْدِ غَيْرُ مُعَتِّمِ
أَي وِرْد بعد وِرْدٍ متتابع؛ يقول: أَغْشاك بما تكره غير مُبْطِئ بذلك. ولطمه لطمَ المُنْتَفِش وهو البعير تدخل في يده الشوكة فيضرب بها الأرض ضرباً شديداً، فهو مُنْتَقِش.
والشُّرَكِيّ والشُّرَّكِيُّ، بتخفيف الراء وتشديدها: السريع من السير. وشِرْكٌ: اسم موضع؛ قال حسان بن ثابت:
إذا عَضَلٌ سِيقَت إلينا كأنَّهم
جِدايَةُ شِرْكٍ، مُعْلَماتُ الحَواجِب
ابن بري: وشَرْكٌ اسم موضع؛ قال عُمارة:
هل تَذكُرون غَداةَ شَرْك، وأَنتُمُ
مثل الرَّعيل من النَّعامِ النَّافِرِ؟
وبنو شُرَيْك: بطنٌ. وشَريك: اسم رجل.

### Türkçe

**الشِّرْكَةُ** ve **الشَّرِكة** eşittir: iki ortağın karışması. Denir ki: **اشترَكنا**
**تَشارَكنا** anlamında; ve iki adam **اشترك** etti ve **تَشارَكا** etti ve ikisinden biri ötekine **شارَك** etti; şu sözüne gelince:
عَلى كُلِّ نَهْدِ العَصْرَيَيْنِ مُقَلِّصٌ
وجَرْداءَ يَأْبى رَبُّها أَن يُشارَكا
bunun manası, atı üzerinde akın ettiğidir ve onu başkasına vermediğidir; ve **يُشارَك** yani ganimette ona ortak olunur. Ve **الشَّريكُ**: ortak olan. Ve **الشِّرْكُ**: **الشَّريك** gibi; **المُسَيِّب** yahut başkası dedi ki:
شِرْكاً بماء الذَّوْبِ يَجْمَعهُ
في طَوْد أَيْمَنَ،في قُرى قَسْرِ
ve çoğulu **أَشْراك** ve **شُرَكاء**dır; **لبيد** dedi ki:
تَطيرُ عَدائدُ الأشراكِ شَفْعاً
ووِتْراً، والزَّعامَةُ للغُلامِ
**الأَزهري** dedi: **شَريك** ve **أَشْراك** denir; nasıl ki **يتيم** ve **أَيتام** ve **نصير** ve **أَنصار** denir; ve o, **شريف** ve **أَشراف** ve **شُرفاء** gibidir. Kadın **شَريكة**dir, kadınlar **شَرائك**tir. Ve **شاركت فلاناً**: onun ortağı oldum. Ve **اشْتركنا** ve **تَشاركنا** filân şeyde; ve satışta ve mirasta ona **شَرِكْتُه**: onu **شَرِكةً** olarak **أَشْرَكُه**; isim **الشِّرْك**tir; **الجعدي** dedi ki:
وشارَكْنا قُرَيْشاً في تُقاها،
وفي أَحْسابها شِرْكَ العِنان
ve çoğulu **أَشْراك**tır; **شِبْر** ve **أَشبار** gibi; ve **لبيد**’in beytini okuttu. Hadiste: “Bir kölede kendisine ait bir **شِرْكاً** (yani bir pay ve nasip) azat eden kimse...” Ve **معاذ** hadîsinde: Yemen ehli arasında **الشِّرْكَ**yı, yani arazide ortaklaşmayı câiz gördüğü; o da, sahibinin onu yarım yahut üçte bir yahut bunun gibi bir karşılıkla başkasına vermesidir. Ve **عمر بن عبد العزيز** hadîsinde: “Şüphesiz **الشِّركَ** câizdir”; o, bundandır; dedi ki: **الأشْراكُ** da **الشِّرْك**in çoğuludur; o da paydır; nasıl ki **قِسْمٌ** ve **أقسام** denir. İstersen **لبيد**’in beytindeki **الأَشْراك**ı **شريك**in çoğulu yaparsın; istersen onu **شِرْك**ın çoğulu yaparsın; o da paydır. Ve denir ki: “Bu benim **شَرِيكَتي**mdir”; ve içinde **أَشْراك** olmayan su, yani içinde **شُركاء** olmayan su; ikisinden biri **شِرْك**tir. Dedi ki: Birini **مُشتركاً** gördüm; eğer kendi kendine, görüşünün **مُشْتَرَك** (tek değil) olduğunu konuşuyorsa. Ve **الصحاح**’ta: Birini **مُشْتَرَكاً** gördüm; eğer kendi kendine, kederli gibi konuşuyorsa. Peygamber’den, صلى الله عليه وسلم, rivayet olundu: “İnsanlar üç şeyde **شُرَكاء**dır: otlak, su ve ateş.” **أَبو منصور** dedi: Ateşin manası, onunla yakılan odun olup memleketlerin sahipsiz yerlerinden sökülüp alınandır; aynı şekilde kaynayan su ve bitiş yeri mülk olmayan otlak; insanlar onda eşittir. **ابن الأثير** dedi: Su ile gök suyu ve pınarlar ve nehirler, sahibi olmayan suyu kastetti; otlak ile, bir kimseye tahsis edilmeyen mubah otlağı kastetti; ateş ile de, insanların mubahtan odunlayıp yaktıkları ağacı kastetti. Bir topluluk, suyun mülk edinilemeyeceğine ve satışının mutlak olarak sahih olmayacağına gitti; başkaları, hadisin zahiriyle üçünde amel etmeye gitti; doğru olan birincisidir. **أم معبد** hadîsinde:
تَشارَكْنَ هَزْلى مُخُّهنَّ قَليلُ
yani zayıflık onları kapladı da onda ortak oldular. Ve **فَريضة مُشتَرَكة**: onda taksim edenler eşit olur; o, bir koca, bir anne, anne bir iki kardeş, baba ve anne bir iki kardeştir; kocaya yarı, anneye altıda bir, anne bir iki kardeşe üçte bir; baba ve annenin oğulları onları ortak eder; çünkü baba düşünce hükmü düştü, yok hükmünde oldu ve hepsi birlikte anne oğulları oldular; bu, **زيد**’in sözüdür. **عمر** (رضي الله عنه) onda, üçte biri anne bir kardeşlere verip baba ve anne bir kardeşlere bir şey vermemekle hükmetmişti; baba ve anne bir kardeşler ona müracaat edip dediler ki: “Varsay ki babamız bir eşekti; annemizin akrabalığıyla bizi ortak et.” Böylece aralarında ortak etti; farîza **مُشَرَّكةً** ve **مُشَرَّكةً** diye adlandırıldı. **الليث** dedi: O, **المُشْتَرَكة**dir. **طريق مُشْتَرَك**: onda insanlar eşit olur. **اسم مُشْتَرَك**: onda birçok mana ortak olur; **العين** ve benzeri gibi; çünkü birçok manayı toplar. Şu sözü **ابن الأَعرابي** okuttu:
ولا يَسْتَوِي المَرْآنِ: هذا ابنُ حُرَّةٍ،
وهذا ابنُ أُخُرى، ظَهْرُها مُتَشَرَّكُ
onu açıkladı ve dedi ki: manası **مُشْتَرَك**tır.

Ve **أَشْرَك بالله**: O’na mülkünde bir ortak kıldı; Allah bundan yücedir; isim **الشِّرْكُ**tür. Allah تعالى, kulu Lokman’dan hikâye ederek, oğluna dediğini söyledi: “Ey oğulcuğum, Allah’a **تُشْرِكْ** etme; şüphesiz **الشِّرْكَ** büyük bir zulümdür.” Ve **الشِّرْكُ**: Allah’a rubûbiyetinde bir ortak kılmaktır; Allah, ortaklardan ve denklerden yücedir. Ve **لا تُشْرِكْ بالله** sözünde **التاء** ancak şu manadan dolayı girdi: O’na başkasını denk tutma da onu O’na ortak kıl; aynı şekilde Allah تعالى’nın sözü: “Ve Allah’a, hakkında bir delil indirmediği şeyi **تُشْرِكوا** etmeniz”; çünkü manası: O’na denk tuttular. Kim O’na mahlûkatından bir şeyi denk tutarsa, kâfir **مُشرِك**tir; çünkü Allah tektir, O’nun ortağı yoktur, dengi yoktur, benzeri yoktur. **أَبو العباس** Allah تعالى’nın “**مُشْرِكون** olanlar” sözü hakkında dedi ki: manası, şeytana itaatleriyle müşrik olmuş kimselerdir; mana, Allah’a iman edip şeytana ortak koştular değildir; fakat Allah’a kulluk ettiler ve onunla birlikte şeytana da kulluk ettiler de bununla **مُشْركين** oldular; şeytana ortak koşup Allah’a tek başına iman ettiler değildir. Bunu ondan **أَبو عُمر الزاهد** rivayet etti; dedi ki: Bunu **المُبرِّد**’e arz etti de “**مُتْلَئِبٌّ** صحيح” dedi. **الجوهري**: **الشِّرْك** küfürdür. Ve falan Allah’a **أَشرك** etti; o, **مُشْرِك** ve **مُشْرِكيٌّ**dir; **دَوٍّ** ve **دَوِّيٍّ** ve **سَكٍّ** ve **سَكِّيّ** ve **قَعْسَرٍ قَعْسَريّ** gibi, tek manadadır; **الراجز** dedi ki:
ومُشْرِكِيٍّ كافرٍ بالفُرْقِ
yani **بالفُرقان**. Hadiste: “**الشّرْك** ümmetimde karıncanın yürüyüşünden daha gizlidir.” **ابن الأثير** dedi: Bununla amelde riyayı kasteder; sanki amelinde Allah’tan başkasını ortak kıldı; bundan da Allah تعالى’nın sözü: “Ve Rabbinin ibadetine kimseyi **يُشْرِكْ** etmesin.” Hadiste: “Kim Allah’tan başkasına yemin ederse, **أَشْرَك** etmiştir”; çünkü yemin edilmeyecek şeyi, Allah’ın ismi gibi kendisiyle yemin olunan kılmıştır; onunla yemin olur. Hadiste: “**الطِّيَرةُ شِرْكٌ**; fakat Allah onu tevekkülle giderir.” Faydayı celbetme ve zararı defetme inancında **التَطَيُّرَ**ü O’na ortak kıldı; Allah’a küfür değildir; çünkü küfür olsaydı tevekkülle gitmezdi. Cahiliye telbiyesinde: “Lebbeyk, Senin ortağın yoktur; ancak bir ortak, o Senindir; onu da ve onun sahip olduklarını da Sen mülk edinirsin.” Ortak ile putu kastediyorlar; putu ve onun yanında ve çevresinde bulunan aletlerden kendisine ait olup tahsis edilenleri ve onunla Allah’a yaklaşmak için adadıkları adakları, hepsinin Allah عز وجل’nin mülkü olduğunu istiyorlar; işte “onu da ve onun sahip olduklarını da mülk edinirsin” sözünün manası budur. **محمد بن المكرم** dedi: “Allah’ım, biz Senden tevhidin sıhhatini ve imanda ihlâsı isteriz; şunlara bak: tavafları da telbiyeleri de ‘put hakkında **هُوَلَكَ**’ demeleri de, ‘**تملك وما**’ demeleri de, putu ortak diye adlandırmalarıyla birlikte onlara fayda vermedi; bilakis bu adlandırma ile amelleri boşa çıktı; istisna ile tevhidleri sahih olmadı; ‘ancak bizi Allah’a daha çok yaklaştırsınlar diye’ sözleriyle özürleri de fayda vermedi.” Ve Allah تعالى’nın sözü: “Ve onu işimde **أَشْرِكْهُ** et”; yani onu onda ortağım kıl. Ve dünürlükte denir ki: “Sizin **شِرككم** ve **صِهْرِكم**da rağbet ettik”; yani nesepte sizinle ortaklaşmada. **الأَزهري** dedi: Bazı Arapların şöyle dediğini işittim: “Falan, falanın **شريك**idir”; eğer onun kızıyla yahut kız kardeşiyle evliyse; o, insanların **الخَتَنَ** diye adlandırdığıdır. Dedi ki: Adamın karısı onun **شَرِيكَتُه**dur; o, onun komşusudur; kocası da onun komşusudur; bu, ortağın komşu olduğuna ve onun komşuların en yakını olduğuna delalet eder. Ve işi hareke ile **شَرِكه** etti: ona **يَشْرَكُه**; eğer onunla onda içeri girerse; ve onu onunla onda **أَشْرَكه** etti. Ve falan, falanı satışta **أَشْرَك** etti; eğer onu kendisiyle birlikte ona dâhil ederse. Ve **اشْتَرَكَ الأَمرُ**: karıştı. Ve **الشَّرَكُ**: avcının tuzak ipleri; kuş için kurulan da böyledir; tekili **شَرَكَة** ve çoğulu **شُرُكٌ**tur; o az, nadirdir. Ve avcının **شَرَكُ**u: avın içine dolaştığı tuzağıdır. Hadiste: “Şeytanın şerrinden ve onun **شِرْكِه**inden Sana sığınırım”; yani Allah تعالى’ya ortak koşmaya çağırdığı ve vesvese verdiği şeyden; **الشين** ve **الراء**ın fethiyle de rivayet olunur; yani onun tuzakları ve avlakları; tekili **شَرَكَة**dir. **عمر** (رضي الله عنه) hadîsinde: “Her yolda kendisi için bir **شَرَكاً** olduğunu gören ürkek kuş gibi.” Ve yolun **شَرَكُ**u: onun ana caddeleridir; denildi ki: sana gizli olmayan ve senin için toplanmayan yollardır; sen onları görürsün; bazen kesilirler; ancak sana gizli olmazlar. Denildi ki: o, çatallanıp ayrılan yollardır; iki mana yakındır; tekili **شَرَكَة**dir. **الأصمعي**: “Yolun **شَرَك**ına yapış”; o, yolun kayışlarıdır; tekili **شَرَكَة**dir. Başkası dedi: o, yolun hendekleridir; ikisinin manası birdir; o, bineklerin ayaklarıyla yolun ortasında kazdığı şeydir: burada bir **شَرَكَة**, yanında bir başkası. **شمر**: Yolun anası onun çoğudur; onun küçük kolları **أَشْراكُه**dur; ondan ayrılıp sonra kesilen küçüklerdir. **الجوهري**: **الشَّرَكة** yolun çoğu ve ortasıdır; çoğulu **شَرَك**tır. **ابن بري** dedi: Şahidi **الشَّمَّاخ**’ın sözü:
إذا شَرَكُ الطريقِ تَوَسَّمَتْهُ،
بخَوْصاوَيْنِ في لُحُجٍ كَنِينِ
ve **رؤبة** dedi ki:
بالعِيسِ فَوْقَ الشَّرَكِ الرِّفاضِ
ve filan oğullarında otlak **شُرُكٌ**tur; yani yollar; tekili **شِراك**tır. **أَبو حنيفة** dedi: Eğer otlak bitişik değilse ve yollar hâlindeyse, o **شُرُكٌ**tur. Ve **الشِّراكُ**: nalının kayışı; çoğulu **شُرُك**tur. Ve nalına **أَشْركَ** etti ve onu **شَرَّكها** etti: ona **شِراكاً** yaptı; **التَّشْرِيك** de böyledir. **ابن بُزُرْج**: Nal **شَرِكَت** etti ve **شَسِعَتْ** etti ve **زَمَّتْ** etti; eğer bunların hepsi ondan koparsa. Hadiste: “Öğleyi, güneş zeval bulunca kıldı; **الفَيْءُ** **الشِّراكِ** kadar idi”; o, nalın yüzünde bulunan kayışlarından biridir. **ابن الأَثير** dedi: Buradaki miktarı, sınırlandırma manasında değildir; fakat güneşin zevali, gölgeden görülen en az şeyle belli olur; o sırada Mekke’de idi; bu miktar; gölge zamanların ve mekânların değişmesiyle değişir; bu ancak Mekke gibi gölgenin az olduğu beldelerde belli olur; gündüzün en uzun olduğu vakitte güneş Kâbe’nin üstünde eşitlenince, onun yanlarından hiçbir şeye gölge görülmez; her belde ekvator çizgisine daha yakın ve gündüzü daha mutedil olursa gölge onda daha kısa olur; her ne kadar ikisinden kuzey tarafına uzaklaşırsa gölge onda daha uzun olur.

Ve **لطْمٌ شُرَكِيّ**: ardı ardına. Denir ki: onu **لطْماً شُرَكِيّاً** tokatladı; **الشين**in zammı ve **الراء**ın fethiyle; yani hızlı, ardı ardına; devenin **المُنْتَقِشِ**inin tokadı gibi; **أَوس بن حَجَر** dedi ki:
وما أنا إلا مُسْتَعِدٌّ كما تَرى،
أَخُو شُرَكيّ الوِرْدِ غَيْرُ مُعَتِّمِ
yani ardı ardına bir varıştan sonra bir varış; der ki: hoşlanmadığın şeyle sana gelirim; bunda ağır davranmaksızın. Ve onu **المُنْتَفِش**in tokadı gibi tokatladı; o, eline diken giren deve olup onunla yere şiddetli vurur; o, **مُنْتَقِش**tir.

Ve **الشُّرَكِيّ** ve **الشُّرَّكِيُّ**, **الراء**ın hafifletilmesi ve şeddelenmesiyle: yürüyüşün hızlısı. Ve **شِرْكٌ**: bir yer adıdır; **حسان بن ثابت** dedi ki:
إذا عَضَلٌ سِيقَت إلينا كأنَّهم
جِدايَةُ شِرْكٍ، مُعْلَماتُ الحَواجِب
**ابن بري**: Ve **شَرْكٌ** bir yer adıdır; **عُمارة** dedi ki:
هل تَذكُرون غَداةَ شَرْك، وأَنتُمُ
مثل الرَّعيل من النَّعامِ النَّافِرِ؟
Ve **بنو شُرَيْك**: bir koldur. Ve **شَريك**: bir adam adıdır.
