# شرك — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%83/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B1%D9%83/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شرك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%83.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: شرك

- الشركة والمشاركة: خلط الملكين، وقيل: هو أن يوجد شيء لاثنين فصاعدا؛ عينا كان ذلك الشيء، أو معنى، كمشاركة الإنسان والفرس في الحيوانية، ومشاركة فرس وفرس في الكمتة، والدهمة، يقال: شركته، وشاركته، وتشاركوا، واشتركوا، وأشركته في كذا. قال تعالى: ﴿وأشركه في أمري﴾ [طه/32]، وفي الحديث: (اللهم أشركنا في دعاء الصالحين) (جاء بمعناه عند الترمذي: (اللهم ما قصر عنه رأيي، ولم تبلغه نيتي، ولم تبلغه مسألتي من خير وعدته أحدا من خلقك، أو خير أنت معطيه أحدا من عبادك فإني أرغب إليك فيه، وأسألكه برحمتك رب العالمين) أخرجه في الدعاء، انظر: عارضة الأحوذي 12/302). وروي أن الله تعالى قال لنبيه عليه السلام: (إني شرفتك وفضلتك على جميع خلقي وأشركتك في أمري) (لم أجده) أي: جعلتك بحيث تذكر معي، وأمرت بطاعتك مع طاعتي في نحو: ﴿أطيعوا الله وأطيعوا الرسول﴾ [محمد/33]، وقال تعالى: ﴿أنكم في العذاب مشتركون﴾ [الزخرف/39]. وجمع الشريك شركاء. قال تعالى: ﴿ولم يكن له شريك في الملك﴾ [الإسراء/111]، وقال: ﴿شركاء متشاكسون﴾ [الزمر/29]، ﴿أم لهم شركاء شرعوا لهم من الدين﴾ [الشورى/21]، ﴿ويقول أين شركائي﴾ [النحل/27].
وشرك الإنسان في الدين ضربان:
أحدهما: الشرك العظيم، وهو: إثبات شريك لله تعالى. يقال: أشرك فلان بالله، وذلك أعظم كفر. قال تعالى: ﴿إن الله لا يغفر أن يشرك به﴾ [النساء/ 48]، وقال: ﴿ومن يشرك بالله فقد ضل ضلالا بعيدا﴾ [النساء/116]، و ﴿من يشرك بالله فقد حرم الله عليه الجنة﴾ [المائدة/72]، ﴿يبايعنك على أن لا يشركن بالله شيئا﴾ [الممتحنة/12]، وقال: ﴿سيقول الذين أشركوا لو شاء الله ما أشركنا﴾ [الأنعام/148].
والثاني: الشرك الصغير، وهو مراعاة غير الله معه في بعض الأمور، وهو الرياء والنفاق المشار إليه بقوله: ﴿جعلا له شركاء فيما آتاهما فتعالى الله عما يشركون﴾ [الأعراف/190]، ﴿وما يؤمن أكثرهم بالله إلا وهم مشركون﴾ [يوسف/106]، وقال بعضهم: معنى قوله: ﴿إلا وهم مشركون﴾ أي: واقعون في شرك الدنيا، أي: حبالتها، قال: ومن هذا ما قال عليه السلام: (الشرك في هذه الأمة أخفى من دبيب النمل على الصفا) (الحديث عن أبي موسى الأشعري قال: خطبنا رسول الله صلى الله عليه وسلم ذات يوم، يا أيها الناس، اتقوا هذا الشرك، فإنه أخفى من دبيب النمل، فقال له من شاء الله أن يقول: وكيف نتقيه وهو أخفى من دبيب النمل يا رسول الله؟ قال: قولوا: (اللهم إنا نعوذ بك من أن نشرك بك شيئا نعلمه، ونستغفرك لما لا نعلم) أخرجه أحمد والطبراني، قال المنذري وفيه أبو علي رجل من بني كاهل، وثقه ابن حبان، ولم أر أحدا جرحه وباقي رواته ثقات. انظر: المسند 4/403؛ والترغيب والترهيب 1/39) قال: ولفظ الشرك من الألفاظ المشتركة، وقوله تعالى: ﴿فمن كان يرجو لقاء ربه فليعمل عملا صالحا ولا يشرك بعبادة ربه أحدا﴾ [الكهف/110]، محمول على الشركين، وقوله: ﴿اقتلوا المشركين﴾ [التوبة/5]، فأكثر الفقهاء يحملونه على الكفار جميعا كقوله: ﴿وقالت اليهود عزير ابن الله...﴾ الآية [التوبة/30]، وقيل: هم من عدا أهل الكتاب؛ لقوله: ﴿إن الذين آمنوا والذين هادوا والصائبين والنصارى والمجوس والذين أشركوا﴾ [الحج/17]، أفرد المشركين عن اليهود والنصارى.

### Türkçe

- **الشركة** ve **المشاركة**: iki mülkiyetin karıştırılmasıdır; ve denildi ki: o, iki ve daha fazlası için bir şeyin bulunmasıdır; o şey ister ayn olsun, ister mana olsun; insanın ve atın hayvanlıkta ortaklığı gibi, ve bir at ile bir atın **الكمتة**’de ve **الدهمة**’de ortaklığı gibi. Denilir: **شركته**, ve **شاركته**, ve **تشاركوا**, ve **اشتركوا**, ve **أشركته في كذا**. Yüce Allah dedi ki: ﴿Ve onu işimde ortak kıl﴾ [طه/32]; ve hadiste: (Allah’ım, bizi salihlerin duasına ortak kıl) (Tirmizî’de manasıyla geldi: (Allah’ım, görüşümün eksik kaldığı, niyetimin ulaşmadığı, isteğimin ulaşmadığı; kullarından birine vaad ettiğin bir hayırdan, yahut kullarından birine vereceğin bir hayırdan her ne ise, ben onu Sana rağbet ederim ve âlemlerin Rabbi, rahmetinle onu Senden isterim) onu dua bölümünde çıkardı; bkz.: عارضة الأحوذي 12/302). Ve rivayet olundu ki Yüce Allah, peygamberine -aleyhi’s-selâm- dedi: (Şüphesiz ben seni şereflendirdim ve seni bütün mahlûkatım üzerine üstün kıldım ve seni işimde ortak kıldım) (onu bulmadım); yani: seni benimle birlikte anılır bir halde kıldım; ve senin itaatini benim itaatimle birlikte emrettim; şu gibi: ﴿Allah’a itaat edin ve Resule itaat edin﴾ [محمد/33]. Ve Yüce Allah dedi ki: ﴿Şüphesiz siz azapta ortaksınız﴾ [الزخرف/39]. **الشريك**’in çoğulu **شركاء**’dır. Yüce Allah dedi ki: ﴿Mülkte onun için bir ortak olmadı﴾ [الإسراء/111]; ve dedi ki: ﴿Birbiriyle çekişen ortaklar﴾ [الزمر/29]; ﴿Yoksa onların, dinden kendileri için şeriat koyan ortakları mı var?﴾ [الشورى/21]; ﴿Ve der: ortaklarım nerede?﴾ [النحل/27].

Ve insanın dinde **شرك**’i iki kısımdır:
Birincisi: büyük **الشرك**; o da: Yüce Allah’a bir ortak ispat etmektir. Denilir: falan Allah’a **أشرك** etti; ve bu en büyük küfürdür. Yüce Allah dedi ki: ﴿Şüphesiz Allah, kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz﴾ [النساء/ 48]; ve dedi ki: ﴿Kim Allah’a ortak koşarsa, gerçekten uzak bir sapıklıkla sapmıştır﴾ [النساء/116]; ve ﴿Kim Allah’a ortak koşarsa, Allah ona cenneti haram kılmıştır﴾ [المائدة/72]; ﴿Allah’a hiçbir şeyi ortak koşmamaları üzere sana biat etsinler﴾ [الممتحنة/12]; ve dedi ki: ﴿Ortak koşanlar diyecekler: Allah dileseydi biz ortak koşmazdık﴾ [الأنعام/148].

İkincisi: küçük **الشرك**; o da: bazı işlerde onunla birlikte Allah’tan başkasını gözetmektir; ve o, şu sözüyle işaret olunan riyâ ve nifaktır: ﴿İkisine verdiği şeyde ona ortaklar kıldılar; Allah, onların ortak koştuklarından yücedir﴾ [الأعراف/190]; ﴿Onların çoğu Allah’a iman etmez, ancak onlar ortak koşuculardır﴾ [يوسف/106]. Ve bazısı dedi ki: onun sözü ﴿ancak onlar ortak koşuculardır﴾’ın manası: yani dünya **شرك**’ine düşenlerdir; yani: onun tuzaklarına. Dedi ki: ve bundan, -aleyhi’s-selâm-’ın söylediği şudur: (**الشرك** bu ümmette, kayadaki karıncanın yürüyüşünden daha gizlidir) (hadis, Ebû Mûsâ el-Eş’arî’den: dedi ki: Resûlullah صلى الله عليه وسلم bir gün bize hutbe verdi: Ey insanlar, bu **الشرك**’ten sakının; çünkü o, karıncanın yürüyüşünden daha gizlidir. Allah’ın dilediği kimselerden biri ona dedi: O, karıncanın yürüyüşünden daha gizli iken ondan nasıl sakınırız, ey Allah’ın Resûlü? Dedi ki: deyin: (Allah’ım, bildiğimiz bir şeyi Sana ortak koşmaktan Sana sığınırız; bilmediğimiz şey için de Senden bağışlanma dileriz). Ahmed ve Taberânî onu çıkardı. Münzirî dedi ki: onda Benî Kâhil’den Ebû Ali diye bir adam vardır; İbn Hibbân onu sika saydı; onu cerheden birini görmedim; geri kalan râvileri sikadır. Bkz.: المسند 4/403; والترغيب والترهيب 1/39). Dedi ki: **الشرك** lafzı müşterek lafızlardandır. Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿Kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa, salih bir amel işlesin ve Rabbine ibadette hiç kimseyi ortak koşmasın﴾ [الكهف/110], iki **الشرك** üzerine hamledilmiştir. Ve onun sözü: ﴿Müşrikleri öldürün﴾ [التوبة/5]; fakihlerin çoğu onu, şu sözü gibi bütün kâfirler üzerine hamleder: ﴿Yahudiler Uzeyr Allah’ın oğludur...﴾ ayet [التوبة/30]. Ve denildi ki: onlar, ehl-i kitaptan başkalarıdır; şu sözü sebebiyle: ﴿Şüphesiz iman edenler, yahudiler, sabiîler, hristiyanlar, mecûsîler ve ortak koşanlar﴾ [الحج/17]; müşrikleri yahudilerden ve hristiyanlardan ayrı kıldı.
