# شرك — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%83/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B1%D9%83/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شرك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%83.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شرك

الشرك والشركة، بكسرهما وضم الثاني بمعنى واد، وهو مخالطة الشريكين، قال شيخنا: هذه عبارة قلقة قاصرة، والمعروف أن كلا منهما يفتح فكسر، وبكسر أو فتح فسكون، ثلاث لغات حكاها غير واحد من أعلام اللغة، كإسماعيل بن هبة الله على ألفاظ المهذب، وابن سيده في المحكم، وابن القطاع، وشراح الفصيح، وغيرهم، وهذا الضم الذي ذكره في الثاني غير معروف، فتأمل. قلت: الضم في الثاني لغة فاشية في الشام، لا يكاد,ن ينطقون بغيرها، وشاهد الشرءك حديث معاذ: أنه أجاز بين أهل اليمن الشرك أي الاشتراك في الأرض،وهو أن يدفعها صاحبها إلى آخر بالنصف أو الثلث أو نحو ذلك، وفي حديث عمر بن عبد العزيز: أن الشرك جائز وهو من ذلك.
 وقد اشتركا وتشاركا، وشارك أحدهما الآخر والاشتراك هنا بمعنى التشارك، وقال النابغة الجعدي:
  وشاركنا قريشا في تقاها                      وفي أنسابها شرك العنان والشرك، بالكسر، والشريك كأمير: المشارك قال المسيب، أو غيره:
  شركا بماء الذوب يجمـعـه                      في طود أيمن في قرى قسر أشراك مثل شبر وأشبار، ويجوز أن يكون جمع شريك كشهيد وأشهاد. ويجمع الشريك على شركاء كما يقال: شريف وأشراف وشرفاء، قال تعالى:  فأجمعوا أمركم وشركاءكم  أي: وادعوا شركاءكم ليعاونوكم. وقال الأزهري: والشرك يكون بمعنى الشريك، وبمعنى النصيب وجمعه أشراك كشبر وأشبار، وقال لبيد:
  تطير عدائد الأشراك شفعا                      ووترا والزعامة للغـلام وهي شريكة الرجل، وهي جارته وزوجها جارها، وهذا يدل على أن الشريك جار، وأنه أقرب الجيران شرائك.

  وشركه في البيع والميراث كعلمه شركة بالكسر وهو أفصح من أشركه رباعيا. وأشرك بالله: كفر أي: جعل له شريكا في ملكه تعالى الله عن ذلك، وقال أبو العباس في قوله تعالى:  والذين هم به مشركون  معناه الذين صاروا مشركين بطاعتهم للشيطان، وليس المعنى أنهم آمنوا بالله وأشركوا بالشيطان، ولكن عبدوا الله وعبدوا معه الشيطان، فصاروا بذلك مشركين، ليس أنهم أشركوا بالشيطان وآمنوا بالله وحده، رواه عنه أبو عمر الزاهد، قال: وعرضه على المبرد فقال: متلئب صحيح فهو مشرك ومشركي مثل: دو ودوي، وقعسر وقعسري، قال الراجز:
  ومشركي كافر بالفرق أي: بالفرقان، كما في الصحاح. والاسم الشرك فيهما بالكسر، وفي الحديث: الشرك أخفى في أمتي من دبيب النمل قال ابن الأثير: يريد به الرياء في العمل، فكأنه أشرك في عمله غير الله تعالى، وقال الله تعالى:  إن الشرك لظلم عظيم  المراد به الكفر. ويقال في المصاهرة: رغبنا في شرككم وصهركم، أي: مشاركتكم في النسب. قال الأزهري: وسمعت بعض العرب يقول: فلان شريك فلان: إذا كان متزوجا بابنته، أو بأخته، وهو الذي يسميه الناس الختن. والشرك، محركة: حبائل الصيد، وكذلك ما ينصب للطير ومنه الحديث: أعوذ بك من شر الشيطان وشركه فيمن رواه بالتحريك، أي حبائله ومصائده شرك، بضمتين وهو قليل نادر ويقال: واحدته شركة، قال زهير:
  كأنها من قطا الأحباب حان لها                      ورد وأفرد عنها أختها الشرك والشرك من الطريق: جواده، أو هي الطرق التي لا تخفى عليك ولا تستجمع لك فأنت تراها وربما انقطعت غير أنها لا تخفى عليك، واحدته شركة، وقال الأصمعي: الزم شرك الطريق، وهي أنساع الطريق، وقال غيره: هي أخاديد الطريق، ومعناهما واحد، وهي ما حفرت الدواب بقوائمها في متن الطريق، شركة هنا وأخرى بجانبها. وقال شمر: أم الطريق: معظمه، وبنياته: أشراكه، صغار تتشعب عنه ثم تنقطع. وقال الجوهري: الشركة: معظم الطريق ووسطه، والجمع شرك، قال ابن بري: شاهده قول الشماخ:
  إذا شرك الطريق توسمته                      بخوصاوين في لحج كنين وقال رؤبة:
  بالعيس فوق الشرك الرفاض وأنشد الصاغاني لزهير:
  شبه النعام إذا هيجتها اندفعت                      على لواحب بيض بينها شرك قال: ويروى شرك، بضمتين. وشرك بلا لام: بالحجاز وهو الجبل الذي يذكره فيما بعد بعينه. والشراك ككتاب: سير النعل على وجهها، ومنه الحديث: أنه صلى الظهر حين زالت الشمس وكان الفيء بقدر الشراك شرك ككتب.
 وأشرك وفي بعض النسخ وأفلس، وكلاهما غلط، والصواب: وأشركها وشركها تشريكا وإشراكا: جعل لها شراكا.
 والشراك: الطريقة من الكلإ جمعه شرك عن أبي نصر، يقال: الكلأ في بني فلان شرك أي طرائق، وقال أبو حنيفة: إذا لم يكن المرعى متصلا وكان طرائق فهو شرك. والشركي كهذلي، وتشدد راؤه: السريع من السير نقله ابن سيده. ولطم شركي أي: سريع متتابع كلطم المنتقش من البعير، وهو الذي يدخل في رجله الشوكة فيضرب بها الأرض ضربا متتابعا، قال أوس بن حجر:
  وما أنا إلا مستعد كما تـرى                      أخو شركي الورد غير معتم

  أي: ورد بعد ورد متتابع، كما في الصحاح. وشريك، كزبير: ابن مالك بن عمرو بن مالك بن عمرو بن مالك بن فهم بن غنم بن دوس: أبو بطن. قاله ابن دريد. قلت: وهو أخو صليم وشوبك، ووالد أسد بالتحريك وسري ووهبان. وشريك آخر: جد لمسدد بن مسرهد بن مسربل بن أرندل بن سرندل بن عرندل بن المستورد، وهكذا نسبه ابن دريد والمستغفري والسلفي في سفينته نقلا عن ابن الجواني النسابة وابن العديم في تاريخ حلب، ويقال في نسبه الأسدي والشريكي، وقد تقدم سرد نسبه في الدال، قال ابن دريد: ومن موالي بني شريك مقاتل بن سليمان. وقال ابن بزرج شركت النعل وشسعت وزمت كفرح: إذا انقطع شراكها وشسعها وزمامها. ورجل مشترك: إذا كان يحدث نفسه أن رأيه مشترك ليس بواحد، وفي الصحاح عن الأصمعي: إذا كان يحدث نفسه كالمهموم. وفي العباب التشريك: بيع بعض ما اشترى بما اشتراه به. قال: والفريضة المشركة، كمعظمة أي: المشترك فيها، فحذف وأوصل، ويقال لها أيضا المشركة - كمحدثة - بنسبة التشريك إليها مجازا، كذا في شرح الفصول ويقال أيضا: المشتركة وهذه عن الليث، وهي التي يستوي فيها المقتسمون، وهي زوج، وأم، وأخوان لأم، وأخوان لأب وأم للزوج النصف، وللأم السدس، وللأخوين للأم الثلث ويشركهم بنو الأب والأم؛ لأن الأب لما سقط سقط حكمه، وكان كأن لم يكن، وصاروا بني أم معا، وهذا قول زيد بن ثابت رضي الله عنه، وحكم فيها عمر رضي الله عنه فجعل الثلث للأخوين لأم، ولم يجعل للإخوة للأب والأم شيئا، فقالوا له: يا أمير المؤمنين هب أن أبانا كان حمارا فأشركنا بقرابة أمنا، فأشرك بينهم، فسميت الفريضة مشركة ومشتركة الأخيرة عن الليث وحمارية لقولهم: هب أن أبانا كان حمارا، وأيضا حجرية؛ لأنه روى أنهم قالوا: هب أن أبانا كان حجرا ملقى في اليم، وبعضهم سماها يمية لذلك، وسميت أيضا عمرية؛ لقضاء عمر رضي الله عنه فيها، قال شيخنا: وهو مذهب مالك والشافعي والجمهور، خلافا لأبي حنيفة، وبعض أهل العراق. قلت: وفي فرائض أبي نصر: المشركة: زوج وأم أو جدة، واثنان فصاعدا من أولاد الأم، وعصبة من ولد الأب والأم، قضى فيها علي للزوج بالنصف، وللأم بالسدس، ولولد الأم بالثلث، وأسقط ولد الأب والأم، وهو قول الشعبي وأبي حنيفة وابن أبي ليلى وأبي يوسف وزفر ومحمد والحسن وابن حنبل وكثير، وقضى عثمان فيها للزوج بالنصف، وللألم بالسدس، ولولد الألم بالثلث، وشرك ولد الأب والأم معهم فيه، وبه قال الشافعي وكثير من الصحابة، وروى أن عمر قضى فيها كما قضى علي، فقال له الأخ من الأب والأم: هب أن أبانا كان حمارا فما زادنا إلا قربا فرجع فشركهم، ولذا سميت حمارية، انتهى. وفي شرح الفصول: أبطل هذا بزوج وأخت شقيقة، وأخ وأخت لأب، فإن الأخت سقطت بأخيها وليس لها أن تقول إن أخي لو لم يكن لورثت فهبوه حمارا، فتأمل. والشركة، محركة: لبني أسد. وشرك، بالكسر: ماء لهم وراء جبل قنان قال عميرة بن طارق:
  فأهون علي بالوعيد وأهـلـه                      إذا حل أهلي بين شرك فعاقل

  وشرك بالتحريك: جبل بالحجاز قاله نصر. وريح مشارك، وهي التي تكون النكباء إليها أقرب من الريحين التي تهب بينهما قال الشاعر:
  إلى ضوء نار بين قران أوقدت                      وغضور تزهاها شمال مشارك وقران وغضور: ماءان لطيئ.
 ومما يستدرك عليه: شاركت فلانا: صرت شريكه، وفي حديث أم معبد:
  تشاركن هزلى مخهن قليل أي عمهن الهزال فاشتركن فيه، ويروى تساوكن وقد تقدم. وطريق مشترك: يستوي فيه الناس. واسم مشترك: تشترك فيه معان كثيرة، كالعين ونحوها؛ فإنه يجمع معاني كثيرة، وأنشد ابن الأعرابي:
  ولا يستوي المرءان هذا ابن حرة                      وهذا ابن أخرى ظهرها متشرك فسره فقال: معناه مشترك. وشركه في الأمر، يشركه: دخل معه فيه، وأشركه فيه. وأشرك فلانا في البيع: إذا أدخله مع نفسه فيه، وقوله تعالى:  وأشركه في أمري  أي اجعله شريكا لي. واشترك الأمر: التبس. والشركة، بالكسر: اللحمة يمانية، وأصلها في الجزور يشتركون فيها. وشرك، بالفتح: موضع، وأنشد ابن بري لعمارة:
  هل تذكرون غداة شرك وأنتم                      مثل الرعيل من النعام النافر ومن المجاز: مضوا على شراك واحد. والمسمى بشريك من الصحابة عشرة، ومن التابعين تسعة. وكوم شريك: قرية بمصر. وشارك، كهاجر: بليدة من أعمال بلخ، منها نصر بن منصور الشاركي عرف بالمصباح، وأيضا جد أحمد بن محمد عن أبي يعلى، وعنه حفيده أحمد بن حمدان بن أحمد، وعن حفيده أبو إسماعيل الهروي. وشارك بن سنان: رجل، وفيه يقول الشاعر:
  ونار كأفنان الصباح رفـيعة                      تننورتها من شارك بن سنان والشراك، ككتان: قرية بمصر من أعمال البحيرة.

### Türkçe

**الشرك** ve **الشركة**; ikisinin de kesresiyle ve ikincinin dammesiyle, “vadi” mânâsında; o da iki ortağın birbirine karışmasıdır. Şeyhimiz dedi: Bu, çalkantılı ve eksik bir ibaredir; bilinen, ikisinin de fetha ile geldiği, sonra kesre (ile) olduğu; ve kesre ile yahut fetha ile sonra sükûn (ile) olduğu; dilin ileri gelenlerinden birden fazlasının naklettiği üç lügattir; **إسماعيل بن هبة الله**’ın **ألفاظ المهذب** üzerine (olanında), **ابن سيده**’nin **المحكم**’inde, **ابن القطاع**’ta, **شراح الفصيح**’te ve başkalarında (olduğu gibi). Ve ikincide zikrettiği bu damme mâruf değildir; öyleyse düşün. Dedim: İkincide damme, Şam’da yaygın bir lügattir; neredeyse ondan başkasıyla telaffuz etmezler. Ve **الشرءك**’e şahit, **حديث معاذ**’dır: Yemen ehli arasında **الشرك**’i, yani arazide ortaklaşmayı caiz gördü; o da, sahibinin onu bir başkasına yarı, üçte bir yahut buna benzer (pay) ile vermesidir. Ve **حديث عمر بن عبد العزيز**’de: **الشرك** caizdir; o da bundandır.

Ve **اشتركا** ve **تشاركا**; ve birisi ötekine **شارك**; ve buradaki **الاشتراك** mânâca **التشارك** demektir. **النابغة الجعدي** dedi:
  Ve Kureyş’e, takvasında ortak olduk
  Ve neseblerinde, dizgin ortaklığı (**شرك العنان**) (vardır)

Ve **الشرك**; kesre ile; ve **الشريك** “**أمير**” gibi: ortak olan. **المسيب** yahut başkası dedi:
  **شركا** ile, **ماء الذوب**’da; onu toplar
  Sağ bir dağda, **قرى قسر**’de

**أشراك**; “**شبر**” ve “**أشبار**” gibi. Ve “**شهيد**” ve “**أشهاد**” gibi **شريك**’in cem‘i olması caizdir. Ve **الشريك** **شركاء** üzerine cem‘ olunur; “**شريف**” ve “**أشراف**” ve “**شرفاء**” denildiği gibi. Yüce Allah dedi:  **فأجمعوا أمركم وشركاءكم**  yani: **شركاءكم**’ı çağırın ki size yardım etsinler. **الأزهري** dedi: **الشرك**, **الشريك** mânâsında olur; ve **النصيب** mânâsında olur; cem‘i **أشراك**’tır, “**شبر**” ve “**أشبار**” gibi. **لبيد** dedi:
  **عدائد الأشراك** çift ve tek uçar
  Ve reislik delikanlıyadır

Ve o, erkeğin **شريكة**’sidir; o, onun komşusudur; ve onun zevcesi, onun komşusudur. Bu, **الشريك**’in komşu olduğuna ve komşuların en yakınının **شرائك** olduğuna delâlet eder.

Ve onu satışta ve mirasta **شركه**; “**علمه**” gibi; **شركة** (kesre ile) (demektir); ve bu, onu dörtlü (bâb) olarak **أشركه**’den daha fasîhtir. Ve **أشرك بالله**: kâfir oldu; yani Yüce Allah’ın mülkünde O’na bir ortak kıldı; Allah bundan yücedir. **أبو العباس**, Yüce Allah’ın şu sözü hakkında:  **والذين هم به مشركون**  dedi ki: mânâsı, şeytana itaatleriyle müşrik olan kimselerdir; mânâ, Allah’a iman edip şeytana ortak koştular değildir; fakat Allah’a kulluk ettiler ve onunla beraber şeytana da kulluk ettiler; böylece müşrik oldular; (yoksa) şeytana ortak koşup Allah’a yalnız iman ettiler (demek) değildir. Bunu ondan **أبو عمر الزاهد** rivayet etti. Dedi ki: Onu **المبرد**’e arz etti; o da dedi: **متلئب** sahih (bir kalıptır); öyleyse **مشرك** ve **مشركي**; “**دو**” ve “**دوي**”, “**وقعسر**” ve “**وقعسري**” gibi. **الراجز** dedi:
  Ve **مشركي**; **بالفرق** ile kâfirdir; yani **بالفرقان** ile; **الصحاح**’ta olduğu gibi.

İsim, ikisinde de **الشرك**’tir; kesre ile. Ve hadiste: **الشرك** ümmetimde karıncanın yürüyüşünden daha gizlidir. **ابن الأثير** dedi: Bununla amelde riyayı kasteder; sanki amelinde Yüce Allah’tan başkasını ortak kılmıştır. Ve Yüce Allah dedi:  **إن الشرك لظلم عظيم**  bununla murad küfürdür. Ve dünürlükte denilir: **رغبنا في شرككم وصهركم**; yani nesepte sizinle ortaklaşmayı. **الأزهري** dedi: Bazı Arapların şöyle dediğini işittim: “Falan, falanın **شريك**’idir”: eğer onun kızıyla yahut kız kardeşiyle evli ise; ve o, insanların **الختن** diye isimlendirdiğidir. Ve **الشرك**; harekeli: avın tuzak ipleri; ve kuş için dikilen şey de böyledir. Ondan hadistir: “Beni şeytanın şerrinden ve **شركه**’inden sana sığınırım”; onu hareke ile rivayet eden kimseye göre; yani onun tuzakları ve avlakları. **شرك**; iki damme ile; ve o az, nâdirdir. Ve denilir: onun bir tanesi **شركة**’dır. **زهير** dedi:
  Sanki o, sevgililerin **قطا**’sındandır; ona
  Suya varma zamanı geldi; ve ondan, kız kardeşini **الشرك** ayırdı

Ve yoldan **الشرك**: onun iyi (kolay) olanı; yahut o, sana gizli olmayan ve senin için toplanmayan yollardır; sen onları görürsün; ve bazen kesilir; ancak sana gizli olmaz. Onun bir tanesi **شركة**’dır. **الأصمعي** dedi: Yolun **شرك**’ine yapış; o, yolun kayışlarıdır. Başkası dedi: O, yolun yarıklarıdır; ikisinin mânâsı birdir; ve o, hayvanların ayaklarıyla yolun ortasında kazdığı şeydir: burada bir **شركة**, yanında bir başkası. **شمر** dedi: Yolun **أم**’u: onun çoğu; ve onun **بنياته**’i: onun **أشراك**’ıdır; ondan dallanan küçüklerdir; sonra kesilir. **الجوهري** dedi: **الشركة**: yolun çoğu ve ortasıdır; cem‘i **شرك**’tır. **ابن بري** dedi: Şahidi, **الشماخ**’ın sözü:
  Yolun **شرك**’i olunca onu sezdim
  **لحج**’de, gizli iki **خوصاوين** ile

Ve **رؤبة** dedi:
  Develerle, sarsıcı **الشرك**’in üstünde

**الصاغاني**, **زهير**’den şu beyti rivayet etti:
  Devekuşuna benzer; onu ürküttüğünde atılır
  Aralarında **شرك** bulunan beyaz **لواحب** üzerinde

Dedi ki: **شرك** diye de rivayet olunur; iki damme ile. Ve lamsız **شرك**: Hicaz’da; ve o, biraz sonra bizzat zikredeceği dağdır. Ve **الشراك** “**كتاب**” gibi: nalının yüzündeki kayış; ve ondan hadistir: öğleyi, güneş zeval bulunca kıldı; gölge **الشراك** kadar idi. **شرك** “**كتب**” gibi.

Ve **أشرك**; ve bazı nüshalarda **أفلس**; ikisi de yanlıştır. Doğrusu: **وأشركها** ve **شركها** **تشريكا** ve **إشراكا**: ona **شراكا** yaptı.

Ve **الشراك**: otun bir yolu; cem‘i **شرك**; **أبي نصر**’dan. Denilir: “Falan oğullarında ot **شرك**’tir”; yani yollar (şeritler)dir. **أبو حنيفة** dedi: Otlağın bitişik olmadığı ve yollar (şeritler) olduğu zaman, o **شرك**’tir. Ve **الشركي** “**هذلي**” gibi; râ’sı şeddelenir: yürüyüşten hızlı olan; **ابن سيده** nakletti. Ve **لطم شركي**; yani hızlı, peş peşe; devenin **المنتقش**’inin tokadı gibi; o, ayağına diken giren ve onunla yere peş peşe vuran kimsedir. **أوس بن حجر** dedi:
  Ben, gördüğün gibi, ancak hazırlanmışım
  Suya varışın **شركي**’sinin kardeşi; gevşek olmayan

Yani: **ورد**’dan sonra **ورد** ardışık olarak geldi; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve **شريك**; **زبير** gibi: Mâlik b. Amr b. Mâlik b. Amr b. Mâlik b. Fehm b. Ganm b. Dûs’un oğludur: bir batnın babasıdır. Bunu İbn Düreyd söyledi. Dedim: Ve o, **صليم** ve **شوبك**’in kardeşidir; ve **أسد** (harekelenerek) ve **سري** ve **وهبان**’ın babasıdır. Ve başka bir **شريك**: **مسدد بن مسرهد بن مسربل بن أرندل بن سرندل بن عرندل بن المستورد**’a deddir; İbn Düreyd ve el-Müstegfirî ve es-Silefî, **سفينته**’sinde, nesep âlimi İbnü’l-Cevvânî’den naklen ve İbnü’l-Adîm, **تاريخ حلب**’de, onun nesebini böylece nisbet etti; ve onun nesebinde **الأسدي** ve **الشريكي** denilir; onun nesebinin sıralanması **الدال**’da geçmişti. İbn Düreyd dedi: Benî **شريك**’in mevlâlarından **مقاتل بن سليمان** vardır. Ve İbn Büzerc dedi: **شركت النعل** ve **شسعت** ve **زمت**; **فرح** gibi: onun **شراك**’ı ve **شسع**’ı ve **زمام**’ı koptuğu zaman. Ve **مشترك** adam: eğer kendi kendine, görüşünün **مشترك** olduğunu, bir tek olmadığını konuşuyorsa. Ve **الصحاح**’ta el-Asma‘î’den: eğer kendi kendine, kederli gibi konuşuyorsa. Ve **العباب**’da **التشريك**: satın aldığı şeyin bir kısmını, onu neye satın aldıysa onunla satmaktır. Dedi: Ve **الفريضة المشركة**; **معظمة** gibi, yani: onda ortak olunan; böylece (mübteda/isim) hazfedildi ve (haber/bağ) ulaştırıldı. Ve ona ayrıca **المشركة** denilir — **محدثة** gibi — **التشريك**’in ona nisbetiyle mecazen; **شرح الفصول**’da böyledir. Ve ayrıca **المشتركة** denilir; bu, Leys’tendir. Ve o, taksim edenlerin eşit olduğu (mesele)dir; ve o: bir koca, bir anne ve anneden iki erkek kardeş ve babadan ve anneden iki erkek kardeştir. Kocaya yarı; anneye altıda bir; anneden iki erkek kardeşe üçte bir; ve babadan ve anneden olan oğullar onları ona ortak eder; çünkü baba düşünce hükmü düştü, sanki yokmuş gibi oldu; ve hepsi birlikte anne oğulları oldular. Bu, Zeyd b. Sâbit’in — Allah ondan razı olsun — sözüdür. Ve Ömer — Allah ondan razı olsun — onda hükmetti de üçte biri anneden iki erkek kardeşe verdi, babadan ve anneden kardeşlere bir şey vermedi. Ona dediler ki: “Ey müminlerin emîri, farzet ki babamız bir eşekti; bizi annemizin akrabalığıyla ortak et.” Bunun üzerine aralarında ortak etti; böylece farîza **مشركة** ve **مشتركة** diye adlandırıldı; sonuncusu Leys’tendir; ve onların “farzet ki babamız bir eşekti” sözlerinden dolayı **حمارية** (diye de adlandırıldı). Ve ayrıca **حجرية**; çünkü rivayet edildiğine göre onlar demişler ki: “Farzet ki babamız denize atılmış bir taş idi.” Bazıları da bu sebeple ona **يمية** adını verdi. Ve ayrıca **عمرية** diye adlandırıldı; Ömer — Allah ondan razı olsun —’un onda verdiği hüküm sebebiyle. Şeyhimiz dedi: Bu, Mâlik’in ve Şâfiî’nin ve cumhurun mezhebidir; Ebû Hanîfe’ye ve Irak ehlinin bir kısmına muhalif olarak. Dedim: Ebû Nasr’ın **فرائض**’ında: **المشركة**: bir koca ve bir anne yahut bir nine; anneden iki ve daha fazla evlât; ve babadan ve anneden evlâttan bir asabe. Ali onda kocaya yarı, anneye altıda bir, anne evlâdına üçte bir hükmetti; babadan ve anneden evlâdı düşürdü. Bu, Şa‘bî’nin ve Ebû Hanîfe’nin ve İbn Ebî Leylâ’nın ve Ebû Yûsuf’un ve Züfer’in ve Muhammed’in ve Hasan’ın ve İbn Hanbel’in ve birçoklarının sözüdür. Osman onda kocaya yarı, anneye altıda bir, anne evlâdına üçte bir hükmetti; ve babadan ve anneden evlâdı onlarla onda ortak etti. Şâfiî ve sahâbeden birçokları da bunu söyledi. Rivayet edildi ki Ömer onda Ali’nin hükmettiği gibi hükmetti; babadan ve anneden olan kardeş ona dedi ki: “Farzet ki babamız bir eşekti; bize yakınlıktan başka bir şey artırmadı.” Bunun üzerine geri döndü de onları ortak etti; bu yüzden **حمارية** diye adlandırıldı. Bitti. **شرح الفصول**’da: Bu, bir koca ve bir öz kız kardeş ve bir erkek kardeş ve babadan bir kız kardeş ile iptal edilir; çünkü kız kardeş erkek kardeşiyle düşmüştür ve onun “erkek kardeşim olmasaydı miras alırdım; onu eşek farzedin” demeye hakkı yoktur; öyleyse düşün. Ve **الشركة** (harekeli): Benî Esed’indir. Ve **شرك** (kesre ile): onların, Cibâl **قنان**’ın arkasında bir suyudur. Umeyre b. Târık dedi:

  Tehditle ve onun ehliyle bana daha kolaydır,
  eğer ehlim **شرك** ile **عاقل** arasında konaklarsa.

Ve **شرك** (harekelenerek): Hicaz’da bir dağdır; bunu Nasr söyledi. Ve **ريح مشارك**: o, **النكباء**’nın ona, aralarında esen iki rüzgârdan daha yakın olduğu rüzgârdır. Şair dedi:

  **قران** arasında yakılmış bir ateşin ışığına doğru,
  ve **غضور**; onu **شمال مشارك** süsler.

Ve **قران** ve **غضور**: Tayy için iki sudur.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **شاركت فلانا**: onun ortağı oldum. Ve Ümm Ma‘bed hadîsinde:

  **تشاركن هزلى مخهن قليل**

Yani: zayıflık onları kapladı da onda ortak oldular. Ve **تساوكن** diye de rivayet edilir; ve geçmişti. Ve **طريق مشترك**: insanların onda eşit olduğu (yol). Ve **اسم مشترك**: onda birçok mânânın ortak olduğu (isim); **العين** ve benzeri gibi; çünkü o birçok mânâyı toplar. İbnü’l-A‘râbî şu beyti okudu:

  İki kişi eşit olmaz: şu hür bir kadının oğludur,
  bu ise başka birinin oğludur; onun sırtı **متشرك**.

Onu açıkladı ve dedi: mânâsı **مشترك**’tır. Ve **شركه في الأمر، يشركه**: onunla onda birlikte girdi; ve **أشركه فيه**. Ve **أشرك فلانا في البيع**: eğer onu, onda kendi nefsiyle birlikte içeri sokarsa. Ve Yüce Allah’ın sözü: **وأشركه في أمري** yani: onu bana ortak kıl. Ve **اشترك الأمر**: karıştı. Ve **الشركة** (kesre ile): Yemen’e nisbet edilen bir et parçasıdır; aslı, **الجزور**’da (devede) ondadır; onda ortak olurlar. Ve **شرك** (fetha ile): bir yerdir. İbn Berrî, Umâre’ye ait olarak şu beyti okudu:

  **شرك** günü siz (orada) iken hatırlar mısınız,
  ürkmüş devekuşu sürüsü gibi?

Ve mecazdandır: tek bir **شراك** üzere gittiler. Sahâbeden **شريك** diye adlandırılanlar ondur; tâbiînden dokuzdur. Ve **كوم شريك**: Mısır’da bir köydür. Ve **شارك**; **هاجر** gibi: Belh amellerinden bir kasabacıktır; ondan **نصر بن منصور الشاركي** vardır; **المصباح** ile tanındı. Ve ayrıca Ebû Ya‘lâ’dan rivayet eden Ahmed b. Muhammed’in dedesidir; ondan torunu Ahmed b. Hamdân b. Ahmed (rivayet etti); ve onun torunundan Ebû İsmâ‘îl el-Herevî (rivayet etti). Ve **شارك بن سنان**: bir adamdır; şair onun hakkında şöyle der:

  Sabahın dalları gibi yüksek bir ateş,
  onu **شارك بن سنان**’dan ateşledim.

Ve **الشراك**; **كتان** gibi: Mısır’da, Buhayra amellerinden bir köydür.
